Mahābhārata · Adhyāya 1.29
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.29.1
तस्य कण्ठमनुप्राप्तो ब्राह्मणः सह भार्यया ।
दहन्दीप्त इवाङ्गारस्तमुवाचान्तरिक्षगः ॥ १.२९.१ ॥
El brahmán que había llegado a su garganta, junto con su esposa, ardiendo como una brasa encendida, le habló al que se mueve por el cielo.
1.29.2
द्विजोत्तम विनिर्गच्छ तूर्णमास्यादपावृतात् ।
न हि मे ब्राह्मणो वध्यः पापेष्वपि रतः सदा ॥ १.२९.२ ॥
Mejor de los dos veces nacidos, sal pronto de esta boca abierta. Pues no debe ser muerto por mí un brahmán, aun si siempre está entregado a malas acciones.
1.29.3
ब्रुवाणमेवं गरुडं ब्राह्मणः प्रत्यभाषत ।
निषादी मम भार्येयं निर्गच्छतु मया सह ॥ १.२९.३ ॥
Mientras le hablaba así a Garuḍa, el brahmán respondió: "Esta nishadī es mi esposa; que salga conmigo."
1.29.4
एतामपि निषादीं त्वं परिगृह्याशु निष्पत ।
तूर्णं संभावयात्मानमजीर्णं मम तेजसा ॥ १.२९.४ ॥
Tomando también a esta nishadī, sal volando rápido. Considérate no digerido por mi poder.
1.29.5
ततः स विप्रो निष्क्रान्तो निषादीसहितस्तदा ।
वर्धयित्वा च गरुडमिष्टं देशं जगाम ह ॥ १.२९.५ ॥
Entonces aquel brahmán salió junto con la nishadī, bendijo a Garuḍa y se marchó al país que deseaba.
1.29.6
सहभार्ये विनिष्क्रान्ते तस्मिन्विप्रे स पक्षिराट् ।
वितत्य पक्षावाकाशमुत्पपात मनोजवः ॥ १.२९.६ ॥
Cuando aquel brahmán hubo salido con su esposa, el rey de las aves, veloz como el pensamiento, desplegó sus alas y se elevó al cielo.
1.29.7
ततोऽपश्यत्स्वपितरं पृष्टश्चाख्यातवान्पितुः ।
यथान्यायममेयात्मा तं चोवाच महानृषिः ॥ १.२९.७ ॥
Entonces vio a su padre; cuando este le preguntó, le contó todo como correspondía. Y el gran sabio de alma inmensurable le habló.
1.29.8
कच्चिद्वः कुशलं नित्यं भोजने बहुलं सुत ।
कच्चिच्च मानुषे लोके तवान्नं विद्यते बहु
क्व गन्तास्यतिवेगेन मम त्वं वक्तुमर्हसि ॥ १.२९.८ ॥
Hijo, ¿tienes siempre buen bienestar en la comida, y encuentras abundante alimento en el mundo humano? ¿Adónde vas con tanta velocidad? Debes decírmelo.
1.29.9
माता मे कुशला शश्वत्तथा भ्राता तथा ह्यहम् ।
न हि मे कुशलं तात भोजने बहुले सदा ॥ १.२९.९ ॥
Mi madre siempre está bien, y también mi hermano, y yo también. Pero, querido padre, mi bienestar nunca está bien, aun con abundante comida.
1.29.10
अहं हि सर्पैः प्रहितः सोममाहर्तुमुत्तमम् ।
महातुर्दास्यविमोक्षार्थमाहरिष्ये तमद्य वै ॥ १.२९.१० ॥
Las serpientes me han enviado a traer el Soma supremo. Por la liberación de la servidumbre, ciertamente lo traeré hoy.
1.29.11
मात्रा चात्र समादिष्टो निषादान्भक्षयेति ह ।
न च मे तृप्तिरभवद्भक्षयित्वा सहस्रशः ॥ १.२९.११ ॥
Mi madre me ordenó aquí devorar a los Niṣādas. Sin embargo, habiéndolos devorado por miles, no he quedado satisfecho.
1.29.12
तस्माद्भक्ष्यं त्वमपरं भगवन्प्रदिशस्व मे ।
यद्भुक्त्वाऽमृतमाहर्तुं समर्तः स्यामहं प्रभो ॥ १.२९.१२ ॥
Por tanto, oh bienaventurado, señálame otro alimento, con el cual pueda llegar a ser capaz de traer el néctar, oh señor.
