మహాభారతం · అధ్యాయం 1.36
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.36.1
आख्याता भुजगास्तात वीर्यवन्तो दुरासदाः ।
शापं तं तेऽभिविज्ञाय कृतवन्तः किमुत्तरम् ॥ १.३६.१ ॥
ప్రియమైనవాడా, బలవంతులు, ఎదుర్కోలేనివారైన సర్పాలు పేర్కొనబడ్డారు. ఆ శాపాన్ని తెలుసుకొని వారు ఏమి ప్రత్యుత్తరం చేశారు?
1.36.2
तेषां तु भगवाञ्छेषः कद्रूं त्यक्त्वा महायशाः ।
उग्रं तपः समातस्थे वायुभक्षो यतव्रतः ॥ १.३६.२ ॥
వారిలో మహాయశస్వి అయిన భగవాన్ శేషుడు తల్లి కద్రువను విడిచి, గాలినే ఆహారంగా తీసుకుంటూ, నియమ వ్రతంతో ఘోర తపస్సును ప్రారంభించాడు.
1.36.3
गन्धमादनमासाद्य बदर्यां च तपोरतः ।
गोकर्णे पुष्करारण्ये तथा हिमवतस्तटे ॥ १.३६.३ ॥
గంధమాదన పర్వతాన్ని చేరి, బదరిలోను, గోకర్ణంలోను, పుష్కరారణ్యంలోను, అలాగే హిమవత్పర్వత తటంలోను తపస్సులో రమించాడు.
1.36.4
तेषु तेषु च पुण्येषु तीर्थेष्वायतनेषु च ।
एकान्तशीलो नियतः सततं विजितेन्द्रियः ॥ १.३६.४ ॥
ఆ ఆ పవిత్ర తీర్థాలలోను, ఆలయాలలోను, ఏకాంతప్రియుడై, నియమంతో, నిరంతరం, ఇంద్రియాలను జయించినవాడై (ఉన్నాడు).
1.36.5
तप्यमानं तपो घोरं तं ददर्श पितामहः ।
संशुष्कमांसत्वक्स्नायुं जटाचीरधरं मुनिम् ॥ १.३६.५ ॥
ఘోర తపస్సు చేస్తున్న అతనిని పితామహుడు చూశాడు — ఎండిన మాంసం, చర్మం, నరాలతో, జటలు, వల్కలం ధరించిన ముని.
1.36.6
तमब्रवीत्सत्यधृतिं तप्यमानं पितामहः ।
किमिदं कुरुषे शेष प्रजानां स्वस्ति वै कुरु ॥ १.३६.६ ॥
తపస్సు చేస్తున్న సత్యధృతి అయిన అతనితో పితామహుడు ఇలా అన్నాడు — శేషా, నీవు ఇది ఏమి చేస్తున్నావు? ప్రజలకు శుభం చేయి.
1.36.7
त्वं हि तीव्रेण तपसा प्रजास्तापयसेऽनघ ।
ब्रूहि कामं च मे शेष यस्ते हृदि व्यवस्थितः ॥ १.३६.७ ॥
ఓ పాపరహితుడా, నీవు తీవ్రమైన తపస్సుతో ప్రజలను తపింపజేస్తున్నావు. ఓ శేషా, నీ హృదయంలో ఉన్నదంతా నాకు ఇష్టమొచ్చినట్లు చెప్పు.
1.36.8
सोदर्या मम सर्वे हि भ्रातरो मन्दचेतसः ।
सह तैर्नोत्सहे वस्तुं तद्भवाननुमन्यताम् ॥ १.३६.८ ॥
నా సోదరులందరూ మందబుద్ధులు. వారితో కలిసి ఉండటం నాకు సాధ్యం కాదు; దానికి మీరు అనుమతించండి.
1.36.9
अभ्यसूयन्ति सततं परस्परममित्रवत् ।
ततोऽहं तप आतिष्ठे नैतन्पश्येयमित्युत ॥ १.३६.९ ॥
వారు ఎల్లప్పుడూ శత్రువుల వలె ఒకరిపై ఒకరు అసూయపడుతున్నారు. అందుకే నేను ఇది చూడకూడదని తపస్సు చేపట్టాను.
1.36.10
न मर्षयन्ति ससुतां सततं विनतां च ते ।
अस्माकं चापरो भ्राता वैनतेयोऽन्तरिक्षगः ॥ १.३६.१० ॥
వారు తన కుమారునితో కూడిన వినతను ఎల్లప్పుడూ సహించరు. మన మరొక సోదరుడు వైనతేయుడు (గరుడుడు), ఆకాశంలో సంచరించేవాడు.
