มหาภารตะ · อัธยายะ 1.36

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

1.36.1

आख्याता भुजगास्तात वीर्यवन्तो दुरासदाः ।
शापं तं तेऽभिविज्ञाय कृतवन्तः किमुत्तरम् ॥ १.३६.१ ॥

ท่านผู้เป็นที่รัก งูทั้งหลายผู้ทรงพลังและยากจะเข้าใกล้ได้ถูกกล่าวถึงแล้ว เมื่อรู้คำสาปนั้นแล้ว พวกมันตอบว่าอย่างไร

1.36.2

तेषां तु भगवाञ्छेषः कद्रूं त्यक्त्वा महायशाः ।
उग्रं तपः समातस्थे वायुभक्षो यतव्रतः ॥ १.३६.२ ॥

ในหมู่พวกนั้น พระศेषผู้ทรงสิริและมีเกียรติยศอันยิ่งใหญ่ ได้ละทิ้งมารดาคือกัทรูไป แล้วบำเพ็ญตบะอันเข้มงวด กินแต่ลมเป็นอาหาร และยึดมั่นในคำปฏิญาณของตน

1.36.3

गन्धमादनमासाद्य बदर्यां च तपोरतः ।
गोकर्णे पुष्करारण्ये तथा हिमवतस्तटे ॥ १.३६.३ ॥

พระองค์เสด็จถึงคันธมาทน์ และยินดีในการบำเพ็ญตบะที่พทรี ที่โคกรรณ ในป่าปุษกระ และที่เชิงเขาหิมาลัย

1.36.4

तेषु तेषु च पुण्येषु तीर्थेष्वायतनेषु च ।
एकान्तशीलो नियतः सततं विजितेन्द्रियः ॥ १.३६.४ ॥

ที่ท่าศักดิ์สิทธิ์และสถานบูชาต่าง ๆ เหล่านั้น พระองค์ดำรงชีวิตในความสงบเงียบอยู่เสมอ ควบคุมตนได้มั่นคง และพิชิตอินทรีย์ของตนได้โดยตลอด

1.36.5

तप्यमानं तपो घोरं तं ददर्श पितामहः ।
संशुष्कमांसत्वक्स्नायुं जटाचीरधरं मुनिम् ॥ १.३६.५ ॥

ปิตามหะทรงเห็นพระองค์บำเพ็ญตบะอันน่าสะพรึงกลัว เป็นฤๅษีผู้มีเนื้อ หนัง และเอ็นแห้งเหี่ยว สวมมวยผมยาวและผ้าเปลือกไม้

1.36.6

तमब्रवीत्सत्यधृतिं तप्यमानं पितामहः ।
किमिदं कुरुषे शेष प्रजानां स्वस्ति वै कुरु ॥ १.३६.६ ॥

ปิตามหะตรัสกับพระศेषผู้มั่นคงในสัจจะและกำลังบำเพ็ญตบะอยู่ว่า "ศेषเอ๋ย เจ้ากำลังทำอะไรอยู่ จงนำความผาสุกมาสู่สรรพสัตว์เถิด"

1.36.7

त्वं हि तीव्रेण तपसा प्रजास्तापयसेऽनघ ।
ब्रूहि कामं च मे शेष यस्ते हृदि व्यवस्थितः ॥ १.३६.७ ॥

ดูก่อนผู้ไร้บาป เจ้าเผาผลาญสรรพสัตว์ด้วยตบะอันร้อนแรง ศेषเอ๋ย จงกล่าวความปรารถนาของเจ้าโดยอิสระ คือสิ่งใดที่ตั้งมั่นอยู่ในใจของเจ้า

1.36.8

सोदर्या मम सर्वे हि भ्रातरो मन्दचेतसः ।
सह तैर्नोत्सहे वस्तुं तद्भवाननुमन्यताम् ॥ १.३६.८ ॥

พี่น้องร่วมมารดาของข้าทั้งหมดมีจิตใจทึบ ข้าไม่อาจอยู่ร่วมกับพวกเขาได้ ขอท่านได้โปรดอนุญาตเรื่องนี้เถิด

1.36.9

अभ्यसूयन्ति सततं परस्परममित्रवत् ।
ततोऽहं तप आतिष्ठे नैतन्पश्येयमित्युत ॥ १.३६.९ ॥

พวกเขาโต้เถียงกันอยู่เสมอ ดุจศัตรูต่อกัน เพราะเหตุนั้นข้าจึงบำเพ็ญตบะ เพื่อจะไม่ต้องเห็นเรื่องเช่นนี้

1.36.10

न मर्षयन्ति ससुतां सततं विनतां च ते ।
अस्माकं चापरो भ्राता वैनतेयोऽन्तरिक्षगः ॥ १.३६.१० ॥

พวกเขาไม่อาจทนนางวินตาพร้อมกับบุตรของนางได้เลย และพี่น้องอีกคนของพวกเราคือไวนเตยะ (ครุฑ) ผู้โผบินในอากาศ

1.36.11

तं च द्विषन्ति सततं स चापि बलवत्तरः ।
वरप्रदानात्स पितुः कश्यपस्य महात्मनः ॥ १.३६.११ ॥

พวกเขาเกลียดชังเขาอยู่เสมอ และเขาเองก็มีกำลังยิ่งกว่า ด้วยพรที่ได้รับจากกัศยปบิดาของเรา ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่

1.36.12

सोऽहं तपः समास्थाय मोक्ष्यामीदं कलेवरम् ।
कथं मे प्रेत्यभावेऽपि न तैः स्यात्सह सङ्गमः ॥ १.३६.१२ ॥

เพราะฉะนั้น ข้าจะตั้งใจบำเพ็ญตบะและละทิ้งร่างนี้ไป แล้วเหตุใดจึงจะไม่มีการพบกับพวกเขาเลย แม้หลังความตายแล้ว

1.36.13

तमेवं वादिनं शेषं पितामह उवाच ह ।
जानामि शेष सर्वेषां भ्रातॄणां ते विचेष्टितम् ॥ १.३६.१३ ॥

ปิตามหะตรัสตอบพระศेषผู้กล่าวอย่างนั้นว่า "ศेषเอ๋ย เราทราบการกระทำของพี่น้องทั้งหมดของเจ้าแล้ว"

1.36.14

मातुश्चाप्यपराधाद्वै भ्रातॄणां ते महद्भयम् ।
कृतोऽत्र परिहारश्च पूर्वमेव भुजङ्गम ॥ १.३६.१४ ॥

ความผิดของมารดานั้นเองได้นำความหวาดกลัวอันใหญ่หลวงมาสู่พี่น้องของเจ้า แต่ทางแก้ไขเรื่องนี้ได้ถูกจัดเตรียมไว้แล้วตั้งแต่ก่อน ดูก่อนผู้ประเสริฐในหมู่งู

1.36.15

भ्रातॄणां तव सर्वेषां न शोकं कर्तुमर्हसि ।
वृणीष्व च वरं मत्तः शेष यत्तेऽभिकाङ्क्षितम् ॥ १.३६.१५ ॥

เจ้าไม่ควรโศกเศร้าเพราะพี่น้องทั้งหมดของเจ้า ศेषเอ๋ย จงเลือกพรจากเราตามที่เจ้าปรารถนาเถิด

1.36.16

दास्यामि हि वरं तेऽद्य प्रीतिर्मे परमा त्वयि ।
दिष्ट्या बुद्धिश्च ते धर्मे निविष्टा पन्नगोत्तम।
भूयो भूयश्च ते बुद्धिर्धर्मे भवतु सुस्थिरा ॥ १.३६.१६ ॥

วันนี้เราจะประทานพรแก่เจ้า เพราะความยินดีอันยิ่งของเราอยู่ที่เจ้า โชคดีที่จิตของเจ้าตั้งมั่นอยู่ในธรรม ดูก่อนผู้ประเสริฐในหมู่งู ขอให้จิตของเจ้าตั้งมั่นมั่นคงยิ่งขึ้นในธรรมตลอดไปเถิด

1.36.17

एष एव वरो देव काङ्क्षितो मे पितामह ।
धर्मे मे रमतां बुद्धिः शमे तपसि चेश्वर ॥ १.३६.१७ ॥

นี่แหละคือพรที่ข้าปรารถนา ดูก่อนเทพ ดูก่อนปู่ ขอให้จิตของข้ายินดีในธรรม และในความสงบและตบะ ดูก่อนพระผู้เป็นใหญ่

1.36.18

प्रीतोऽस्म्यनेन ते शेष दमेन च शमेन च ।
त्वया त्विदं वचः कार्यं मन्नियोगात्प्रजाहितम् ॥ १.३६.१८ ॥

เราพอใจในตัวเจ้า ศेषเอ๋ย เพราะการข่มใจและความสงบของเจ้า แต่ตามคำสั่งของเรา เจ้าต้องปฏิบัติตามคำนี้ซึ่งเป็นประโยชน์แก่สรรพสัตว์

1.36.19

इमां महीं शैलवनोपपन्नां ।
ससागरग्रामविहारपत्तनाम्
त्वं शेष सम्यक् चलितां यथाव-
त्संगृह्य तिष्ठस्व यथाऽचला स्यात् ॥ १.३६.१९ ॥

ดูก่อนศेष แผ่นดินนี้ มีภูเขาและป่าไม้ มีมหาสมุทร หมู่บ้าน สวนสาธารณะและเมืองต่าง ๆ กำลังสั่นคลอน จงรับไว้โดยถูกต้องและยึดไว้ให้มั่นคง เพื่อให้มันไม่เคลื่อนไหวเถิด

1.36.20

यथाऽऽह देवो वरदः प्रजापति-
र्महीपतिर्भूतपतिर्जगत्पतिः।
तथा महीं धारयिताऽस्मि निश्चलां ।
प्रयच्छतां मे विवरं प्रजापते ॥ १.३६.२० ॥

ดังที่พระเทพผู้ประทานพร คือพระปชาปติ ผู้เป็นเจ้าแห่งแผ่นดิน เจ้าแห่งสรรพสัตว์ และเจ้าแห่งโลกได้ตรัสไว้ ข้าจะค้ำจุนแผ่นดินนี้ให้ไม่สั่นคลอน ดูก่อนปชาปติ ขอประทานช่องว่างแก่ข้าด้วยเถิด

1.36.21

अधो महीं गच्छ भुजङ्गमोत्तम ।
स्वयं तवैषा विवरं प्रदास्यति।
इमां धरां धारयता त्वया हि मे ।
महत्प्रियं शेष कृतं भविष्यति ॥ १.३६.२१ ॥

โอ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่งู จงลงไปใต้แผ่นดิน แผ่นดินนี้จะเปิดช่องให้ท่านเอง โอ เศษะ เมื่อท่านค้ำชูแผ่นดินนี้ไว้ ท่านจะทำคุณประโยชน์อันยิ่งใหญ่แก่เรา

1.36.22

तथैव कृत्वा विवरं प्रविश्य स ।
प्रभुर्भुवो भुजगवराग्रजः स्थितः।
बिभर्ति देवीं शिरसा महीमिमां ।
समुद्रनेमिं परिगृह्य सर्वतः ॥ १.३६.२२ ॥

เมื่อกระทำช่องไว้เช่นนั้นแล้วเข้าไป พระเจ้าแผ่นดินผู้เป็นหัวหน้าของงูผู้ประเสริฐทั้งหลาย ได้ประทับอยู่ที่นั่น และแบกเทวีแผ่นดินนี้ไว้บนศีรษะ ซึ่งมีมหาสมุทรเป็นขอบ โดยเหนี่ยวรั้งไว้โดยรอบทุกด้าน

1.36.23

शेषोऽसि नागोत्तम धर्मदेवो ।
महीमिमां धारयसे यदेकः।
अनन्तभोगैः परिगृह्य सर्वां ।
यथाहमेवं बलभिद्यथा वा ॥ १.३६.२३ ॥

โอ เศษะ ท่านคือนาคผู้ประเสริฐที่สุด ท่านคือเทพแห่งธรรม เพราะท่านผู้เดียวค้ำชูแผ่นดินนี้ไว้ จงโอบรัดทั้งผืนแผ่นดินด้วยขดกายอันไม่สิ้นสุดของท่าน แล้วค้ำชูไว้เหมือนที่เราทำ หรือเหมือนที่พระอินทร์ทำ

1.36.24

अधो भूमौ वसत्येवं नागोऽनन्तः प्रतापवान् ।
धास्यन्वसुधामेकः शासनाद्ब्रह्मणो विभोः ॥ १.३६.२४ ॥

ดังนั้น ใต้แผ่นดินจึงมีนาคอนันตะผู้ทรงอานุภาพอาศัยอยู่ ผู้เดียวจะค้ำชูแผ่นดินไว้ตามพระบัญชาของพระพรหมผู้ทรงอำนาจสูงสุด

1.36.25

सुपर्णं च सहायं वै भगवानमरोत्तमः ।
प्रादादनन्ताय तदा वैनतेयं पितामहः ॥ १.३६.२५ ॥

ครั้งนั้น พระปู่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่อมรเทพ ได้ประทานพระสุบรรณ หรือครุฑ โอรสของวินตา ให้เป็นผู้ช่วยแก่พระอนันตะ

1.36.26

अनन्तेऽभिप्रयाते तु वासुकिः स महाबलः ।
अभ्यषिच्यत नागैस्तु दैवतैरिव वासवः ॥ १.३६.२६ ॥

เมื่อพระอนันตะจากไปแล้ว พระวาสุกิผู้ทรงพลังยิ่งนั้น ได้รับการอภิเษกจากหมู่นาค เหมือนที่เหล่าเทวดาอภิเษกพระอินทร์