మహాభారతం · అధ్యాయం 1.258
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.258.1
पुरतः कृच्छ्रकालस्य धीमाञ्जागर्ति पुरुषः ।
स कृच्छ्रकालं संप्राप्य व्यथां नैवैति कर्हिचित् ॥ १.२५८.१ ॥
కష్టకాలానికి ముందే మేల్కొని ఉండే బుద్ధిమంతుడు, కష్టకాలం వచ్చినప్పుడు ఎప్పుడూ వ్యథ చెందడు.
1.258.2
यस्तु कृच्छ्रमनुप्राप्तं विचेता नावबुध्यते ।
सकृच्छ्रकाले व्यथितो न श्रेयो विन्दते महत् ॥ १.२५८.२ ॥
కష్టం వచ్చినా దానిని గ్రహించని అవివేకి, కష్టకాలంలో వ్యథ చెంది గొప్ప శ్రేయస్సును పొందడు.
1.258.3
धीरस्त्वमसि मेधावी प्राणकृच्छ्रमिदं च नः ।
प्राज्ञः शूरो बहूनां हि भवत्येको न संशयः ॥ १.२५८.३ ॥
నీవు ధీరుడవు, మేధావివి; ఇది మన ప్రాణ సంకటం. ప్రాజ్ఞుడు, శూరుడు అయిన ఒక్కడు అనేకులతో సమానుడు అవుతాడు, ఇందులో సందేహం లేదు.
1.258.4
ज्येष्ठस्तातो भवति वै ज्येष्ठो मुञ्चति कृच्छ्रतः ।
ज्येष्ठश्चेन्न प्रजानाति नीयान्किं करिष्यति ॥ १.२५८.४ ॥
పెద్దవాడే తండ్రి వంటివాడు; పెద్దవాడే కష్టం నుండి విడిపిస్తాడు. పెద్దవాడు తెలుసుకోకపోతే, చిన్నవాడు ఏమి చేస్తాడు?
1.258.5
हिरण्यरेतास्त्वरितो जलन्नायाति नः क्षयम् ।
सप्तजिह्वाननः क्रूरो लिहानो विसर्पति ॥ १.२५८.५ ॥
బంగారు బీజుడైన అగ్ని వేగంగా మండుతూ మన వినాశం వైపు రాదు; ఏడు నాలుకల క్రూర ముఖం నాకుతూ వ్యాపిస్తోంది.
1.258.6
एवं संभाष्य तेऽन्योन्यं मन्दपालस्य पुत्रकाः ।
तुष्टुवुः प्रयता भूत्वा यथाऽग्निं शृणु पार्थिव ॥ १.२५८.६ ॥
ఇలా ఒకరితో ఒకరు మాట్లాడుకొని, మందపాలుని కుమారులు భక్తితో, సంయమంతో అగ్నిని స్తుతించారు; రాజా, వినుము.
1.258.7
आत्माऽसि वायोर्ज्वलन शरीरमसि वीरुधाम् ।
योनिरापश्च ते शुक्रं योनिस्त्वमसि चाम्भसः ॥ १.२५८.७ ॥
జ్వలనా, నీవు వాయువు ఆత్మవు; ఓషధుల శరీరం నీవే. జలాలు నీ మూలం, శుక్రం నీ మూలం; నీవే జలానికి మూలమూ.
1.258.8
ऊर्ध्वं चाधश्च सर्पन्ति पृष्ठतः पार्श्वतस्तथा ।
अर्चिषस्ते महावीर्य रश्यमः सवितुर्यथा ॥ १.२५८.८ ॥
మహావీర్యుడా, నీ జ్వాలలు పైకి, క్రిందికి, వెనుకకు, పక్కలకు వ్యాపిస్తాయి; సూర్యుని కిరణాల వలె.
1.258.9
माता प्रणष्टा पितरं न विद्मः ।
पक्षा जाता नै नो धूमकेतो।
न नस्त्राता विद्यते वै त्वदन्य-
स्तस्मादस्मांस्त्राहि बालांस्त्वमग्ने ॥ १.२५८.९ ॥
మా తల్లి నశించింది; మా తండ్రిని కూడా మేము ఎరుగము. ఓ ధూమకేతూ, మేము రెక్కలతో పుట్టలేదు. నీ తప్ప మాకు రక్షకుడు లేడు; కాబట్టి అగ్నీ, ఈ బాలులైన మమ్ములను రక్షించు.
