ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.28
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.28.1
इत्युक्तो गरुडः सर्पैस्ततो मातरमब्रवीत् ।
गच्छाम्यमृतमाहर्तुं भक्ष्यमिच्छामि वेदितुम् ॥ १.२८.१ ॥
ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ ਉੱਤੇ ਗਰੁੜ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ — ਮੈਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਿਆਉਣ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ; ਭੋਜਨ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
1.28.2
समुद्रकुक्षावेकान्ते निषादालयमुत्तमम् ।
भवनानि निषादानां तत्र सन्ति द्विजोत्तम ॥ १.२८.२ ॥
ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਇਕਾਂਤ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਦਾ ਉੱਤਮ ਨਿਵਾਸ ਹੈ; ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮ, ਉੱਥੇ ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਦੇ ਘਰ ਹਨ।
1.28.3
पापिनां नष्टलोकानां निर्घृणानां दुरात्मनाम् ।
निषादानां सहस्राणि तान्भुक्त्वाऽमृतमानय ॥ १.२८.३ ॥
ਪਾਪੀ, ਲੋਕ ਗਵਾਏ ਹੋਏ, ਨਿਰਦਈ ਅਤੇ ਦੁਰਾਤਮਾ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਿਸ਼ਾਦ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਿਆ।
1.28.4
न च ते ब्राह्मणं हन्तुं कार्या बुद्धिः कथंचन ।
अवध्यः सर्वभूतानां ब्राह्मणो ह्यनलोपमः ॥ १.२८.४ ॥
ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਅਵਧ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਹੈ।
1.28.5
अग्निरर्को विषं शस्त्रं विप्रो भवति कोपितः ।
गुरुर्हि सर्वभूतानां ब्राह्मणः परिकीर्तितः ॥ १.२८.५ ॥
ਅੱਗ, ਸੂਰਜ, ਜ਼ਹਿਰ, ਸ਼ਸਤਰ — ਗੁੱਸੇ ਹੋਇਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਗੁਰੂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
1.28.6
एवमादिस्वरूपैस्तु सतां वै ब्राह्मणो मतः ।
स ते तात न हन्तव्यः संक्रुद्धेनापि सर्वथा ॥ १.२८.६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਦੇ ਮਤ ਵਿੱਚ ਮਾਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਗੁੱਸੇ ਹੋਵੇਂ, ਉਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਨਾ ਮਾਰੀਂ।
1.28.7
ब्राह्मणानामभिद्रोहो न कर्तव्यः कथंचन ।
न ह्येवमग्निर्नादित्यो भस्म कुर्यात्तथानघ ॥ १.२८.७ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਅੱਗ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਸਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
1.28.8
यथा कुर्यादभिक्रुद्धो ब्राह्मणः संशितव्रतः ।
तदेतैर्विविधैर्लिङ्गैस्त्वं विद्यास्तं द्विजोत्तमम् ॥ १.२८.८ ॥
ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਕਠੋਰ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਿਵੇਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈ।
1.28.9
भूतानामग्रभूर्विप्रो वर्णश्रेष्ठः पिता गुरुः ।
किंरूपो ब्राह्मणो मातः किंशीलः किंपराक्रमः ॥ १.२८.९ ॥
ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਗ੍ਰਜਨਮਾ, ਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ — ਮਾਤਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਸ਼ੀਲ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ?
1.28.10
किंस्विदग्निनिभो भाति किंस्वित्सौम्यप्रदर्शनः ।
यथाहमभिजानीयां ब्राह्मणं लक्षणैः शुभैः ॥ १.२८.१० ॥
ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸੌਮ੍ਯ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ? ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਛਾਣਾਂ?
1.28.11
तन्मे कारणतो मातः पृच्छतो वक्तुमर्हसि ।
यस्ते कण्ठमनुप्राप्तो निगीर्णं बडिशं यथा ॥ १.२८.११ ॥
ਇਸ ਲਈ ਮਾਤਾ, ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ — ਜੋ ਤੇਰੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਨਿਗਲੇ ਹੋਏ ਕੁੰਡੇ ਵਾਂਗ ਅਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ।
1.28.12
दहेदङ्गारवत्पुत्रं तं विद्याद्ब्राह्मणर्षभम् ।
विप्रस्त्वया न हन्तव्यः संक्रुद्धेनापि सर्वदा ॥ १.२८.१२ ॥
ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਅੰਗਿਆਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸਾੜ ਦੇਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਤੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
1.28.13
प्रोवाच चैन विनता पुत्रहार्दादिदं वचः ।
जठरे न च जीर्येद्यस्तं जानीहि द्विजोत्तमम् ॥ १.२८.१३ ॥
ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪਿਆਰ ਕਾਰਨ ਵਿਨਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ: ਜੋ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਸਨੂੰ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜ ਜਾਣ।
1.28.14
पुनः प्रोवाच विनता पुत्रहार्दादिदं वचः ।
जानन्त्यप्यतुलं वीर्यमाशीर्वादपरायणा ॥ १.२८.१४ ॥
ਅਤੁਲ ਬਲ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਵਿਨਤਾ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪਿਆਰ ਕਾਰਨ ਫਿਰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
1.28.15
प्रीता परमदुःखार्ता नागैर्विप्रकृता सती ।
पक्षौ ते मारुतः पातु चन्द्रसूर्यौ च पृष्ठतः ॥ १.२८.१५ ॥
ਨਾਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਪਮਾਨਿਤ, ਪਰਮ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਿਤ ਸਤੀ ਵਿਨਤਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੀ: ਵਾਯੂ ਤੇਰੇ ਖੰਭਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ; ਚੰਦ੍ਰ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਪਿੱਛੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।
1.28.16
शिरश्च पातु वह्निस्ते वसवः सर्वतस्तनुम् ।
विष्णुः सर्वगतः सर्वमह्गानि तव चैव ह।
अहं च ते सदा पुत्र शान्तिस्वस्तिपरायणा ॥ १.२८.१६ ॥
ਅਗਨੀ ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ; ਵਸੂ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ; ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ। ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਵੀ ਸਦਾ ਤੇਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹਾਂਗੀ।
1.28.17
इहासीना भविष्यामि स्वस्तिकारे रता सदा ।
अरिष्टं व्रज पन्थानं पुत्र कार्यार्थसिद्धये ॥ १.२८.१७ ॥
ਇੱਥੇ ਬੈਠ ਕੇ ਮੈਂ ਸਦਾ ਮੰਗਲ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹਾਂਗੀ। ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਜਾ।
1.28.18
ततः स मातुर्वचनं निशम्य ।
वितत्य पक्षौ नभ उत्पपात।
ततो निषादान्बलवानुपागतो ।
बुभुक्षितः काल इवान्तकोऽपरः ॥ १.२८.१८ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਖੰਭ ਫੈਲਾ ਕੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਡਾਰੀ ਲਈ। ਫਿਰ ਬਲਵਾਨ, ਭੁੱਖਾ ਉਹ ਦੂਜੇ ਕਾਲ ਵਾਂਗ ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਕੋਲ ਆਇਆ।
1.28.19
स तान्निषादानुपसंहरंस्तदा ।
रजः समुद्धूय नभःस्पृशं महत्।
समुद्रकुक्षौ च विशोषयन्पयः ।
समीपजान्भूधरजान्विचालयन् ॥ १.२८.१९ ॥
ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲੀ ਵੱਡੀ ਧੂੜ ਉਡਾਈ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਕੁੱਖ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸੁਕਾਇਆ ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ।
1.28.20
ततः स चक्रे महदाननं तदा ।
निषादमार्गं प्रतिरुध्य पक्षिराट्।
ततो निषादास्त्वरिताः प्रवव्रजु-
र्यतो मुखं तस्य भुजंगभोजिनः ॥ १.२८.२० ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੂੰਹ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਦਾ ਰਾਹ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਤਦ ਨਿਸ਼ਾਦ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਉਸ ਪਾਸੇ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਸੱਪ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਮੂੰਹ ਸੀ।
1.28.21
तदाननं विवृतमतिप्रमाणव-
त्समभ्ययुर्गगनमिवार्दिताः खगाः।
सहस्रशः पवनजोविमोहिता ।
यथा।ञनिलप्रचलितपादपे वने ॥ १.२८.२१ ॥
ਉਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਮੂੰਹ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਤੇ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਵੱਲ ਵਧੇ।
1.28.22
ततः खगो वदनममित्रतापनः ।
समाहरत्परिचपलो मत्बलाः।
निषूदयन्बहुविधमत्स्यजीविनो ।
बभुक्षितो गगनचरेश्वरस्तदा ॥ १.२८.२२ ॥
ਤਦ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਬਹੁਤ ਚੰਚਲ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ, ਭੁੱਖੇ ਆਕਾਸ਼ਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਉਸ ਪੰਛੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਸੰਕੋਚ ਕੇ, ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜ ਕੇ ਜੀਣ ਵਾਲੇ ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।