ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.41
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.41.1
एवमुक्तः स तेजस्वी शृङ्गी कोपसमन्वितः ।
मृतधारं गुरुं श्रुत्वा पर्यतप्यत मन्युना ॥ १.४१.१ ॥
ଏହିପରି କୁହାଯିବାରୁ ସେହି ତେଜସ୍ୱୀ ଶୃଙ୍ଗୀ କ୍ରୋଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ନିଜ ପିତା ମୃତଧାରଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣି ସେ ମନ୍ୟୁରେ ସନ୍ତପ୍ତ ହେଲେ।
1.41.2
स त कृशमक्षिप्रेक्ष्य सूनृतां वाचमुत्सृजन् ।
अपृच्छत्तं कथं तातः सर्वभूतहिते रतः ॥ १.४१.२ ॥
ସେ କୃଶଙ୍କୁ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖି ମଧୁର ସତ୍ୟ ବାଣୀ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ପଚାରିଲେ, ସର୍ବଭୂତ ହିତରେ ରତ ମୋ ପିତା କିପରି (ମରିଗଲେ)?
1.41.3
अनन्यचेताः सततं विष्णुं दवेमतोषयत् ।
वन्यान्नभोजी सततं मुनिर्मौनव्रते स्थितः।
एवंभूतः स तेजस्वी स मेऽद्य मृतधारकः ॥ १.४१.३ ॥
ଅନନ୍ୟ ଚିତ୍ତରେ ସର୍ବଦା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ (ଦେବତାଙ୍କୁ) ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି, ବନ ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରି, ମୌନବ୍ରତରେ ସ୍ଥିତ ମୁନି — ଏପରି ତେଜସ୍ୱୀ ସେ ଆଜି ମୋ ପାଇଁ ମୃତଧାରକ ହୋଇଛନ୍ତି।
1.41.4
राज्ञा परिक्षिता तात मृगयां परिधावता ।
अवसक्तः पितुस्तेऽद्य मृतः स्कन्धे भुजङ्गमः ॥ १.४१.४ ॥
ହେ ପୁତ୍ର! ଶିକାର ପାଇଁ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଆଜି ତୁମ ପିତାଙ୍କ କାନ୍ଧରେ ଝୁଲାଯାଇଥିବା ସର୍ପ ଦ୍ୱାରା ସେ ମରିଗଲେ।
1.41.5
किं मे पित्रा कृतं तस्य राज्ञोऽनिष्टं दुरात्मनः ।
ब्रूहि तत्कृश तत्त्वेन पश्य मे तपसो बलम् ॥ १.४१.५ ॥
ମୋ ପିତା ସେହି ଦୁରାତ୍ମା ରାଜାର କଣ ଅନିଷ୍ଟ କରିଥିଲେ? ହେ କୃଶ, ତାହା ଯଥାର୍ଥ କୁହ। ମୋ ତପସ୍ୟାର ବଳ ଦେଖ।
1.41.6
स राजा मृगयां यातः परिक्षिदभिमन्युजः ।
ससार मृगमेकाकी विद्ध्वा बाणेन शीघ्रगम् ॥ १.४१.६ ॥
ସେହି ରାଜା, ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ପରୀକ୍ଷିତ, ଶିକାର ପାଇଁ ଗଲେ। ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ପଳାଉଥିବା ହରିଣକୁ ବାଣରେ ବିନ୍ଧି ସେ ଏକାକୀ ତାହାର ପଛେ ଧାଇଁଲେ।
1.41.7
न चापश्यन्मृगं राजा चरंस्तस्मिन्महावने ।
पितरं ते स दृष्ट्वैव पप्रच्छानभिभाषिणम् ॥ १.४१.७ ॥
ସେହି ମହାବନରେ ବୁଲୁଥିବା ରାଜା ହରିଣକୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ଆପଣଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ମାତ୍ରେ, ଯିଏ କହୁନଥିଲେ ତାଙ୍କୁ ସେ ପଚାରିଲେ।
1.41.8
तं स्थाणुभूतं तिष्ठन्तं क्षुत्पिपासाश्रमातुरः ।
पुनःपुनर्मृगं नष्टं प्रपच्छ पितरं तव ॥ १.४१.८ ॥
କ୍ଷୁଧା, ତୃଷ୍ଣା ଓ କ୍ଳାନ୍ତିରେ ପୀଡ଼ିତ ରାଜା, ସ୍ଥାଣୁ ପରି ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସେହି ମୁନିଙ୍କୁ ହଜିଯାଇଥିବା ହରିଣ ବିଷୟରେ ବାରମ୍ବାର ଆପଣଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
