มหาภารตะ · อัธยายะ 1.29

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

1.29.1

तस्य कण्ठमनुप्राप्तो ब्राह्मणः सह भार्यया ।
दहन्दीप्त इवाङ्गारस्तमुवाचान्तरिक्षगः ॥ १.२९.१ ॥

พราหมณ์ผู้มาถึงลำคอของมันพร้อมด้วยภรรยา ร้อนระอุดั่งถ่านเพลิงที่ลุกโชน ได้กล่าวกับผู้ท่องอยู่ในอากาศว่า

1.29.2

द्विजोत्तम विनिर्गच्छ तूर्णमास्यादपावृतात् ।
न हि मे ब्राह्मणो वध्यः पापेष्वपि रतः सदा ॥ १.२९.२ ॥

ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ทวิชาติ จงออกมาโดยเร็วจากปากที่เปิดอยู่นี้ เพราะพราหมณ์ไม่ควรถูกเราฆ่า แม้เขาจะประพฤติบาปอยู่เสมอก็ตาม

1.29.3

ब्रुवाणमेवं गरुडं ब्राह्मणः प्रत्यभाषत ।
निषादी मम भार्येयं निर्गच्छतु मया सह ॥ १.२९.३ ॥

เมื่อครุฑกล่าวดังนี้ พราหมณ์จึงตอบว่า "นิษาทีผู้นี้เป็นภรรยาของข้า ขอให้นางออกมาพร้อมกับข้าด้วยเถิด"

1.29.4

एतामपि निषादीं त्वं परिगृह्याशु निष्पत ।
तूर्णं संभावयात्मानमजीर्णं मम तेजसा ॥ १.२९.४ ॥

ท่านจงรับนิษาทีนี้ไปด้วย แล้วบินออกไปโดยเร็ว จงถือว่าตนยังย่อยไม่ได้ด้วยอานุภาพของข้า

1.29.5

ततः स विप्रो निष्क्रान्तो निषादीसहितस्तदा ।
वर्धयित्वा च गरुडमिष्टं देशं जगाम ह ॥ १.२९.५ ॥

ครั้งนั้น พราหมณ์นั้นพร้อมด้วยนิษาที ได้ออกมาแล้ว อวยพรครุฑ แล้วก็ไปยังดินแดนที่ตนปรารถนา

1.29.6

सहभार्ये विनिष्क्रान्ते तस्मिन्विप्रे स पक्षिराट् ।
वितत्य पक्षावाकाशमुत्पपात मनोजवः ॥ १.२९.६ ॥

เมื่อพราหมณ์พร้อมด้วยภรรยาออกไปแล้ว ราชาแห่งนกผู้เร็วดั่งความคิด ก็กางปีกบินขึ้นสู่ท้องฟ้า

1.29.7

ततोऽपश्यत्स्वपितरं पृष्टश्चाख्यातवान्पितुः ।
यथान्यायममेयात्मा तं चोवाच महानृषिः ॥ १.२९.७ ॥

จากนั้นครุฑก็เห็นบิดาของตน เมื่อบิดาถาม ก็เล่าให้ฟังตามลำดับ ฤๅษีผู้ยิ่งใหญ่ผู้มีอาตมันหาประมาณมิได้ จึงตรัสกับบุตรนั้น

1.29.8

कच्चिद्वः कुशलं नित्यं भोजने बहुलं सुत ।
कच्चिच्च मानुषे लोके तवान्नं विद्यते बहु
क्व गन्तास्यतिवेगेन मम त्वं वक्तुमर्हसि ॥ १.२९.८ ॥

ลูกเอ๋ย พวกเจ้าสบายดีเสมอ และมีอาหารอุดมสมบูรณ์หรือไม่ ในโลกมนุษย์เจ้าได้อาหารมากหรือไม่ เจ้าจะไปที่ใดด้วยความเร็วเช่นนี้ จงบอกแก่พ่อเถิด

1.29.9

माता मे कुशला शश्वत्तथा भ्राता तथा ह्यहम् ।
न हि मे कुशलं तात भोजने बहुले सदा ॥ १.२९.९ ॥

มารดาของข้าสบายดีเสมอ พี่ชายก็เช่นกัน และข้าก็เช่นกัน แต่ท่านพ่อ ความสบายของข้าไม่เคยดีเลย แม้จะมีอาหารอุดมสมบูรณ์เพียงใดก็ตาม

1.29.10

अहं हि सर्पैः प्रहितः सोममाहर्तुमुत्तमम् ।
महातुर्दास्यविमोक्षार्थमाहरिष्ये तमद्य वै ॥ १.२९.१० ॥

งูทั้งหลายส่งข้ามาเพื่อนำโสมอันประเสริฐ เพื่อให้มารดาพ้นจากการเป็นทาส วันนี้ข้าจะนำโสมนั้นมาให้แน่นอน

1.29.11

मात्रा चात्र समादिष्टो निषादान्भक्षयेति ह ।
न च मे तृप्तिरभवद्भक्षयित्वा सहस्रशः ॥ १.२९.११ ॥

มารดาสั่งข้าไว้ที่นี่ว่า จงกินพวกนิษาทเสีย แต่ข้ากินพวกเขาไปนับพันแล้ว ก็ยังไม่รู้สึกอิ่มเลย

1.29.12

तस्माद्भक्ष्यं त्वमपरं भगवन्प्रदिशस्व मे ।
यद्भुक्त्वाऽमृतमाहर्तुं समर्तः स्यामहं प्रभो ॥ १.२९.१२ ॥

เพราะฉะนั้น ข้าแต่ท่านผู้ทรงพระภาค ขอท่านโปรดชี้อาหารอย่างอื่นให้ข้าด้วยเถิด ข้าแต่เจ้าผู้เป็นใหญ่ เมื่อได้กินแล้ว ข้าจะสามารถนำอมฤตมาได้

1.29.13

क्षुत्पिपासाविघातार्थं भक्ष्यमाख्यातु मे भवान् ।
इदं सरो महापुण्यं देवलोकेऽपि विश्रुतम् ॥ १.२९.१३ ॥

เพื่อขจัดความหิวและความกระหาย ขอท่านบอกข้าเถิดว่ามีอาหารอะไรบ้าง ทะเลสาบแห่งนี้ศักดิ์สิทธิ์ยิ่งนัก เป็นที่เลื่องลือแม้ในโลกของเทวดา

1.29.14

यत्र कूर्माग्रजं हस्ती सदा कर्षत्यवाङ्मुखः ।
तयोर्जन्मान्तरे वैरं संप्रवक्ष्याम्यसोषतः ॥ १.२९.१४ ॥

ที่ซึ่งช้างหันหน้าลงเสมอ ลากพี่ชายของเต่าไป ข้าจะเล่าความเป็นศัตรูของทั้งสองในชาติก่อนให้ฟังอย่างครบถ้วน

1.29.15

तन्मे तत्त्वं निबोधस्य यत्प्रमाणौ च तावुभौ ।
शृणु त्वं वत्स भद्रं ते कथां वैराग्यवर्धिनीम् ॥ १.२९.१५ ॥

จงฟังความจริงจากข้า ว่าทั้งสองนั้นมีขนาดเท่าใด ลูกรัก ขอให้เจ้าโชคดี จงฟังเรื่องเล่านี้ที่เพิ่มพูนความคลายกำหนัด

1.29.16

पित्रोरर्थविभागे वै समुत्पन्नां पुराण्डज ।
आसीद्विभावसुर्नाम महर्षिः कोपनो भृशम् ॥ १.२९.१६ ॥

ข้าแต่ท่านผู้เกิดจากไข่ผู้เก่าแก่ จงฟังเรื่องที่เกิดขึ้นเพราะการแบ่งทรัพย์สมบัติของบิดามารดา มีฤๅษีผู้ยิ่งใหญ่ชื่อวิภาวสุ ผู้โกรธง่ายอย่างยิ่ง

1.29.17

भ्राता तस्यानुजश्चासीत्सुप्रतीको महातपाः ।
स नेच्छति धनं भ्रात्रा सहैकस्थं महामुनिः ॥ १.२९.१७ ॥

น้องชายของท่านคือสุประตีกะ ผู้บำเพ็ญตบะยิ่งใหญ่ มหามุนีผู้นั้นไม่ปรารถนาจะรักษาทรัพย์ร่วมกับพี่ชาย

1.29.18

विभागं कीर्तयत्येव सुप्रतीको हि नित्यशः ।
अथाब्रवीच्च तं भ्राता सुप्रतीकं विभावसुः ॥ १.२९.१८ ॥

สุประตีกะพูดถึงการแบ่งทรัพย์อยู่เสมอ ครั้งนั้น วิภาวสุผู้เป็นพี่ชายได้กล่าวกับสุประตีกะ

1.29.19

विभागे बहवो दोषा भविष्यन्ति महातपः ।
विभागं बहवो मोहात्कर्तुमिच्छन्ति नित्यशः।
ततो विभक्तास्त्वन्योन्यं नाद्रियन्तेऽर्थमोहिताः ॥ १.२९.१९ ॥

ข้าแต่ผู้บำเพ็ญตบะยิ่งใหญ่ การแบ่งจะก่อให้เกิดโทษมากมาย คนจำนวนมากด้วยความหลงมักปรารถนาจะแบ่งกันอยู่เสมอ ครั้นแบ่งกันแล้ว ผู้ถูกความหลงในทรัพย์ครอบงำก็ไม่เคารพกันและกัน

1.29.20

ततः स्वार्थपरान्मूढान्पृथग्भूतान्स्वकैर्धनैः ।
विदित्वा भेदयन्त्येतानमित्रा मित्ररूपिणः ॥ १.२९.२० ॥

จากนั้น เมื่อรู้ว่าคนเหล่านี้หลงงมงายแสวงประโยชน์ของตน และแยกจากกันด้วยทรัพย์ของตน ศัตรูที่แฝงกายในรูปของมิตรก็ย่อมยุแยงให้พวกเขาแตกกัน

1.29.21

विदित्वा चापरे भिन्नानन्तरेषु पतन्त्यथ ।
भिन्नानामतुलो नाशः क्षिप्रमेव प्रवर्तते ॥ १.२९.२१ ॥

ส่วนคนอื่นๆ เมื่อรู้ว่าผู้ที่แตกแยกกันมีช่องว่างอยู่ ก็พากันเข้าไป แล้วความพินาศอันหาที่เปรียบมิได้ของผู้แตกแยกกันก็เกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว

1.29.22

तस्माद्विभागं भ्रातॄणां न प्रशंसन्ति साधवः ।
एवमुक्तः सुप्रतीको भागं कीर्तयतेऽनिशम् ॥ १.२९.२२ ॥

เพราะฉะนั้น ผู้ทรงธรรมจึงไม่สรรเสริญการแบ่งแยกระหว่างพี่น้อง สุประฏีกะถูกกล่าวเตือนเช่นนั้น แต่ก็ยังคงประกาศเรียกร้องส่วนแบ่งของตนไม่หยุดหย่อน

1.29.23

एवं निर्बध्यमानस्तु शशापैनं विभावसुः ।
गुरुशास्त्रेऽनिबद्धानामन्योन्येनाभिशङ्किनाम् ॥ १.२९.२३ ॥

วิภาวสุถูกคะยั้นคะยอเช่นนั้น จึงสาปสุประฏีกะ ซึ่งเป็นผู้ที่ไม่ผูกพันตนด้วยคำสอนของผู้ใหญ่ และระแวงกันและกัน

1.29.24

नियन्तु न हि शक्यस्त्वं भेदतो धनमिच्छसि ।
यस्मात्तस्मात्सुप्रतीक हस्तित्वं समवाप्स्यसि ॥ १.२९.२४ ॥

ท่านไม่อาจถูกควบคุมได้ เพราะท่านปรารถนาทรัพย์ด้วยการแบ่งแยก เพราะฉะนั้น สุประฏีกะเอ๋ย ท่านจะต้องไปเป็นช้าง

1.29.25

शप्तस्त्वेवं सुप्रतीको विभावसुमथाब्रवीत् ।
त्वमप्यन्तर्जलचरः कच्छपः संभविष्यसि ॥ १.२९.२५ ॥

สุประฏีกะถูกสาปเช่นนั้น จึงกล่าวกับวิภาวสุว่า "ท่านก็จะไปเป็นเต่าที่เคลื่อนไหวอยู่ในน้ำเช่นกัน"

1.29.26

एवमन्योन्यशापात्तौ सुप्रतीकविभावसू ।
गजकच्छपतां प्राप्तावर्थार्थं मूढचेतसौ ॥ १.२९.२६ ॥

ดังนั้น สุประฏีกะและวิภาวสุ ซึ่งจิตหลงใหลเพราะทรัพย์ ได้รับการสาปแช่งซึ่งกันและกัน จึงไปเป็นช้างและเต่า

1.29.27

रोषदोषानुषङ्गेण तिर्यग्योनिगतावपि ।
परस्परद्वेषरतौ प्रमाणबलदर्पितौ ॥ १.२९.२७ ॥

เพราะความโกรธและความผิดที่พัวพันอยู่ แม้ทั้งสองจะไปเกิดในกำเนิดสัตว์ ก็ยังยินดีในการเกลียดชังกันและกัน ทั้งยังทะนงในกำลังและพละของตน

1.29.28

सरस्यस्मिन्महाकायौ पूर्ववैरानुसारिणौ ।
तयोरन्यतरः श्रीमान्समुपैति महागजः ॥ १.२९.२८ ॥

ในทะเลสาบแห่งนี้ ทั้งสองซึ่งมีร่างกายใหญ่โต ยังคงตามเวรกรรมเดิม และในทั้งสองนั้น ช้างใหญ่ผู้รุ่งเรืองตัวหนึ่งกำลังเข้ามาใกล้

1.29.29

यस्य बृंहितशब्देन कूर्मोऽप्यन्तर्जलेशयः ।
उत्थितोऽसौ महाकायः कृत्स्नं विक्षोभयन्सरः ॥ १.२९.२९ ॥

เมื่อได้ยินเสียงแตรของช้างนั้น แม้เต่าซึ่งนอนอยู่ในน้ำก็ลุกขึ้น ร่างใหญ่โตนั้นทำให้ทั้งทะเลสาบปั่นป่วน

1.29.30

तं दृष्ट्वाऽऽवेष्टितकरः पतत्येष गजो जलम् ।
दन्तहस्ताग्रलाङ्गूलपादवेगेन वीर्यवान् ॥ १.२९.३० ॥

เมื่อเห็นเต่านั้น ช้างผู้มีกำลังมหาศาล งวงม้วนอยู่ ก็พุ่งลงน้ำด้วยแรงของงา ปลายงวง หาง และเท้า

1.29.31

विक्षोभयंस्ततो नागः सरो बहुझषाकुलम् ।
कूर्मोऽप्यभ्युद्यतशिरा युद्धायाभ्येति वीर्यवान् ॥ १.२९.३१ ॥

ช้างนั้นทำให้ทะเลสาบซึ่งเต็มไปด้วยปลามากมายปั่นป่วนขึ้น ส่วนเต่าผู้มีกำลังก็เงยศีรษะขึ้นเตรียมรบ แล้วพุ่งเข้ามา

1.29.32

षडुच्छ्रितो योजनानि गजस्तद्द्विगुणायतः ।
कूर्मस्त्रियोजनोत्सेधो दशयोजनमण्डलः ॥ १.२९.३२ ॥

ช้างสูงหกโยชน์และยาวเป็นสองเท่า ส่วนเต่าสูงสามโยชน์และมีเส้นรอบวงสิบโยชน์

1.29.33

तावुभौ युद्धसंमत्तौ परस्परवधैषिणौ ।
उपयुज्याशु कर्मेदं साधये हितमात्मनः ॥ १.२९.३३ ॥