1.258.10
यदग्ने ते शिवं रूपं ये च ते सप्त हेतयः ।
तेन नः परिपाहि त्वमार्तान्नः शरणैषिणः ॥ १.२५८.१० ॥
అగ్నీ, నీ శుభకరమైన రూపంతో, నీ ఏడు జ్వాలలతో మమ్ములను పూర్తిగా రక్షించు; ఆశ్రయం కోరుతున్న బాధితులమైన మమ్ములను.
1.258.11
त्वमेवैकस्तपसे जप्तवेदो ।
नान्यस्तप्ता विद्यते गोषु देव।
ऋषीनस्मान्बालकान्पालयस्व ।
परेणास्मान्प्रेहि वै हव्यवाह ॥ १.२५८.११ ॥
జాతవేదా, తపస్సుకు నీవొక్కడివే; గోవులలోనూ మరొక శుద్ధుడు కనబడడు, దేవా. మమ్ములను, ఈ ఋషులను, బాలకులను రక్షించు; హవ్యవాహనా, మా నుండి దూరంగా వెళ్ళు.
1.258.12
सर्वमग्ने त्वमेवैकस्त्वयि सर्वमिदं जगत् ।
त्वं धारयसि भूतानि भुवनं त्वं बिभर्षि च ॥ १.२५८.१२ ॥
అగ్నీ, సర్వమూ నీవు ఒక్కడివే; నీలోనే ఈ సమస్త జగత్తు ఉంది. నీవు ప్రాణులను ధరిస్తున్నావు, భువనాన్ని నీవే పోషిస్తున్నావు.
1.258.13
त्वमग्निर्हव्यवाहस्त्वं त्वमेव परमं हविः ।
मनीषिणस्त्वां जानन्ति बहुधा चैकधापि च ॥ १.२५८.१३ ॥
నీవే అగ్ని, హవ్యాన్ని మోసేవాడవు; నీవే పరమ హవిస్సు. జ్ఞానులు నిన్ను అనేక విధాలుగా, ఏకవిధంగానూ తెలుసుకుంటారు.
1.258.14
सृष्ट्वा लोकांस्त्रीनिमान्हव्यवाह ।
काले प्राप्ते पचसि पुनः समिद्धः।
त्वं सर्वस्य भुवनस्य प्रसूति-
स्त्वमेवाग्ने भवसि पुनः प्रतिष्ठा ॥ १.२५८.१४ ॥
హవ్యవాహుడా, ఈ మూడు లోకాలను నీవు సృష్టించావు; తగిన కాలం వచ్చినప్పుడు నీవు మళ్ళీ ప్రజ్వలించి వండుతావు. నీవే సమస్త భువనానికి మూలం; అగ్నీ, నీవే మళ్ళీ ఆధారం.
1.258.15
त्वमन्नं प्राणिभिर्भुक्तमन्तर्भूतो जगत्पते ।
नित्यप्रवृद्धः पचसि त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥ १.२५८.१५ ॥
జగత్పతీ, ప్రాణులు తిన్న అన్నం నీవే, లోపల ఉన్నవాడివి; ఎల్లప్పుడూ పెరుగుతూ నీవు వండుతావు; నీలోనే సర్వం స్థిరమై ఉంది.
1.258.16
सूर्यो भूत्वा रश्मिभिर्जातवेदो ।
भूमेरम्भो भूमिजातान्रसांश्च।
विश्वानादाय पुनरुत्सृज्य काले ।
दृष्ट्वा वृष्ट्या भावयसीह शुक्र ॥ १.२५८.१६ ॥
జాతవేదా, సూర్యుడవై నీ కిరణాలతో భూమిలోని నీటిని, భూమిలో పుట్టిన అన్ని రసాలను గ్రహిస్తావు; తర్వాత సరైన కాలంలో వాటిని విడిచి, వర్షం ద్వారా ఇక్కడ పోషిస్తావు, శుక్రా.
1.258.17
त्वत्त एताः पुनः शुक्र वीरुधो हरितच्छदाः ।
जायन्ते पुष्करिण्यश्च सुभद्रश्च महोदधिः ॥ १.२५८.१७ ॥
శుక్రా, నీ నుండే ఈ పచ్చని ఆకుల మొక్కలు, తీగలు మళ్ళీ పుడతాయి; కమల సరస్సులు, శుభమైన మహాసముద్రమూ కూడా.