1.41.9
स च मौनव्रतोपेतो नैव तं प्रत्यभाषत ।
तस्य राजा धनुष्कोट्या सर्पं स्कन्धे समासजत् ॥ १.४१.९ ॥
କିନ୍ତୁ ମୌନବ୍ରତଧାରୀ ସେ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ। ତେବେ ରାଜା ନିଜ ଧନୁର କୋଣ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ କାନ୍ଧରେ ଏକ ସାପ ଝୁଲାଇଦେଲେ।
1.41.10
शृङ्गिंस्तव पिता सोऽपि तथैवास्ते यतव्रतः ।
सोऽपि राजा स्वनगरं प्रस्थितो गजसाह्वयम् ॥ १.४१.१० ॥
ହେ ଶୃଙ୍ଗୀ! ଆପଣଙ୍କ ପିତା ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ବ୍ରତରେ ଦୃଢ଼ ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି। ସେହି ରାଜା ମଧ୍ୟ ନିଜ ନଗର ଗଜସାହ୍ୱୟ (ହସ୍ତିନାପୁର) ଆଡ଼କୁ ଚାଲିଗଲେ।
1.41.11
श्रुत्वैवमृषिपुत्रस्तु शवं स्कन्धे प्रतिष्ठितम् ।
कोपसंरक्तनयनः प्रज्वलन्निव मन्युना ॥ १.४१.११ ॥
ଏହା ଶୁଣି, କାନ୍ଧରେ ଶବ ଧରିଥିବା ଋଷିପୁତ୍ରଙ୍କ ଆଖି କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ହୋଇଗଲା; ସେ ମନ୍ୟୁରେ ଜଳୁଥିବା ପରି ଦେଖାଗଲେ।
1.41.12
आविष्टः स हि कोपेन शशाप नृपतिं तदा ।
वार्युपस्पृश्य तेजस्वी क्रोधवेगबलात्कृतः ॥ १.४१.१२ ॥
କ୍ରୋଧରେ ଆବିଷ୍ଟ ସେହି ତେଜସ୍ୱୀ ତେବେ ଜଳରେ ଆଚମନ କରି, କ୍ରୋଧର ବେଗବଳରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ରାଜାଙ୍କୁ ଅଭିଶାପ ଦେଲେ।
1.41.13
योऽसौ वृद्धस्य तातस्य तथा कृच्छ्रगतस्य ह ।
स्कन्धे मृतं समास्राक्षीत्पन्नगं राजकिल्विषी ॥ १.४१.१३ ॥
ବୃଦ୍ଧ ପିତା ସଙ୍କଟରେ ଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କ କାନ୍ଧରେ ମୃତ ସାପ ରଖିଥିବା, ରାଜାପ୍ରତି ଅପରାଧୀ ସେହି ପାପୀକୁ।
1.41.14
तं पापमतिसंक्रुद्धस्तक्षकः पन्नगेश्वरः ।
आशीविषस्तिग्मतेजा मद्वाक्यबलचोदितः ॥ १.४१.१४ ॥
ସେହି ପାପୀ ଉପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ସର୍ପରାଜ ତକ୍ଷକ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତେଜର ବିଷଧର, ମୋ ବାକ୍ୟର ବଳରେ ପ୍ରେରିତ।
1.41.15
सप्तरात्रादितो नेता यमस्य सदनं प्रति ।
द्विजानामवमन्तारं कुरूणामयशस्करम् ॥ १.४१.१५ ॥
ଆଜିଠାରୁ ସାତ ରାତ୍ରି ମଧ୍ୟରେ ସେ ଯମଙ୍କ ଧାମକୁ ନିଆଯିବ; ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିଛି ଓ କୁରୁବଂଶକୁ ଅପଯଶ ଆଣିଛି।
1.41.16
इति शप्त्वातिसंक्रुद्धः शृङ्गी पितरमभ्यगात् ।
आसीनं ग्रोव्रजे तस्मिन्वहन्तं शवपन्नगम् ॥ १.४१.१६ ॥
ଏପରି ଶାପ ଦେଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଶୃଙ୍ଗୀ ଗୋଶାଳାରେ ବସି ମୃତ ସାପ ବହୁଥିବା ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
1.41.17
स तमलक्ष्य पितरं शृङ्गी स्कन्धगतेन वै ।
शवेन भुजगेनासीद्भूयः क्रोधसमाकुलः ॥ १.४१.१७ ॥
ଶୃଙ୍ଗୀ ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ତାଙ୍କ କାନ୍ଧରେ ମୃତ ସାପ ଥିଲା। ସେ ପୁଣି କ୍ରୋଧରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହେଲେ।
1.41.18
दुःखाच्चाश्रूणि मुमुचे पितरं चेदमब्रवीत् ।
