महाभारत · अध्याय 1.33
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.33.1
जाम्बूनदमयो भूत्वा मरीचिनिकरोज्ज्वलः ।
प्रविवेश बलात्पक्षी वारिवेग इवार्णवम् ॥ १.३३.१ ॥
सुवर्णमय होऊन, किरणांच्या समूहाने तेजस्वी होत, पाण्याच्या वेगाप्रमाणे बलपूर्वक तो पक्षी आत शिरला.
1.33.2
स चक्रं क्षुरपर्यन्तमपश्यदमृतान्तिके ।
परिभ्रमन्तमनिशं तीक्ष्णधारमयस्मयम् ॥ १.३३.२ ॥
अमृताजवळ त्याने क्षुरासारख्या कडा असलेले चक्र पाहिले; ते सतत फिरत होते, तीक्ष्ण धारेचे आणि लोखंडाचे होते.
1.33.3
ज्वलनार्कप्रभं घोरं छेदनं सोमहारिणाम् ।
घोररूपं तदत्यर्थं यन्त्रं देवैः सुनिर्मितम् ॥ १.३३.३ ॥
अग्नी आणि सूर्यासारखे तेजस्वी, भयंकर, सोम हरण करणाऱ्यांना छेदणारे, अत्यंत घोर रूपाचे ते यंत्र देवांनी उत्तम प्रकारे बनवले होते.
1.33.4
तस्यान्तरं स दृष्ट्वै पर्यवर्तत खेचरः ।
अरान्तरेणाभ्यपतत्संक्षिप्याङ्गं क्षणेन ह ॥ १.३३.४ ॥
त्याचे अंतर पाहून तो खेचर वळला; क्षणात शरीर आक्रसून अरांच्या मधून तो झेपावला.
1.33.5
अधश्चक्रस्य चैवात्र दीप्तानलसमद्व्युती ।
विद्युज्जिह्वौ महावीर्यौ दीप्तास्यौ दीप्तलोचनौ ॥ १.३३.५ ॥
येथे चक्राच्या खालीच, प्रज्वलित अग्नीसारखी प्रभा असलेले, विजेसारख्या जिभेचे, महापराक्रमी, प्रज्वलित मुख व नेत्र असलेले दोघे होते.
1.33.6
चक्षुर्विषौ महाघोरौ नित्यं क्रुद्धौ तरस्विनौ ।
अमृतस्यैव रक्षार्थं ददर्श भुजगोत्तमौ ॥ १.३३.६ ॥
नेत्रात विष असलेले, अत्यंत भयंकर, सदा क्रुद्ध, वेगवान् अशा त्या दोन श्रेष्ठ सर्पांना अमृताच्या रक्षणासाठी त्याने पाहिले.
1.33.7
सदा संरब्धनयनौ सदा चानिमिषेक्षणौ ।
तयोरेकोऽपि यं पश्येत्स तूर्णं भस्मसाद्भवेत् ॥ १.३३.७ ॥
त्यांचे डोळे सदैव क्रोधाने पेटलेले असत आणि ते सदैव पापणी न लवता पाहत. त्यांपैकी एकानेही ज्याला पाहिले, तो लगेच भस्म होईल.
1.33.8
तौ दृष्ट्वा सहसा खेदं जगाम विनतात्मजः ।
कथमेतौ महावीर्यौ जेतव्यौ हरिभोजिनौ ॥ १.३३.८ ॥
त्या दोघांना पाहून विनतेचा पुत्र अचानक खिन्न झाला. हे महापराक्रमी, अमृतभोजी दोघे कसे जिंकता येतील?
1.33.9
इति संचिन्त्य गरुडस्तयोस्तूर्णं निराकरः ।
तयोश्चक्षूंषि रजसा सुपर्णः सहसाऽऽवृणोत्।
ताभ्यामदृष्टरूपोऽसौ सर्वतः समताडयत् ॥ १.३३.९ ॥
असा विचार करून शत्रूंना दूर करणाऱ्या गरुडाने लगेच त्यांचे डोळे धुळीने अचानक झाकले. त्यांना न दिसणाऱ्या रूपात त्याने सर्व बाजूंनी प्रहार केला.
1.33.10
तयोरङ्गे समाक्रम्य वैनतेयोऽन्तरिक्षगः ।
आच्छिनत्तरसा मध्ये सोममभ्यद्रवत्ततः ॥ १.३३.१० ॥
त्यांच्या शरीरावर चढून, आकाशात संचार करणाऱ्या विनतेच्या पुत्राने मध्यभागातून बळाने अमृत हिसकावले; मग त्याच्याकडे धाव घेतली.
1.33.11
समुत्पाट्यामृतं तत्र वैनतेयस्ततो बली ।
उत्पपात जवेनैव यन्त्रमुन्मथ्य वीर्यवान् ॥ १.३३.११ ॥
तेथे अमृत उपटून, बलवान विनतेच्या पुत्राने ते यंत्र फोडून, पराक्रमी होऊन वेगाने वर उड्डाण केले.
1.33.12
अपीत्वैवामृतं पक्षी परिगृह्याशु निःसृतः ।
आगच्छदपरिश्रान्त आवार्यार्कप्रभां ततः ॥ १.३३.१२ ॥
अमृत प्यायचा आव आणून, पक्ष्याने ते घेऊन लगेच बाहेर पडला. थकव्याशिवाय येताना त्याने सूर्याचे तेज झाकून टाकले.
1.33.13
विष्णुना च तदाकाशे वैनतेयः समेयिवान् ।
तस्य नारायणस्तुष्टस्तेनालौल्येन कर्मणा ॥ १.३३.१३ ॥
तेव्हा आकाशात विष्णूशी वैनतेय (गरुड) भेटला. त्या अलोलुप कर्माने नारायण संतुष्ट झाले.
1.33.14
तमुवाचाव्ययो देवो वरदोऽस्मीति खेचरम् ।
स वव्रे तव तिष्ठेयमुपरीत्यन्तरिक्षगः ॥ १.३३.१४ ॥
तो अव्यय देव आकाशचराला म्हणाला, "मी वरदाता आहे." त्याने वर मागितला, "मी तुमच्या वर राहून आकाशात संचार करावा."
1.33.15
उवाच चैनं भूयोऽपि नारायणमिदं वचः ।
अजरश्चामरश्च स्याममृतेन विनाऽप्यहम् ॥ १.३३.१५ ॥
पुन्हा तो नारायणाला म्हणाला, "अमृताविना सुद्धा मी जरारहित आणि अमर होवो."
1.33.16
एवमस्त्विति तं विष्णुरुवाच विनतासुतम् ।
प्रतिगृह्य वनौ तौ च गरुडो विष्णुमब्रवीत् ॥ १.३३.१६ ॥
"असेच होवो" असे म्हणून विष्णू विनतेच्या पुत्राला म्हणाले. ते दोन वर स्वीकारून गरुड विष्णूला म्हणाला.
1.33.17
भवतेपि वरं दद्यां वृणोतु भगवानपि ।
तं वव्रे वाहनं विष्णुर्नरुत्मन्तं महाबलम् ॥ १.३३.१७ ॥
"मीही तुला वर देईन; भगवानही वर मागू शकतात." विष्णूने त्या महाबलाला आपले वाहन म्हणून निवडले.
1.33.18
ध्वजं च चक्रे भगवानुपरि स्थास्यसीति तम् ।
एवमस्त्विति तं देवमुक्त्वा नारायणं खगः ॥ १.३३.१८ ॥
भगवानांनी त्याला ध्वज केले आणि म्हणाले, "तू माझ्या वर राहशील." "असेच होवो" असे म्हणून त्या पक्ष्याने नारायण देवाला सांगितले.
1.33.19
वव्राज तरसा वेगाद्वायुं स्पर्धन्महाजवः ।
तं व्रजन्तं खगश्रेष्ठं वज्रेणेन्द्रोऽभ्यताडयत् ॥ १.३३.१९ ॥
तो वेगाने, वाऱ्याशी स्पर्धा करत महावेगाने उडाला. उडणाऱ्या त्या पक्ष्यांमधील श्रेष्ठाला इंद्राने वज्राने प्रहार केला.
1.33.20
हरन्तममृतं रोषाद्गरुडं पक्षिणां वरम् ।
तमुवाचेन्द्रमाक्रन्दे गरुडः पततां वरः ॥ १.३३.२० ॥
अमृत हरण करणाऱ्या, रागावलेल्या, पक्ष्यांमधील श्रेष्ठ गरुडाने त्या इंद्राला आक्रोशाने सांगितले.
1.33.21
प्रहसञ्श्लक्ष्णया वाचा तथा वज्रसमाहतः ।
ऋषेर्मानं करिष्यामि वज्रं यस्यास्थिसंभवम् ॥ १.३३.२१ ॥
हसत, मृदू शब्दांनी, वज्राच्या आघाताने जखमी होऊनही — "ऋषींचा मान मी राखीन; ज्या वज्राचा जन्म अस्थीपासून झाला त्याचाही मान राखीन."
1.33.22
वज्रस्य च करिष्यामि तवैव च शतक्रतो ।
एतत्पत्रं त्यजाम्येकं यस्यान्तं नोपलप्स्यसे ॥ १.३३.२२ ॥
"वज्राचा आणि तुमचाही मान मी राखीन, हे शतक्रतो! हे एक पीस मी टाकतो; ज्याचा शेवट तुला सापडणार नाही."
1.33.23
न च वज्रनिपातेन रुजा मेऽस्तीह काचन ।
एवमुक्त्वा ततः पुत्रमुत्ससर्ज स पक्षिराट् ॥ १.३३.२३ ॥
"वज्राच्या आघाताने मला येथे कसलीही वेदना नाही." असे बोलून मग त्या पक्षिराजाने आपला पुत्र (पीस) सोडला.
1.33.24
तदुत्सृष्टमभिप्रेक्ष्य तस्य पर्णमनुत्तमम् ।
हृष्टानि सर्धभूतानि नाम चक्रुर्गरुत्मतः ॥ १.३३.२४ ॥
तो उत्तम पीस सोडलेला पाहून सर्व प्राणी आनंदले आणि त्यांनी गरुडाच्या (त्या पिसाच्या) नावाने नामकरण केले.
1.33.25
सुरूपं पत्रमालक्ष्य सुपर्णोऽयं भवत्विति ।
तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं सहस्राक्षः पुरंदरः।
खगो महदिदं भूतमिति मत्वाऽभ्यभाषत ॥ १.३३.२५ ॥
सुंदर पिसे पाहून, 'हा सुपर्ण (गरुड) असावा' असे मानून, त्या महान आश्चर्याकडे पाहून सहस्राक्ष पुरंदर (इंद्र) याने, 'हा एक महान पक्षी आहे' असे समजून त्याच्याशी संवाद साधला.
1.33.26
बलं विज्ञातुमिच्छामि यत्ते परमनुत्तमम् ।
सख्यं चानन्तमिच्छामि त्वया सह खगोत्तम ॥ १.३३.२६ ॥
तुझे ते परम आणि अनुत्तम बल जाणून घेण्याची माझी इच्छा आहे; हे खगोत्तमा, तुझ्याशी अनंत मैत्री मला हवी आहे.