महाभारत · अध्याय 1.32
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.32.1
ततस्तस्माद्गिरिवरात्समुदीर्णमहाबलः ।
गरुडः पक्षिराट् तूर्णं संप्राप्तो विबुधान्प्रति ॥ १.३२.१ ॥
तेव्हा त्या श्रेष्ठ पर्वतावरून महाबली गरुड, पक्ष्यांचा राजा, वेगाने देवांकडे येऊन पोहोचला.
1.32.2
तं दृष्ट्वातिबलं चैव प्राकम्पन्त सुरास्ततः ।
परस्परं च प्रत्यघ्नन्सर्वप्रहरणान्युत ॥ १.३२.२ ॥
त्याचे अतुल बल पाहून देव थरथरले; मग ते एकमेकांवर सर्व शस्त्रांनी प्रहार करू लागले.
1.32.3
तत्र चासीदमेयात्मा विद्युदग्निसमप्रभः ।
भौमनः सुमहावीर्यः सोमस्य परिरक्षिता ॥ १.३२.३ ॥
तेथे अमर्याद आत्मा असलेला, वीज आणि अग्नीसारखा तेजस्वी, अत्यंत पराक्रमी भौम (नरक) होता, जो सोमाचा (अमृताचा) रक्षक होता.
1.32.4
स तेन पतगेन्द्रेण पक्षतुण्डनखैः क्षतः ।
मुहूर्तमतुलं युद्धं कृत्वा विनिहतो युधि ॥ १.३२.४ ॥
त्या पक्ष्यांच्या राजाच्या पंख, चोच आणि नखांनी जखमी होऊन तो क्षणभर अतुल युद्ध करून युद्धात मारला गेला.
1.32.5
रजश्चोद्धूय सुमहत्पक्षवातेन खेचरः ।
कृत्वा लोकान्निरालोकांस्तेन देवानवाकिरत् ॥ १.३२.५ ॥
आकाशात संचार करणाऱ्याने आपल्या पंखांच्या वाऱ्याने मोठी धूळ उडवून लोकांना प्रकाशहीन केले आणि त्या धुळीने देवांवर धूळ उधळली.
1.32.6
तेनावकीर्णा रजसा देवा मोहमुपागमन् ।
न चैवं ददृशुश्छन्ना रजसाऽमृतरक्षिणः ॥ १.३२.६ ॥
त्या धुळीने झाकलेले देव मोहात पडले; धुळीने आच्छादित झालेले अमृताचे रक्षक असे पाहू शकले नाहीत.
1.32.7
एवं संलोडयामास गरुडस्त्रिदिवालयम् ।
पक्षतुण्डप्रहारैस्तु देवान्स विददार ह ॥ १.३२.७ ॥
अशा प्रकारे गरुडाने त्रिदिवालयाला हादरवले; पंख आणि चोचीच्या प्रहारांनी त्याने देवांना विदीर्ण केले.
1.32.8
ततो देवः सहस्राक्षस्तूर्णं वायुमचोदयत् ।
विक्षिपेमां रजोवृष्टिं तवेदं कर्म मारुत ॥ १.३२.८ ॥
तेव्हा सहस्राक्ष देवाने वायूला तत्काळ प्रेरित केले: 'हे मारुता, ही धुळीची वृष्टी विखुरून टाक; हे तुझेच कर्म आहे.'
1.32.9
अथ वायुरपोवाह तद्रजस्तरसा बली ।
ततो वितिमिरे जाते देवाः शकुनिमार्दयन् ॥ १.३२.९ ॥
मग बलवान वायूने ते धूळ वेगाने उडवून नेले; अंधार नाहीसा झाल्यावर देवांनी पक्ष्याला (गरुडाला) पीडले.
1.32.10
ननादोच्चैः स बलवान्महामेघ इवाम्बरे ।
वध्यमानः सुरगणैः सर्वभूतानि भीषयन् ॥ १.३२.१० ॥
तो बलवान पक्षी आकाशात महामेघासारखा मोठ्याने गर्जला; देवगणांकडून प्रहार होत असतानाही तो सर्व प्राण्यांना भयभीत करत राहिला.
1.32.11
उत्पपात महावीर्यः पक्षिराट् परवीरहा ।
समुत्पत्यान्तरिक्षस्थं देवानामुपरि स्थितम् ॥ १.३२.११ ॥
महापराक्रमी, शत्रुवीरांचा संहार करणारा पक्षिराज वर उडाला; उडून आकाशात देवांच्या वर जाऊन उभा राहिला.
1.32.12
वर्मिमो विबुधाः सर्वे नानाशस्त्रैरवाकिरन् ।
पट्टिशैः परिधैः शूलैर्गदाभिश्च सवासवाः ॥ १.३२.१२ ॥
कवचधारी सर्व देवांनी इंद्रासह पट्टिश, परिघ, शूळ, गदा अशी नाना शस्त्रे त्याच्यावर वर्षाव केली.
1.32.13
क्षुरप्रैर्ज्वलितैश्चापि चक्रैरादित्यरूपिभिः ।
नानाशस्त्रविसर्गैस्तैर्वध्यमानः समन्ततः ॥ १.३२.१३ ॥
प्रज्वलित क्षुरप्रांनी आणि सूर्यासारख्या चक्रांनी, तसेच नाना प्रकारच्या शस्त्रांच्या फेकीने तो सर्व बाजूंनी आघात सहन करत होता.
1.32.14
कुर्वन्सुतुमुलं युद्धं पक्षिराण्ण व्यकम्पत ।
निर्दहन्निव चाकाशे वैनतेयः प्रतापवान्।
पक्षाभ्यामुरसा चैव समन्ताद्व्यक्षिपत्सुरान् ॥ १.३२.१४ ॥
अत्यंत भयंकर युद्ध करणारा पक्षिराज कंपला नाही. आकाशात जाळल्यासारखा, प्रतापी वैनतेय पंखांनी आणि छातीने चारही बाजूंना देवांना विखुरत होता.
1.32.15
ते विक्षिप्तास्ततो देवा दुद्रुवुर्गरुडार्दिताः ।
नखतुण्डक्षताश्चैव सुस्रुवुः शोणितं बहु ॥ १.३२.१५ ॥
तेव्हा विखुरलेले देव गरुडाने पीडित होऊन पळाले. नखे आणि चोचीने जखमी होऊन त्यांच्यातून खूप रक्त वाहिले.
1.32.16
साध्याः प्राचीं सगन्धर्वा वसवो दक्षिणां दिशम् ।
प्रजग्मुः सहिता रुद्राः पतगेन्द्रप्रधर्षिताः ॥ १.३२.१६ ॥
साध्य गंधर्वांसह पूर्वेकडे गेले; वसू दक्षिणेकडे गेले; पक्षिराजाने पराभूत केलेले रुद्र एकत्र निघून गेले.
1.32.17
दिशं प्रतीचीमादित्या नासत्यावुत्तरां दिशम् ।
मुहुर्मुहुः प्रेक्षमाणा युध्यमानं महौजसः ॥ १.३२.१७ ॥
आदित्य पश्चिमेकडे गेले; नासत्य उत्तरेकडे गेले. महापराक्रमी ते युद्ध करणाऱ्या गरुडाकडे वारंवार पाहत होते.
1.32.18
अश्वक्रन्देन वीरेण रेणुकेन च पक्षिराट् ।
क्रथनेन च शूरेण तपनेन च खेचरः ॥ १.३२.१८ ॥
वीर अश्वक्रंद, रेणुक, शूर क्रथन आणि तपन यांच्यासह पक्षिराज आकाशचारी होऊन लढला.
1.32.19
उलूकश्वसनाभ्यां च निमेषेण च पक्षिराट् ।
प्ररुजेन च संग्रामं चकार पुलिनेन च ॥ १.३२.१९ ॥
उलूक आणि श्वसन यांच्याशी, निमेषाशी, आणि पक्षिराजाने प्ररुज व पुलिन यांच्याशी युद्ध केले.
1.32.20
तान्पक्षनखतुण्डाग्रैरभिनद्विनतासुतः ।
युगान्तकाले संक्रुद्धः पिनाकीव परंतप ॥ १.३२.२० ॥
विनतेच्या पुत्राने पंखांच्या टोकांनी, नखांनी व चोचीच्या अग्रांनी त्यांना भेदले; युगान्तकाळी कोपलेल्या पिनाकीप्रमाणे. हे परंतपा!
1.32.21
महाबला महोत्साहास्तेन ते बहुधा क्षताः ।
रेजुरभ्रघनप्रख्या रुधिरौघप्रवर्षिणः ॥ १.३२.२१ ॥
महाबली व महोत्साही असलेले ते त्याच्याकडून अनेक प्रकारे जखमी होऊन रक्ताचा प्रवाह ओतत दाट मेघांप्रमाणे चमकले.
1.32.22
तान्कृत्वा पतगश्रेष्ठः सर्वानुत्क्रान्तजीवितान् ।
अतिक्रान्तोऽमृतस्यार्थे सर्वतोऽग्निमपश्यत ॥ १.३२.२२ ॥
त्या सर्वांना प्राणरहित करून पक्ष्यांमधील श्रेष्ठ अमृतासाठी पुढे जाऊन चहूकडे अग्नी पाहता झाला.
1.32.23
आवृण्वानं महाज्वालमर्चिर्भिः सर्वतोऽम्बरम् ।
दहन्तमिव तीक्ष्णांशुं चण्डवायुसमीरितम् ॥ १.३२.२३ ॥
महाज्वाळांनी युक्त, आपल्या ज्वालांनी सर्व बाजूंनी आकाश व्यापणारा, प्रचंड वाऱ्याने चेतवलेल्या तीक्ष्ण किरणांच्या सूर्याप्रमाणे जाळणारा अग्नी.
1.32.24
सुशीघ्रमागम्य पुनर्जवेन ॥ १.३२.२४ ॥
अत्यंत वेगाने जवळ येऊन, पुन्हा वेगाने.
1.32.25
ज्वलन्तमग्निं तममित्रतापनः ।
समास्तरत्पत्ररथो नदीभिः।
ततः प्रचक्रे वपुरन्यदल्पं ।
प्रवेष्टुकामोऽग्निमभिप्रशाम्य ॥ १.३२.२५ ॥
शत्रूंना तापविणाऱ्याने ते पेटलेले अग्नी नद्यांनी पूर्णपणे झाकून टाकले. मग अग्नीत प्रवेश करण्याच्या इच्छेने, त्याला शांत करून, त्याने दुसरे लहान रूप धारण केले.