ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.41
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.41.1
एवमुक्तः स तेजस्वी शृङ्गी कोपसमन्वितः ।
मृतधारं गुरुं श्रुत्वा पर्यतप्यत मन्युना ॥ १.४१.१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ ਸ਼ਰੰਗੀ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਮ੍ਰਿਤਧਾਰ ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਮੰਨਯੁ ਨਾਲ ਤਪ ਉੱਠਿਆ।
1.41.2
स त कृशमक्षिप्रेक्ष्य सूनृतां वाचमुत्सृजन् ।
अपृच्छत्तं कथं तातः सर्वभूतहिते रतः ॥ १.४१.२ ॥
ਉਸਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਿੱਠੀ ਸੱਚੀ ਬਾਣੀ ਬੋਲਦਿਆਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਸਰਬ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਕਿਵੇਂ (ਮਰ ਗਏ)?
1.41.3
अनन्यचेताः सततं विष्णुं दवेमतोषयत् ।
वन्यान्नभोजी सततं मुनिर्मौनव्रते स्थितः।
एवंभूतः स तेजस्वी स मेऽद्य मृतधारकः ॥ १.४१.३ ॥
ਅਨਨਯ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਸਦਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ (ਦੇਵ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ, ਬਨ ਦਾ ਅੰਨ ਖਾਂਦੇ, ਮੌਨ ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਮੁਨੀ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਲਈ ਮ੍ਰਿਤਧਾਰਕ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
1.41.4
राज्ञा परिक्षिता तात मृगयां परिधावता ।
अवसक्तः पितुस्तेऽद्य मृतः स्कन्धे भुजङ्गमः ॥ १.४१.४ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ! ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਦੌੜਦੇ ਰਾਜੇ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਨੇ, ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਮੋਢੇ ਤੇ ਟੰਗੇ ਸੱਪ ਨਾਲ ਉਹ ਮਰ ਗਏ।
1.41.5
किं मे पित्रा कृतं तस्य राज्ञोऽनिष्टं दुरात्मनः ।
ब्रूहि तत्कृश तत्त्वेन पश्य मे तपसो बलम् ॥ १.४१.५ ॥
ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦੁਰਾਤਮਾ ਰਾਜੇ ਦਾ ਕੀ ਅਹਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ? ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼, ਉਹ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸ। ਮੇਰੇ ਤਪ ਦਾ ਬਲ ਵੇਖ।
1.41.6
स राजा मृगयां यातः परिक्षिदभिमन्युजः ।
ससार मृगमेकाकी विद्ध्वा बाणेन शीघ्रगम् ॥ १.४१.६ ॥
ਉਹ ਰਾਜਾ, ਅਭਿਮਨਯੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਗਿਆ। ਤੇਜ਼ ਦੌੜਦੇ ਹਿਰਨ ਨੂੰ ਤੀਰ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦਾ ਰਿਹਾ।
1.41.7
न चापश्यन्मृगं राजा चरंस्तस्मिन्महावने ।
पितरं ते स दृष्ट्वैव पप्रच्छानभिभाषिणम् ॥ १.४१.७ ॥
ਉਸ ਮਹਾਂਬਨ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਹਿਰਨ ਨਾ ਦਿੱਸਿਆ। ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ, ਜੋ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ।
1.41.8
तं स्थाणुभूतं तिष्ठन्तं क्षुत्पिपासाश्रमातुरः ।
पुनःपुनर्मृगं नष्टं प्रपच्छ पितरं तव ॥ १.४१.८ ॥
ਭੁੱਖ, ਪਿਆਸ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਰਾਜੇ ਨੇ, ਠੁੰਡ ਵਾਂਗ ਖੜ੍ਹੇ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਗੁੰਮ ਹੋਏ ਹਿਰਨ ਬਾਰੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ।
1.41.9
स च मौनव्रतोपेतो नैव तं प्रत्यभाषत ।
तस्य राजा धनुष्कोट्या सर्पं स्कन्धे समासजत् ॥ १.४१.९ ॥
ਪਰ ਮੌਨ-ਵਰਤ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਤਦ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਨੋਕ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸੱਪ ਲਟਕਾ ਦਿੱਤਾ।
1.41.10
शृङ्गिंस्तव पिता सोऽपि तथैवास्ते यतव्रतः ।
सोऽपि राजा स्वनगरं प्रस्थितो गजसाह्वयम् ॥ १.४१.१० ॥
ਹੇ ਸ਼ਰੰਗੀ! ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਵੀ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਗਜਸਾਹਵਯ (ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ) ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
1.41.11
श्रुत्वैवमृषिपुत्रस्तु शवं स्कन्धे प्रतिष्ठितम् ।
कोपसंरक्तनयनः प्रज्वलन्निव मन्युना ॥ १.४१.११ ॥
