మహాభారతం · అధ్యాయం 1.30
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.30.1
स्पष्टमात्रा तु पद्भ्यां सा गरुडेन बलीयसा ।
अभज्यत तरोः शाखा भग्नां चैकामधारयत् ॥ १.३०.१ ॥
బలవంతుడైన గరుడుడు ఆమె పాదాలతో చెట్టు కొమ్మను విరిచాడు; విరిగిన వాటిలో ఒకదానిని ఆమె పట్టుకుంది.
1.30.2
तां भङ्क्त्वा स महाशाखां स्मयमानो विलोकयन् ।
अथात्रं लम्बतोऽपश्यद्वालखिल्यानधोमुखान् ॥ १.३०.२ ॥
ఆ పెద్ద కొమ్మను విరిచి అతడు నవ్వుతూ చూస్తూ ఉండగా, తలకిందులుగా వేలాడుతున్న వాలఖిల్యులను చూశాడు.
1.30.3
ऋषयो ह्यत्र लम्बन्ते न हन्यामिति तानृषीन् ।
तपोरतांल्लम्बमानान्ब्रह्मर्षीनभिवीक्ष्य सः ॥ १.३०.३ ॥
ఇక్కడ ఋషులు వేలాడుతున్నారు, వారిని నేను చంపకూడదు అని, తపస్సులో నిమగ్నులై వేలాడుతున్న ఆ బ్రహ్మర్షులను చూసి అతడు—
1.30.4
हन्यादेतान्संपतन्ती शाखेत्यथ विचिन्त्य सः ।
नखैर्दृढतरं वीरः संगृह्य गजकच्छपौ ॥ १.३०.४ ॥
'పడుతున్న ఈ కొమ్మ వీరిని చంపేస్తుంది' అని భావించి ఆ వీరుడు తన గోళ్లతో ఏనుగును, తాబేలును గట్టిగా పట్టుకున్నాడు.
1.30.5
स तद्विनाशसंत्रासादभिपत्य स्वगाधिपः ।
शाखामास्येन जग्राह तेषामेवान्ववेक्षया ॥ १.३०.५ ॥
వారి వినాశ భయంతో, పక్షుల ప్రభువు దూకి తన ముక్కుతో ఆ కొమ్మను పట్టుకున్నాడు; వారిపై దయతోనే.
1.30.6
अतिदैवं तु तत्तस्य कर्म दृष्ट्वा महर्षयः ।
विस्मयोत्कम्पहृदया नाम चक्रुर्महाखगे ॥ १.३०.६ ॥
అతని ఆ దివ్యమైన కార్యాన్ని చూసి మహర్షులు, విస్మయంతో, కంపించే హృదయాలతో ఆ మహా పక్షికి ఒక పేరు పెట్టారు.
1.30.7
गुरुं भारं समासाद्योड्डीन एष विहङ्गमः ।
गरुडस्तु खगश्रेष्ठस्तस्मात्पन्नगभोजनः ॥ १.३०.७ ॥
బరువైన భారాన్ని ఎత్తుకుని ఈ పక్షి ఎగిరింది. పక్షులలో శ్రేష్ఠుడైన ఆ గరుడుడు, అందువల్లనే సర్పాలను భక్షించేవాడు.
1.30.8
ततः शनैः पर्यपतत्पक्षैः शैलान्प्रकम्पयन् ।
एवं सोऽभ्यपतद्देशान्बहून्सगजकच्छपः ॥ १.३०.८ ॥
అప్పుడు మెల్లమెల్లగా రెక్కలతో పర్వతాలను కంపింపజేస్తూ అతడు ఎగిరాడు. ఈ విధంగా ఏనుగులు, తాబేళ్లతో కూడిన అనేక దేశాలపై అతడు దూకాడు.
1.30.9
दयार्थं वालखिल्यानां न च स्थानमविन्दत ।
स गत्वा पर्वतश्रेष्ठं गन्धमादनमञ्जसा ॥ १.३०.९ ॥
వాలఖిల్యుల కొరకు అతనికి స్థానం దొరకలేదు. అతడు పర్వతాలలో శ్రేష్ఠమైన గంధమాదనానికి త్వరగా వెళ్ళాడు.
