మహాభారతం · అధ్యాయం 1.40
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.40.1
जरत्कारुरिति ख्यातो यस्त्वया सूतनन्दन ।
इच्छामि तदहं श्रोतुं ऋषेस्तस्य महात्मनः ॥ १.४०.१ ॥
సూతనందనా! జరత్కారు అని పేరుపొందిన ఆ మహాత్ముడైన ఋషి గురించి నీవు చెప్పినది నేను వినగోరుతున్నాను.
1.40.2
किं कारणं जरत्कारोर्नामैतत्प्रथितं भुवि ।
जरत्कारुनिरुक्तिं त्वं यथावद्वक्तुमर्हसि ॥ १.४०.२ ॥
జరత్కారు అనే ఈ పేరు భూమిపై ప్రసిద్ధి చెందడానికి కారణం ఏమిటి? జరత్కారు అనే పదం యొక్క వ్యుత్పత్తిని నీవు యథార్థంగా వివరించాలి.
1.40.3
जरेति क्षयमाहुर्वै दारुणं कारुसंज्ञितम् ।
शरीरं कारु तस्यासीत्तत्स धीमाञ्शनैःशनैः ॥ १.४०.३ ॥
జర అనేది క్షయమని భయంకరమైనదని అంటారు; కారు అనే పేరుగల అతని శరీరం కారు అయింది. ఆ బుద్ధిమంతుడు క్రమంగా (దానిని క్షీణింపజేశాడు).
1.40.4
क्षपयामास तीव्रेण तपसेत्यत उच्यते ।
जरत्कारुरिति ब्रह्मन्वासुकेर्भगिनी तथा ॥ १.४०.४ ॥
అతడు కఠిన తపస్సుతో (శరీరాన్ని) క్షీణింపజేశాడు; అందువల్ల అతనికి జరత్కారు అని పేరు. ఓ బ్రాహ్మణా! వాసుకి చెల్లెలు కూడా అలాగే జరత్కారు అని పిలవబడుతుంది.
1.40.5
एवमुक्तस्तु धर्मात्मा शौनकः प्राहसत्तदा ।
उग्रश्रवसमामन्त्र्य उपपन्नमिति ब्रुवन् ॥ १.४०.५ ॥
అలా చెప్పబడగానే ధర్మాత్ముడైన శౌనకుడు అప్పుడు నవ్వి, ఉగ్రశ్రవసుని సంబోధించి, "యుక్తమే" అని పలికాడు.
1.40.6
उक्तं नाम यथा पूर्वं सर्वं तच्छ्रुतवानहम् ।
यथा तु जातो ह्यास्तीक एतदिच्छामि वेदितुम्।
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य सौतिः प्रोवाच शास्त्रतः ॥ १.४०.६ ॥
ముందుగా చెప్పిన పేరు యొక్క అర్థాన్నంతటినీ నేను విన్నాను. కానీ ఆస్తీకుడు ఎలా జన్మించాడో తెలుసుకోవాలని కోరుతున్నాను. అతని మాటలు విని సౌతి శాస్త్రానుసారంగా చెప్పాడు.
1.40.7
संदिश्य पन्नगान्सर्वान्वासुकिः सुसमाहितः ।
स्वसारमुद्यम्य तदा जरत्कारुमृषिं प्रति ॥ १.४०.७ ॥
వాసుకి నాగులందరికీ సూచనలిచ్చి, అప్పుడు తన సోదరిని జరత్కారు మహర్షి వద్దకు ముందుకు నడిపించాడు.
1.40.8
अथ कालस्य महतः स मुनिः संशितव्रतः ।
तपस्यभिरतो धीमान्स दारान्नाभ्यकाङ्क्षत ॥ १.४०.८ ॥
ఆ తరువాత దీర్ఘకాలం, దృఢవ్రతుడు, తపస్సులో రమించిన ఆ బుద్ధిమంతుడైన మునిపై భార్యలను కోరలేదు.
1.40.9
स तूर्ध्वरेतास्तपसि प्रसक्तः ।
स्वाध्यायवान्वीतभयः कृतात्मा।
चचार सर्वां पृथिवीं महात्मा ।
न चापि दारान्मनसाध्यकाङ्क्षत् ॥ १.४०.९ ॥
ఆయన ఊర్ధ్వరేతస్కుడై, తపస్సులో నిమగ్నుడై, స్వాధ్యాయవంతుడై, భయరహితుడై, ఆత్మనిగ్రహంతో ఆ మహాత్ముడు భూమినంతా సంచరించాడు; మనసులో కూడా భార్యలను కోరలేదు.
1.40.10
ततोऽपरस्मिन्संप्राप्ते काले कस्मिंश्चिदेव तु ।
परिक्षिन्नाम राजासीद्ब्रह्मन्कौरववंशजः ॥ १.४०.१० ॥
తరువాత మరొక కాలం వచ్చినప్పుడు, ఓ బ్రాహ్మణా, కౌరవ వంశంలో జన్మించిన పరీక్షిత్ అనే రాజు ఉండేవాడు.
1.40.11
यथा पाण्डुर्महाबाहुर्धनुर्धरवरो युधि ।
बभूव मृगयाशीलः पुरास्य प्रपितामहः ॥ १.४०.११ ॥
మహాబాహుడు పాండు, యుద్ధంలో శ్రేష్ఠ ధనుర్ధరుడు, పూర్వం వేట ప్రియుడైనట్లు, ఈయన ముత్తాత కూడా అలాగే ఉండేవాడు.
1.40.12
तथा विख्यातवाँल्लोके परीक्षिदभिमन्युजः ।
मृगान्विध्यन्वराहांश्च तरक्षून्महिषांस्तथा।
अन्यांश्च विविधान्वन्यांश्चचार पृथिवीपतिः ॥ १.४०.१२ ॥
అలాగే లోకంలో ప్రసిద్ధుడైన అభిమన్యుని కుమారుడు పరీక్షిత్, జింకలు, పందులు, తరక్షులు, దున్నలు, ఇతర వివిధ అడవి జంతువులను వేటాడుతూ భూపతియై సంచరించాడు.
1.40.13
स कदाचिन्मृगं विद्ध्वा बाणेनानतपर्वणा ।
पृष्ठतो धनुरादाय ससार गहने वने ॥ १.४०.१३ ॥
ఒకసారి వంగిన కీలుగల బాణంతో ఒక లేడిని కొట్టి, విల్లు పట్టుకుని దట్టమైన అడవిలో వెనుక నుండి వెంబడించాడు.
1.40.14
यथैव भगवान्रुद्रो विद्ध्वा यज्ञमृगं दिवि ।
अन्वगच्छद्धनुष्पाणिः पर्यन्वेष्टुमितस्ततः ॥ १.४०.१४ ॥
భగవంతుడైన రుద్రుడు ఆకాశంలో యజ్ఞమృగాన్ని కొట్టిన తరువాత, చేతిలో విల్లుతో దానిని వెతుకుతూ ఇటు అటు వెంబడించినట్లు.
1.40.15
न हि तेन मृगो विद्धो जीवन्गच्छति वै वने ।
पूर्वरूपं तु तत्तूर्णं तस्यासीत्स्वर्गतिं प्रति ॥ १.४०.१५ ॥
అతడు కొట్టిన లేడి బ్రతికి అడవిలో వెళ్ళలేదు; దాని ఆ పూర్వ రూపం త్వరలో స్వర్గం వైపుకు వెళ్ళింది.
1.40.16
परिक्षितो नरेन्द्रस्य विद्धो यन्नष्टवान्मृगः ।
दूरं चापहृतस्तेन मृगेण स महीपतिः ॥ १.४०.१६ ॥
నరేంద్రుడైన పరీక్షితుని బాణం తగిలిన లేడి మాయమైంది; ఆ లేడి అతన్ని దూరంగా తీసుకువెళ్ళగా ఆ రాజు.
1.40.17
परिश्रान्तः पिपासार्त आससाद मुनिं वने ।
गवां प्रचारेष्वासीनं वत्सानां मुखनिःसृतम् ॥ १.४०.१७ ॥
అలసిపోయి దాహంతో బాధపడుతూ, అడవిలో ఆవుల మేత స్థలంలో కూర్చున్న ఒక ముని వద్దకు చేరాడు; దూడల నోటి నుండి కారిన పాలను చూస్తూ.
1.40.18
भूयिष्ठमुपयुञ्जानं फेनमापिबतां पयः ।
तमभिद्रुत्य वेगेन स राजा संशितव्रतम् ॥ १.४०.१८ ॥
పాలు త్రాగే దూడల నురుగును ఎక్కువగా స్వీకరిస్తున్న, దృఢవ్రతుడైన ఆ ముని వద్దకు ఆ రాజు వేగంగా పరుగెత్తి వెళ్ళాడు.
1.40.19
अपृच्छद्धनुरुद्यम्य तं मुनिं क्षुच्छ्रमान्वितः ।
भोभो ब्रह्मन्नहं राजा परीक्षिदभिमन्युजः ॥ १.४०.१९ ॥
ఆకలి, అలసటతో బాధపడిన ఆ రాజు విల్లెత్తి ఆ మునిని అడిగాడు: ఓ బ్రాహ్మణా, నేను అభిమన్యుని కుమారుడు రాజు పరీక్షిత్.
1.40.20
मया विद्धो मृगो नष्टः कच्चित्तं दृष्टवानसि ।
स मुनिस्तं तु नोवाच किंचिन्मौनव्रते स्थितः ॥ १.४०.२० ॥
నాచేత గాయపడిన జింక పారిపోయింది; దానిని నీవు చూశావా? కానీ మౌనవ్రతంలో ఉన్న ఆ ముని అతనికి ఏమీ బదులివ్వలేదు.
1.40.21
तस्य स्कन्धे मृतं सर्पं क्रुद्धो राजा समासजत् ।
समुत्क्षिप्य धनुष्कोट्या स चैनं समुपैक्षत ॥ १.४०.२१ ॥
కోపించిన రాజు అతని భుజంపై చచ్చిన పామును వేశాడు. విల్లు కొనతో దానిని ఎత్తి అతనిని చూశాడు.
1.40.22
न स किंचिदुवाचैनं शुभं वा यदि वाऽशुभम् ।
स राजा क्रोधमुत्सृज्य व्यथितस्तं तथागतम्।
दृष्ट्वा जगाम नगरमृषिस्त्वासीत्तथैव सः ॥ १.४०.२२ ॥
అతడు అతనితో శుభమో అశుభమో ఏమీ చెప్పలేదు. రాజు కోపం విడిచి, వ్యథతో అతనిని ఆ స్థితిలో చూసి నగరానికి వెళ్లిపోయాడు; ఋషి అలాగే ఉండిపోయాడు.
1.40.23
न हि तं राजशार्दूलं क्षमाशीलो महामुनिः ।
स्वधर्मनिरतं भूपं समाक्षिप्तोऽप्यधर्षयत् ॥ १.४०.२३ ॥
క్షమాశీలుడైన ఆ మహాముని, తన ధర్మంలో నిలిచిన ఆ రాజశార్దూలాన్ని అవమానించినప్పటికీ, అతనిని హింసించలేదు.
1.40.24
न हि तं राजशार्दूलस्तथा धर्मपरायणम् ।
जानाति भरतश्रेष्ठस्तत एनमधर्षयत् ॥ १.४०.२४ ॥
భరతశ్రేష్ఠుడైన ఆ రాజశార్దూలుడు అతడు అలా ధర్మపరాయణుడని తెలుసుకోలేదు; కాబట్టి అతనిని అవమానించాడు.
1.40.25
तरुणस्तस्य पुत्रोऽभूत्तिग्मतेजा महातपाः ।
शृङ्गी नाम महाक्रोधो दुष्पसादोमहाव्रतः ॥ १.४०.२५ ॥
అతనికి ఒక యువ కుమారుడు ఉన్నాడు. అతడు తీక్ష్ణ తేజస్సు, గొప్ప తపస్సు కలవాడు. అతని పేరు శృంగి; అతడు మిక్కిలి కోపస్వభావి, శాంతింపజేయడానికి కష్టమైనవాడు, గొప్ప వ్రతాలు కలవాడు.
1.40.26
स देवं परमासीनं सर्वभूतहिते रतम् ।
ब्रह्माणमुपतस्थे वै काले काले सुंसयतः ॥ १.४०.२६ ॥
అతడు పరమాసనంలో ఆసీనుడై, సర్వప్రాణుల హితంలో నిమగ్నుడైన దేవుడు బ్రహ్మను ఉచిత సమయాల్లో, నియమంతో సేవించాడు.
1.40.27
सतेन समनुज्ञातो ब्रह्मणा गृहमेयिवान् ।
सख्योक्तः क्रीडमानेन स तत्र हसता किल ॥ १.४०.२७ ॥
బ్రహ్మ అనుమతి పొంది అతడు ఇంటికి వెళ్ళాడు. అక్కడ ఆడుకుంటున్న ఒక స్నేహితుడు నవ్వుతూ అతనితో మాట్లాడాడు.
1.40.28
संरम्भात्कोपनोऽतीव विषकल्पो मुनेः सुतः ।
उद्दिश्य पितरं तस्य यच्छ्रुत्वा रोषमाहरत्।
ऋषिपुत्रेण नर्मार्थे कृशेन द्विजसत्तम ॥ १.४०.२८ ॥
ఆవేశంతో మిక్కిలి కోపించిన, విషతుల్యుడైన ముని కుమారుడు, అతని తండ్రిని ఉద్దేశించి చెప్పిన దానిని విని రోషం తెచ్చుకున్నాడు. ఓ ద్విజోత్తమా, ఒక ఋషిపుత్రుడు వినోదార్థం కృశుని గురించి అన్నాడు.
1.40.29
तेजस्विनस्तव पिता तथैव च तपस्विनः ।
शवं स्कन्धेन वहति मा शृङ्गिन्गर्वितो भव ॥ १.४०.२९ ॥
నీ తండ్రి తేజస్వి, తపస్వి కూడా; అతడు శవాన్ని భుజంపై మోస్తాడు. ఓ శృంగీ, గర్వించకు.
1.40.30
व्याहरत्स्वृषिपुत्रेषु मा स्म किंचिद्वचो वद ।
अस्मद्विधेषु सिद्धेषु ब्रह्मवित्सु तपस्विषु ॥ १.४०.३० ॥
ఋషిపుత్రుల మధ్య ఎటువంటి మాటా మాట్లాడకు. మా వంటి సిద్ధులు, బ్రహ్మజ్ఞులు, తపస్వుల గురించి ఏమీ చెప్పకు.
1.40.31
क्व ते पुरुषमानित्वं क्व ते वाचस्तथाविधाः ।
दर्पजाः पितरं द्रष्टा यस्त्वं शवधरं तथा ॥ १.४०.३१ ॥
నీ పురుషాభిమానం ఎక్కడ, నీ అటువంటి మాటలు ఎక్కడ? గర్వం నుండి పుట్టినవాడా, తండ్రిని చూసి నీవు ఇలా శవాన్ని మోస్తున్నావే!
1.40.32
पित्रा च तव तत्कर्म नानुरूपमिवात्मनः ।
कृतं मुनिजनश्रेष्ठ येनाहं भृशदुःखितः ॥ १.४०.३२ ॥
ముని జనులలో శ్రేష్ఠుడా, నీ తండ్రి కూడా తనకు తగని ఆ కార్యం చేశాడు; దానివల్ల నేను ఎంతో దుఃఖించాను.