మహాభారతం · అధ్యాయం 1.29
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.29.1
तस्य कण्ठमनुप्राप्तो ब्राह्मणः सह भार्यया ।
दहन्दीप्त इवाङ्गारस्तमुवाचान्तरिक्षगः ॥ १.२९.१ ॥
అతని కంఠాన్ని చేరిన ఆ బ్రాహ్మణుడు, భార్యతో కలిసి, మండే నిప్పుకణంలా ప్రకాశిస్తూ, ఆకాశంలో సంచరించేవానితో ఇలా అన్నాడు.
1.29.2
द्विजोत्तम विनिर्गच्छ तूर्णमास्यादपावृतात् ।
न हि मे ब्राह्मणो वध्यः पापेष्वपि रतः सदा ॥ १.२९.२ ॥
ద్విజులలో ఉత్తముడా, ఈ తెరిచిన నోటి నుండి వెంటనే బయటకు రా. పాపకర్మలలో ఎప్పుడూ నిమగ్నుడైనా, నేను బ్రాహ్మణుని చంపను.
1.29.3
ब्रुवाणमेवं गरुडं ब्राह्मणः प्रत्यभाषत ।
निषादी मम भार्येयं निर्गच्छतु मया सह ॥ १.२९.३ ॥
గరుత్మంతునితో అలా చెబుతుండగా బ్రాహ్మణుడు ఇలా జవాబిచ్చాడు: "ఈ నిషాదీ నా భార్య; ఈమె కూడా నాతో కలిసి బయటకు రానివ్వు."
1.29.4
एतामपि निषादीं त्वं परिगृह्याशु निष्पत ।
तूर्णं संभावयात्मानमजीर्णं मम तेजसा ॥ १.२९.४ ॥
ఈ నిషాదిని కూడా పట్టుకుని వెంటనే బయటకు ఎగిరిపో. నా తేజస్సుతో నిన్ను నీవు జీర్ణించుకోలేనిదిగా భావించు.
1.29.5
ततः स विप्रो निष्क्रान्तो निषादीसहितस्तदा ।
वर्धयित्वा च गरुडमिष्टं देशं जगाम ह ॥ १.२९.५ ॥
అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణుడు నిషాదితో కలిసి బయటకు వచ్చి, గరుత్మంతునికి ఆశీర్వదించి తనకు ఇష్టమైన దేశానికి వెళ్లిపోయాడు.
1.29.6
सहभार्ये विनिष्क्रान्ते तस्मिन्विप्रे स पक्षिराट् ।
वितत्य पक्षावाकाशमुत्पपात मनोजवः ॥ १.२९.६ ॥
ఆ బ్రాహ్మణుడు భార్యతో కలిసి బయటకు వెళ్లిన తర్వాత, పక్షిరాజు మనస్సంత వేగంతో రెక్కలు విప్పి ఆకాశానికి ఎగిరాడు.
1.29.7
ततोऽपश्यत्स्वपितरं पृष्टश्चाख्यातवान्पितुः ।
यथान्यायममेयात्मा तं चोवाच महानृषिः ॥ १.२९.७ ॥
అప్పుడు అతడు తన తండ్రిని చూశాడు; తండ్రి అడిగినప్పుడు న్యాయంగా అంతా చెప్పాడు. అప్పుడు అపరిమిత ఆత్మ గల ఆ మహర్షి అతనితో అన్నాడు.
1.29.8
कच्चिद्वः कुशलं नित्यं भोजने बहुलं सुत ।
कच्चिच्च मानुषे लोके तवान्नं विद्यते बहु
क्व गन्तास्यतिवेगेन मम त्वं वक्तुमर्हसि ॥ १.२९.८ ॥
కుమారా, మీకు ఎల్లప్పుడూ భోజనంలో క్షేమమేనా? మానవలోకంలో నీకు అన్నం బాగా దొరుకుతోందా? ఇంత వేగంగా ఎక్కడకు వెళ్లబోతున్నావు? నాకు చెప్పాలి.