ทั้งสองคลั่งไคล้การรบ ต่างปรารถนาให้อีกฝ่ายตาย ข้าพเจ้าจะรีบกระทำกิจนี้เพื่อประโยชน์ของตนเอง

1.29.34

महाभ्रघनसंकाशं तं भुक्त्वामृतमानय ।
महागिरिसमप्रख्यं घोररूपं च हस्तिनम् ॥ १.२९.३४ ॥

ท่านจงกินช้างรูปร่างน่ากลัวนั้น ซึ่งดูเหมือนเมฆดำมหึมาและเหมือนภูเขาใหญ่ แล้วนำน้ำอมฤตมาให้

1.29.35

इत्युक्त्वा गरुडं सोऽथ माङ्गल्यमकरोत्तदा ।
युध्यतः सह देवैस्ते युद्धे भवतु मङ्गलम् ॥ १.२९.३५ ॥

เมื่อกล่าวกับครุฑเช่นนี้แล้ว ท่านจึงประกอบพิธีมงคล ขอให้เกิดความเป็นมงคลแก่ท่านในการรบนั้น ขณะที่ท่านต่อสู้กับเหล่าเทวดา

1.29.36

पूर्णकुम्भो द्विजा गावो यच्चान्यत्किंचिदुत्तमम् ।
शुभं स्वस्त्ययनं चापि भविष्यति तवाण्डजा ॥ १.२९.३६ ॥

หม้อน้ำเต็ม พราหมณ์ โค และสิ่งประเสริฐอื่นใดที่เป็นมงคลและเป็นสิริ ก็จะเป็นของท่านด้วย โอ้ผู้เกิดจากไข่

1.29.37

युध्यमानस्य सङ्ग्रामे देवैः सार्धं महाबल ।
ऋचो यजूंषि सामानि पवित्राणि हवींषि च ॥ १.२९.३७ ॥

โอ้ผู้มีกำลังมหาศาล สำหรับผู้ที่ต่อสู้ในสงครามกับเหล่าเทวดา บทฤคเวท บทยชุรเวท บทสามเวท สิ่งบริสุทธิ์ และเครื่องบูชาหวี (จะเป็นกำลังช่วยเหลือ)

1.29.38

रहस्यानि च सर्वाणि सर्वे वेदाश्च ते बलम् ।
वर्धयिष्यन्ति समरे भविष्यति खगोत्तम।
इत्युक्तो गरुडः पित्रा गतस्तं ह्वदमन्तिकात् ॥ १.२९.३८ ॥

คัมภีร์ลับทั้งปวงและพระเวททั้งหมดจะเพิ่มพูนกำลังของท่านในการรบ โอ้ยอดแห่งนก เมื่อได้รับคำสั่งจากบิดาเช่นนี้ ครุฑจึงไปยังทะเลสาบนั้นซึ่งอยู่ไม่ไกล

1.29.39

अपश्यन्निर्मलजलं नानापक्षिसमाकुलम् ।
स तत्स्मृत्वा पितुर्वाक्यं भीमवेगोऽन्तरिक्षगः ॥ १.२९.३९ ॥

ครุฑเห็นทะเลสาบที่มีน้ำใสสะอาด เต็มไปด้วยนกนานาชนิด แล้วระลึกถึงถ้อยคำของบิดา ผู้มีความเร็วอันน่าครั่นคร้ามและเคลื่อนไปในอากาศ จึงเข้าไป

1.29.40

नखेन गजमेकेन कूर्ममेकेन चाक्षिपत् ।
सधुत्पपात चाकाशं तत उच्चैर्विहङ्गमः ॥ १.२९.४० ॥

ด้วยกรงเล็บข้างหนึ่งคว้าช้างไว้ และด้วยอีกข้างหนึ่งคว้าเต่าไว้ ลำดับนั้นนกก็กระพือปีกและบินขึ้นสู่ท้องฟ้าอย่างสูง

1.29.41

सोऽलम्बं तीर्थणासाद्य देववृक्षानुपागमत् ।
ते भीताः समकम्पन्त तस्य पक्षानिलाहताः ॥ १.२९.४१ ॥