1.258.18
इदं वै सद्म तिग्मांशो वरुणस्य परायणम् ।
शिवस्त्राता भवास्माकं माऽस्मानद्य विनाशय ॥ १.२५८.१८ ॥
తీక్ష్ణకిరణుడా, ఇదే వరుణుని నివాసం, ఆశ్రయస్థానం; మాకు శుభకరమైన రక్షకుడవుగా ఉండు; ఈ రోజు మమ్మల్ని నాశనం చేయకు.
1.258.19
पिङ्गाक्ष लोहितग्रीव कृष्णवर्त्मन्हुताशन ।
परेण प्रेहि मुञ्चास्मान्सागरस्य गृहानिव ॥ १.२५८.१९ ॥
పింగాక్ష, లోహితగ్రీవ, కృష్ణవర్త్మన్, హుతాశన! దూరంగా వెళ్ళు, మమ్మల్ని విడిచిపెట్టు, సముద్రపు ఇళ్లను విడిచినట్లు.
1.258.20
एवमुक्तो जातवेदा द्रोणेन ब्रह्मवादिना ।
द्रोणमाह प्रतीतात्मा मन्दपालप्रतिज्ञया ॥ १.२५८.२० ॥
బ్రహ్మవాది ద్రోణుడు ఇలా చెప్పగా, జాతవేదుడు ప్రసన్న మనస్సుతో మందపాలుని ప్రతిజ్ఞ కారణంగా ద్రోణునితో ఇలా అన్నాడు.
1.258.21
ऋषिर्द्रोणस्त्वमसि वै ब्रह्मैतद्व्याहृतं ।
ईप्सितं ते करिष्यामि न च ते ॥ १.२५८.२१ ॥
ద్రోణా, నీవు ఋషివే; నీవు చెప్పిన ఈ బ్రహ్మవాక్యం ప్రకారం, నీకు కావలసినది నేను చేస్తాను; మరియు నీ...
1.258.22
मन्दपालेन वै यूयं मम पूर्वं निवेदिताः ।
वर्जयेः पुत्रकान्मह्यं दहन्दावमिति स्म ह ॥ १.२५८.२२ ॥
మందపాలుడు ముందే మిమ్మల్ని నా కోసం తెలియజేశాడు; అడవి మంటను కాల్చేటప్పుడు నా పుత్రులను విడిచిపెట్టు.
1.258.23
तस्य तद्वचनं द्रोण त्वया यच्चेह भाषितम् ।
उभयं मे गरीयस्तु ब्रूहि किं करवाणि ते।
भृशं प्रीतोऽस्मि भद्रं ते ब्रह्मंस्तोत्रेण सत्तम ॥ १.२५८.२३ ॥
అతని ఆ మాటలు, నీవు ఇక్కడ చెప్పినవి రెండూ నాకు ఎంతో గొప్పవి; చెప్పు, నీకోసం నేను ఏమి చేయాలి? బ్రాహ్మణా, సత్పురుషోత్తమా, నీ స్తోత్రంతో నేను బహుగా ప్రసన్నుడనయ్యాను; నీకు శుభం కలుగుగాక.
1.258.24
इमे मार्जारकाः शुक्र नित्यमुद्वेजयन्ति नः ।
एतान्कुरुष्व दग्धांस्त्वं हुताशन सबान्धवान् ॥ १.२५८.२४ ॥
శుక్రా, ఈ మార్జారులు (పాములు) ఎల్లప్పుడూ మమ్మల్ని బాధిస్తున్నాయి; హుతాశనా, వీటిని వాటి బంధువులతో సహా కాల్చివేయి.
1.258.25
तथा तत्कृतवानग्निरभ्यनुज्ञाय शार्ङ्गकान् ।
ददाह खाण्डवं दावं समिद्धो जनमेजय ॥ १.२५८.२५ ॥
ఆ విధంగా అగ్ని అది చేసాడు. శార్ఙ్గకులకు అనుమతి ఇచ్చి, ప్రజ్వలించి ఖాండవ అడవిని దహించాడు, ఓ జనమేజయా.