1.29.13
क्षुत्पिपासाविघातार्थं भक्ष्यमाख्यातु मे भवान् ।
इदं सरो महापुण्यं देवलोकेऽपि विश्रुतम् ॥ १.२९.१३ ॥
Dime, para aplacar el hambre y la sed, qué alimento hay. Este lago es muy sagrado y famoso incluso en el mundo de los dioses.
1.29.14
यत्र कूर्माग्रजं हस्ती सदा कर्षत्यवाङ्मुखः ।
तयोर्जन्मान्तरे वैरं संप्रवक्ष्याम्यसोषतः ॥ १.२९.१४ ॥
Donde el elefante, siempre con el rostro hacia abajo, arrastra al hermano mayor de la tortuga, relataré completamente la enemistad de aquellos dos en otro nacimiento.
1.29.15
तन्मे तत्त्वं निबोधस्य यत्प्रमाणौ च तावुभौ ।
शृणु त्वं वत्स भद्रं ते कथां वैराग्यवर्धिनीम् ॥ १.२९.१५ ॥
Comprende de mí la verdad sobre cuál es la medida de esos dos. Escucha, querido hijo, que el bien te acompañe, este relato que aumenta el desapego.
1.29.16
पित्रोरर्थविभागे वै समुत्पन्नां पुराण्डज ।
आसीद्विभावसुर्नाम महर्षिः कोपनो भृशम् ॥ १.२९.१६ ॥
Oh antiguo nacido del huevo, escucha el relato surgido del reparto de la herencia del padre. Hubo un gran sabio llamado Vibhāvasu, extremadamente iracundo.
1.29.17
भ्राता तस्यानुजश्चासीत्सुप्रतीको महातपाः ।
स नेच्छति धनं भ्रात्रा सहैकस्थं महामुनिः ॥ १.२९.१७ ॥
Su hermano menor era Supratīka, de gran austeridad. Ese gran sabio no quería mantener la riqueza en común con su hermano.
1.29.18
विभागं कीर्तयत्येव सुप्रतीको हि नित्यशः ।
अथाब्रवीच्च तं भ्राता सुप्रतीकं विभावसुः ॥ १.२९.१८ ॥
Supratīka hablaba constantemente de la división. Entonces su hermano Vibhāvasu le dijo a Supratīka.
1.29.19
विभागे बहवो दोषा भविष्यन्ति महातपः ।
विभागं बहवो मोहात्कर्तुमिच्छन्ति नित्यशः।
ततो विभक्तास्त्वन्योन्यं नाद्रियन्तेऽर्थमोहिताः ॥ १.२९.१९ ॥
Oh gran asceta, en la división surgirán muchos defectos. Por ilusión, la gente desea constantemente dividir; luego, divididos y cegados por la riqueza, no se respetan unos a otros.
1.29.20
ततः स्वार्थपरान्मूढान्पृथग्भूतान्स्वकैर्धनैः ।
विदित्वा भेदयन्त्येतानमित्रा मित्ररूपिणः ॥ १.२९.२० ॥
Entonces, al conocer a estos necios, dedicados a su propio interés y separados por sus propias riquezas, los enemigos con forma de amigos los dividen.
1.29.21
विदित्वा चापरे भिन्नानन्तरेषु पतन्त्यथ ।
भिन्नानामतुलो नाशः क्षिप्रमेव प्रवर्तते ॥ १.२९.२१ ॥
Otros, al conocer a los divididos, caen en sus grietas; entonces la ruina incomparable de los divididos llega rápidamente.
1.29.22
तस्माद्विभागं भ्रातॄणां न प्रशंसन्ति साधवः ।
एवमुक्तः सुप्रतीको भागं कीर्तयतेऽनिशम् ॥ १.२९.२२ ॥
Por eso los sabios no alaban la división de los hermanos. Así reprendido, Supratīka no cesa de proclamar su parte.
1.29.23
एवं निर्बध्यमानस्तु शशापैनं विभावसुः ।
गुरुशास्त्रेऽनिबद्धानामन्योन्येनाभिशङ्किनाम् ॥ १.२९.२३ ॥
Así presionado, Vibhāvasu lo maldijo: se refiere a quienes no están sujetos a la enseñanza de los mayores y desconfían unos de otros.
1.29.24
नियन्तु न हि शक्यस्त्वं भेदतो धनमिच्छसि ।
यस्मात्तस्मात्सुप्रतीक हस्तित्वं समवाप्स्यसि ॥ १.२९.२४ ॥
No puedes ser contenido, pues buscas riqueza mediante la división. Por tanto, Supratīka, alcanzarás la condición de elefante.