श्रुत्वेमां धर्षणां तात तव तेन दुरात्मना ॥ १.४१.१८ ॥
ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କ ଆଖିରୁ ଲୁହ ବହିଲା; ସେ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ: ହେ ତାତ, ସେହି ଦୁରାତ୍ମା ଆପଣଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଅପମାନ କରିଛି, ତାହା ଶୁଣି।
1.41.19
राज्ञा परिक्षिता कोपादशपं तमहं नृपम् ।
यथार्हति स एवोग्रं शापं कुरुकुलाधमः।
सप्तमेऽहनि तं पापं तक्षकः पन्नगोत्तमः ॥ १.४१.१९ ॥
ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ କ୍ରୋଧରେ ମୋତେ ଅପମାନ କଲେ; ତେଣୁ ମୁଁ ସେହି ରାଜାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲି। କୁରୁକୁଳର ଅଧମ ସେ ସେହି ଭୟଙ୍କର ଶାପର ଯୋଗ୍ୟ। ସପ୍ତମ ଦିନରେ ସେହି ପାପୀକୁ ସର୍ପଶ୍ରେଷ୍ଠ ତକ୍ଷକ ଦଂଶନ କରିବ।
1.41.20
वैवस्वतस्य सदनं नेता परमदारुणम् ।
तमब्रवीत्पिता ब्रह्मंस्तथा कोपसमन्वितम् ॥ १.४१.२० ॥
ସେ ତାଙ୍କୁ ବୈବସ୍ବତଙ୍କ (ଯମଙ୍କ) ଅତି ଭୟଙ୍କର ନିବାସକୁ ନେଇଯିବ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ରୋଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ପିତା ଏପରି କହିଲେ।
1.41.21
न मे प्रियं कृतं तात नैष धर्मस्तपस्विनाम् ।
वयं तस्य नरेन्द्रस्य विषये निवसामहे ॥ १.४१.२१ ॥
ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର, ତୁମେ ମୋର ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିନାହଁ। ଏହା ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କର ଧର୍ମ ନୁହେଁ। ଆମେ ତ ସେହି ରାଜାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ବାସ କରୁଛୁ।
1.41.22
न्यायतो रक्षितास्तेन तस्य पापं न रोचये ।
सर्वथा वर्तमानस्य राज्ञो ह्यस्मद्विधैः सदा ॥ १.४१.२२ ॥
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନ୍ୟାୟପୂର୍ବକ ଆମେ ରକ୍ଷିତ ହୋଇଛୁ। ତାଙ୍କର ଏହି ପାପ ମୋର ପସନ୍ଦ ନୁହେଁ। ଆମ ପରି ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବଦା ସବୁ ପ୍ରକାରେ ଆଚରଣ କରୁଥିବା ସେହି ରାଜାଙ୍କ ଏହି ପାପ ମୁଁ ଅନୁମୋଦନ କରେ ନାହିଁ।
1.41.23
क्षन्तव्यं पुत्र धर्मो हि हतो हन्ति न संशयः ।
यदि राजा न संरक्षेत्पीडा नः परमा भवेत् ॥ १.४१.२३ ॥
ହେ ପୁତ୍ର, କ୍ଷମା କରିବା ଉଚିତ; ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ଧର୍ମ ହିଁ ନଷ୍ଟ କରେ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ରାଜା ଯଦି ଆମକୁ ରକ୍ଷା ନ କରନ୍ତି, ତେବେ ଆମକୁ ମହା କଷ୍ଟ ହେବ।
1.41.24
न शक्नुयाम चरितुं धर्मं पुत्र यथासुखम् ।
रक्षमाणा वयं तात राजभिर्धर्मदृष्टिभिः ॥ १.४१.२४ ॥
ହେ ପୁତ୍ର, ଆମେ ଧର୍ମର ଆଚରଣ ସୁଖରେ କରିପାରିବୁ ନାହିଁ। ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର, ଧର୍ମଦୃଷ୍ଟିବିଶିଷ୍ଟ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହେଲେ ହିଁ ଆମେ ତାହା କରିପାରିବୁ।
1.41.25
चरामो विपुलं धर्मं तेषां भागोऽस्ति धर्मतः ।
सर्वथा वर्तमानस्य राज्ञः क्षन्तव्यमेव हि ॥ १.४१.२५ ॥
