ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.39

1.39.1

एलापत्रवचः श्रुत्वा ते नागा द्विजसत्तम ।
सर्वे प्रहृष्टमनसः साधुसाध्वित्यपूजयन् ॥ १.३९.१ ॥

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਏਲਾਪਤ੍ਰ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨਾਗਾਂ ਨੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ 'ਸਾਧੂ, ਸਾਧੂ' ਆਖ ਕੇ ਉਸਦੀ ਸਰਾਹਨਾ ਕੀਤੀ।

ततःप्रभृति तां कन्यां वासुकिः पर्यरक्षत ।
जरत्कारुं स्वसारं वै परं हर्षमवाप च ॥ १.३९.२ ॥

ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਵਾਸੁਕੀ ਨੇ ਉਸ ਕੰਨਿਆ, ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਜਰਤਕਾਰੂ, ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਮਿਲੀ।

ततो नातिमहान्कालः समतीत इवाभवत् ।
अथ देवासुराः सर्वे ममन्थुर्वरुणालयम् ॥ १.३९.३ ॥

ਫਿਰ ਬਹੁਤਾ ਸਮਾਂ ਨਾ ਬੀਤਿਆ ਜਾਪਿਆ; ਤਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਵਰੁਣਾਲਯ (ਸਮੁੰਦਰ) ਨੂੰ ਮਥਿਆ।

तत्र नेत्रमभून्नागो वासुकिर्बलिनां वरः ।
समाप्यैव च तत्कर्म पितामहमुपागमन् ॥ १.३९.४ ॥

ਉੱਥੇ ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਾਗ ਵਾਸੁਕੀ ਰੱਸੀ ਬਣਿਆ; ਉਹ ਕੰਮ ਮੁਕਾ ਕੇ ਉਹ ਪਿਤਾਮਹ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਕੋਲ ਗਏ।

देवा वासुकिना सार्धं पितामहमथाव्रुवन् ।
भगवञ्शापभीतोऽयं वासुकिस्तप्यते भृशम् ॥ १.३९.५ ॥

ਤਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵਾਸੁਕੀ ਸਮੇਤ ਪਿਤਾਮਹ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਸਰਾਪ ਦੇ ਡਰੋਂ ਡਰਿਆ ਇਹ ਵਾਸੁਕੀ ਬਹੁਤ ਤੜਫ ਰਿਹਾ ਹੈ।'

अस्यैतन्मानसं शल्यं समुद्धर्तुं त्वमर्हसि ।
जनन्याः शापजं देव ज्ञातीनां हितमिच्छतः ॥ १.३९.६ ॥

ਹੇ ਦੇਵ, ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦਾ ਭਲਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਇਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚੋਂ ਮਾਂ ਦੇ ਸਰਾਪ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਇਹ ਕੰਡਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੱਢਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

हितो ह्ययं सदास्मकं प्रियकारी च नागराट् ।
प्रसादं कुरु देवेश शमयास्य मनोज्वरम् ॥ १.३९.७ ॥

ਇਹ ਨਾਗਰਾਜ ਸਦਾ ਸਾਡਾ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼, ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਮਨ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰੋ।

मयैव तद्वितीर्णं वै वचनं मनसाऽमराः ।
एलापत्रेण नागेन यदस्याभिहितं पुरा ॥ १.३९.८ ॥

ਹੇ ਅਮਰੋ, ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਗ ਏਲਾਪੱਤਰ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜੋ ਬਚਨ ਕਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਮੈਂ ਹੀ ਮਨ ਨਾਲ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।

तत्करोत्वेष नागेन्द्रः प्राप्तकालं वचः स्वयम् ।
विनशिष्यन्ति ये पापा न तु ये धर्मचारिणः ॥ १.३९.९ ॥

ਇਹ ਨਾਗੇਂਦਰ ਆਪ ਹੀ ਉਹ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਚਨ ਪੂਰਾ ਕਰੇ। ਜੋ ਪਾਪੀ ਹਨ ਉਹੀ ਨਾਸ਼ ਹੋਣਗੇ, ਧਰਮ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ।

उत्पन्नः स जरत्कारुस्तपस्युग्रे रतो द्विजः ।
तस्यैष भगिनीं काले जरत्कारुं प्रयच्छतु ॥ १.३९.१० ॥

ਕਠੋਰ ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆ ਜਰਤਕਾਰੁ ਨਾਮਕ ਦ੍ਵਿਜ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਤੇ ਇਹ ਨਾਗ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਉਸ ਜਰਤਕਾਰੁ ਨੂੰ ਦੇਵੇ।

एलापत्रेण यत्प्रोक्तं वचनं भुजगेन ह ।
पन्नगानां हितं देवास्तत्तथा न तदन्यथा ॥ १.३९.११ ॥

ਹੇ ਦੇਵਤਿਓ, ਏਲਾਪੱਤਰ ਨਾਮਕ ਸੱਪ ਨੇ ਜੋ ਬਚਨ ਕਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਪੰਨਗਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਹਨ। ਉਹ ਉਵੇਂ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਸਦੇ ਉਲਟ ਨਹੀਂ।

एतच्छ्रुत्वा तु नागेन्द्रः पितामहवचस्तदा ।
संदिश्य पन्नगान्सर्वान्वासुकिः शापमोहितः ॥ १.३९.१२ ॥

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਨਾਗੇਂਦਰ ਵਾਸੁਕੀ ਨੇ ਪਿਤਾਮਹ ਦਾ ਬਚਨ ਸੁਣਿਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਰਾਪ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।

स्वसारमुद्यम्य तदा जरत्कारुमृषिं प्रति ।
सर्पान्बहूञ्जरत्कारौ नित्ययुक्तान्समादधत् ॥ १.३९.१३ ॥

ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ ਜਰਤਕਾਰੂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਅਤੇ ਜਰਤਕਾਰੂ ਉੱਤੇ ਸਦਾ ਲੱਗੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੱਪ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ।

जरत्कारुर्यदा भार्यामिच्छेद्वरयितुं प्रभुः ।
शीघ्रमेत्य तदाऽऽख्येयं तन्नः श्रेयो भविष्यति ॥ १.३९.१४ ॥

ਸਮਰੱਥ ਜਰਤਕਾਰੂ ਜਦੋਂ ਪਤਨੀ ਚੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਛੇਤੀ ਆ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਣ; ਇਹੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਭਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।