મહાભારત · અધ્યાય 1.33
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.33.1
जाम्बूनदमयो भूत्वा मरीचिनिकरोज्ज्वलः ।
प्रविवेश बलात्पक्षी वारिवेग इवार्णवम् ॥ १.३३.१ ॥
તે સુવર્ણમય બનીને, કિરણોના સમૂહથી ઝળહળતો, જળના વેગની જેમ બળપૂર્વક તે પક્ષી અંદર પ્રવેશ્યો.
1.33.2
स चक्रं क्षुरपर्यन्तमपश्यदमृतान्तिके ।
परिभ्रमन्तमनिशं तीक्ष्णधारमयस्मयम् ॥ १.३३.२ ॥
અમૃતની પાસે તેણે ક્ષુર જેવી કિનારીવાળું ચક્ર જોયું; તે સતત ફરતું હતું, તીક્ષ્ણ ધારવાળું અને લોખંડનું બનેલું હતું.
1.33.3
ज्वलनार्कप्रभं घोरं छेदनं सोमहारिणाम् ।
घोररूपं तदत्यर्थं यन्त्रं देवैः सुनिर्मितम् ॥ १.३३.३ ॥
અગ્નિ અને સૂર્ય સમાન પ્રભાવાળું, ભયંકર, સોમ હરનારાઓને છેદનારું, અત્યંત ઘોર રૂપનું તે યંત્ર દેવોએ સારી રીતે બનાવ્યું હતું.
1.33.4
तस्यान्तरं स दृष्ट्वै पर्यवर्तत खेचरः ।
अरान्तरेणाभ्यपतत्संक्षिप्याङ्गं क्षणेन ह ॥ १.३३.४ ॥
તેનું અંતર જોઈને તે આકાશચર પાછો ફર્યો; ક્ષણમાં શરીર સંકોચીને આરાઓની વચ્ચેથી તે ધસી ગયો.
1.33.5
अधश्चक्रस्य चैवात्र दीप्तानलसमद्व्युती ।
विद्युज्जिह्वौ महावीर्यौ दीप्तास्यौ दीप्तलोचनौ ॥ १.३३.५ ॥
અહીં ચક્રની નીચે, સળગતા અગ્નિ સમાન દીપ્તિવાળા, વીજળી જેવી જીભવાળા, મહાપરાક્રમી, સળગતા મુખ અને નેત્રવાળા બે હતા.
1.33.6
चक्षुर्विषौ महाघोरौ नित्यं क्रुद्धौ तरस्विनौ ।
अमृतस्यैव रक्षार्थं ददर्श भुजगोत्तमौ ॥ १.३३.६ ॥
આંખોમાં વિષવાળા, અત્યંત ભયંકર, સદા ક્રોધિત, વેગવાન એવા તે બે શ્રેષ્ઠ સર્પોને અમૃતના રક્ષણ માટે તેણે જોયા.
1.33.7
सदा संरब्धनयनौ सदा चानिमिषेक्षणौ ।
तयोरेकोऽपि यं पश्येत्स तूर्णं भस्मसाद्भवेत् ॥ १.३३.७ ॥
તેમની આંખો સદા ક્રોધથી સળગતી રહેતી અને તેઓ સદા પલકાર્યા વિના જોતા. તેમાંથી એક પણ જેને જુએ, તે તરત જ ભસ્મ થઈ જાય.
1.33.8
तौ दृष्ट्वा सहसा खेदं जगाम विनतात्मजः ।
कथमेतौ महावीर्यौ जेतव्यौ हरिभोजिनौ ॥ १.३३.८ ॥
તે બંનેને જોઈને વિનતાનો પુત્ર અચાનક ખિન્ન થયો. આ મહાપરાક્રમી, અમૃતભોજી બંનેને કેવી રીતે જીતી શકાય?
1.33.9
इति संचिन्त्य गरुडस्तयोस्तूर्णं निराकरः ।
तयोश्चक्षूंषि रजसा सुपर्णः सहसाऽऽवृणोत्।
ताभ्यामदृष्टरूपोऽसौ सर्वतः समताडयत् ॥ १.३३.९ ॥
આમ વિચારીને શત્રુઓને હાંકી કાઢનાર ગરુડે તરત જ તેમની આંખો ધૂળથી અચાનક ઢાંકી દીધી. તેમને ન દેખાતા રૂપે તેણે ચારે બાજુથી પ્રહાર કર્યો.
1.33.10
तयोरङ्गे समाक्रम्य वैनतेयोऽन्तरिक्षगः ।
आच्छिनत्तरसा मध्ये सोममभ्यद्रवत्ततः ॥ १.३३.१० ॥
તેમના શરીર પર ચડીને, આકાશમાં વિચરતા વિનતાના પુત્રે મધ્યમાંથી બળપૂર્વક અમૃત ઝૂંટવી લીધું; પછી તેની તરફ દોડ્યો.
1.33.11
समुत्पाट्यामृतं तत्र वैनतेयस्ततो बली ।
उत्पपात जवेनैव यन्त्रमुन्मथ्य वीर्यवान् ॥ १.३३.११ ॥
ત્યાં અમૃત ઉખેડીને, બળવાન વિનતાના પુત્રે તે યંત્ર તોડીને, પરાક્રમી થઈ વેગથી જ ઉપર ઉડ્ડાણ ભર્યું.
1.33.12
अपीत्वैवामृतं पक्षी परिगृह्याशु निःसृतः ।
आगच्छदपरिश्रान्त आवार्यार्कप्रभां ततः ॥ १.३३.१२ ॥
અમૃત પીવાનો ઢોંગ કરીને, પક્ષીએ તે લઈ તરત બહાર નીકળ્યો. થાક્યા વિના આવતાં તેણે સૂર્યની પ્રભા ઢાંકી દીધી.
1.33.13
विष्णुना च तदाकाशे वैनतेयः समेयिवान् ।
तस्य नारायणस्तुष्टस्तेनालौल्येन कर्मणा ॥ १.३३.१३ ॥
ત્યારે આકાશમાં વિષ્ણુ સાથે વૈનતેય (ગરુડ) મળ્યા. એ અલોલુપ કર્મથી નારાયણ પ્રસન્ન થયા.
1.33.14
तमुवाचाव्ययो देवो वरदोऽस्मीति खेचरम् ।
स वव्रे तव तिष्ठेयमुपरीत्यन्तरिक्षगः ॥ १.३३.१४ ॥
તે અવ્યય દેવે આકાશચારીને કહ્યું, "હું વરદાતા છું." તેણે વર માંગ્યો, "હું તમારી ઉપર રહીને આકાશમાં વિચરું."
1.33.15
उवाच चैनं भूयोऽपि नारायणमिदं वचः ।
अजरश्चामरश्च स्याममृतेन विनाऽप्यहम् ॥ १.३३.१५ ॥
ફરી તેણે નારાયણને આ વચન કહ્યું, "અમૃત વિના પણ હું જરારહિત અને અમર થાઉં."
1.33.16
एवमस्त्विति तं विष्णुरुवाच विनतासुतम् ।
प्रतिगृह्य वनौ तौ च गरुडो विष्णुमब्रवीत् ॥ १.३३.१६ ॥
"એમ જ થાઓ" કહીને વિષ્ણુએ વિનતાના પુત્રને કહ્યું. તે બે વરો સ્વીકારીને ગરુડે વિષ્ણુને કહ્યું.
1.33.17
भवतेपि वरं दद्यां वृणोतु भगवानपि ।
तं वव्रे वाहनं विष्णुर्नरुत्मन्तं महाबलम् ॥ १.३३.१७ ॥
"હું પણ તને વર આપીશ; ભગવાન પણ વર માંગે." વિષ્ણુએ તે મહાબળવાનને પોતાના વાહન તરીકે પસંદ કર્યો.
1.33.18
ध्वजं च चक्रे भगवानुपरि स्थास्यसीति तम् ।
एवमस्त्विति तं देवमुक्त्वा नारायणं खगः ॥ १.३३.१८ ॥
ભગવાને તેને ધ્વજ બનાવ્યો અને કહ્યું, "તું મારી ઉપર રહેશે." "એમ જ થાઓ" કહીને તે પક્ષીએ નારાયણ દેવને કહ્યું.