ଆମେ ବିପୁଳ ଧର୍ମ ଆଚରଣ କରୁ; ଧର୍ମାନୁସାରେ ତାହାରେ ସେମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଅଂଶ ଅଛି। ସର୍ବଥା ଆଚରଣ କରୁଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ କ୍ଷମା କରିବା ଉଚିତ।
1.41.26
परिक्षित्तु विशेषेण यथाऽस्य प्रपितामहः ।
रक्षत्यस्मांस्तथा राज्ञा रक्षितव्याः प्रजा विभो ॥ १.४१.२६ ॥
ପରୀକ୍ଷିତ ବିଶେଷ ଭାବରେ, ଏହାର ପ୍ରପିତାମହ ଯେପରି ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେପରି ହେ ବିଭୋ, ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜା ରକ୍ଷିତ ହେବା ଉଚିତ।
1.41.27
अराजके जनपदे दोषा जायन्ति वै सदा ।
उद्वृत्तं सततं लोकं राजा दण्डेन शास्ति वै ॥ १.४१.२७ ॥
ଅରାଜକ ଦେଶରେ ସଦା ଦୋଷ ଜନ୍ମେ; ରାଜା ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଧତ ଲୋକଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଶାସନ କରନ୍ତି।
1.41.28
दण्डात्प्रतिभयं भूयः शान्तिरुत्पद्यते तदा ।
नोद्विग्नश्चरते धर्मं नोद्विग्नश्चरते क्रियाम् ॥ १.४१.२८ ॥
ଦଣ୍ଡରୁ ପୁନର୍ବାର ଭୟ ଜନ୍ମେ; ତେବେ ଶାନ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ଧର୍ମ ଆଚରଣ ହୁଏ; ନିର୍ଭୟ ହୋଇ କ୍ରିୟା ହୁଏ।
1.41.29
राज्ञा प्रतिष्ठितो धर्मो धर्मात्स्वर्गः प्रतिष्ठितः ।
राज्ञो यज्ञक्रियाः सर्वा यज्ञाद्देवाः प्रतिष्ठिताः ॥ १.४१.२९ ॥
ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଏ; ଧର୍ମରୁ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଏ। ରାଜାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟା ଅଛି; ଯଜ୍ଞରୁ ଦେବତା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଅନ୍ତି।
1.41.30
देवाद्वृष्टिः प्रवर्तेत वृष्टेरोषधयः स्मृताः ।
ओषधिभ्यो मनुष्याणां धारयन्सततं हितम् ॥ १.४१.३० ॥
ଦେବତାଙ୍କଠାରୁ ବର୍ଷା ହୁଏ; ବର୍ଷାରୁ ଔଷଧି ସ୍ମୃତ ଅଟେ; ଔଷଧିରୁ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ସଦା ହିତ ହୁଏ।
1.41.31
मनुष्याणां च यो धाता राजा राज्यकरः पुनः ।
दशश्रोत्रियसमो राजा इत्येवं मनुरब्रवीत् ॥ १.४१.३१ ॥
ଯେଉଁ ରାଜା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି ଓ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରନ୍ତି, ସେ ଦଶ ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସମାନ — ଏପରି ମନୁ କହିଛନ୍ତି।
1.41.32
तेनेह क्षुधितेनैत्य श्रान्तेन मृगलिप्सुना ।
अजानता कृतं मन्ये व्रतमेतदिदं मम ॥ १.४१.३२ ॥
ଏଠାରେ କ୍ଷୁଧା ଓ କ୍ଳାନ୍ତିରେ ହରିଣ ଖୋଜି ଆସିଥିବା ସେ ଅଜାଣତରେ ମୋର ଏହି ବ୍ରତ କରିଛି ବୋଲି ମୁଁ ଭାବେ।
1.41.33
कस्मादिदं त्वया बाल्यात्सहसा दुष्कृतं कृतम् ।
न ह्यर्हति नृपः शापमस्मत्तः पुत्र सर्वथा ॥ १.४१.३३ ॥
ହେ ପୁତ୍ର, ବାଲ୍ୟ ହେତୁ ତୁମେ ଏହି ଦୁଷ୍କର୍ମ କାହିଁକି ସହସା କଲ? ରାଜା କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଆମ ଅଭିଶାପର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି।