ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 1.41
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.41.1
एवमुक्तः स तेजस्वी शृङ्गी कोपसमन्वितः ।
मृतधारं गुरुं श्रुत्वा पर्यतप्यत मन्युना ॥ १.४१.१ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ತೇಜಸ್ವಿ ಶೃಂಗಿ ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿದನು. ತನ್ನ ತಂದೆ ಮೃತಧಾರನ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಳಿ ಮನ್ಯುವಿನಿಂದ ಸಂತಪ್ತನಾದನು.
1.41.2
स त कृशमक्षिप्रेक्ष्य सूनृतां वाचमुत्सृजन् ।
अपृच्छत्तं कथं तातः सर्वभूतहिते रतः ॥ १.४१.२ ॥
ಅವನು ಕೃಶನನ್ನು ನೋಡಿ, ಸಿಹಿಯಾದ ಸತ್ಯವಚನವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತ, ಸರ್ವಭೂತಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ ನನ್ನ ತಂದೆ ಹೇಗೆ (ಮೃತನಾದನು)? ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.
1.41.3
अनन्यचेताः सततं विष्णुं दवेमतोषयत् ।
वन्यान्नभोजी सततं मुनिर्मौनव्रते स्थितः।
एवंभूतः स तेजस्वी स मेऽद्य मृतधारकः ॥ १.४१.३ ॥
ಅನನ್ಯ ಚಿತ್ತದಿಂದ ನಿರಂತರ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು (ದೇವತೆಯನ್ನು) ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿ, ಕಾಡಿನ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿ, ಮೌನವ್ರತದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಮುನಿ — ಇಂತಹ ತೇಜಸ್ವಿ ಅವರು ಇಂದು ನನ್ನ ಮೃತಧಾರಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
1.41.4
राज्ञा परिक्षिता तात मृगयां परिधावता ।
अवसक्तः पितुस्तेऽद्य मृतः स्कन्धे भुजङ्गमः ॥ १.४१.४ ॥
ಪ್ರಿಯ ಮಗನೇ! ಬೇಟೆಯಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜ ಪರೀಕ್ಷಿತನಿಂದ, ಇಂದು ನಿನ್ನ ತಂದೆಯ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ನೇತುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಸರ್ಪದಿಂದ ಅವರು ಮೃತರಾದರು.
1.41.5
किं मे पित्रा कृतं तस्य राज्ञोऽनिष्टं दुरात्मनः ।
ब्रूहि तत्कृश तत्त्वेन पश्य मे तपसो बलम् ॥ १.४१.५ ॥
ನನ್ನ ತಂದೆ ಆ ದುರಾತ್ಮ ರಾಜನಿಗೆ ಏನು ಅನಿಷ್ಟ ಮಾಡಿದ್ದನು? ಕೃಶನೇ, ಅದನ್ನು ಸತ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳು. ನನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನ ಬಲವನ್ನು ನೋಡು.
1.41.6
स राजा मृगयां यातः परिक्षिदभिमन्युजः ।
ससार मृगमेकाकी विद्ध्वा बाणेन शीघ्रगम् ॥ १.४१.६ ॥
ಆ ರಾಜ, ಅಭಿಮನ್ಯುವಿನ ಪುತ್ರ ಪರೀಕ್ಷಿತ, ಬೇಟೆಗೆ ಹೋದನು. ವೇಗವಾಗಿ ಓಡುವ ಜಿಂಕೆಯನ್ನು ಬಾಣದಿಂದ ಹೊಡೆದು, ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಅದರ ಹಿಂದೆ ಓಡಿದನು.
1.41.7
न चापश्यन्मृगं राजा चरंस्तस्मिन्महावने ।
पितरं ते स दृष्ट्वैव पप्रच्छानभिभाषिणम् ॥ १.४१.७ ॥
ಆ ವಿಶಾಲ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜನಿಗೆ ಜಿಂಕೆ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮ ತಂದೆಯನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ಮಾತನಾಡದಿದ್ದವನನ್ನು ಅವನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.
1.41.8
तं स्थाणुभूतं तिष्ठन्तं क्षुत्पिपासाश्रमातुरः ।
पुनःपुनर्मृगं नष्टं प्रपच्छ पितरं तव ॥ १.४१.८ ॥
ಹಸಿವು, ದಾಹ, ಆಯಾಸದಿಂದ ಬಳಲಿದ ರಾಜನು, ಸ್ಥಾಣುವಿನಂತೆ ನಿಂತಿದ್ದ ಆ ಮುನಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಹೋದ ಜಿಂಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪದೇ ಪದೇ ನಿಮ್ಮ ತಂದೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದನು.