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਲਾਸ਼ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਰਿਸ਼ੀ-ਪੁੱਤਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ; ਉਹ ਮਨਯੂ ਨਾਲ ਜਲਦਾ ਹੋਇਆ ਜਾਪਿਆ।
1.41.12
आविष्टः स हि कोपेन शशाप नृपतिं तदा ।
वार्युपस्पृश्य तेजस्वी क्रोधवेगबलात्कृतः ॥ १.४१.१२ ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਉਸ ਤੇਜਸਵੀ ਨੇ ਤਦ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਵੇਗ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸਰਾਪ ਦਿੱਤਾ।
1.41.13
योऽसौ वृद्धस्य तातस्य तथा कृच्छ्रगतस्य ह ।
स्कन्धे मृतं समास्राक्षीत्पन्नगं राजकिल्विषी ॥ १.४१.१३ ॥
ਬੁੱਢੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਮਰਿਆ ਸੱਪ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀ ਉਸ ਪਾਪੀ ਨੂੰ।
1.41.14
तं पापमतिसंक्रुद्धस्तक्षकः पन्नगेश्वरः ।
आशीविषस्तिग्मतेजा मद्वाक्यबलचोदितः ॥ १.४१.१४ ॥
ਉਸ ਪਾਪੀ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਤਕਸ਼ਕ, ਤਿੱਖੇ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਸੱਪ, ਮੇਰੇ ਬੋਲਾਂ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ।
1.41.15
सप्तरात्रादितो नेता यमस्य सदनं प्रति ।
द्विजानामवमन्तारं कुरूणामयशस्करम् ॥ १.४१.१५ ॥
ਅੱਜ ਤੋਂ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਲ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ; ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਕੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
1.41.16
इति शप्त्वातिसंक्रुद्धः शृङ्गी पितरमभ्यगात् ।
आसीनं ग्रोव्रजे तस्मिन्वहन्तं शवपन्नगम् ॥ १.४१.१६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਾਪ ਦੇ ਕੇ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਸ਼ਰਿੰਗੀ ਗਊਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਅਤੇ ਮਰਿਆ ਸੱਪ ਚੁੱਕੀ ਬੈਠੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਗਏ।
1.41.17
स तमलक्ष्य पितरं शृङ्गी स्कन्धगतेन वै ।
शवेन भुजगेनासीद्भूयः क्रोधसमाकुलः ॥ १.४१.१७ ॥
ਸ਼ਰਿੰਗੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਮਰਿਆ ਸੱਪ ਸੀ। ਉਹ ਫਿਰ ਤੋਂ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਿਆ।
1.41.18
दुःखाच्चाश्रूणि मुमुचे पितरं चेदमब्रवीत् ।
श्रुत्वेमां धर्षणां तात तव तेन दुरात्मना ॥ १.४१.१८ ॥
ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੰਝੂ ਵਹਿ ਤੁਰੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਤਾਤ, ਉਸ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਨੇ ਤੁਹਾਡਾ ਜੋ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸੁਣ ਕੇ।
1.41.19
राज्ञा परिक्षिता कोपादशपं तमहं नृपम् ।
यथार्हति स एवोग्रं शापं कुरुकुलाधमः।
सप्तमेऽहनि तं पापं तक्षकः पन्नगोत्तमः ॥ १.४१.१९ ॥
ਰਾਜੇ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸਰਾਪ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਰੂ ਕੁਲ ਦਾ ਉਹ ਅਧਮ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਸਰਾਪ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ। ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ ਸੱਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਤਕਸ਼ਕ ਉਸ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਡੰਗੇਗਾ।
1.41.20
वैवस्वतस्य सदनं नेता परमदारुणम् ।
तमब्रवीत्पिता ब्रह्मंस्तथा कोपसमन्वितम् ॥ १.४१.२० ॥
ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਵੈਵਸਵਤ (ਯਮ) ਦੇ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ।
1.41.21
न मे प्रियं कृतं तात नैष धर्मस्तपस्विनाम् ।
वयं तस्य नरेन्द्रस्य विषये निवसामहे ॥ १.४१.२१ ॥
ਹੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਪਿਆਰਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦਾ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਾਂ।
1.41.22
न्यायतो रक्षितास्तेन तस्य पापं न रोचये ।
सर्वथा वर्तमानस्य राज्ञो ह्यस्मद्विधैः सदा ॥ १.४१.२२ ॥
ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਇਹ ਪਾਪ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ। ਸਾਡੇ ਵਰਗਿਆਂ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦਾ ਇਹ ਪਾਪ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ।
