มหาภารตะ · อัธยายะ 1.40

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

1.40.1

जरत्कारुरिति ख्यातो यस्त्वया सूतनन्दन ।
इच्छामि तदहं श्रोतुं ऋषेस्तस्य महात्मनः ॥ १.४०.१ ॥

ข้าแต่บุตรของสารถี ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังเรื่องของฤๅษีผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ผู้มีนามว่าชรัตการุ ดังที่ท่านได้เล่าให้เราฟังนั้น

1.40.2

किं कारणं जरत्कारोर्नामैतत्प्रथितं भुवि ।
जरत्कारुनिरुक्तिं त्वं यथावद्वक्तुमर्हसि ॥ १.४०.२ ॥

เหตุใดนามว่าชรัตการุนี้จึงแพร่หลายในโลก ขอท่านโปรดอธิบายที่มาของคำว่าชรัตการุให้ถูกต้องตามที่เป็นจริง

1.40.3

जरेति क्षयमाहुर्वै दारुणं कारुसंज्ञितम् ।
शरीरं कारु तस्यासीत्तत्स धीमाञ्शनैःशनैः ॥ १.४०.३ ॥

ชราเรียกกันว่าความเสื่อมสลาย ซึ่งน่าสะพรึงกลัว ร่างกายของเขามีชื่อว่ากาหรุ ร่างนั้นเป็นกาหรุ ผู้มีปัญญานั้นค่อย ๆ กัดกร่อนร่างนั้นลงทีละน้อย

1.40.4

क्षपयामास तीव्रेण तपसेत्यत उच्यते ।
जरत्कारुरिति ब्रह्मन्वासुकेर्भगिनी तथा ॥ १.४०.४ ॥

เขากัดกร่อนร่างกายด้วยตบะอันแรงกล้า จึงเรียกกันว่าชรัตการุ ข้าแต่พราหมณ์ และน้องสาวของวาสุกีก็มีชื่อว่าชรัตการุเช่นกัน

1.40.5

एवमुक्तस्तु धर्मात्मा शौनकः प्राहसत्तदा ।
उग्रश्रवसमामन्त्र्य उपपन्नमिति ब्रुवन् ॥ १.४०.५ ॥

เมื่อได้ฟังเช่นนั้น พระศานกะผู้มีใจชอบธรรมก็หัวเราะ แล้วเรียกอุคระศรวัสด้วยความว่า ท่านกล่าวได้ดีแล้ว

1.40.6

उक्तं नाम यथा पूर्वं सर्वं तच्छ्रुतवानहम् ।
यथा तु जातो ह्यास्तीक एतदिच्छामि वेदितुम्।
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य सौतिः प्रोवाच शास्त्रतः ॥ १.४०.६ ॥

ข้าพเจ้าได้ฟังเรื่องทั้งหมดแล้ว ดังที่ได้อธิบายชื่อไว้ก่อนหน้า แต่ข้าพเจ้าปรารถนาจะรู้ว่าอาสติกะเกิดมาได้อย่างไร เมื่อได้ฟังคำของพระศานกะแล้ว เสาติก็กล่าวตามคัมภีร์

1.40.7

संदिश्य पन्नगान्सर्वान्वासुकिः सुसमाहितः ।
स्वसारमुद्यम्य तदा जरत्कारुमृषिं प्रति ॥ १.४०.७ ॥

วาสุกีผู้มีจิตตั้งมั่นได้สั่งงูทั้งหมดไว้โดยถูกต้อง แล้วจึงนำน้องสาวเข้าไปถวายแด่ฤๅษีชรัตการุ

1.40.8

अथ कालस्य महतः स मुनिः संशितव्रतः ।
तपस्यभिरतो धीमान्स दारान्नाभ्यकाङ्क्षत ॥ १.४०.८ ॥

ต่อมาเป็นเวลายาวนาน ฤๅษีผู้นั้นซึ่งยึดมั่นในคำปฏิญาณ ผู้มีปัญญา และยินดีในการบำเพ็ญตบะ ก็มิได้ปรารถนาจะมีภรรยา

1.40.9

स तूर्ध्वरेतास्तपसि प्रसक्तः ।
स्वाध्यायवान्वीतभयः कृतात्मा।
चचार सर्वां पृथिवीं महात्मा ।
न चापि दारान्मनसाध्यकाङ्क्षत् ॥ १.४०.९ ॥

ท่านผู้มีเมล็ดพันธุ์พุ่งขึ้นเบื้องบน ผูกพันอยู่กับการบำเพ็ญตบะและการศึกษาพระเวท ปราศจากความกลัว มีตนที่ควบคุมแล้ว ท่านผู้ยิ่งใหญ่นั้นเที่ยวไปทั่วพิภพ และแม้ในใจก็มิได้ปรารถนาภรรยาเลย

1.40.10

ततोऽपरस्मिन्संप्राप्ते काले कस्मिंश्चिदेव तु ।
परिक्षिन्नाम राजासीद्ब्रह्मन्कौरववंशजः ॥ १.४०.१० ॥

ต่อมา เมื่อกาลเวลาอีกช่วงหนึ่งมาถึง ข้าแต่พราหมณ์ มีพระราชาพระองค์หนึ่งนามว่าปริกษิต ทรงเป็นเชื้อสายแห่งตระกูลกุรุ

1.40.11

यथा पाण्डुर्महाबाहुर्धनुर्धरवरो युधि ।
बभूव मृगयाशीलः पुरास्य प्रपितामहः ॥ १.४०.११ ॥

ดังที่พระปาณฑุผู้มีแขนใหญ่ เป็นผู้ยอดเยี่ยมในการยิงธนูในสงคราม เคยชอบการล่าสัตว์ในอดีต ปู่ทวดของพระองค์ก็เป็นเช่นนั้นเช่นกัน

1.40.12

तथा विख्यातवाँल्लोके परीक्षिदभिमन्युजः ।
मृगान्विध्यन्वराहांश्च तरक्षून्महिषांस्तथा।
अन्यांश्च विविधान्वन्यांश्चचार पृथिवीपतिः ॥ १.४०.१२ ॥

ในทำนองเดียวกัน ปริกษิตผู้เป็นพระโอรสของอภิมันยุ มีชื่อเสียงในโลก ทรงเป็นเจ้าแห่งแผ่นดิน ได้เสด็จท่องไปล่าเนื้อ หมูป่า ไฮยีนา ควาย และสัตว์ป่าชนิดต่าง ๆ มากมาย

1.40.13

स कदाचिन्मृगं विद्ध्वा बाणेनानतपर्वणा ।
पृष्ठतो धनुरादाय ससार गहने वने ॥ १.४०.१३ ॥

วันหนึ่ง พระองค์ทรงยิงเนื้อตัวหนึ่งด้วยลูกศรที่มีข้อโค้ง แล้วทรงหยิบคันธนูไล่ตามไปจากข้างหลังเข้าไปในป่าทึบ

1.40.14

यथैव भगवान्रुद्रो विद्ध्वा यज्ञमृगं दिवि ।
अन्वगच्छद्धनुष्पाणिः पर्यन्वेष्टुमितस्ततः ॥ १.४०.१४ ॥

เช่นเดียวกับพระรุทรผู้ทรงพระคุณ ที่ยิงเนื้อบูชายัญบนฟ้า แล้วถืออาวุธธนูตามไปค้นหาไปทั่วทุกหนแห่ง

1.40.15

न हि तेन मृगो विद्धो जीवन्गच्छति वै वने ।
पूर्वरूपं तु तत्तूर्णं तस्यासीत्स्वर्गतिं प्रति ॥ १.४०.१५ ॥

เนื้อที่ถูกยิงนั้นมิได้หนีเข้าไปในป่าทั้งเป็น รูปร่างเดิมของมันรีบมุ่งไปสู่หนทางสู่สวรรค์ทันที

1.40.16

परिक्षितो नरेन्द्रस्य विद्धो यन्नष्टवान्मृगः ।
दूरं चापहृतस्तेन मृगेण स महीपतिः ॥ १.४०.१६ ॥

เนื้อที่ถูกบาดเจ็บโดยพระปริกษิตผู้เป็นจอมคนได้หายไป และพระราชาพระองค์นั้นถูกเนื้อนั้นพาไปไกลมาก

1.40.17

परिश्रान्तः पिपासार्त आससाद मुनिं वने ।
गवां प्रचारेष्वासीनं वत्सानां मुखनिःसृतम् ॥ १.४०.१७ ॥

ทรงอ่อนล้าและทรมานด้วยความกระหายน้ำ จึงเสด็จไปถึงฤๅษีองค์หนึ่งในป่า ซึ่งประทับอยู่ในทุ่งหญ้าของโคทั้งหลาย มองดูน้ำนมที่ไหลออกจากปากลูกโค

1.40.18

भूयिष्ठमुपयुञ्जानं फेनमापिबतां पयः ।
तमभिद्रुत्य वेगेन स राजा संशितव्रतम् ॥ १.४०.१८ ॥

พระราชาเสด็จพุ่งไปอย่างรวดเร็วยังฤๅษีผู้มีคำปฏิญาณมั่นคงนั้น ผู้กำลังดื่มฟองนมจำนวนมากจากปากลูกโคที่กำลังดื่มน้ำนม

1.40.19

अपृच्छद्धनुरुद्यम्य तं मुनिं क्षुच्छ्रमान्वितः ।
भोभो ब्रह्मन्नहं राजा परीक्षिदभिमन्युजः ॥ १.४०.१९ ॥

ด้วยความอ่อนล้าและหิวกระหาย พระองค์ชักคันธนูขึ้นแล้วตรัสถามฤๅษีนั้นว่า ข้าแต่พราหมณ์ ข้าพเจ้าคือพระราชาปริกษิต พระโอรสของอภิมันยุ

1.40.20

मया विद्धो मृगो नष्टः कच्चित्तं दृष्टवानसि ।
स मुनिस्तं तु नोवाच किंचिन्मौनव्रते स्थितः ॥ १.४०.२० ॥

เนื้อที่ข้าพเจ้ายิงไปได้หนีหายไปแล้ว ท่านได้เห็นมันหรือไม่ แต่ฤๅษีผู้นั้นซึ่งอยู่ในคำปฏิญาณแห่งการนิ่งเงียบ มิได้ตอบพระองค์แม้แต่น้อย

1.40.21

तस्य स्कन्धे मृतं सर्पं क्रुद्धो राजा समासजत् ।
समुत्क्षिप्य धनुष्कोट्या स चैनं समुपैक्षत ॥ १.४०.२१ ॥

กษัตริย์ผู้โกรธเคืองได้คล้องงูที่ตายแล้วไว้บนบ่าของท่าน โดยยกมันขึ้นด้วยปลายคันธนู แล้วก็ได้มองดูท่านอยู่

1.40.22

न स किंचिदुवाचैनं शुभं वा यदि वाऽशुभम् ।
स राजा क्रोधमुत्सृज्य व्यथितस्तं तथागतम्।
दृष्ट्वा जगाम नगरमृषिस्त्वासीत्तथैव सः ॥ १.४०.२२ ॥

ท่านมิได้กล่าวอะไรกับกษัตริย์เลย ทั้งดีและไม่ดี กษัตริย์ทรงละความโกรธ ทรงเศร้าพระทัยที่เห็นท่านอยู่ในสภาพเช่นนั้น จึงเสด็จกลับนครไป ส่วนฤๅษียังคงอยู่ในสภาพเดิมนั้นเอง

1.40.23

न हि तं राजशार्दूलं क्षमाशीलो महामुनिः ।
स्वधर्मनिरतं भूपं समाक्षिप्तोऽप्यधर्षयत् ॥ १.४०.२३ ॥

มหาฤๅษีผู้มีความอดทนเป็นนิสัย มิได้ทำร้ายกษัตริย์ผู้เป็นเสือในหมู่กษัตริย์ ผู้ยึดมั่นในสวธรรมของตน แม้จะถูกดูหมิ่นก็ตาม

1.40.24

न हि तं राजशार्दूलस्तथा धर्मपरायणम् ।
जानाति भरतश्रेष्ठस्तत एनमधर्षयत् ॥ १.४०.२४ ॥

โอ้ ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งพระภรต กษัตริย์ผู้เป็นเสือในหมู่กษัตริย์มิได้ทรงรู้ว่าท่านอุทิศตนแก่ธรรมเพียงใด เพราะเหตุนั้นจึงได้ทำร้ายท่าน

1.40.25

तरुणस्तस्य पुत्रोऽभूत्तिग्मतेजा महातपाः ।
शृङ्गी नाम महाक्रोधो दुष्पसादोमहाव्रतः ॥ १.४०.२५ ॥

ฤๅษีมีบุตรชายผู้หนุ่มคนหนึ่ง มีความเจิดจ้าและการบำเพ็ญตบะอันยิ่งใหญ่ ชื่อว่าศฤงคี มีความโกรธรุนแรง ยากที่จะทำให้สงบ และมีวัตรอันยิ่งใหญ่

1.40.26

स देवं परमासीनं सर्वभूतहिते रतम् ।
ब्रह्माणमुपतस्थे वै काले काले सुंसयतः ॥ १.४०.२६ ॥

ศฤงคีเข้าเฝ้าพระพรหมผู้ประทับบนที่สูงสุด ผู้ทรงยินดีในความผาสุกของสรรพสัตว์ ทั้งในเวลาที่เหมาะสมทุกคราว โดยเป็นผู้สำรวมระวังตน

1.40.27

सतेन समनुज्ञातो ब्रह्मणा गृहमेयिवान् ।
सख्योक्तः क्रीडमानेन स तत्र हसता किल ॥ १.४०.२७ ॥

เมื่อได้รับอนุญาตจากพระพรหมแล้ว ศฤงคีก็กลับไปยังบ้าน ณ ที่นั้น เพื่อนคนหนึ่งที่กำลังเล่นกับเขาได้เอ่ยขึ้นพลางหัวเราะ

1.40.28

संरम्भात्कोपनोऽतीव विषकल्पो मुनेः सुतः ।
उद्दिश्य पितरं तस्य यच्छ्रुत्वा रोषमाहरत्।
ऋषिपुत्रेण नर्मार्थे कृशेन द्विजसत्तम ॥ १.४०.२८ ॥

บุตรของฤๅษีผู้เดือดดาลด้วยความกระทบกระเทือนใจ โกรธจัดดุจพิษ เมื่อได้ยินคำที่พูดถึงบิดาของตน ก็เกิดความขุ่นเคืองขึ้น โอ้ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ทวิชา บุตรของฤๅษีคนหนึ่งได้พูดเล่นกับผู้ผอมซูบคนนั้น

1.40.29

तेजस्विनस्तव पिता तथैव च तपस्विनः ।
शवं स्कन्धेन वहति मा शृङ्गिन्गर्वितो भव ॥ १.४०.२९ ॥

บิดาของเจ้ามีรัศมีและเป็นนักบำเพ็ญตบะเช่นกัน แต่เขาต้องแบกศพไว้บนบ่า ศฤงคีเอ๋ย อย่าได้ทะนงตนเลย

1.40.30

व्याहरत्स्वृषिपुत्रेषु मा स्म किंचिद्वचो वद ।
अस्मद्विधेषु सिद्धेषु ब्रह्मवित्सु तपस्विषु ॥ १.४०.३० ॥

อย่าได้กล่าวถ้อยคำใดๆ ในหมู่บุตรของฤๅษี จงอย่าพูดอะไรต่อผู้ที่เป็นเช่นพวกเรา คือผู้สำเร็จแล้ว ผู้รู้พรหมัน และนักบำเพ็ญตบะ

1.40.31

क्व ते पुरुषमानित्वं क्व ते वाचस्तथाविधाः ।
दर्पजाः पितरं द्रष्टा यस्त्वं शवधरं तथा ॥ १.४०.३१ ॥

ความภาคภูมิในความเป็นชายของเจ้าอยู่ที่ไหน และถ้อยคำเช่นนั้นของเจ้าอยู่ที่ไหน เจ้าเกิดจากความหยิ่งผยอง เห็นบิดาของตนแล้วกลับแบกศพไว้เช่นนี้!

1.40.32

पित्रा च तव तत्कर्म नानुरूपमिवात्मनः ।
कृतं मुनिजनश्रेष्ठ येनाहं भृशदुःखितः ॥ १.४०.३२ ॥

และบิดาของเจ้าก็ได้กระทำการนั้น ซึ่งไม่เหมาะสมกับตนเอง โอ้ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มุนี เพราะเหตุนั้นข้าพเจ้าจึงเศร้าโศกเป็นอย่างยิ่ง