1.29.25
शप्तस्त्वेवं सुप्रतीको विभावसुमथाब्रवीत् ।
त्वमप्यन्तर्जलचरः कच्छपः संभविष्यसि ॥ १.२९.२५ ॥
Así maldecido, Supratīka dijo a Vibhāvasu: 'Tú también serás una tortuga que se mueve dentro de las aguas.'
1.29.26
एवमन्योन्यशापात्तौ सुप्रतीकविभावसू ।
गजकच्छपतां प्राप्तावर्थार्थं मूढचेतसौ ॥ १.२९.२६ ॥
Así, por la maldición mutua, Supratīka y Vibhāvasu, ofuscados en su mente por la riqueza, alcanzaron la condición de elefante y tortuga.
1.29.27
रोषदोषानुषङ्गेण तिर्यग्योनिगतावपि ।
परस्परद्वेषरतौ प्रमाणबलदर्पितौ ॥ १.२९.२७ ॥
Por el apego a la ira y la falta, habían entrado en matrices animales, pero seguían deleitándose en el odio mutuo, orgullosos de su fuerza y poder.
1.29.28
सरस्यस्मिन्महाकायौ पूर्ववैरानुसारिणौ ।
तयोरन्यतरः श्रीमान्समुपैति महागजः ॥ १.२९.२८ ॥
En este lago, los dos de cuerpo enorme, persiguiendo su antigua enemistad; uno de ellos, el glorioso gran elefante, se acerca.
1.29.29
यस्य बृंहितशब्देन कूर्मोऽप्यन्तर्जलेशयः ।
उत्थितोऽसौ महाकायः कृत्स्नं विक्षोभयन्सरः ॥ १.२९.२९ ॥
Al sonido de cuyo bramido incluso la tortuga que yacía en las aguas se levantó; aquel de cuerpo enorme, agitando todo el lago.
1.29.30
तं दृष्ट्वाऽऽवेष्टितकरः पतत्येष गजो जलम् ।
दन्तहस्ताग्रलाङ्गूलपादवेगेन वीर्यवान् ॥ १.२९.३० ॥
Al verlo, este poderoso elefante, con la trompa enroscada, se lanza al agua con el ímpetu de sus colmillos, la punta de la trompa, la cola y las patas.
1.29.31
विक्षोभयंस्ततो नागः सरो बहुझषाकुलम् ।
कूर्मोऽप्यभ्युद्यतशिरा युद्धायाभ्येति वीर्यवान् ॥ १.२९.३१ ॥
Entonces el elefante, agitando aquel lago lleno de muchos peces, avanzó; y la poderosa tortuga, con la cabeza erguida, salió también al combate.
1.29.32
षडुच्छ्रितो योजनानि गजस्तद्द्विगुणायतः ।
कूर्मस्त्रियोजनोत्सेधो दशयोजनमण्डलः ॥ १.२९.३२ ॥
El elefante medía seis yojanas de altura y el doble de largo; la tortuga tenía tres yojanas de altura y diez yojanas de circunferencia.
1.29.33
तावुभौ युद्धसंमत्तौ परस्परवधैषिणौ ।
उपयुज्याशु कर्मेदं साधये हितमात्मनः ॥ १.२९.३३ ॥
Aquellos dos, enloquecidos por la batalla, buscan ambos la muerte del otro. Que yo cumpla pronto esta acción para mi propio bien.
1.29.34
महाभ्रघनसंकाशं तं भुक्त्वामृतमानय ।
महागिरिसमप्रख्यं घोररूपं च हस्तिनम् ॥ १.२९.३४ ॥
Habiendo devorado a aquel elefante de forma terrible, semejante a una gran nube oscura y a una gran montaña, trae el néctar.
1.29.35
इत्युक्त्वा गरुडं सोऽथ माङ्गल्यमकरोत्तदा ।
युध्यतः सह देवैस्ते युद्धे भवतु मङ्गलम् ॥ १.२९.३५ ॥
Tras decir esto a Garuḍa, realizó entonces un rito auspicioso. Que haya buena fortuna para ti en esa batalla, mientras luchas contra los dioses.
1.29.36
पूर्णकुम्भो द्विजा गावो यच्चान्यत्किंचिदुत्तमम् ।
शुभं स्वस्त्ययनं चापि भविष्यति तवाण्डजा ॥ १.२९.३६ ॥
Un cántaro lleno, brahmanes, vacas y cualquier otra cosa excelente, auspiciosa y propicia; también estas cosas serán tuyas, oh nacido del huevo.
1.29.37
युध्यमानस्य सङ्ग्रामे देवैः सार्धं महाबल ।
ऋचो यजूंषि सामानि पवित्राणि हवींषि च ॥ १.२९.३७ ॥
¡Oh poderoso! Para quien lucha en batalla contra los dioses, los versos Ṛc, las fórmulas Yajus, los cantos Sāman, las cosas purificadoras y las ofrendas (serán su apoyo).
1.29.38
रहस्यानि च सर्वाणि सर्वे वेदाश्च ते बलम् ।
वर्धयिष्यन्ति समरे भविष्यति खगोत्तम।
इत्युक्तो गरुडः पित्रा गतस्तं ह्वदमन्तिकात् ॥ १.२९.३८ ॥
Todos los secretos y todos los Vedas aumentarán tu fuerza en la batalla, ¡oh mejor de las aves! Así instruido por su padre, Garuḍa fue a aquel lago cercano.
1.29.39
अपश्यन्निर्मलजलं नानापक्षिसमाकुलम् ।
स तत्स्मृत्वा पितुर्वाक्यं भीमवेगोऽन्तरिक्षगः ॥ १.२९.३९ ॥
Vio el lago de aguas puras, lleno de muchas clases de aves. Recordando las palabras de su padre, él, de velocidad terrible, que se mueve por el cielo, (avanzó).
1.29.40
नखेन गजमेकेन कूर्ममेकेन चाक्षिपत् ।
सधुत्पपात चाकाशं तत उच्चैर्विहङ्गमः ॥ १.२९.४० ॥
Con una garra atrapó a un elefante, y con otra a una tortuga. Entonces el ave se sacudió y voló muy alto hacia el cielo.
1.29.41
सोऽलम्बं तीर्थणासाद्य देववृक्षानुपागमत् ।
ते भीताः समकम्पन्त तस्य पक्षानिलाहताः ॥ १.२९.४१ ॥
Llegó al árbol Alamba en el lugar sagrado y se acercó a los árboles divinos. Asustados, golpeados por el viento de sus alas, todos temblaron juntos.
1.29.42
न नो भञ्ज्यादिति तदा दिव्याः कनकशाखिनः ।
प्रचलाङ्गान्स तान्दृष्ट्वा मनोरथफलद्रुमान् ॥ १.२९.४२ ॥
Pensando 'seguramente no nos romperá', los divinos árboles de ramas doradas temblaron en sus miembros. Al ver aquellos árboles que conceden el fruto del deseo, él...
1.29.43
अन्यानतुलरूपाङ्गानुपचक्राम खेचरः ।
काञ्चनै राजतैश्चैव फलैर्वैदूर्यशाखिनः।
सागराम्बुपरिक्षिप्तान्भ्राजमानान्महाद्रुमान् ॥ १.२९.४३ ॥
El ave se dirigió hacia los demás, árboles de forma y miembros incomparables, con frutos de oro y plata y ramas de lapislázuli, grandes árboles resplandecientes rodeados por las aguas del océano.
1.29.44
तेषां मध्ये महानासीत्पादपः सुमनोहरः ।
सहस्रयोजनोत्सेधो बहुशाखासमन्वितः ॥ १.२९.४४ ॥
Entre ellos había un gran árbol, sumamente hermoso, de mil yojanas de altura, dotado de muchas ramas.
1.29.45
खगानामालयो दिव्यो नाम्ना रौहिणपादपः ।
यस्य छायां समाश्रित्य सद्यो भवति निर्वृतः ॥ १.२९.४५ ॥
La morada divina de las aves, el árbol llamado Rauhiṇa, a cuya sombra quien se acoge encuentra de inmediato sosiego.
1.29.46
तमुवाच खगश्रेष्ठं तत्र रौहिणपादपः ।
अतिप्रवृद्धः समुहानापतन्तं मनोजवम् ॥ १.२९.४६ ॥
El árbol Rauhiṇa de allí, muy crecido y poderoso, habló al mejor de las aves que descendía veloz como el pensamiento.
1.29.47
यैषा मम महाशाखा शतयोजनमायता ।
एतामास्थाय शाखां त्वं खादेमौ गजकच्छपौ ॥ १.२९.४७ ॥
Esta mi gran rama se extiende cien yojanas; subiéndote a esta rama, podrás comerte a los dos, el elefante y la tortuga.
1.29.48
ततो द्रुमं पतगसहस्रसेवितं ।
महीधरप्रतिमवपुः प्रकम्पयन्।
खगोत्तमो द्रुतमभिपत्य वेगवा-
न्बभञ्ज तामविरलपत्रसंचयाम् ॥ १.२९.४८ ॥
Entonces el mejor de las aves, de cuerpo como una montaña, se abalanzó velozmente sobre aquel árbol frecuentado por miles de aves, lo sacudió y lo quebró, cargado de densas hojas.