เขามาถึงต้นอลัมพะณสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ แล้วเข้าไปใกล้บรรดาต้นไม้ทิพย์ บรรดาต้นไม้เหล่านั้นตกใจ ถูกลมจากปีกของเขาพัดกระทบ จึงสั่นสะท้านไปพร้อมกันทั้งหมด

1.29.42

न नो भञ्ज्यादिति तदा दिव्याः कनकशाखिनः ।
प्रचलाङ्गान्स तान्दृष्ट्वा मनोरथफलद्रुमान् ॥ १.२९.४२ ॥

ต้นไม้ทิพย์มีกิ่งสีทองคิดว่า "เขาคงจะไม่หักเราหรอก" แต่ก็สั่นไหวไปทั้งกิ่งก้าน เมื่อเห็นต้นไม้เหล่านั้นซึ่งให้ผลตามปรารถนา เขาจึง

1.29.43

अन्यानतुलरूपाङ्गानुपचक्राम खेचरः ।
काञ्चनै राजतैश्चैव फलैर्वैदूर्यशाखिनः।
सागराम्बुपरिक्षिप्तान्भ्राजमानान्महाद्रुमान् ॥ १.२९.४३ ॥

นกนั้นบินไปหาต้นอื่น ๆ ซึ่งมีรูปร่างและกิ่งก้านที่เทียบไม่ได้ ผลิตทั้งทองและเงิน มีกิ่งเป็นไพฑูรย์ ต้นไม้ใหญ่งดงามเจิดจ้า ล้อมรอบด้วยน้ำแห่งมหาสมุทร

1.29.44

तेषां मध्ये महानासीत्पादपः सुमनोहरः ।
सहस्रयोजनोत्सेधो बहुशाखासमन्वितः ॥ १.२९.४४ ॥

ท่ามกลางต้นไม้เหล่านั้นมีต้นไม้ใหญ่ต้นหนึ่ง งดงามน่าชมยิ่ง สูงพันโยชน์ และมีกิ่งก้านมากมาย

1.29.45

खगानामालयो दिव्यो नाम्ना रौहिणपादपः ।
यस्य छायां समाश्रित्य सद्यो भवति निर्वृतः ॥ १.२९.४५ ॥

เป็นที่อาศัยทิพย์ของนกทั้งหลาย ชื่อว่าต้นเราหิณะ ผู้ที่เข้าอาศัยร่มเงาของมัน ย่อมได้รับความสงบสุขในทันที

1.29.46

तमुवाच खगश्रेष्ठं तत्र रौहिणपादपः ।
अतिप्रवृद्धः समुहानापतन्तं मनोजवम् ॥ १.२९.४६ ॥

ต้นเราหิณะที่นั่นซึ่งเติบโตใหญ่ยิ่งและทรงพลัง ได้กล่าวกับนกผู้ประเสริฐที่สุดซึ่งกำลังโฉบลงมาเร็วดุจความคิด

1.29.47

यैषा मम महाशाखा शतयोजनमायता ।
एतामास्थाय शाखां त्वं खादेमौ गजकच्छपौ ॥ १.२९.४७ ॥

กิ่งใหญ่นี้ของข้าแผ่ยาวถึงหนึ่งร้อยโยชน์ เจ้าจงขึ้นไปอยู่บนกิ่งนี้ แล้วกินช้างและเต่าสองตัวนี้เถิด

1.29.48

ततो द्रुमं पतगसहस्रसेवितं ।
महीधरप्रतिमवपुः प्रकम्पयन्।
खगोत्तमो द्रुतमभिपत्य वेगवा-
न्बभञ्ज तामविरलपत्रसंचयाम् ॥ १.२९.४८ ॥

จากนั้น นกผู้ประเสริฐที่สุดซึ่งมีร่างกายดุจภูเขา โฉบลงอย่างรวดเร็วสู่ต้นไม้ที่มีนกนับพันอาศัยอยู่ เขาเขย่าต้นไม้นั้นจนสั่นสะเทือน แล้วหักกิ่งที่มีใบหนาแน่นไพศาลลงมา