1.33.19
वव्राज तरसा वेगाद्वायुं स्पर्धन्महाजवः ।
तं व्रजन्तं खगश्रेष्ठं वज्रेणेन्द्रोऽभ्यताडयत् ॥ १.३३.१९ ॥
તે વેગથી, પવનની સ્પર્ધા કરતો, મહાવેગે ઊડ્યો. ઊડી રહેલા તે પક્ષીશ્રેષ્ઠ પર ઇન્દ્રે વજ્રથી પ્રહાર કર્યો.
1.33.20
हरन्तममृतं रोषाद्गरुडं पक्षिणां वरम् ।
तमुवाचेन्द्रमाक्रन्दे गरुडः पततां वरः ॥ १.३३.२० ॥
અમૃત હરી જતા, ક્રોધિત, પક્ષીઓમાં શ્રેષ્ઠ ગરુડે તે ઇન્દ્રને બૂમ પાડીને કહ્યું.
1.33.21
प्रहसञ्श्लक्ष्णया वाचा तथा वज्रसमाहतः ।
ऋषेर्मानं करिष्यामि वज्रं यस्यास्थिसंभवम् ॥ १.३३.२१ ॥
હસતાં, મૃદુ વાણીથી, વજ્રના આઘાતે હણાયેલા છતાં — "ઋષિનું માન હું જાળવીશ; જે વજ્ર હાડકામાંથી જન્મ્યું છે તેનું પણ માન હું જાળવીશ."
1.33.22
वज्रस्य च करिष्यामि तवैव च शतक्रतो ।
एतत्पत्रं त्यजाम्येकं यस्यान्तं नोपलप्स्यसे ॥ १.३३.२२ ॥
"વજ્રનું અને તમારું પણ માન હું જાળવીશ, હે શતક્રતુ! આ એક પીંછું હું છોડું છું; જેનો અંત તમને નહીં મળે."
1.33.23
न च वज्रनिपातेन रुजा मेऽस्तीह काचन ।
एवमुक्त्वा ततः पुत्रमुत्ससर्ज स पक्षिराट् ॥ १.३३.२३ ॥
"વજ્રના આઘાતથી મને અહીં કોઈ પીડા નથી." એમ કહીને પછી તે પક્ષીરાજે પોતાનો પુત્ર (પીંછું) છોડી દીધો.
1.33.24
तदुत्सृष्टमभिप्रेक्ष्य तस्य पर्णमनुत्तमम् ।
हृष्टानि सर्धभूतानि नाम चक्रुर्गरुत्मतः ॥ १.३३.२४ ॥
તે ઉત્તમ પીંછું છોડાયેલું જોઈને સર્વ પ્રાણીઓ હર્ષિત થયાં અને ગરુડના (તે પીંછાના) નામ રાખ્યાં.
1.33.25
सुरूपं पत्रमालक्ष्य सुपर्णोऽयं भवत्विति ।
तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं सहस्राक्षः पुरंदरः।
खगो महदिदं भूतमिति मत्वाऽभ्यभाषत ॥ १.३३.२५ ॥
સુંદર પીંછું જોઈને, 'આ સુપર્ણ (ગરુડ) હોય' એમ વિચારીને, એ મહાન આશ્ચર્ય જોઈને સહસ્રાક્ષ પુરંદર (ઇન્દ્ર) એ, 'આ કોઈ મહાન પક્ષી છે' એમ માનીને તેની સાથે વાત કરી.
1.33.26
बलं विज्ञातुमिच्छामि यत्ते परमनुत्तमम् ।
सख्यं चानन्तमिच्छामि त्वया सह खगोत्तम ॥ १.३३.२६ ॥
તારું એ પરમ અને અનુત્તમ બળ જાણવાની હું ઇચ્છા રાખું છું; હે ખગોત્તમ, તારી સાથે અનંત મૈત્રી ઇચ્છું છું.