1.41.23
क्षन्तव्यं पुत्र धर्मो हि हतो हन्ति न संशयः ।
यदि राजा न संरक्षेत्पीडा नः परमा भवेत् ॥ १.४१.२३ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਨਸ਼ਟ ਹੋਇਆ ਧਰਮ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਰਾਜਾ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਵੱਡਾ ਕਸ਼ਟ ਹੋਵੇਗਾ।
1.41.24
न शक्नुयाम चरितुं धर्मं पुत्र यथासुखम् ।
रक्षमाणा वयं तात राजभिर्धर्मदृष्टिभिः ॥ १.४१.२४ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਸੀਂ ਧਰਮ ਦਾ ਆਚਰਣ ਸੁਖ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਹੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਧਰਮ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਕੇ ਹੀ ਅਸੀਂ ਇਹ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
1.41.25
चरामो विपुलं धर्मं तेषां भागोऽस्ति धर्मतः ।
सर्वथा वर्तमानस्य राज्ञः क्षन्तव्यमेव हि ॥ १.४१.२५ ॥
ਅਸੀਂ ਵਿਪੁਲ ਧਰਮ ਦਾ ਆਚਰਣ ਕਰਦੇ ਹਾਂ; ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
1.41.26
परिक्षित्तु विशेषेण यथाऽस्य प्रपितामहः ।
रक्षत्यस्मांस्तथा राज्ञा रक्षितव्याः प्रजा विभो ॥ १.४१.२६ ॥
ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਇਸ ਦੇ ਪੜਦਾਦੇ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੇ ਵਿਭੋ, ਰਾਜੇ ਦੁਆਰਾ ਪਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
1.41.27
अराजके जनपदे दोषा जायन्ति वै सदा ।
उद्वृत्तं सततं लोकं राजा दण्डेन शास्ति वै ॥ १.४१.२७ ॥
ਰਾਜਹੀਨ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਦੋਸ਼ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਰਾਜਾ ਦੰਡ ਨਾਲ ਸਰਕਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
1.41.28
दण्डात्प्रतिभयं भूयः शान्तिरुत्पद्यते तदा ।
नोद्विग्नश्चरते धर्मं नोद्विग्नश्चरते क्रियाम् ॥ १.४१.२८ ॥
ਦੰਡ ਤੋਂ ਮੁੜ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਤਦ ਸ਼ਾਂਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਧਰਮ ਦਾ ਆਚਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
1.41.29
राज्ञा प्रतिष्ठितो धर्मो धर्मात्स्वर्गः प्रतिष्ठितः ।
राज्ञो यज्ञक्रियाः सर्वा यज्ञाद्देवाः प्रतिष्ठिताः ॥ १.४१.२९ ॥
ਰਾਜੇ ਦੁਆਰਾ ਧਰਮ ਸਥਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਧਰਮ ਤੋਂ ਸਵਰਗ ਸਥਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਯੱਗ-ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਹਨ; ਯੱਗ ਤੋਂ ਦੇਵਤੇ ਸਥਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
1.41.30
देवाद्वृष्टिः प्रवर्तेत वृष्टेरोषधयः स्मृताः ।
ओषधिभ्यो मनुष्याणां धारयन्सततं हितम् ॥ १.४१.३० ॥
ਦੇਵਤੇ ਤੋਂ ਵਰਖਾ ਵਰਸਦੀ ਹੈ; ਵਰਖਾ ਤੋਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਕਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ; ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਸਦਾ ਭਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
1.41.31
मनुष्याणां च यो धाता राजा राज्यकरः पुनः ।
दशश्रोत्रियसमो राजा इत्येवं मनुरब्रवीत् ॥ १.४१.३१ ॥
ਜੋ ਰਾਜਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਪਾਲਕ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਹੈ, ਉਹ ਦਸ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ।
1.41.32
तेनेह क्षुधितेनैत्य श्रान्तेन मृगलिप्सुना ।
अजानता कृतं मन्ये व्रतमेतदिदं मम ॥ १.४१.३२ ॥
ਇੱਥੇ ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਹਿਰਨ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਉਹ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਇਹ ਵਰਤ ਕਰ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।
1.41.33
कस्मादिदं त्वया बाल्यात्सहसा दुष्कृतं कृतम् ।
न ह्यर्हति नृपः शापमस्मत्तः पुत्र सर्वथा ॥ १.४१.३३ ॥
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਬਚਪਨ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਇਹ ਬੁਰਾ ਕੰਮ ਇਕਦਮ ਕਿਉਂ ਕਰ ਬੈਠਾ? ਰਾਜਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਡੇ ਸਰਾਪ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ।