ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.4

1.4.1

पौराणिकः पुराणे कृतश्रमः स कृताञ्जलिस्तानुवाच। ॥ १.४.१ ॥

ପୁରାଣରେ ପରିଶ୍ରମୀ ସେହି ପୌରାଣିକ ହାତଯୋଡ଼ି ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।

मयोत्तङ्कस्य चरितमशेषमुक्तं जनमेजयस्य सार्पसत्रे निमित्तान्तरमिदमपि ।
किं भवन्तः श्रोतुमिच्छन्ति किमहं ब्रवाणीति ॥ १.४.२ ॥

ଜନମେଜୟଙ୍କ ସର୍ପସତ୍ରରେ ଉତଙ୍କଙ୍କ ଚରିତ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କହିଛି; ଏହା ମଧ୍ୟ ଆଉ ଏକ ନିମିତ୍ତ। ଆପଣମାନେ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି? ମୁଁ କଣ କହିବି?

परं रौमहर्षणे प्रवक्ष्यामस्त्वां नः प्रतिवक्ष्यसि वचः शुश्रूषतां कथायोगं नः कथायोगे ॥ १.४.३ ॥

କିନ୍ତୁ ହେ ରୋମହର୍ଷଣଙ୍କ ପୁତ୍ର! ଆମେ ତୁମକୁ କହିବୁ, ତୁମେ ଆମକୁ ଉତ୍ତର ଦେବ; ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଆମ ପାଇଁ କଥାଯୋଗ ହେଉ। ତାଙ୍କୁ ଋଷିମାନେ କହିଲେ।

तत्र भगवान् कुलपतिस्तु शौनकोऽग्निशरणमध्यास्ते ।
दीर्घसत्रत्वात्सर्वाः कथाः श्रोतुं कालोस्ति ॥ १.४.४ ॥

ସେଠାରେ ଭଗବାନ କୁଳପତି ଶୌନକ ଅଗ୍ନିଶାଳାରେ ବସିଛନ୍ତି; ଦୀର୍ଘସତ୍ର ହେତୁ ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ସମୟ ଅଛି। ତାଙ୍କୁ ଋଷିମାନେ କହିଲେ।

यौऽसौ दिव्याः कथा वेद देवतासुरसंश्रिताः ।
मनुष्योरगगन्धर्वकथा वेद च सर्वशः ॥ १.४.५ ॥

ଦେବ-ଅସୁରଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଦିବ୍ୟ କଥା ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟ, ନାଗ, ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ କଥା ସେ ସବୁ ପ୍ରକାରେ ଜାଣନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ଋଷିମାନେ କହିଲେ।

स चाप्यस्मिन्मशे सौते विद्वान्कुलपतिर्दिवजः ।
दक्षो धृतव्रतो धीमाञ्शास्त्रे चारण्यके गुरुः ॥ १.४.६ ॥

ହେ ସୌତି! ସେହି ମହାନ, ବିଦ୍ୱାନ କୁଳପତି, ଦ୍ୱିଜ, ଦକ୍ଷ, ବ୍ରତନିଷ୍ଠ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଆରଣ୍ୟକର ଗୁରୁ ମଧ୍ୟ। ତାଙ୍କୁ ଋଷିମାନେ କହିଲେ।

सत्यवादी शमपरस्तपस्वी नियतव्रतः ।
सर्वेषामेव नो मान्यः स तावत्प्रतिपाल्यताम् ॥ १.४.७ ॥

ସେ ସତ୍ୟବାଦୀ, ଶମରେ ନିରତ, ତପସ୍ୱୀ ଓ ନିୟମିତ ବ୍ରତଧାରୀ। ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ମାନ୍ୟ; ତାଙ୍କୁ ଏବେ ସେବା କରାଯାଉ।

तस्मिन्नध्यासति गुरावासनं परमार्चितम् ।
ततो वक्ष्यसि यत्त्वां स प्रक्ष्यति द्विजसत्तमः ॥ १.४.८ ॥

ସେହି ଗୁରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନିତ ଆସନରେ ବସିଲେ ତୁମେ ଯାହା କହିବାକୁ ଅଛି କହିବ; ତା'ପରେ ସେହି ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ତୁମକୁ ପଚାରିବେ।

एवमस्तु गुरौ तस्मिन्नुपविष्टे महात्मनि ।
तेन पृष्टः कथाः पुण्या वक्ष्यामि विविधाश्रयाः ॥ १.४.९ ॥

ଏହିପରି ହେଉ। ସେହି ମହାତ୍ମା ଗୁରୁ ବସିଲେ, ତାଙ୍କ ପଚରାଉଚରା ଅନୁସାରେ ମୁଁ ବିବିଧ ଆଶ୍ରୟଯୁକ୍ତ ପୁଣ୍ୟ କଥା କହିବି।

सोऽथ विप्रर्षभः सर्वं कृत्वा कार्यं यथाविधि ।
देवान्वाग्भिः पितॄनद्भिस्तर्पयित्वाऽऽजगाम ह ॥ १.४.१० ॥

ସେହି ବିପ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଧିପୂର୍ବକ ସବୁ କର୍ମ ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ବାକ୍ୟରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଓ ଜଳରେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରି ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।

यत्र ब्रह्मर्षयः सिद्धाः सुखासीना धृतव्रताः ।
यज्ञायतनमाश्रित्य सूतपुत्रपुरस्पराः ॥ १.४.११ ॥

ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, ସିଦ୍ଧ ଓ ବ୍ରତଧାରୀମାନେ ସୁଖରେ ବସିଥିଲେ, ଯଜ୍ଞଶାଳାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ସୂତପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି।

ऋत्विक्ष्वथ सदस्येषु स वै गृहपतिस्तदा ।
उपविष्टेषूपविष्टः शौनकोऽथाब्रवीदिदम् ॥ १.४.१२ ॥

ତା'ପରେ ଋତ୍ବିଜ ଓ ସଦସ୍ୟମାନେ ବସିଥିବା ସମୟରେ, ସେହି ଗୃହପତି ଶୌନକ ବସି ବସି ଏହା କହିଲେ।