મહાભારત · અધ્યાય 1.28
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.28.1
इत्युक्तो गरुडः सर्पैस्ततो मातरमब्रवीत् ।
गच्छाम्यमृतमाहर्तुं भक्ष्यमिच्छामि वेदितुम् ॥ १.२८.१ ॥
સર્પોએ આમ કહ્યા પછી ગરુડે પોતાની માતાને કહ્યું — હું અમૃત લાવવા જાઉં છું; ભક્ષ્ય જાણવા ઇચ્છું છું.
1.28.2
समुद्रकुक्षावेकान्ते निषादालयमुत्तमम् ।
भवनानि निषादानां तत्र सन्ति द्विजोत्तम ॥ १.२८.२ ॥
સમુદ્રના ઉદરમાં એકાંત સ્થળે નિષાદોનું ઉત્તમ નિવાસસ્થાન છે; હે દ્વિજોત્તમ, ત્યાં નિષાદોનાં ભવનો છે.
1.28.3
पापिनां नष्टलोकानां निर्घृणानां दुरात्मनाम् ।
निषादानां सहस्राणि तान्भुक्त्वाऽमृतमानय ॥ १.२८.३ ॥
પાપી, નષ્ટ લોકવાળા, નિર્દય અને દુરાત્મા એવા હજારો નિષાદો છે; તેમને ખાઈને અમૃત લાવ.
1.28.4
न च ते ब्राह्मणं हन्तुं कार्या बुद्धिः कथंचन ।
अवध्यः सर्वभूतानां ब्राह्मणो ह्यनलोपमः ॥ १.२८.४ ॥
બ્રાહ્મણને મારવાનો વિચાર તને કોઈ પણ રીતે ન આવવો; બ્રાહ્મણ સર્વ પ્રાણીઓથી અવધ્ય છે, તે અગ્નિ સમાન છે.
1.28.5
अग्निरर्को विषं शस्त्रं विप्रो भवति कोपितः ।
गुरुर्हि सर्वभूतानां ब्राह्मणः परिकीर्तितः ॥ १.२८.५ ॥
અગ્નિ, સૂર્ય, વિષ, શસ્ત્ર — ક્રોધિત બ્રાહ્મણ એવો બની જાય છે; બ્રાહ્મણને સર્વ પ્રાણીઓના ગુરુ કહેવામાં આવ્યો છે.
1.28.6
एवमादिस्वरूपैस्तु सतां वै ब्राह्मणो मतः ।
स ते तात न हन्तव्यः संक्रुद्धेनापि सर्वथा ॥ १.२८.६ ॥
આવા અને એવા સ્વરૂપોથી સત્પુરુષોના મતે બ્રાહ્મણ માન્ય છે; હે પુત્ર, તું અતિ ક્રોધિત હોય તો પણ તેને કોઈ પણ રીતે મારવો નહીં.
1.28.7
ब्राह्मणानामभिद्रोहो न कर्तव्यः कथंचन ।
न ह्येवमग्निर्नादित्यो भस्म कुर्यात्तथानघ ॥ १.२८.७ ॥
બ્રાહ્મણો પ્રત્યે કોઈ પણ રીતે દ્રોહ ન કરવો જોઈએ. હે નિષ્પાપ, અગ્નિ અને સૂર્ય પણ આ રીતે ભસ્મ કરતા નથી.
1.28.8
यथा कुर्यादभिक्रुद्धो ब्राह्मणः संशितव्रतः ।
तदेतैर्विविधैर्लिङ्गैस्त्वं विद्यास्तं द्विजोत्तमम् ॥ १.२८.८ ॥
અતિ ક્રોધે ભરાયેલો, કઠોર વ્રતધારી બ્રાહ્મણ જેમ કરે છે, તે શ્રેષ્ઠ દ્વિજને આ વિવિધ લક્ષણો વડે તું ઓળખજે.
1.28.9
भूतानामग्रभूर्विप्रो वर्णश्रेष्ठः पिता गुरुः ।
किंरूपो ब्राह्मणो मातः किंशीलः किंपराक्रमः ॥ १.२८.९ ॥
પ્રાણીઓમાં અગ્રજન્મા, વર્ણોમાં શ્રેષ્ઠ, પિતા અને ગુરુ એવા બ્રાહ્મણ — હે માતા, બ્રાહ્મણનું રૂપ કેવું છે, તેનું શીલ કેવું છે, તેનો પરાક્રમ કેવો છે?
1.28.10
किंस्विदग्निनिभो भाति किंस्वित्सौम्यप्रदर्शनः ।
यथाहमभिजानीयां ब्राह्मणं लक्षणैः शुभैः ॥ १.२८.१० ॥
અગ્નિ સમાન ઝળહળનાર કેવો દેખાય છે, અથવા સૌમ્ય રૂપ કેવું છે? શુભ લક્ષણો વડે હું બ્રાહ્મણને કેવી રીતે ઓળખું?
1.28.11
तन्मे कारणतो मातः पृच्छतो वक्तुमर्हसि ।
यस्ते कण्ठमनुप्राप्तो निगीर्णं बडिशं यथा ॥ १.२८.११ ॥
તેથી હે માતા, મારા પ્રશ્નનું કારણ કહીને મને જણાવવું જોઈએ — તારા ગળામાં ગળેલા કાંટાની જેમ જે અટકી ગયો છે તે કોણ છે.
1.28.12
दहेदङ्गारवत्पुत्रं तं विद्याद्ब्राह्मणर्षभम् ।
विप्रस्त्वया न हन्तव्यः संक्रुद्धेनापि सर्वदा ॥ १.२८.१२ ॥
પુત્રને અંગારાની જેમ બાળી નાખનાર તેને બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠ જાણવો. ક્રોધે ભરાયેલો હોવા છતાં તારે બ્રાહ્મણને ક્યારેય મારવો ન જોઈએ.
1.28.13
प्रोवाच चैन विनता पुत्रहार्दादिदं वचः ।
जठरे न च जीर्येद्यस्तं जानीहि द्विजोत्तमम् ॥ १.२८.१३ ॥
પુત્રના સ્નેહથી વિનતાએ તેને આ શબ્દો કહ્યા: જે પેટમાં પચતો નથી, તેને શ્રેષ્ઠ દ્વિજ જાણજે.
1.28.14
पुनः प्रोवाच विनता पुत्रहार्दादिदं वचः ।
जानन्त्यप्यतुलं वीर्यमाशीर्वादपरायणा ॥ १.२८.१४ ॥
અતુલ પરાક્રમ જાણવા છતાં, આશીર્વાદમાં તત્પર વિનતાએ પુત્રના સ્નેહથી ફરી આ શબ્દો કહ્યા.
1.28.15
प्रीता परमदुःखार्ता नागैर्विप्रकृता सती ।
पक्षौ ते मारुतः पातु चन्द्रसूर्यौ च पृष्ठतः ॥ १.२८.१५ ॥
નાગોથી અપમાનિત, પરમ દુઃખથી પીડિત સતી વિનતા પ્રસન્ન થઈને બોલી: વાયુ તારી પાંખોનું રક્ષણ કરે; ચંદ્ર-સૂર્ય પાછળથી રક્ષણ કરે.
1.28.16
शिरश्च पातु वह्निस्ते वसवः सर्वतस्तनुम् ।
विष्णुः सर्वगतः सर्वमह्गानि तव चैव ह।
अहं च ते सदा पुत्र शान्तिस्वस्तिपरायणा ॥ १.२८.१६ ॥
અગ્નિ તારા માથાનું રક્ષણ કરે; વસુઓ બધી બાજુથી તારા શરીરનું રક્ષણ કરે; સર્વવ્યાપી વિષ્ણુ તારા બધા અંગોનું રક્ષણ કરે. અને પુત્ર, હું પણ સદા તારા શાંતિ અને કલ્યાણમાં તત્પર રહીશ.
1.28.17
इहासीना भविष्यामि स्वस्तिकारे रता सदा ।
अरिष्टं व्रज पन्थानं पुत्र कार्यार्थसिद्धये ॥ १.२८.१७ ॥
અહીં બેસીને હું સદા મંગળકાર્યમાં લાગેલી રહીશ. પુત્ર, તારા કાર્યની સિદ્ધિ માટે નિર્વિઘ્ન માર્ગે જા.
1.28.18
ततः स मातुर्वचनं निशम्य ।
वितत्य पक्षौ नभ उत्पपात।
ततो निषादान्बलवानुपागतो ।
बुभुक्षितः काल इवान्तकोऽपरः ॥ १.२८.१८ ॥
પછી તેણે માતાના શબ્દો સાંભળીને પાંખો ફેલાવી આકાશમાં ઉડ્ડયન કર્યું. પછી બળવાન, ભૂખ્યો તે બીજા કાળ સમાન નિષાદો પાસે આવ્યો.
1.28.19
स तान्निषादानुपसंहरंस्तदा ।
रजः समुद्धूय नभःस्पृशं महत्।
समुद्रकुक्षौ च विशोषयन्पयः ।
समीपजान्भूधरजान्विचालयन् ॥ १.२८.१९ ॥
ત્યારે તેણે તે નિષાદોને એકઠા કરીને, આકાશને સ્પર્શતી મોટી ધૂળ ઉડાડી, સમુદ્રના ઉદરનું જળ સુકવી નાખ્યું અને નજીકના તથા પર્વતોમાં જન્મેલાઓને હલાવી નાખ્યા.
1.28.20
ततः स चक्रे महदाननं तदा ।
निषादमार्गं प्रतिरुध्य पक्षिराट्।
ततो निषादास्त्वरिताः प्रवव्रजु-
र्यतो मुखं तस्य भुजंगभोजिनः ॥ १.२८.२० ॥
પછી તેણે એક વિશાળ મુખ બનાવીને નિષાદોનો માર્ગ રોક્યો. ત્યારે નિષાદો ઉતાવળે તે તરફ દોડ્યા જ્યાં સર્પભોજીનું મુખ હતું.
1.28.21
तदाननं विवृतमतिप्रमाणव-
त्समभ्ययुर्गगनमिवार्दिताः खगाः।
सहस्रशः पवनजोविमोहिता ।
यथा।ञनिलप्रचलितपादपे वने ॥ १.२८.२१ ॥
તે અતિ વિશાળ મુખ ખુલતાં, પવનથી ડોલતા વૃક્ષોવાળા વનમાં પીડિત પંખીઓ આકાશ તરફ જાય તેમ, હજારો મોહિત થઈને તેની તરફ દોડ્યા.
1.28.22
ततः खगो वदनममित्रतापनः ।
समाहरत्परिचपलो मत्बलाः।
निषूदयन्बहुविधमत्स्यजीविनो ।
बभुक्षितो गगनचरेश्वरस्तदा ॥ १.२८.२२ ॥
ત્યારે શત્રુઓને તાપ આપનાર, અતિ ચંચળ અને બળવાન, ભૂખ્યો આકાશચારીઓનો સ્વામી તે પક્ષી મુખ સંકોરીને અનેક પ્રકારે માછલી પકડીને જીવતા નિષાદોનો નાશ કરવા લાગ્યો.