Mahābhārata · Adhyāya 1.30
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.30.1
स्पष्टमात्रा तु पद्भ्यां सा गरुडेन बलीयसा ।
अभज्यत तरोः शाखा भग्नां चैकामधारयत् ॥ १.३०.१ ॥
The mighty Garuda broke a branch of the tree with her feet, and she held on to one of the broken branches.
1.30.2
तां भङ्क्त्वा स महाशाखां स्मयमानो विलोकयन् ।
अथात्रं लम्बतोऽपश्यद्वालखिल्यानधोमुखान् ॥ १.३०.२ ॥
Breaking off that great branch, he looked on smiling, and then he saw the Vālakhilya sages hanging head-downward.
1.30.3
ऋषयो ह्यत्र लम्बन्ते न हन्यामिति तानृषीन् ।
तपोरतांल्लम्बमानान्ब्रह्मर्षीनभिवीक्ष्य सः ॥ १.३०.३ ॥
Here the sages hang; I must not strike them. Looking upon the Brahmarṣis hanging, absorbed in austerity, he—
1.30.4
हन्यादेतान्संपतन्ती शाखेत्यथ विचिन्त्य सः ।
नखैर्दृढतरं वीरः संगृह्य गजकच्छपौ ॥ १.३०.४ ॥
Thinking, 'This falling branch would kill these,' the hero then seized the elephant and the tortoise very firmly with his talons.
1.30.5
स तद्विनाशसंत्रासादभिपत्य स्वगाधिपः ।
शाखामास्येन जग्राह तेषामेवान्ववेक्षया ॥ १.३०.५ ॥
Fearing their destruction, the lord of birds swooped down and seized the branch with his beak, out of regard for them alone.
1.30.6
अतिदैवं तु तत्तस्य कर्म दृष्ट्वा महर्षयः ।
विस्मयोत्कम्पहृदया नाम चक्रुर्महाखगे ॥ १.३०.६ ॥
Seeing that superhuman deed of his, the great sages, their hearts trembling with wonder, gave a name to the great bird.
1.30.7
गुरुं भारं समासाद्योड्डीन एष विहङ्गमः ।
गरुडस्तु खगश्रेष्ठस्तस्मात्पन्नगभोजनः ॥ १.३०.७ ॥
Having taken up the heavy burden, this bird flew up. Garuḍa, best of birds, is therefore the eater of serpents.
1.30.8
ततः शनैः पर्यपतत्पक्षैः शैलान्प्रकम्पयन् ।
एवं सोऽभ्यपतद्देशान्बहून्सगजकच्छपः ॥ १.३०.८ ॥
Then slowly, flying about and causing the mountains to tremble with his wings, he swooped down upon many lands, together with elephants and tortoises.
1.30.9
दयार्थं वालखिल्यानां न च स्थानमविन्दत ।
स गत्वा पर्वतश्रेष्ठं गन्धमादनमञ्जसा ॥ १.३०.९ ॥
Seeking to show compassion to the Vālakhilyas, he found no place. He went swiftly to Gandhamādana, best of mountains.
1.30.10
ददर्श कश्यपं तत्र पितरं तपसि स्थितम् ।
ददर्श तं पिता चापि दिव्यरूपं विहङ्गमम् ॥ १.३०.१० ॥
There he saw his father Kaśyapa standing in austerity. And the father also saw that bird of divine form.
1.30.11
तेजोवीर्यबलोपेतं मनोमारुतरंहसम् ।
शैलशृङ्गप्रतीकाशं ब्रह्मदण्डमिवोद्यतम् ॥ १.३०.११ ॥
Endowed with splendor, valor and strength, swift as mind and wind, resembling a mountain peak, like a Brahmā-staff raised aloft.
1.30.12
अचिन्त्यमनभिध्येयं सर्वभूतभयंकरम् ।
महावीर्यधरं रौद्रं साक्षादग्निमिवोद्यतम् ॥ १.३०.१२ ॥
Inconceivable and not to be contemplated, terrifying to all beings, bearer of great power, fierce, like fire itself raised up.
1.30.13
अप्रधृष्यमजेयं च देवदानवराक्षसैः ।
भेत्तारं गिरिशृङ्गाणां समुद्रजलशोषणम् ॥ १.३०.१३ ॥
Unassailable and unconquerable by gods, danavas and rakshasas, a breaker of mountain peaks and a drier of the ocean's waters.
1.30.14
लोकसंलोडनं घोरं कृतान्तसमदर्शनम् ।
तमागतमभिप्रेक्ष्य भगवान्कश्यपस्तदा।
विदित्वा चास्यं संकल्पमिदं वचनमब्रवीत् ॥ १.३०.१४ ॥
Shaking the worlds, terrible, of a form like Death. Seeing him approach, the blessed Kaśyapa, knowing his intention, then spoke these words.
1.30.15
पुत्र मा साहसं कार्षीर्मा सद्यो लप्स्यसे व्यथाम् ।
मा त्वां दहेयुः संक्रुद्धा वालखिल्या मरीचिपाः ॥ १.३०.१५ ॥
Son, do not commit this rash deed; you will at once obtain affliction. Let not the enraged Vālakhilyas, drinkers of sunbeams, burn you.
1.30.16
ततः प्रसादयामास कश्यपः पुत्रकारणात् ।
वालखिल्यान्महाभागांस्तपसा हतकल्मषान् ॥ १.३०.१६ ॥
Then Kaśyapa, for the sake of his son, appeased the greatly fortunate Vālakhilyas, whose sins had been destroyed by austerity.
1.30.17
प्रजाहितार्थमारम्भो गरुडस्य तपोधनाः ।
चिकीर्षति महत्कर्म तदनुज्ञातुमर्हथ ॥ १.३०.१७ ॥
O wealthy in austerity, Garuḍa's undertaking is for the welfare of creatures; he desires to perform a great deed, so you should grant him permission.
1.30.18
एवमुक्ता भगवता मुनयस्ते समभ्ययुः ।
मुक्त्वा शाखां गिरिं पुण्यं हिमवन्त तपोऽर्थिनः ॥ १.३०.१८ ॥
Thus addressed by the blessed one, those sages, desiring austerity, left the branch and went to the sacred Himavat mountain.
1.30.19
ततस्तेष्वपयातेषु पितरं विनतासुतः ।
शाखाव्याक्षिप्तवदनः पर्यपृच्छत कश्यपम् ॥ १.३०.१९ ॥
When they had departed, the son of Vinatā, his mouth hampered by the branch, asked his father Kaśyapa.
1.30.20
भगवन्क्व विमुञ्चामि तरोः शाखामिमामहम् ।
वर्जितं मानुषैर्देशमाख्यातु भगवान्मम ॥ १.३०.२० ॥
O venerable one, where shall I set down this branch of the tree? Let the venerable one tell me a place free of humans.
1.30.21
ततो निःपुरुषं शैलं हिमसंरुद्धकन्दरम् ।
अगम्यं मनसाप्यन्यैस्तस्याचख्यौ स कश्यपः ॥ १.३०.२१ ॥
Then Kaśyapa described to him a mountain without men, its caves blocked with snow, unreachable even in thought by others.
1.30.22
तं पर्वतं महाकुक्षिमुद्दिश्य स महाखगः ।
जवेनाभ्यपतत्तार्क्ष्यः सशाखागजकच्छपः ॥ १.३०.२२ ॥
Aiming at that mountain with its great hollows, the great bird Tārkṣya swooped down swiftly, with the branch, the elephant and the tortoise.
1.30.23
न तां वध्री परिणहेच्छतचर्मा महातनुम् ।
शाखिनो महतीं शाखां यां प्रगृह्य ययौ खगः ॥ १.३०.२३ ॥
No weak creature with a hundred skins could grasp that great-bodied one; the bird went off holding the great branch of the tree that it had seized.
1.30.24
स ततः शतसाहस्रं योजनान्तरमागतः ।
कालेन नातिमहता गरुडः पतगेश्वरः ॥ १.३०.२४ ॥
Then Garuḍa, lord of birds, came a hundred thousand yojanas away, in no very long time.
1.30.25
स तं गत्वा क्षणेनैव पर्वतं वचनात्पितुः ।
अमुञ्चन्महतीं शाखां सस्वनं तत्र खेचरः ॥ १.३०.२५ ॥
Having gone to that mountain in an instant, at his father's word, the sky-farer there let fall a great branch with a roar.
1.30.26
पक्षानिलहतश्चास्य प्राकम्पत स शैलराट् ।
मुमोच पुष्पवर्षं च समागलितपादप ॥ १.३०.२६ ॥
Struck by the wind of his wings, that king of mountains trembled; it shed a shower of flowers, and its trees were torn up.
1.30.27
शृङ्गाणि च व्यशीर्यन्त गिरेस्तस्य समन्ततः ।
मणिकाञ्चनचित्राणि शोभयन्ति महागिरिम् ॥ १.३०.२७ ॥
On all sides the peaks of that mountain broke off, variegated with gems and gold, which had adorned the great mountain.
1.30.28
शाखिनो बहवश्चापि शाखयाऽभिहतास्तया ।
काञ्चनैः कुसुमैर्भान्ति विद्युत्वन्त इवाम्बुदाः ॥ १.३०.२८ ॥
Many trees, too, struck by that branch, shone with golden flowers like clouds bearing lightning.
1.30.29
ते हेमविकचा भूमौ युताः पर्वतधातुभिः ।
व्यराजञ्छाखिनस्तत्र सूर्यांशुप्रतिरञ्जिताः ॥ १.३०.२९ ॥
Those trees, blossoming gold, lying on the ground joined with the mountain's minerals, shone there, tinged by the sun's rays.
1.30.30
ततस्तस्य गिरेः शृङ्गमास्थाय स खगोत्तमः ।
भक्षयामास गरुडस्तावुभौ गजकच्छपौ ॥ १.३०.३० ॥
Then, mounting the peak of that mountain, Garuḍa, best of birds, devoured those two, the elephant and the tortoise.
1.30.31
तावुभौ भक्षयित्वा तु स तार्क्ष्यः कूर्मकुञ्जरौ ।
ततः पर्वतकूटाग्रादुत्पपात महाजवः ॥ १.३०.३१ ॥
Having devoured those two, the tortoise and the elephant, that Tārkṣya rose swiftly from the summit of the mountain peak.
1.30.32
प्रावर्तन्ताथ देवानामुत्पाता भयशंसिनः ।
इन्द्रस्य वज्रं दयितं प्रजज्वाल भयात्ततः ॥ १.३०.३२ ॥
Then portents announcing fear began to appear among the gods; and from fear, Indra's beloved thunderbolt blazed forth.
1.30.33
सधूमा न्यपतत्सार्चिर्दिवोल्का नभसश्च्युता ।
तथा वसूनां रुद्राणामादित्यानां च सर्वशः ॥ १.३०.३३ ॥
With smoke and flame, a fiery meteor fell from the sky; likewise from the Vasus, the Rudras and the Ādityas, on all sides.
1.30.34
साध्यानां मरुतां चैव ये चान्ये देवतागणाः ।
स्वं स्वं प्रहरणं तेषां परस्परमुपाद्रवत् ॥ १.३०.३४ ॥
And the weapons of the Sādhyas, the Maruts, and the other groups of deities, each their own, rushed upon one another.
1.30.35
अभूतपूर्वं संग्रामे तदा देवासुरेऽपि च ।
ववुर्वाताः सनिर्घाताः पेतुरुल्काः सहस्रशः ॥ १.३०.३५ ॥
In that battle of gods and asuras, such as had never happened before, winds blew with thunderclaps, and meteors fell by the thousand.
1.30.36
निरभ्रमेव चाकाशं प्रजगर्ज महास्वनम् ।
देवानामपि यो देवः सोऽप्यवर्षत शोणितम् ॥ १.३०.३६ ॥
Though cloudless, the sky thundered with a great roar; and he who is the god among the gods also rained blood.
1.30.37
मम्लुर्माल्यानि देवानां नेशुस्तेजांसि चैव हि ।
उत्पातमेघा रौद्राश्च ववृषुः शोणितं बहु ॥ १.३०.३७ ॥
The garlands of the gods faded, and their splendour perished. Terrible omen-clouds rained down much blood.
1.30.38
रजांसि मुकुटान्येषामुत्थितानि व्यधर्षयन् ।
ततस्त्राससमुद्विग्नः सह देवैः शतक्रतुः।
उत्पातान्दारुणान्पश्यन्नित्युवाच बृहस्पतिम् ॥ १.३०.३८ ॥
The rising dust defiled their crowns. Then Indra, the hundred-sacrificer, agitated with terror, together with the gods, seeing the dreadful omens, spoke thus to Bṛhaspati.
1.30.39
किमर्थं भगवन्घोरा उत्पाताः सहसोत्थिताः ।
न च शत्रुं प्रपश्यामि युधि यो नः प्रधर्षयेत् ॥ १.३०.३९ ॥
O revered one, why have these terrible omens suddenly arisen? I see no enemy who could assail us in battle.
1.30.40
तवापराधाद्देवेन्द्र प्रमादाच्च शतक्रतो ।
तपसा वालखिल्यानां महर्षीणां महात्मनाम् ॥ १.३०.४० ॥
O lord of gods, O Indra of a hundred sacrifices, this comes from your offence and carelessness, and from the austerity of the great-souled great sages, the Vālakhilyas.
1.30.41
कश्यपस्य मुनेः पुत्रो विनतायाश्च खेचरः ।
हर्तुं सोममभिप्राप्तो बलवान्कामरूपधृक् ॥ १.३०.४१ ॥
The son of the sage Kaśyapa and of Vinatā, the sky-goer, mighty, able to take any form at will, has come to seize the Soma.
1.30.42
समर्थो बलिनां श्रेष्ठो हर्तुं सोमं विहंगमः ।
सर्वं संभावयाम्यस्मिन्नसाध्यमपि साधयेत् ॥ १.३०.४२ ॥
That bird, the foremost of the mighty, is capable of seizing the Soma. Of him I deem everything possible; he could accomplish even the impossible.
1.30.43
श्रुत्वैतद्वचनं शक्रः प्रोवाचामृतरक्षिणः ।
महावीर्यबलः पक्षी हर्तुं सोममिहोद्यतः ॥ १.३०.४३ ॥
Hearing these words, Indra spoke to the guardians of the nectar: This bird, of great valour and strength, is here intent on seizing the soma.
1.30.44
युष्मान्संबोधयाम्येष गृहीत्वावरणायुधान् ।
परिवार्यामृतं सर्वे यूयं मद्वचनादिह ॥ १.३०.४४ ॥
I warn you: he comes with armour and weapons. At my word, all of you, surround the nectar here.
1.30.45
रक्षध्वं विबुधा वीरा यथा न स हरेद्बलात् ।
अतुलं हि बलं तस्य बृहस्पतिरुवाच ह ॥ १.३०.४५ ॥
Guard it, heroic gods, so that he does not seize the nectar by force; for his strength is incomparable, Bṛhaspati has said.
1.30.46
तच्छ्रुत्वा विबुधा वाक्यं विस्मिता यत्नमास्थिताः ।
परिवार्यामृतं तस्थूर्वज्री चेन्द्रः प्रतापवान् ॥ १.३०.४६ ॥
Hearing these words, the astonished gods took up their effort, surrounded the nectar and stood guard; and Indra, wielder of the thunderbolt, mighty, stood there too.
1.30.47
धारयन्तो विचित्राणि काञ्चनानि मनस्विनः ।
कवचानि महार्हाणि वैदूर्यविकृतानि च ॥ १.३०.४७ ॥
The resolute gods, bearing variegated, golden, very precious armours, adorned with lapis lazuli.
1.30.48
चर्माण्यपि च गात्रेषु भानुमन्ति दृढानि च ।
विविधानि च शस्त्राणि घोररूपाण्यनेकशः ॥ १.३०.४८ ॥
Shining strong shields upon their bodies, and many kinds of weapons of terrible form.
1.30.49
शिततीक्ष्णाग्रधाराणि समुद्यम्य सुरोत्तमः ।
सविस्फुलिङ्गज्वालानि सधूमानि च सर्वशः ॥ १.३०.४९ ॥
Lifting weapons with sharp, keen-edged points, the best of the gods raised them on every side, with sparks, flames and smoke.
1.30.50
चक्राणि परघांश्चैव त्रिशूलानि परश्वधान् ।
शक्तीश्च विविधास्तीक्ष्णाः करवालांश्च निर्मलान्।
स्वदेहरूपाण्यादाय गदाश्चोग्रप्रदर्शनाः ॥ १.३०.५० ॥
They took up discuses, iron clubs, tridents, battle-axes, various sharp spears, gleaming swords, and maces of fierce aspect, shaped like their own bodies.
1.30.51
तैः शस्त्रैर्भानुमद्भिस्ते दिव्याभरणभूषिताः ।
भानुमन्तः सुरगणास्तस्थुर्विगतकल्मषाः ॥ १.३०.५१ ॥
With those gleaming weapons, adorned with divine ornaments, the radiant hosts of gods stood, free from stain.
1.30.52
अनुपमबलवीर्यतेजसो ।
धृतमनसः परिरक्षणेऽमृतस्य।
असुरपुरविदारणाः सुरा ।
ज्वलनसमिद्धवपुःप्रकाशिनः ॥ १.३०.५२ ॥
Gods of incomparable strength, valour and brilliance, resolute in guarding the nectar, splitters of the cities of the asuras, shining with bodies blazing like kindled fire.
1.30.53
इति समरवरं सुराः स्थितास्ते ।
परिघसहस्रशतैः समाकुलम्।
विगलितमिव चाम्बरान्तरं ।
तपनमरीचिविकाशितं बभासे ॥ १.३०.५३ ॥
Thus the gods stood on that excellent battlefield, crowded with hundreds and thousands of iron clubs, shining with the sun's rays as though the middle of the sky had been split open.