1.41.9
स च मौनव्रतोपेतो नैव तं प्रत्यभाषत ।
तस्य राजा धनुष्कोट्या सर्पं स्कन्धे समासजत् ॥ १.४१.९ ॥
ಆದರೆ ಮೌನ ವ್ರತದಲ್ಲಿದ್ದ ಅವರು ಅವನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ರಾಜನು ತನ್ನ ಬಿಲ್ಲಿನ ತುದಿಯಿಂದ ಅವರ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಹಾವನ್ನು ತೂಗಿಸಿದನು.
1.41.10
शृङ्गिंस्तव पिता सोऽपि तथैवास्ते यतव्रतः ।
सोऽपि राजा स्वनगरं प्रस्थितो गजसाह्वयम् ॥ १.४१.१० ॥
ಶೃಂಗಿ! ನಿಮ್ಮ ತಂದೆಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ವ್ರತದಲ್ಲಿ ದೃಢರಾಗಿ ಇದ್ದಾರೆ. ಆ ರಾಜನೂ ತನ್ನ ನಗರ ಗಜಸಾಹ್ವಯಕ್ಕೆ ಹೊರಟುಹೋದನು.
1.41.11
श्रुत्वैवमृषिपुत्रस्तु शवं स्कन्धे प्रतिष्ठितम् ।
कोपसंरक्तनयनः प्रज्वलन्निव मन्युना ॥ १.४१.११ ॥
ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ, ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಶವವನ್ನು ಹೊತ್ತಿದ್ದ ಋಷಿಪುತ್ರನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಕೋಪದಿಂದ ಕೆಂಪಾದವು; ಅವನು ಮನ್ಯುವಿನಿಂದ ಉರಿಯುವಂತೆ ತೋರಿದನು.
1.41.12
आविष्टः स हि कोपेन शशाप नृपतिं तदा ।
वार्युपस्पृश्य तेजस्वी क्रोधवेगबलात्कृतः ॥ १.४१.१२ ॥
ಕೋಪದಿಂದ ಆವೇಶಗೊಂಡ ಆ ತೇಜಸ್ವಿಯು, ಆಗ ನೀರಿನಿಂದ ಆಚಮನ ಮಾಡಿ, ಕ್ರೋಧದ ವೇಗದ ಬಲದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ, ರಾಜನನ್ನು ಶಪಿಸಿದನು.
1.41.13
योऽसौ वृद्धस्य तातस्य तथा कृच्छ्रगतस्य ह ।
स्कन्धे मृतं समास्राक्षीत्पन्नगं राजकिल्विषी ॥ १.४१.१३ ॥
ವೃದ್ಧ ತಂದೆ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವನ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಸತ್ತ ಹಾವನ್ನು ಇಟ್ಟ, ರಾಜನಿಗೆ ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿದ ಆ ಪಾಪಿಯನ್ನು.
1.41.14
तं पापमतिसंक्रुद्धस्तक्षकः पन्नगेश्वरः ।
आशीविषस्तिग्मतेजा मद्वाक्यबलचोदितः ॥ १.४१.१४ ॥
ಆ ಪಾಪಿಯ ಮೇಲೆ ಅತಿಯಾಗಿ ಕುಪಿತನಾದ ಸರ್ಪರಾಜ ತಕ್ಷಕ, ತೀಕ್ಷ್ಣ ತೇಜಸ್ಸಿನ ವಿಷಸರ್ಪ, ನನ್ನ ಮಾತಿನ ಬಲದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ.
1.41.15
सप्तरात्रादितो नेता यमस्य सदनं प्रति ।
द्विजानामवमन्तारं कुरूणामयशस्करम् ॥ १.४१.१५ ॥
ಇಂದಿನಿಂದ ಏಳು ರಾತ್ರಿಗಳೊಳಗೆ ಅವನು ಯಮನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲ್ಪಡುವನು; ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿ ಕುರುವಂಶಕ್ಕೆ ಅಪಕೀರ್ತಿ ತಂದವನು.
1.41.16
इति शप्त्वातिसंक्रुद्धः शृङ्गी पितरमभ्यगात् ।
आसीनं ग्रोव्रजे तस्मिन्वहन्तं शवपन्नगम् ॥ १.४१.१६ ॥
ಹೀಗೆ ಶಪಿಸಿ ಅತ್ಯಂತ ಕುಪಿತನಾದ ಶೃಂಗಿ, ಗೋಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಸತ್ತ ಹಾವನ್ನು ಹೊತ್ತಿದ್ದ ತಂದೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು.
1.41.17
स तमलक्ष्य पितरं शृङ्गी स्कन्धगतेन वै ।
शवेन भुजगेनासीद्भूयः क्रोधसमाकुलः ॥ १.४१.१७ ॥
ಶೃಂಗಿ ತನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ನೋಡಿದನು; ಅವರ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಸತ್ತ ಹಾವಿತ್ತು. ಅವನು ಮತ್ತೆ ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿಹೋದನು.
1.41.18
दुःखाच्चाश्रूणि मुमुचे पितरं चेदमब्रवीत् ।
श्रुत्वेमां धर्षणां तात तव तेन दुरात्मना ॥ १.४१.१८ ॥
ದುಃಖದಿಂದ ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಕಣ್ಣೀರು ಹರಿಯಿತು; ಅವನು ತಂದೆಯೊಡನೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಅಪ್ಪಾ, ಆ ದುರಾತ್ಮನು ನಿನಗೆ ಮಾಡಿದ ಈ ಅವಮಾನವನ್ನು ಕೇಳಿ.
1.41.19
राज्ञा परिक्षिता कोपादशपं तमहं नृपम् ।
यथार्हति स एवोग्रं शापं कुरुकुलाधमः।
सप्तमेऽहनि तं पापं तक्षकः पन्नगोत्तमः ॥ १.४१.१९ ॥
ರಾಜ ಪರೀಕ್ಷಿತನು ಕೋಪದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ರಾಜನಿಗೆ ನಾನು ಶಾಪವಿತ್ತೆನು. ಕುರುಕುಲದ ಅಧಮನಾದ ಅವನು ಆ ಭೀಕರ ಶಾಪಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನು. ಏಳನೇ ದಿನದಂದು ಆ ಪಾಪಿಯನ್ನು ಸರ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ತಕ್ಷಕ ಕಚ್ಚುವನು.
1.41.20
वैवस्वतस्य सदनं नेता परमदारुणम् ।
तमब्रवीत्पिता ब्रह्मंस्तथा कोपसमन्वितम् ॥ १.४१.२० ॥
ಅವನನ್ನು ವೈವಸ್ವತನ (ಯಮನ) ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವನು. ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ಅವನಿಗೆ ತಂದೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
1.41.21
न मे प्रियं कृतं तात नैष धर्मस्तपस्विनाम् ।
वयं तस्य नरेन्द्रस्य विषये निवसामहे ॥ १.४१.२१ ॥
ಪ್ರಿಯ ಮಗನೇ, ನೀನು ನನಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಇದು ತಪಸ್ವಿಗಳ ಧರ್ಮವಲ್ಲ. ನಾವು ಆ ರಾಜನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.
1.41.22
न्यायतो रक्षितास्तेन तस्य पापं न रोचये ।
सर्वथा वर्तमानस्य राज्ञो ह्यस्मद्विधैः सदा ॥ १.४१.२२ ॥
ಅವನಿಂದ ನ್ಯಾಯದಿಂದ ನಾವು ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ. ಅವನ ಈ ಪಾಪ ನನಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮಂಥವರಿಗೆ ಸದಾ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಆ ರಾಜನ ಈ ಪಾಪ ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ.
1.41.23
क्षन्तव्यं पुत्र धर्मो हि हतो हन्ति न संशयः ।
यदि राजा न संरक्षेत्पीडा नः परमा भवेत् ॥ १.४१.२३ ॥
ಮಗನೇ, ಕ್ಷಮಿಸಬೇಕು; ನಾಶಗೊಂಡ ಧರ್ಮವೇ ನಾಶ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ. ರಾಜನು ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸದಿದ್ದರೆ ನಮಗೆ ಮಹಾ ಸಂಕಟ ಉಂಟಾಗುವುದು.