1.29.9
माता मे कुशला शश्वत्तथा भ्राता तथा ह्यहम् ।
न हि मे कुशलं तात भोजने बहुले सदा ॥ १.२९.९ ॥
నా తల్లి ఎల్లప్పుడూ క్షేమంగా ఉంది; అలాగే సోదరుడూ; నేనూ. కానీ తండ్రీ, భోజనం పుష్కలంగా ఉన్నప్పటికీ నాకు ఎప్పుడూ క్షేమం లేదు.
1.29.10
अहं हि सर्पैः प्रहितः सोममाहर्तुमुत्तमम् ।
महातुर्दास्यविमोक्षार्थमाहरिष्ये तमद्य वै ॥ १.२९.१० ॥
నాగులు నన్ను ఉత్తమ సోమాన్ని తీసుకురావడానికి పంపారు. దాస్యం నుండి విముక్తి కోసం నేను ఈ రోజే దానిని తీసుకువస్తాను.
1.29.11
मात्रा चात्र समादिष्टो निषादान्भक्षयेति ह ।
न च मे तृप्तिरभवद्भक्षयित्वा सहस्रशः ॥ १.२९.११ ॥
తల్లి ఇక్కడ నిషాదులను తినమని నాకు ఆదేశించింది. వేలమందిని తిన్నా నాకు తృప్తి కలగలేదు.
1.29.12
तस्माद्भक्ष्यं त्वमपरं भगवन्प्रदिशस्व मे ।
यद्भुक्त्वाऽमृतमाहर्तुं समर्तः स्यामहं प्रभो ॥ १.२९.१२ ॥
కాబట్టి, భగవాన్, నాకు మరొక ఆహారాన్ని చూపండి; దానిని తిని అమృతాన్ని తీసుకురాగల సమర్థుడిని నేను కావాలి, ప్రభూ.
1.29.13
क्षुत्पिपासाविघातार्थं भक्ष्यमाख्यातु मे भवान् ।
इदं सरो महापुण्यं देवलोकेऽपि विश्रुतम् ॥ १.२९.१३ ॥
ఆకలి, దాహం తీరడానికి తగిన ఆహారాన్ని మీరు నాకు చెప్పండి. ఈ సరస్సు అత్యంత పవిత్రమైనది; దేవలోకంలో కూడా ప్రసిద్ధమైనది.
1.29.14
यत्र कूर्माग्रजं हस्ती सदा कर्षत्यवाङ्मुखः ।
तयोर्जन्मान्तरे वैरं संप्रवक्ष्याम्यसोषतः ॥ १.२९.१४ ॥
ఏనుగు ఎల్లప్పుడూ ముఖం క్రిందికి వంచి తాబేలు అన్నను లాగుతుంటుందో, ఆ ఇద్దరి పూర్వజన్మ వైరాన్ని నేను పూర్తిగా చెబుతాను.
1.29.15
तन्मे तत्त्वं निबोधस्य यत्प्रमाणौ च तावुभौ ।
शृणु त्वं वत्स भद्रं ते कथां वैराग्यवर्धिनीम् ॥ १.२९.१५ ॥
ఆ ఇద్దరూ ఎంత పరిమాణంలో ఉన్నారన్న ఆ తత్త్వాన్ని నా నుండి తెలుసుకో. ప్రియ వత్సా, నీకు శుభం కలుగు గాక; వైరాగ్యాన్ని పెంచే ఈ కథను విను.
1.29.16
पित्रोरर्थविभागे वै समुत्पन्नां पुराण्डज ।
आसीद्विभावसुर्नाम महर्षिः कोपनो भृशम् ॥ १.२९.१६ ॥
ఓ పురాతన అండజుడా, తండ్రి ఆస్తి విభజనలో ఉత్పన్నమైన కథను విను. విభావసు అనే మహర్షి ఉండేవాడు, అతడు మిక్కిలి కోపస్వభావి.
1.29.17
भ्राता तस्यानुजश्चासीत्सुप्रतीको महातपाः ।
स नेच्छति धनं भ्रात्रा सहैकस्थं महामुनिः ॥ १.२९.१७ ॥
అతని తమ్ముడు సుప్రతీకుడు, గొప్ప తపస్సు కలవాడు. ఆ మహాముని అన్నతో కలిసి ధనాన్ని ఉమ్మడిగా ఉంచుకోవాలని కోరలేదు.
1.29.18
विभागं कीर्तयत्येव सुप्रतीको हि नित्यशः ।
अथाब्रवीच्च तं भ्राता सुप्रतीकं विभावसुः ॥ १.२९.१८ ॥
సుప్రతీకుడు ఎల్లప్పుడూ ఆస్తి విభజన గురించే మాట్లాడుతుండేవాడు. అప్పుడు అన్న విభావసు సుప్రతీకుడితో ఇలా అన్నాడు.
1.29.19
विभागे बहवो दोषा भविष्यन्ति महातपः ।
विभागं बहवो मोहात्कर्तुमिच्छन्ति नित्यशः।
ततो विभक्तास्त्वन्योन्यं नाद्रियन्तेऽर्थमोहिताः ॥ १.२९.१९ ॥
ఓ మహాతపస్వీ, విభజనలో అనేక దోషాలు కలుగుతాయి. మోహంతో ప్రజలు ఎల్లప్పుడూ విభజన కోరుకుంటారు. తరువాత విభక్తులై ధనమోహంతో ఒకరినొకరు గౌరవించరు.
1.29.20
ततः स्वार्थपरान्मूढान्पृथग्भूतान्स्वकैर्धनैः ।
विदित्वा भेदयन्त्येतानमित्रा मित्ररूपिणः ॥ १.२९.२० ॥
అప్పుడు స్వార్థపరులై, మూఢులై, తమ ధనంతో విడిపోయిన వీరిని తెలుసుకుని, మిత్రరూపంలో ఉన్న శత్రువులు వీరిని భేదింపజేస్తారు.
1.29.21
विदित्वा चापरे भिन्नानन्तरेषु पतन्त्यथ ।
भिन्नानामतुलो नाशः क्षिप्रमेव प्रवर्तते ॥ १.२९.२१ ॥
ఇతరులు కూడా విడిపోయినవారిని తెలుసుకుని వారి మధ్య అంతరాలలో పడతారు. అప్పుడు విడిపోయినవారికి సాటిలేని నాశనం వెంటనే వస్తుంది.
1.29.22
तस्माद्विभागं भ्रातॄणां न प्रशंसन्ति साधवः ।
एवमुक्तः सुप्रतीको भागं कीर्तयतेऽनिशम् ॥ १.२९.२२ ॥
అందువల్ల సజ్జనులు సోదరుల విభజనను ప్రశంసించరు. ఇలా చెప్పబడినా సుప్రతీకుడు నిరంతరం తన భాగాన్నే ప్రకటిస్తాడు.
1.29.23
एवं निर्बध्यमानस्तु शशापैनं विभावसुः ।
गुरुशास्त्रेऽनिबद्धानामन्योन्येनाभिशङ्किनाम् ॥ १.२९.२३ ॥
ఇలా పీడించబడినప్పుడు విభావసువు అతన్ని శపించాడు. గురుశాస్త్రానికి కట్టుబడనివారు, ఒకరిపై ఒకరు అనుమానించేవారి గురించి ఇది చెప్పబడింది.
1.29.24
नियन्तु न हि शक्यस्त्वं भेदतो धनमिच्छसि ।
यस्मात्तस्मात्सुप्रतीक हस्तित्वं समवाप्स्यसि ॥ १.२९.२४ ॥
నువ్వు విభజన ద్వారా ధనం కోరుతున్నావు కాబట్టి నిన్ను నియంత్రించలేము. అందువల్ల ఓ సుప్రతీకా, నువ్వు ఏనుగు రూపాన్ని పొందుతావు.
1.29.25
शप्तस्त्वेवं सुप्रतीको विभावसुमथाब्रवीत् ।
त्वमप्यन्तर्जलचरः कच्छपः संभविष्यसि ॥ १.२९.२५ ॥
ఈ విధంగా శపించబడిన సుప్రతీకుడు విభావసుతో ఇలా అన్నాడు: 'నీవు కూడా నీటిలో సంచరించే తాబేలువు అవుతావు.'
1.29.26
एवमन्योन्यशापात्तौ सुप्रतीकविभावसू ।
गजकच्छपतां प्राप्तावर्थार्थं मूढचेतसौ ॥ १.२९.२६ ॥
ఈ విధంగా పరస్పర శాపం వల్ల సుప్రతీకుడు, విభావసువు ధనం కోసం మోహితచిత్తులై ఏనుగు, తాబేలు స్థితిని పొందారు.
1.29.27
रोषदोषानुषङ्गेण तिर्यग्योनिगतावपि ।
परस्परद्वेषरतौ प्रमाणबलदर्पितौ ॥ १.२९.२७ ॥
కోపం, దోష సంబంధం వల్ల తిర్యగ్యోనుల్లో పడినా, వారు పరస్పర ద్వేషంలో రమిస్తూ తమ బల గర్వంతో ఉన్నారు.
1.29.28
सरस्यस्मिन्महाकायौ पूर्ववैरानुसारिणौ ।
तयोरन्यतरः श्रीमान्समुपैति महागजः ॥ १.२९.२८ ॥
ఈ సరస్సులో మహాకాయులైన ఆ ఇద్దరు, పూర్వ వైరాన్ని అనుసరిస్తూ; వారిలో ఒకడైన తేజస్వి మహాగజం దగ్గరకు వస్తున్నాడు.
1.29.29
यस्य बृंहितशब्देन कूर्मोऽप्यन्तर्जलेशयः ।
उत्थितोऽसौ महाकायः कृत्स्नं विक्षोभयन्सरः ॥ १.२९.२९ ॥
దాని గర్జన ధ్వనికి నీటి లోపల పడుకున్న తాబేలు కూడా లేచింది; ఆ మహాకాయుడు సరస్సంతటినీ కల్లోలపరుస్తూ.
1.29.30
तं दृष्ट्वाऽऽवेष्टितकरः पतत्येष गजो जलम् ।
दन्तहस्ताग्रलाङ्गूलपादवेगेन वीर्यवान् ॥ १.२९.३० ॥
దానిని చూసి, తొండాన్ని చుట్టుకొని ఈ బలవంతుడైన గజం నీటిలోకి దూకుతుంది—దంతాలు, తొండం కొన, తోక, కాళ్ల వేగంతో.
1.29.31
विक्षोभयंस्ततो नागः सरो बहुझषाकुलम् ।
कूर्मोऽप्यभ्युद्यतशिरा युद्धायाभ्येति वीर्यवान् ॥ १.२९.३१ ॥
అప్పుడు ఏనుగు అనేక చేపలతో నిండిన ఆ సరస్సును కలచివేస్తూ వచ్చింది; వీరుడైన తాబేలు కూడా తల ఎత్తి యుద్ధానికి ఎదురొచ్చింది.
1.29.32
षडुच्छ्रितो योजनानि गजस्तद्द्विगुणायतः ।
कूर्मस्त्रियोजनोत्सेधो दशयोजनमण्डलः ॥ १.२९.३२ ॥
ఏనుగు ఆరు యోజనాల ఎత్తు, దానికి రెట్టింపు పొడవు; తాబేలు మూడు యోజనాల ఎత్తు, పది యోజనాల చుట్టుకొలత కలది.
1.29.33
तावुभौ युद्धसंमत्तौ परस्परवधैषिणौ ।
उपयुज्याशु कर्मेदं साधये हितमात्मनः ॥ १.२९.३३ ॥
యుద్ధోన్మత్తులైన ఆ ఇద్దరూ ఒకరినొకరు చంపాలని కోరుకుంటున్నారు; నేను ఈ పనిని త్వరగా సాధించి నా హితాన్ని నెరవేర్చుకుంటాను.
1.29.34
महाभ्रघनसंकाशं तं भुक्त्वामृतमानय ।
महागिरिसमप्रख्यं घोररूपं च हस्तिनम् ॥ १.२९.३४ ॥
మహా మేఘంలా, మహా పర్వతంలా కనిపించే భయంకర రూపం గల ఆ ఏనుగును తిని, అమృతాన్ని తీసుకురా.
1.29.35
इत्युक्त्वा गरुडं सोऽथ माङ्गल्यमकरोत्तदा ।
युध्यतः सह देवैस्ते युद्धे भवतु मङ्गलम् ॥ १.२९.३५ ॥
గరుడునితో ఇలా చెప్పి అతడు అప్పుడు మంగళ కార్యం చేశాడు. దేవతలతో పోరాడుతున్న నీకు ఆ యుద్ధంలో మంగళం కలుగుగాక.
1.29.36
पूर्णकुम्भो द्विजा गावो यच्चान्यत्किंचिदुत्तमम् ।
शुभं स्वस्त्ययनं चापि भविष्यति तवाण्डजा ॥ १.२९.३६ ॥
పూర్ణకుంభం, బ్రాహ్మణులు, గోవులు, ఇంకా ఉత్తమమైనవి, శుభమైనవి, మంగళకరమైనవి ఏవైనా ఉంటే అవన్నీ నీకు కలుగుతాయి, ఓ అండజుడా.
1.29.37
युध्यमानस्य सङ्ग्रामे देवैः सार्धं महाबल ।
ऋचो यजूंषि सामानि पवित्राणि हवींषि च ॥ १.२९.३७ ॥
ఓ మహాబలా! దేవతలతో యుద్ధంలో పోరాడుతున్నవానికి ఋక్కులు, యజుస్సులు, సామములు, పవిత్ర వస్తువులు, హవిస్సులు (సహాయమవుతాయి).
1.29.38
रहस्यानि च सर्वाणि सर्वे वेदाश्च ते बलम् ।
वर्धयिष्यन्ति समरे भविष्यति खगोत्तम।
इत्युक्तो गरुडः पित्रा गतस्तं ह्वदमन्तिकात् ॥ १.२९.३८ ॥
అన్ని రహస్యాలు, అన్ని వేదాలు నీ బలాన్ని యుద్ధంలో పెంచుతాయి, ఓ పక్షులలో ఉత్తమా. ఇలా తండ్రి చెప్పగా గరుడుడు ఆ సరస్సు దగ్గరకు వెళ్ళాడు.
1.29.39
अपश्यन्निर्मलजलं नानापक्षिसमाकुलम् ।
स तत्स्मृत्वा पितुर्वाक्यं भीमवेगोऽन्तरिक्षगः ॥ १.२९.३९ ॥
స్వచ్ఛమైన నీరు, అనేక రకాల పక్షులతో నిండిన (సరస్సును) అతడు చూశాడు. తండ్రి ఆ మాటలను స్మరించి, భయంకర వేగంతో, ఆకాశంలో సంచరించే అతడు (ముందుకు సాగాడు).
1.29.40
नखेन गजमेकेन कूर्ममेकेन चाक्षिपत् ।
सधुत्पपात चाकाशं तत उच्चैर्विहङ्गमः ॥ १.२९.४० ॥
ఒక గోటితో ఒక ఏనుగును, మరో గోటితో ఒక తాబేలును అతడు పట్టుకున్నాడు. అప్పుడా పక్షి కదులుతూ ఆకాశంలోకి ఎత్తుగా ఎగిరింది.
1.29.41
सोऽलम्बं तीर्थणासाद्य देववृक्षानुपागमत् ।
ते भीताः समकम्पन्त तस्य पक्षानिलाहताः ॥ १.२९.४१ ॥
అతడు తీర్థంలో అలంబ వృక్షాన్ని చేరి, దివ్య వృక్షాల దగ్గరకు వచ్చాడు. అవి భయపడి, అతని రెక్కల గాలికి కొట్టబడి, కలసి వణికాయి.
1.29.42
न नो भञ्ज्यादिति तदा दिव्याः कनकशाखिनः ।
प्रचलाङ्गान्स तान्दृष्ट्वा मनोरथफलद्रुमान् ॥ १.२९.४२ ॥
'ఇతడు మనలను విరగ్గొట్టునేమో' అని భావించి, అప్పుడు ఆ దివ్య బంగారు కొమ్మల వృక్షాలు వణుకుతున్న అవయవాలతో ఉన్నాయి. కోరికల ఫలాలనిచ్చే ఆ వృక్షాలను చూసి అతడు...
1.29.43
अन्यानतुलरूपाङ्गानुपचक्राम खेचरः ।
काञ्चनै राजतैश्चैव फलैर्वैदूर्यशाखिनः।
सागराम्बुपरिक्षिप्तान्भ्राजमानान्महाद्रुमान् ॥ १.२९.४३ ॥
గరుడుడు అనుపమాన రూపాంగాలు గల ఇతర వృక్షాల వైపు వెళ్ళాడు; అవి బంగారు, వెండి ఫలాలతో, వైడూర్య శాఖలతో, సముద్రజలాలతో చుట్టబడి ప్రకాశిస్తున్న మహావృక్షాలు.
1.29.44
तेषां मध्ये महानासीत्पादपः सुमनोहरः ।
सहस्रयोजनोत्सेधो बहुशाखासमन्वितः ॥ १.२९.४४ ॥
వాటి మధ్య ఒక మహావృక్షం ఉండెను; అది అత్యంత మనోహరమైనది, వెయ్యి యోజనాల ఎత్తు కలిగి, అనేక శాఖలతో కూడినది.
1.29.45
खगानामालयो दिव्यो नाम्ना रौहिणपादपः ।
यस्य छायां समाश्रित्य सद्यो भवति निर्वृतः ॥ १.२९.४५ ॥
పక్షులకు దివ్య నివాసమైన రౌహిణ వృక్షం; దాని నీడను ఆశ్రయిస్తే వెంటనే శాంతి లభిస్తుంది.
1.29.46
तमुवाच खगश्रेष्ठं तत्र रौहिणपादपः ।
अतिप्रवृद्धः समुहानापतन्तं मनोजवम् ॥ १.२९.४६ ॥
అక్కడి రౌహిణ వృక్షం, అత్యంత విస్తరించి పెరిగినది, మనస్సంత వేగంతో దూకుతున్న ఆ పక్షిశ్రేష్ఠునితో ఇలా అన్నది.
1.29.47
यैषा मम महाशाखा शतयोजनमायता ।
एतामास्थाय शाखां त्वं खादेमौ गजकच्छपौ ॥ १.२९.४७ ॥
నా ఈ మహాశాఖ వంద యోజనాలు విస్తరించి ఉంది; ఈ శాఖపై ఎక్కి నీవు ఏనుగును, తాబేలును ఇద్దరినీ తినవచ్చు.
1.29.48
ततो द्रुमं पतगसहस्रसेवितं ।
महीधरप्रतिमवपुः प्रकम्पयन्।
खगोत्तमो द्रुतमभिपत्य वेगवा-
न्बभञ्ज तामविरलपत्रसंचयाम् ॥ १.२९.४८ ॥
అప్పుడు వేలాది పక్షులు సేవించే ఆ వృక్షాన్ని, పర్వతంలా శరీరం కలిగిన ఆ పక్షిశ్రేష్ఠుడు వేగంగా దూకి కంపింపజేస్తూ విరిచివేశాడు; అది దట్టమైన ఆకులతో నిండి ఉండెను.