1.36.11
तं च द्विषन्ति सततं स चापि बलवत्तरः ।
वरप्रदानात्स पितुः कश्यपस्य महात्मनः ॥ १.३६.११ ॥
వారు అతన్ని కూడా ఎల్లప్పుడూ ద్వేషిస్తారు. అతడు కూడా చాలా బలవంతుడు; మహాత్ముడైన తండ్రి కశ్యపుని వరప్రదానం వల్ల అతడు అలా ఉన్నాడు.
1.36.12
सोऽहं तपः समास्थाय मोक्ष्यामीदं कलेवरम् ।
कथं मे प्रेत्यभावेऽपि न तैः स्यात्सह सङ्गमः ॥ १.३६.१२ ॥
కాబట్టి నేను తపస్సును పూర్తిగా ఆశ్రయించి ఈ శరీరాన్ని విడిచిపెడతాను. మరణానంతరం కూడా వారితో నాకు కలయిక లేకుండా ఎలా ఉంటుంది?
1.36.13
तमेवं वादिनं शेषं पितामह उवाच ह ।
जानामि शेष सर्वेषां भ्रातॄणां ते विचेष्टितम् ॥ १.३६.१३ ॥
ఇలా మాట్లాడుతున్న శేషునితో పితామహుడు ఇలా అన్నాడు: ఓ శేషా, నీ సోదరులందరి ప్రవర్తనను నేను తెలుసుకున్నాను.
1.36.14
मातुश्चाप्यपराधाद्वै भ्रातॄणां ते महद्भयम् ।
कृतोऽत्र परिहारश्च पूर्वमेव भुजङ्गम ॥ १.३६.१४ ॥
తల్లి అపరాధం వల్ల నీ సోదరులకు గొప్ప భయం కలిగింది; కానీ ఓ సర్పా, దానికి పరిహారం ఇంతకు ముందే చేయబడింది.
1.36.15
भ्रातॄणां तव सर्वेषां न शोकं कर्तुमर्हसि ।
वृणीष्व च वरं मत्तः शेष यत्तेऽभिकाङ्क्षितम् ॥ १.३६.१५ ॥
నీ సోదరులందరి కోసం నీవు శోకించకూడదు. ఓ శేషా, నీకు కోరికైన వరాన్ని నా నుండి కోరుకో.
1.36.16
दास्यामि हि वरं तेऽद्य प्रीतिर्मे परमा त्वयि ।
दिष्ट्या बुद्धिश्च ते धर्मे निविष्टा पन्नगोत्तम।
भूयो भूयश्च ते बुद्धिर्धर्मे भवतु सुस्थिरा ॥ १.३६.१६ ॥
ఈ రోజు నీకు వరం ఇస్తాను; నీ పట్ల నాకు గొప్ప ప్రీతి ఉంది. అదృష్టవశాత్తు నీ బుద్ధి ధర్మంలో స్థిరంగా ఉంది. ఓ సర్పశ్రేష్ఠా, నీ బుద్ధి ధర్మంలో మళ్ళీ మళ్ళీ అత్యంత స్థిరంగా ఉండుగాక.
1.36.17
एष एव वरो देव काङ्क्षितो मे पितामह ।
धर्मे मे रमतां बुद्धिः शमे तपसि चेश्वर ॥ १.३६.१७ ॥
ఓ దేవా, పితామహా, ఇదే నేను కోరిన వరం: నా బుద్ధి ధర్మంలో రమించాలి; ఓ ఈశ్వరా, శమంలోనూ తపస్సులోనూ రమించాలి.
1.36.18
प्रीतोऽस्म्यनेन ते शेष दमेन च शमेन च ।
त्वया त्विदं वचः कार्यं मन्नियोगात्प्रजाहितम् ॥ १.३६.१८ ॥
ఓ శేషా, నీ దమం మరియు శమంతో నేను ప్రీతిపొందాను. కానీ నా ఆజ్ఞ ప్రకారం నీవు ఈ మాటను నెరవేర్చాలి; ఇది ప్రజల హితం కోసం.
