Mahābhārata · Adhyāya 1.36
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.36.1
आख्याता भुजगास्तात वीर्यवन्तो दुरासदाः ।
शापं तं तेऽभिविज्ञाय कृतवन्तः किमुत्तरम् ॥ १.३६.१ ॥
Querido, fueron nombradas las serpientes poderosas e invencibles. Al conocer aquella maldición, ¿qué respuesta dieron?
1.36.2
तेषां तु भगवाञ्छेषः कद्रूं त्यक्त्वा महायशाः ।
उग्रं तपः समातस्थे वायुभक्षो यतव्रतः ॥ १.३६.२ ॥
Pero entre ellos, el bendito Śeṣa, de gran fama, abandonó a su madre Kadrū y emprendió una austeridad feroz, viviendo sólo de aire y firme en su voto.
1.36.3
गन्धमादनमासाद्य बदर्यां च तपोरतः ।
गोकर्णे पुष्करारण्ये तथा हिमवतस्तटे ॥ १.३६.३ ॥
Llegando al monte Gandhamādana, se deleitó en la austeridad en Badarī, en Gokarṇa, en el bosque de Puṣkara y también en las laderas del Himālaya.
1.36.4
तेषु तेषु च पुण्येषु तीर्थेष्वायतनेषु च ।
एकान्तशीलो नियतः सततं विजितेन्द्रियः ॥ १.३६.४ ॥
En aquellos diversos santos vados y santuarios, siempre dado a la soledad, dueño de sí mismo y constante, con los sentidos conquistados.
1.36.5
तप्यमानं तपो घोरं तं ददर्श पितामहः ।
संशुष्कमांसत्वक्स्नायुं जटाचीरधरं मुनिम् ॥ १.३६.५ ॥
El abuelo lo vio practicando la terrible austeridad: un sabio de carne, piel y tendones secos, vistiendo cabello enmarañado y ropas de corteza.
1.36.6
तमब्रवीत्सत्यधृतिं तप्यमानं पितामहः ।
किमिदं कुरुषे शेष प्रजानां स्वस्ति वै कुरु ॥ १.३६.६ ॥
Al que practicaba la austeridad y era firme en la verdad, el abuelo le dijo: «Śeṣa, ¿qué haces con esto? Procura el bienestar de las criaturas.»
1.36.7
त्वं हि तीव्रेण तपसा प्रजास्तापयसेऽनघ ।
ब्रूहि कामं च मे शेष यस्ते हृदि व्यवस्थितः ॥ १.३६.७ ॥
Oh tú, sin pecado, con austera penitencia abrasas a las criaturas. Dime libremente, oh Śeṣa, lo que está firme en tu corazón.
1.36.8
सोदर्या मम सर्वे हि भ्रातरो मन्दचेतसः ।
सह तैर्नोत्सहे वस्तुं तद्भवाननुमन्यताम् ॥ १.३६.८ ॥
Todos mis hermanos uterinos son de mente torpe. No puedo vivir con ellos; que vuestra señoría lo consienta.
1.36.9
अभ्यसूयन्ति सततं परस्परममित्रवत् ।
ततोऽहं तप आतिष्ठे नैतन्पश्येयमित्युत ॥ १.३६.९ ॥
Constantemente se envidian unos a otros como enemigos. Por eso emprendí la penitencia, para no tener que verlo.
1.36.10
न मर्षयन्ति ससुतां सततं विनतां च ते ।
अस्माकं चापरो भ्राता वैनतेयोऽन्तरिक्षगः ॥ १.३६.१० ॥
Nunca toleran a Vinatā junto con su hijo. Y nuestro otro hermano es Vainateya (Garuḍa), que se mueve por el cielo.
1.36.11
तं च द्विषन्ति सततं स चापि बलवत्तरः ।
वरप्रदानात्स पितुः कश्यपस्य महात्मनः ॥ १.३६.११ ॥
Constantemente lo odian también, y él es mucho más fuerte, por el don de nuestro padre, el gran Kaśyapa.
1.36.12
सोऽहं तपः समास्थाय मोक्ष्यामीदं कलेवरम् ।
कथं मे प्रेत्यभावेऽपि न तैः स्यात्सह सङ्गमः ॥ १.३६.१२ ॥
Así pues, adoptaré la penitencia por completo y abandonaré este cuerpo. ¿Cómo podría no haber unión con ellos incluso después de la muerte?
1.36.13
तमेवं वादिनं शेषं पितामह उवाच ह ।
जानामि शेष सर्वेषां भ्रातॄणां ते विचेष्टितम् ॥ १.३६.१३ ॥
Al hablar así Śeṣa, el abuelo le dijo: Oh Śeṣa, conozco la conducta de todos tus hermanos.
1.36.14
मातुश्चाप्यपराधाद्वै भ्रातॄणां ते महद्भयम् ।
कृतोऽत्र परिहारश्च पूर्वमेव भुजङ्गम ॥ १.३६.१४ ॥
Por la falta de la madre también ha sobrevenido un gran temor a tus hermanos; pero ya se ha dispuesto un remedio, oh serpiente.
1.36.15
भ्रातॄणां तव सर्वेषां न शोकं कर्तुमर्हसि ।
वृणीष्व च वरं मत्तः शेष यत्तेऽभिकाङ्क्षितम् ॥ १.३६.१५ ॥
No debes afligirte por todos tus hermanos. Elige un don de mí, oh Śeṣa, cualquiera que sea tu deseo.
1.36.16
दास्यामि हि वरं तेऽद्य प्रीतिर्मे परमा त्वयि ।
दिष्ट्या बुद्धिश्च ते धर्मे निविष्टा पन्नगोत्तम।
भूयो भूयश्च ते बुद्धिर्धर्मे भवतु सुस्थिरा ॥ १.३६.१६ ॥
Hoy te concederé un don, pues mi suprema complacencia está en ti. Por fortuna, tu mente está firme en el dharma. Oh mejor de las serpientes, que tu mente se mantenga cada vez más firme en el dharma.
1.36.17
एष एव वरो देव काङ्क्षितो मे पितामह ।
धर्मे मे रमतां बुद्धिः शमे तपसि चेश्वर ॥ १.३६.१७ ॥
Este es en verdad el don que deseo, oh dios, oh abuelo: que mi mente se deleite en el dharma, y, oh Señor, en la calma y en la austeridad.
1.36.18
प्रीतोऽस्म्यनेन ते शेष दमेन च शमेन च ।
त्वया त्विदं वचः कार्यं मन्नियोगात्प्रजाहितम् ॥ १.३६.१८ ॥
Estoy complacido contigo, oh Śeṣa, por este dominio de ti mismo y esta calma. Pero por mi mandato debes cumplir esta palabra, que es para el bien de los seres.
1.36.19
इमां महीं शैलवनोपपन्नां ।
ससागरग्रामविहारपत्तनाम्
त्वं शेष सम्यक् चलितां यथाव-
त्संगृह्य तिष्ठस्व यथाऽचला स्यात् ॥ १.३६.१९ ॥
¡Oh Śeṣa! Esta tierra, dotada de montañas y bosques, con océanos, aldeas, lugares de recreo y ciudades, se tambalea. Sostenla debidamente y mantente firme, para que se vuelva inmóvil.
1.36.20
यथाऽऽह देवो वरदः प्रजापति-
र्महीपतिर्भूतपतिर्जगत्पतिः।
तथा महीं धारयिताऽस्मि निश्चलां ।
प्रयच्छतां मे विवरं प्रजापते ॥ १.३६.२० ॥
Tal como ha dicho el dios que concede dones, Prajāpati, señor de la tierra, señor de los seres y señor del mundo, así sostendré yo esta tierra inmóvil. ¡Oh señor de las criaturas, concédeme una abertura!
1.36.21
अधो महीं गच्छ भुजङ्गमोत्तम ।
स्वयं तवैषा विवरं प्रदास्यति।
इमां धरां धारयता त्वया हि मे ।
महत्प्रियं शेष कृतं भविष्यति ॥ १.३६.२१ ॥
¡Oh mejor de las serpientes, desciende a la tierra! Esta misma tierra te dará una abertura. ¡Oh Śeṣa, al sostener esta tierra me harás un gran favor!
1.36.22
तथैव कृत्वा विवरं प्रविश्य स ।
प्रभुर्भुवो भुजगवराग्रजः स्थितः।
बिभर्ति देवीं शिरसा महीमिमां ।
समुद्रनेमिं परिगृह्य सर्वतः ॥ १.३६.२२ ॥
Habiendo hecho así una abertura y entrado, aquel señor de la tierra, el primero de los mejores de las serpientes, se quedó allí y sostuvo sobre su cabeza a esta diosa tierra, cuyo borde es el océano, sujetándola por todos lados.
1.36.23
शेषोऽसि नागोत्तम धर्मदेवो ।
महीमिमां धारयसे यदेकः।
अनन्तभोगैः परिगृह्य सर्वां ।
यथाहमेवं बलभिद्यथा वा ॥ १.३६.२३ ॥
Tú eres Śeṣa, el mejor de los nāgas; eres el dios del dharma, pues tú solo sostienes esta tierra. Rodeándola toda con tus interminables anillos, sostenla como yo, o como lo hace Indra.
1.36.24
अधो भूमौ वसत्येवं नागोऽनन्तः प्रतापवान् ।
धास्यन्वसुधामेकः शासनाद्ब्रह्मणो विभोः ॥ १.३६.२४ ॥
Así, bajo la tierra habita la serpiente Ananta, poderosa, que por orden del poderoso Brahmā sostiene ella sola esta tierra.
1.36.25
सुपर्णं च सहायं वै भगवानमरोत्तमः ।
प्रादादनन्ताय तदा वैनतेयं पितामहः ॥ १.३६.२५ ॥
Entonces el venerable abuelo, el mejor de los inmortales, dio a Ananta como compañero a Suparṇa (Garuḍa), hijo de Vinatā.
1.36.26
अनन्तेऽभिप्रयाते तु वासुकिः स महाबलः ।
अभ्यषिच्यत नागैस्तु दैवतैरिव वासवः ॥ १.३६.२६ ॥
Cuando Ananta se hubo marchado, aquel poderoso Vāsuki fue ungido por los nāgas, como los dioses ungen a Indra.