ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.39

1.39.1

एलापत्रवचः श्रुत्वा ते नागा द्विजसत्तम ।
सर्वे प्रहृष्टमनसः साधुसाध्वित्यपूजयन् ॥ १.३९.१ ॥

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଲାପତ୍ରଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସେହି ସମସ୍ତ ନାଗମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ମନରେ 'ସାଧୁ, ସାଧୁ' କହି ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।

ततःप्रभृति तां कन्यां वासुकिः पर्यरक्षत ।
जरत्कारुं स्वसारं वै परं हर्षमवाप च ॥ १.३९.२ ॥

ସେଦିନଠାରୁ ବାସୁକି ସେହି କନ୍ୟା, ନିଜ ଭଗିନୀ ଜରତ୍କାରୁଙ୍କୁ, ରକ୍ଷା କଲେ; ସେ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟଧିକ ହର୍ଷ ପାଇଲେ।

ततो नातिमहान्कालः समतीत इवाभवत् ।
अथ देवासुराः सर्वे ममन्थुर्वरुणालयम् ॥ १.३९.३ ॥

ତା'ପରେ ଅଧିକ ସମୟ ଗଲା ନାହିଁ ପରି ଲାଗିଲା; ସେତେବେଳେ ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନେ ସମସ୍ତେ ବରୁଣାଳୟ (ସମୁଦ୍ର) ମନ୍ଥନ କଲେ।

तत्र नेत्रमभून्नागो वासुकिर्बलिनां वरः ।
समाप्यैव च तत्कर्म पितामहमुपागमन् ॥ १.३९.४ ॥

ସେଠାରେ ବଳବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାଗ ବାସୁକି ଦଉଡି ହେଲେ; ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ କରି ସେମାନେ ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।

देवा वासुकिना सार्धं पितामहमथाव्रुवन् ।
भगवञ्शापभीतोऽयं वासुकिस्तप्यते भृशम् ॥ १.३९.५ ॥

ତା'ପରେ ଦେବତାମାନେ ବାସୁକିଙ୍କ ସହିତ ପିତାମହଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ହେ ଭଗବାନ୍, ଶାପଭୟରେ ଭୀତ ଏହି ବାସୁକି ଅତ୍ୟଧିକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଛନ୍ତି।'

अस्यैतन्मानसं शल्यं समुद्धर्तुं त्वमर्हसि ।
जनन्याः शापजं देव ज्ञातीनां हितमिच्छतः ॥ १.३९.६ ॥

ହେ ଦେବ, ନିଜ ଜ୍ଞାତିମାନଙ୍କ ହିତ ଇଚ୍ଛୁକ ଏହାର ମନର ଏହି କଣ୍ଟା—ମାତାଙ୍କ ଶାପରୁ ଜାତ ଏହି ଶଲ୍ୟ—ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ଆପଣ ଯୋଗ୍ୟ।

हितो ह्ययं सदास्मकं प्रियकारी च नागराट् ।
प्रसादं कुरु देवेश शमयास्य मनोज्वरम् ॥ १.३९.७ ॥

ଏହି ନାଗରାଜ ସଦା ଆମର ହିତକାରୀ ଓ ପ୍ରିୟକାରୀ। ହେ ଦେବେଶ, ଏହା ଉପରେ କୃପା କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଏହାର ମନୋଜ୍ୱର ଶାନ୍ତ କରନ୍ତୁ।

मयैव तद्वितीर्णं वै वचनं मनसाऽमराः ।
एलापत्रेण नागेन यदस्याभिहितं पुरा ॥ १.३९.८ ॥

ହେ ଅମରଗଣ, ପୂର୍ବେ ନାଗ ଏଲାପତ୍ର ଏହାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଯେଉଁ ବଚନ କହିଥିଲେ, ତାହା ମୁଁ ହିଁ ମନରେ ଦେଇଥିଲି।

तत्करोत्वेष नागेन्द्रः प्राप्तकालं वचः स्वयम् ।
विनशिष्यन्ति ये पापा न तु ये धर्मचारिणः ॥ १.३९.९ ॥

ଏହି ନାଗେନ୍ଦ୍ର ନିଜେ ସେହି ସମୟୋଚିତ ବଚନ ପୂରଣ କରନ୍ତୁ। ପାପୀମାନେ ହିଁ ବିନଷ୍ଟ ହେବେ, ଧର୍ମଚାରୀମାନେ ନୁହେଁ।

उत्पन्नः स जरत्कारुस्तपस्युग्रे रतो द्विजः ।
तस्यैष भगिनीं काले जरत्कारुं प्रयच्छतु ॥ १.३९.१० ॥

ଘୋର ତପସ୍ୟାରେ ରତ ଜରତ୍କାରୁ ନାମକ ଦ୍ୱିଜ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି। ଉଚିତ ସମୟରେ ଏହି ନାଗ ନିଜ ଭଉଣୀକୁ ସେହି ଜରତ୍କାରୁଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତୁ।

एलापत्रेण यत्प्रोक्तं वचनं भुजगेन ह ।
पन्नगानां हितं देवास्तत्तथा न तदन्यथा ॥ १.३९.११ ॥

ହେ ଦେବଗଣ, ଏଲାପତ୍ର ନାମକ ସର୍ପ ଯେଉଁ ବଚନ କହିଥିଲା, ତାହା ପନ୍ନଗମାନଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ। ତାହା ସେହିପରି ହେବ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।

एतच्छ्रुत्वा तु नागेन्द्रः पितामहवचस्तदा ।
संदिश्य पन्नगान्सर्वान्वासुकिः शापमोहितः ॥ १.३९.१२ ॥

ଏହା ଶୁଣି ନାଗେନ୍ଦ୍ର ବାସୁକି ପିତାମହଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣିଲେ, ଏବଂ ଶାପରେ ମୋହିତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ସର୍ପଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।

स्वसारमुद्यम्य तदा जरत्कारुमृषिं प्रति ।
सर्पान्बहूञ्जरत्कारौ नित्ययुक्तान्समादधत् ॥ १.३९.१३ ॥

ସେତେବେଳେ ସେ ନିଜ ଭଉଣୀକୁ ଋଷି ଜରତ୍କାରୁଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ସ୍ଥିର କରି ଜରତ୍କାରୁଙ୍କ ପ୍ରତି ସଦା ନିଯୁକ୍ତ ଅନେକ ସର୍ପଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲା।

जरत्कारुर्यदा भार्यामिच्छेद्वरयितुं प्रभुः ।
शीघ्रमेत्य तदाऽऽख्येयं तन्नः श्रेयो भविष्यति ॥ १.३९.१४ ॥

ସମର୍ଥ ଜରତ୍କାରୁ ଯେବେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ବରଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିବେ, ସେତେବେଳେ ସେ ଶୀଘ୍ର ଆସି ଆମକୁ ଜଣାଇବେ; ତାହା ଆମ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ହେବ।