1.36.19
इमां महीं शैलवनोपपन्नां ।
ससागरग्रामविहारपत्तनाम्
त्वं शेष सम्यक् चलितां यथाव-
त्संगृह्य तिष्ठस्व यथाऽचला स्यात् ॥ १.३६.१९ ॥
శేషా, పర్వతాలు, అడవులు, సముద్రాలు, గ్రామాలు, విహారస్థలాలు, పట్టణాలతో కూడిన ఈ భూమి కదులుతోంది. నీవు దానిని సరిగ్గా పట్టుకుని స్థిరంగా ఉంచు, అది చలించకుండా ఉండాలి.
1.36.20
यथाऽऽह देवो वरदः प्रजापति-
र्महीपतिर्भूतपतिर्जगत्पतिः।
तथा महीं धारयिताऽस्मि निश्चलां ।
प्रयच्छतां मे विवरं प्रजापते ॥ १.३६.२० ॥
వరాలిచ్చే దేవుడు, ప్రజాపతి, మహీపతి, భూతపతి, జగత్పతి చెప్పినట్లే నేను ఈ భూమిని నిశ్చలంగా ధరిస్తాను. ఓ ప్రజాపతీ, నాకు ఒక రంధ్రాన్ని ఇవ్వు.
1.36.21
अधो महीं गच्छ भुजङ्गमोत्तम ।
स्वयं तवैषा विवरं प्रदास्यति।
इमां धरां धारयता त्वया हि मे ।
महत्प्रियं शेष कृतं भविष्यति ॥ १.३६.२१ ॥
ఓ సర్పశ్రేష్ఠా, క్రిందికి భూమిలోకి వెళ్ళు. ఈ భూమియే నీకు స్వయంగా ఒక రంధ్రాన్ని ఇస్తుంది. ఓ శేషా, ఈ ధరను ధరిస్తూ నీవు నాకు గొప్ప ప్రియకార్యం చేస్తావు.
1.36.22
तथैव कृत्वा विवरं प्रविश्य स ।
प्रभुर्भुवो भुजगवराग्रजः स्थितः।
बिभर्ति देवीं शिरसा महीमिमां ।
समुद्रनेमिं परिगृह्य सर्वतः ॥ १.३६.२२ ॥
అలాగే రంధ్రాన్ని చేసి ప్రవేశించి, సర్పశ్రేష్ఠులలో అగ్రజుడైన ఆ భువనప్రభువు అక్కడ నిలిచి, సముద్రాన్ని అంచుగా కలిగిన ఈ దేవి భూమిని తలపై అన్ని వైపుల నుండి పట్టుకుని ధరించాడు.
1.36.23
शेषोऽसि नागोत्तम धर्मदेवो ।
महीमिमां धारयसे यदेकः।
अनन्तभोगैः परिगृह्य सर्वां ।
यथाहमेवं बलभिद्यथा वा ॥ १.३६.२३ ॥
నాగశ్రేష్ఠుడా శేషా, నీవు ధర్మదేవుడవు, ఎందుకంటే నీవు ఒంటరిగా ఈ భూమిని ధరిస్తున్నావు. అనంతమైన నీ చుట్టలతో మొత్తం భూమిని చుట్టి, నేను ధరించినట్లుగా, ఇంద్రుడు ధరించినట్లుగా నీవు ధరించు.
1.36.24
अधो भूमौ वसत्येवं नागोऽनन्तः प्रतापवान् ।
धास्यन्वसुधामेकः शासनाद्ब्रह्मणो विभोः ॥ १.३६.२४ ॥
ఈ విధంగా భూమి క్రింద ప్రతాపవంతుడైన నాగుడు అనంతుడు నివసిస్తున్నాడు; సర్వశక్తిమంతుడైన బ్రహ్మ ఆజ్ఞ వలన ఒక్కడుగానే ఈ భూమిని ధరిస్తున్నాడు.
1.36.25
सुपर्णं च सहायं वै भगवानमरोत्तमः ।
प्रादादनन्ताय तदा वैनतेयं पितामहः ॥ १.३६.२५ ॥
అప్పుడు దేవతలలో శ్రేష్ఠుడైన భగవానుడు పితామహుడు అనంతునికి సహాయకుడిగా వినతా పుత్రుడు సుపర్ణుడిని (గరుడుడిని) ఇచ్చాడు.
1.36.26
अनन्तेऽभिप्रयाते तु वासुकिः स महाबलः ।
अभ्यषिच्यत नागैस्तु दैवतैरिव वासवः ॥ १.३६.२६ ॥
అనంతుడు వెళ్ళిపోయిన తరువాత, మహాబలుడైన ఆ వాసుకిని నాగులు దేవతలు ఇంద్రునికి చేసినట్లు అభిషేకించారు.