1.41.24
न शक्नुयाम चरितुं धर्मं पुत्र यथासुखम् ।
रक्षमाणा वयं तात राजभिर्धर्मदृष्टिभिः ॥ १.४१.२४ ॥
ಮಗನೇ, ನಾವು ಧರ್ಮವನ್ನು ಸುಖವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಪ್ರಿಯ ಮಗನೇ, ಧರ್ಮದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳ ರಾಜರಿಂದ ರಕ್ಷಿತರಾಗಿಯೇ ನಾವು ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯ.
1.41.25
चरामो विपुलं धर्मं तेषां भागोऽस्ति धर्मतः ।
सर्वथा वर्तमानस्य राज्ञः क्षन्तव्यमेव हि ॥ १.४१.२५ ॥
ನಾವು ವಿಪುಲ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತೇವೆ; ಧರ್ಮಾನುಸಾರ ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೂ ಪಾಲಿದೆ. ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ರಾಜನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಬೇಕು.
1.41.26
परिक्षित्तु विशेषेण यथाऽस्य प्रपितामहः ।
रक्षत्यस्मांस्तथा राज्ञा रक्षितव्याः प्रजा विभो ॥ १.४१.२६ ॥
ಪರೀಕ್ಷಿತನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಇವನ ಮುತ್ತಾತನು ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದಂತೆ, ಓ ವಿಭೋ, ರಾಜನು ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.
1.41.27
अराजके जनपदे दोषा जायन्ति वै सदा ।
उद्वृत्तं सततं लोकं राजा दण्डेन शास्ति वै ॥ १.४१.२७ ॥
ಅರಾಜಕ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸದಾ ದೋಷಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ; ರಾಜನು ದಂಡದಿಂದ ಉದ್ದಟರಾದ ಜನರನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ.
1.41.28
दण्डात्प्रतिभयं भूयः शान्तिरुत्पद्यते तदा ।
नोद्विग्नश्चरते धर्मं नोद्विग्नश्चरते क्रियाम् ॥ १.४१.२८ ॥
ದಂಡದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಭಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಆಗ ಶಾಂತಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ನಿರ್ಭಯರಾಗಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ; ನಿರ್ಭಯರಾಗಿ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
1.41.29
राज्ञा प्रतिष्ठितो धर्मो धर्मात्स्वर्गः प्रतिष्ठितः ।
राज्ञो यज्ञक्रियाः सर्वा यज्ञाद्देवाः प्रतिष्ठिताः ॥ १.४१.२९ ॥
ರಾಜನಿಂದ ಧರ್ಮ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ; ಧರ್ಮದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಜನ ಎಲ್ಲ ಯಜ್ಞಕ್ರಿಯೆಗಳೂ ಇವೆ; ಯಜ್ಞದಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ.
1.41.30
देवाद्वृष्टिः प्रवर्तेत वृष्टेरोषधयः स्मृताः ।
ओषधिभ्यो मनुष्याणां धारयन्सततं हितम् ॥ १.४१.३० ॥
ದೇವನಿಂದ ಮಳೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ; ಮಳೆಯಿಂದ ಔಷಧಿಗಳು ಎನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಔಷಧಿಗಳಿಂದ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಸದಾ ಹಿತವಾಗುತ್ತದೆ.
1.41.31
मनुष्याणां च यो धाता राजा राज्यकरः पुनः ।
दशश्रोत्रियसमो राजा इत्येवं मनुरब्रवीत् ॥ १.४१.३१ ॥
ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳುವ ರಾಜನು ಹತ್ತು ಶ್ರೋತ್ರಿಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಸಮಾನನು — ಎಂದು ಮನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.
1.41.32
तेनेह क्षुधितेनैत्य श्रान्तेन मृगलिप्सुना ।
अजानता कृतं मन्ये व्रतमेतदिदं मम ॥ १.४१.३२ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಆಯಾಸದಿಂದ ಜಿಂಕೆಯನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬಂದ ಅವನು ಅರಿಯದೆ ನನ್ನ ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.
1.41.33
कस्मादिदं त्वया बाल्यात्सहसा दुष्कृतं कृतम् ।
न ह्यर्हति नृपः शापमस्मत्तः पुत्र सर्वथा ॥ १.४१.३३ ॥
ಮಗನೇ, ಬಾಲ್ಯದಿಂದ ನೀನು ಯಾಕೆ ಈ ದುಷ್ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಅವಸರದಿಂದ ಮಾಡಿದೆ? ರಾಜನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಮ್ಮಿಂದ ಶಾಪಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನಲ್ಲ.