1.30.10
ददर्श कश्यपं तत्र पितरं तपसि स्थितम् ।
ददर्श तं पिता चापि दिव्यरूपं विहङ्गमम् ॥ १.३०.१० ॥
అక్కడ తపస్సులో నిలిచి ఉన్న తన తండ్రి కశ్యపుడిని అతడు చూశాడు. తండ్రి కూడా ఆ దివ్యరూపం గల పక్షిని చూశాడు.
1.30.11
तेजोवीर्यबलोपेतं मनोमारुतरंहसम् ।
शैलशृङ्गप्रतीकाशं ब्रह्मदण्डमिवोद्यतम् ॥ १.३०.११ ॥
తేజస్సు, వీర్యం, బలంతో కూడినవాడు; మనస్సు, గాలి వేగంతో కూడినవాడు; పర్వత శిఖరంలా ఉన్నవాడు; ఎత్తిన బ్రహ్మదండంలా నిలిచినవాడు.
1.30.12
अचिन्त्यमनभिध्येयं सर्वभूतभयंकरम् ।
महावीर्यधरं रौद्रं साक्षादग्निमिवोद्यतम् ॥ १.३०.१२ ॥
ఊహింపరానివాడు, ధ్యానింపరానివాడు, సర్వప్రాణులకు భయంకరుడు, మహాశక్తిని ధరించినవాడు, రౌద్రుడు; సాక్షాత్తు లేచిన అగ్నిలా.
1.30.13
अप्रधृष्यमजेयं च देवदानवराक्षसैः ।
भेत्तारं गिरिशृङ्गाणां समुद्रजलशोषणम् ॥ १.३०.१३ ॥
దేవతలు, దానవులు, రాక్షసులచే అజేయుడు, జయింపరానివాడు; పర్వత శిఖరాలను బద్దలుచేసేవాడు, సముద్ర జలాలను ఎండించేవాడు.
1.30.14
लोकसंलोडनं घोरं कृतान्तसमदर्शनम् ।
तमागतमभिप्रेक्ष्य भगवान्कश्यपस्तदा।
विदित्वा चास्यं संकल्पमिदं वचनमब्रवीत् ॥ १.३०.१४ ॥
లోకాలను కంపింపజేసేవాడు, భయంకరుడు, యముని వలె కనిపించేవాడు. అతడు వస్తుండగా చూసి, భగవాన్ కశ్యపుడు అతని సంకల్పాన్ని తెలుసుకొని ఈ మాట పలికాడు.
1.30.15
पुत्र मा साहसं कार्षीर्मा सद्यो लप्स्यसे व्यथाम् ।
मा त्वां दहेयुः संक्रुद्धा वालखिल्या मरीचिपाः ॥ १.३०.१५ ॥
కుమారా, సాహసం చేయకు; వెంటనే బాధ పొందుతావు. కోపించిన, కిరణాలను త్రాగే వాలఖిల్యులు నిన్ను దహించకుండా ఉండుగాక.
1.30.16
ततः प्रसादयामास कश्यपः पुत्रकारणात् ।
वालखिल्यान्महाभागांस्तपसा हतकल्मषान् ॥ १.३०.१६ ॥
అప్పుడు కుమారుని కారణంగా కశ్యపుడు, తపస్సుచే పాపం నశించిన మహాభాగులైన వాలఖిల్యులను ప్రసన్నులను చేశాడు.
1.30.17
प्रजाहितार्थमारम्भो गरुडस्य तपोधनाः ।
चिकीर्षति महत्कर्म तदनुज्ञातुमर्हथ ॥ १.३०.१७ ॥
తపోధనులారా, గరుత్మంతుని ఈ ప్రయత్నం ప్రజాహితం కోసం; అతడు ఒక మహాకార్యం చేయదలచాడు, దానికి మీరు అనుమతించదగినవారు.
1.30.18
एवमुक्ता भगवता मुनयस्ते समभ्ययुः ।
मुक्त्वा शाखां गिरिं पुण्यं हिमवन्त तपोऽर्थिनः ॥ १.३०.१८ ॥
భగవానుడు ఇలా చెప్పగా ఆ మునులు, తపస్సును కోరి, శాఖను విడిచి పుణ్యమైన హిమవంతపర్వతం వైపు వెళ్ళారు.
1.30.19
ततस्तेष्वपयातेषु पितरं विनतासुतः ।
शाखाव्याक्षिप्तवदनः पर्यपृच्छत कश्यपम् ॥ १.३०.१९ ॥
వారు వెళ్లిపోయిన తర్వాత, కొమ్మతో నోరు అడ్డగించబడిన వినతా కుమారుడు తండ్రి కశ్యపుని అడిగాడు.
1.30.20
भगवन्क्व विमुञ्चामि तरोः शाखामिमामहम् ।
वर्जितं मानुषैर्देशमाख्यातु भगवान्मम ॥ १.३०.२० ॥
భగవంతుడా, ఈ చెట్టు కొమ్మను ఎక్కడ వదలాలి? మనుషులు లేని స్థలాన్ని భగవానుడు నాకు చెప్పుగాక.
1.30.21
ततो निःपुरुषं शैलं हिमसंरुद्धकन्दरम् ।
अगम्यं मनसाप्यन्यैस्तस्याचख्यौ स कश्यपः ॥ १.३०.२१ ॥
అప్పుడు కశ్యపుడు మనుషులు లేనిదీ, మంచుతో మూసుకుపోయిన గుహలు కలదీ, ఇతరులు మనసుతోనైనా చేరలేనిదీ అయిన ఒక పర్వతాన్ని అతనికి వివరించాడు.
1.30.22
तं पर्वतं महाकुक्षिमुद्दिश्य स महाखगः ।
जवेनाभ्यपतत्तार्क्ष्यः सशाखागजकच्छपः ॥ १.३०.२२ ॥
పెద్ద లోయలు గల ఆ పర్వతాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకుని ఆ మహా పక్షి తార్క్ష్యుడు కొమ్మ, ఏనుగు, తాబేలుతో కలిసి వేగంగా దిగిపోయాడు.
1.30.23
न तां वध्री परिणहेच्छतचर्मा महातनुम् ।
शाखिनो महतीं शाखां यां प्रगृह्य ययौ खगः ॥ १.३०.२३ ॥
నూరు చర్మాలు గల బలహీన పక్షి ఆ పెద్ద శరీరాన్ని పట్టుకోలేదు. పక్షి చెట్టు యొక్క పెద్ద కొమ్మను పట్టుకుని వెళ్లిపోయింది.
1.30.24
स ततः शतसाहस्रं योजनान्तरमागतः ।
कालेन नातिमहता गरुडः पतगेश्वरः ॥ १.३०.२४ ॥
అప్పుడు ఆ గరుడుడు, పక్షుల ప్రభువు, ఎక్కువ సమయం పట్టకుండా లక్ష యోజనాల దూరానికి చేరుకున్నాడు.
1.30.25
स तं गत्वा क्षणेनैव पर्वतं वचनात्पितुः ।
अमुञ्चन्महतीं शाखां सस्वनं तत्र खेचरः ॥ १.३०.२५ ॥
అతడు తండ్రి మాట ప్రకారం క్షణంలోనే ఆ పర్వతం వద్దకు చేరి, అక్కడ ఆకాశచారి ఒక పెద్ద కొమ్మను ధ్వనితో విడిచిపెట్టాడు.
1.30.26
पक्षानिलहतश्चास्य प्राकम्पत स शैलराट् ।
मुमोच पुष्पवर्षं च समागलितपादप ॥ १.३०.२६ ॥
రెక్కల గాలికి కొట్టబడి ఆ పర్వతరాజు వణికాడు; పుష్పవర్షం కురిపించాడు, వృక్షాలు కూలిపోయాయి.
1.30.27
शृङ्गाणि च व्यशीर्यन्त गिरेस्तस्य समन्ततः ।
मणिकाञ्चनचित्राणि शोभयन्ति महागिरिम् ॥ १.३०.२७ ॥
ఆ పర్వతం చుట్టూ శిఖరాలు విరిగిపడ్డాయి; మణులతో, బంగారంతో చిత్రితమైనవి ఆ మహాపర్వతానికి శోభనిచ్చినవి.
1.30.28
शाखिनो बहवश्चापि शाखयाऽभिहतास्तया ।
काञ्चनैः कुसुमैर्भान्ति विद्युत्वन्त इवाम्बुदाः ॥ १.३०.२८ ॥
ఆ కొమ్మతో కొట్టబడిన అనేక వృక్షాలు కూడా బంగారు పుష్పాలతో మెరుపులు కలిగిన మేఘాల వలె ప్రకాశించాయి.
1.30.29
ते हेमविकचा भूमौ युताः पर्वतधातुभिः ।
व्यराजञ्छाखिनस्तत्र सूर्यांशुप्रतिरञ्जिताः ॥ १.३०.२९ ॥
ఆ బంగారు పూలు విరిసిన వృక్షాలు భూమిపై పర్వత ధాతువులతో కూడి, సూర్యకిరణాలతో రంజితమై అక్కడ ప్రకాశించాయి.
1.30.30
ततस्तस्य गिरेः शृङ्गमास्थाय स खगोत्तमः ।
भक्षयामास गरुडस्तावुभौ गजकच्छपौ ॥ १.३०.३० ॥
అప్పుడు ఆ పర్వత శిఖరం ఎక్కి, పక్షులలో ఉత్తముడైన గరుడుడు ఆ రెండు, ఏనుగు మరియు తాబేలును తిన్నాడు.
1.30.31
तावुभौ भक्षयित्वा तु स तार्क्ष्यः कूर्मकुञ्जरौ ।
ततः पर्वतकूटाग्रादुत्पपात महाजवः ॥ १.३०.३१ ॥
ఆ కూర్మాన్ని, గజాన్ని తిన్న తరువాత ఆ తార్క్ష్యుడు మహా వేగంతో పర్వత శిఖరాగ్రం నుండి పైకి ఎగిరాడు.
1.30.32
प्रावर्तन्ताथ देवानामुत्पाता भयशंसिनः ।
इन्द्रस्य वज्रं दयितं प्रजज्वाल भयात्ततः ॥ १.३०.३२ ॥
అప్పుడు దేవతలలో భయాన్ని సూచించే ఉత్పాతాలు కనిపించసాగాయి; భయంతో ఇంద్రుని ప్రియమైన వజ్రం ప్రజ్వలించింది.
1.30.33
सधूमा न्यपतत्सार्चिर्दिवोल्का नभसश्च्युता ।
तथा वसूनां रुद्राणामादित्यानां च सर्वशः ॥ १.३०.३३ ॥
పొగ, జ్వాలలతో ఆకాశం నుండి ఉల్క పడింది; అలాగే వసువులు, రుద్రులు, ఆదిత్యులు ఉన్న అన్ని దిక్కులనుండి కూడా.
1.30.34
साध्यानां मरुतां चैव ये चान्ये देवतागणाः ।
स्वं स्वं प्रहरणं तेषां परस्परमुपाद्रवत् ॥ १.३०.३४ ॥
సాధ్యులు, మరుత్తులు, ఇంకా ఇతర దేవగణాలు — వారివారి ఆయుధాలు ఒకదానిపై ఒకటి పరస్పరం విరుచుకుపడ్డాయి.
1.30.35
अभूतपूर्वं संग्रामे तदा देवासुरेऽपि च ।
ववुर्वाताः सनिर्घाताः पेतुरुल्काः सहस्रशः ॥ १.३०.३५ ॥
దేవ–అసుర యుద్ధంలో ఇంతకు ముందెన్నడూ జరగని విధంగా పిడుగులతో కూడిన గాలులు వీచాయి; వేలకొద్దీ ఉల్కలు పడ్డాయి.
1.30.36
निरभ्रमेव चाकाशं प्रजगर्ज महास्वनम् ।
देवानामपि यो देवः सोऽप्यवर्षत शोणितम् ॥ १.३०.३६ ॥
మేఘాలు లేకుండానే ఆకాశం మహా ధ్వనితో గర్జించింది; దేవతలలో దేవుడైనవాడు కూడా రక్తాన్ని వర్షించాడు.
1.30.37
मम्लुर्माल्यानि देवानां नेशुस्तेजांसि चैव हि ।
उत्पातमेघा रौद्राश्च ववृषुः शोणितं बहु ॥ १.३०.३७ ॥
దేవతల మాలలు వాడిపోయాయి; వారి తేజస్సు కూడా నశించింది. భయంకరమైన ఉత్పాత మేఘాలు విస్తారంగా రక్తాన్ని వర్షించాయి.
1.30.38
रजांसि मुकुटान्येषामुत्थितानि व्यधर्षयन् ।
ततस्त्राससमुद्विग्नः सह देवैः शतक्रतुः।
उत्पातान्दारुणान्पश्यन्नित्युवाच बृहस्पतिम् ॥ १.३०.३८ ॥
లేచిన ధూళి వారి కిరీటాలను మలినం చేసింది. అప్పుడు భయంతో కలవరపడిన శతక్రతువైన ఇంద్రుడు, దేవతలతో కలిసి భయంకర ఉత్పాతాలను చూస్తూ బృహస్పతితో ఇలా అన్నాడు.
1.30.39
किमर्थं भगवन्घोरा उत्पाताः सहसोत्थिताः ।
न च शत्रुं प्रपश्यामि युधि यो नः प्रधर्षयेत् ॥ १.३०.३९ ॥
ఓ భగవంతుడా, ఈ భయంకర ఉత్పాతాలు అకస్మాత్తుగా ఎందుకు లేచాయి? యుద్ధంలో మనపై దాడి చేయగల శత్రువు ఒక్కడూ నాకు కనిపించడం లేదు.
1.30.40
तवापराधाद्देवेन्द्र प्रमादाच्च शतक्रतो ।
तपसा वालखिल्यानां महर्षीणां महात्मनाम् ॥ १.३०.४० ॥
ఓ దేవేంద్రా, ఓ శతక్రతువా, ఇది నీ అపరాధం వల్ల, అజాగ్రత్త వల్ల, మహాత్ములైన వాలఖిల్య మహర్షుల తపస్సు వల్ల జరిగింది.
1.30.41
कश्यपस्य मुनेः पुत्रो विनतायाश्च खेचरः ।
हर्तुं सोममभिप्राप्तो बलवान्कामरूपधृक् ॥ १.३०.४१ ॥
కశ్యప ముని, వినతల కుమారుడు, ఆకాశంలో సంచరించేవాడు, బలవంతుడు, కోరిన రూపాన్ని ధరించేవాడు, సోమాన్ని అపహరించడానికి వచ్చాడు.
1.30.42
समर्थो बलिनां श्रेष्ठो हर्तुं सोमं विहंगमः ।
सर्वं संभावयाम्यस्मिन्नसाध्यमपि साधयेत् ॥ १.३०.४२ ॥
బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడైన ఆ విహంగుడు సోమాన్ని అపహరించే సామర్థ్యం కలవాడు. అతని విషయంలో అన్నీ సాధ్యమని నేను భావిస్తున్నాను; అసాధ్యమైనదాన్ని కూడా అతడు సాధించగలడు.
1.30.43
श्रुत्वैतद्वचनं शक्रः प्रोवाचामृतरक्षिणः ।
महावीर्यबलः पक्षी हर्तुं सोममिहोद्यतः ॥ १.३०.४३ ॥
ఇది విని ఇంద్రుడు అమృత రక్షకులతో ఇలా అన్నాడు: మహా పరాక్రమం, బలం కలిగిన ఈ పక్షి ఇక్కడ సోమాన్ని హరించడానికి సిద్ధమైంది.
1.30.44
युष्मान्संबोधयाम्येष गृहीत्वावरणायुधान् ।
परिवार्यामृतं सर्वे यूयं मद्वचनादिह ॥ १.३०.४४ ॥
నేను మిమ్మల్ని హెచ్చరిస్తున్నాను; ఇతడు కవచాన్ని ఆయుధాలను ధరించి వచ్చాడు. నా మాట ప్రకారం మీరందరూ ఇక్కడ అమృతాన్ని చుట్టుముట్టి ఉండండి.
1.30.45
रक्षध्वं विबुधा वीरा यथा न स हरेद्बलात् ।
अतुलं हि बलं तस्य बृहस्पतिरुवाच ह ॥ १.३०.४५ ॥
వీర దేవతలారా, అతడు బలవంతంగా అమృతాన్ని హరించకుండా రక్షించండి; అతని బలం సాటిలేనిదని బృహస్పతి చెప్పాడు.
1.30.46
तच्छ्रुत्वा विबुधा वाक्यं विस्मिता यत्नमास्थिताः ।
परिवार्यामृतं तस्थूर्वज्री चेन्द्रः प्रतापवान् ॥ १.३०.४६ ॥
ఇది విని దేవతలు ఆశ్చర్యపడి ప్రయత్నంతో అమృతాన్ని చుట్టుముట్టి నిలిచారు; వజ్రధారి ప్రతాపవంతుడైన ఇంద్రుడు కూడా నిలిచాడు.
1.30.47
धारयन्तो विचित्राणि काञ्चनानि मनस्विनः ।
कवचानि महार्हाणि वैदूर्यविकृतानि च ॥ १.३०.४७ ॥
విచిత్రమైన, బంగారు, అత్యంత విలువైన కవచాలను ధరించిన మనస్వులైన దేవతలు; వైడూర్యంతో అలంకరించిన కవచాలు కూడా.
1.30.48
चर्माण्यपि च गात्रेषु भानुमन्ति दृढानि च ।
विविधानि च शस्त्राणि घोररूपाण्यनेकशः ॥ १.३०.४८ ॥
శరీరాలపై మెరిసే దృఢమైన డాళ్ళు కూడా ఉన్నాయి; అనేక రకాల భయంకర రూపాల ఆయుధాలు కూడా ఉన్నాయి.
1.30.49
शिततीक्ष्णाग्रधाराणि समुद्यम्य सुरोत्तमः ।
सविस्फुलिङ्गज्वालानि सधूमानि च सर्वशः ॥ १.३०.४९ ॥
పదునైన అంచులు, కొనలు గల ఆయుధాలను ఎత్తి, దేవతలలో ఉత్తములు నిప్పురవ్వలు, జ్వాలలు, పొగతో అన్ని వైపుల నుండి వాటిని ఉద్యమించారు.
1.30.50
चक्राणि परघांश्चैव त्रिशूलानि परश्वधान् ।
शक्तीश्च विविधास्तीक्ष्णाः करवालांश्च निर्मलान्।
स्वदेहरूपाण्यादाय गदाश्चोग्रप्रदर्शनाः ॥ १.३०.५० ॥
చక్రాలు, పరిఘలు, త్రిశూలాలు, పరశువులు, వివిధ పదునైన శక్తులు, నిర్మలమైన ఖడ్గాలు, తమ శరీర రూపాలను పోలిన భయంకర గదలను తీసుకున్నారు.
1.30.51
तैः शस्त्रैर्भानुमद्भिस्ते दिव्याभरणभूषिताः ।
भानुमन्तः सुरगणास्तस्थुर्विगतकल्मषाः ॥ १.३०.५१ ॥
ఆ ప్రకాశించే ఆయుధాలతో, దివ్య ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, తేజస్వులైన దేవగణాలు, పాపరహితులై నిలిచారు.
1.30.52
अनुपमबलवीर्यतेजसो ।
धृतमनसः परिरक्षणेऽमृतस्य।
असुरपुरविदारणाः सुरा ।
ज्वलनसमिद्धवपुःप्रकाशिनः ॥ १.३०.५२ ॥
అనుపమ బలం, వీర్యం, తేజస్సు కలవారు, అమృత రక్షణలో ధృఢచిత్తులు, అసుర పురాలను ఛేదించేవారు, ప్రజ్వలించే అగ్నిలా ప్రకాశించే దేహాలు కలిగిన దేవతలు.
1.30.53
इति समरवरं सुराः स्थितास्ते ।
परिघसहस्रशतैः समाकुलम्।
विगलितमिव चाम्बरान्तरं ।
तपनमरीचिविकाशितं बभासे ॥ १.३०.५३ ॥
ఇలా ఆ ఉత్తమ యుద్ధభూమిలో దేవతలు నిలిచారు; వందలు వేలుగా పరిఘలతో నిండి, ఆకాశమధ్యం చీలినట్లుగా, సూర్యకిరణాలతో ప్రకాశిస్తూ ఉంది.