มหาภารตะ · อัธยายะ 1.41

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

1.41.1

एवमुक्तः स तेजस्वी शृङ्गी कोपसमन्वितः ।
मृतधारं गुरुं श्रुत्वा पर्यतप्यत मन्युना ॥ १.४१.१ ॥

เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น ศฤงคีผู้รุ่งโรจน์ เต็มไปด้วยความโกรธ เมื่อได้ฟังว่าบิดาของตนคือมฤตธารถูกฆ่า ก็ถูกความโกรธเผาผลาญ

1.41.2

स त कृशमक्षिप्रेक्ष्य सूनृतां वाचमुत्सृजन् ।
अपृच्छत्तं कथं तातः सर्वभूतहिते रतः ॥ १.४१.२ ॥

เขามองดูผู้ผอมแห้งนั้น เปล่งถ้อยคำอ่อนโยนและสัตย์จริง แล้วถามว่าบิดาผู้ยินดีในความเกื้อกูลแก่สรรพสัตว์นั้นได้สิ้นชีวิตไปเช่นไร

1.41.3

अनन्यचेताः सततं विष्णुं दवेमतोषयत् ।
वन्यान्नभोजी सततं मुनिर्मौनव्रते स्थितः।
एवंभूतः स तेजस्वी स मेऽद्य मृतधारकः ॥ १.४१.३ ॥

ฤๅษีผู้มีจิตแน่วแน่ มิได้เปลี่ยนใจไปทางอื่น เฝ้าบำเรอพระวิษณุให้โปรดปรานอยู่เสมอ กินอาหารจากป่า และตั้งมั่นในวัตรแห่งการนิ่งเงียบ ผู้รุ่งโรจนเช่นนี้ วันนี้กลายเป็นมฤตธารกะของข้า

1.41.4

राज्ञा परिक्षिता तात मृगयां परिधावता ।
अवसक्तः पितुस्तेऽद्य मृतः स्कन्धे भुजङ्गमः ॥ १.४१.४ ॥

ลูกรัก บิดาของเจ้าถูกพระเจ้าปริกษิตผู้กำลังวิ่งไล่ล่าสัตว์อยู่ในป่า มีงูตัวหนึ่งพาดอยู่บนบ่า และวันนี้มันก็ตายไปแล้ว

1.41.5

किं मे पित्रा कृतं तस्य राज्ञोऽनिष्टं दुरात्मनः ।
ब्रूहि तत्कृश तत्त्वेन पश्य मे तपसो बलम् ॥ १.४१.५ ॥

บิดาของข้าได้ทำอะไรให้แก่กษัตริย์ผู้ชั่วร้ายจิตใจนั้น ที่ทำให้เกิดความเสียหาย จงบอกข้าให้ตรงตามความจริง กฤศ และจงดูกำลังแห่งตบะของข้าเถิด

1.41.6

स राजा मृगयां यातः परिक्षिदभिमन्युजः ।
ससार मृगमेकाकी विद्ध्वा बाणेन शीघ्रगम् ॥ १.४१.६ ॥

กษัตริย์ผู้นั้น คือพระเจ้าปริกษิตโอรสของอภิมันยุ ได้ออกไปล่าสัตว์ ยิงกวางตัวหนึ่งที่วิ่งเร็วด้วยลูกศร แล้วไล่ตามมันไปเพียงพระองค์เดียว

1.41.7

न चापश्यन्मृगं राजा चरंस्तस्मिन्महावने ।
पितरं ते स दृष्ट्वैव पप्रच्छानभिभाषिणम् ॥ १.४१.७ ॥

กษัตริย์ทรงท่องไปในป่าใหญ่นั้น แต่ไม่พบกวาง เมื่อทรงเห็นบิดาของเจ้า ก็ทรงทูลถามท่าน ซึ่งมิได้ตรัสตอบ

1.41.8

तं स्थाणुभूतं तिष्ठन्तं क्षुत्पिपासाश्रमातुरः ।
पुनःपुनर्मृगं नष्टं प्रपच्छ पितरं तव ॥ १.४१.८ ॥

กษัตริย์ทรงถูกความหิว ความกระหาย และความเหนื่อยล้าเบียดเบียน จึงทรงถามบิดาของเจ้า ซึ่งยืนนิ่งเหมือนตอไม้ ถึงกวางที่หายไปซ้ำแล้วซ้ำอีก

1.41.9

स च मौनव्रतोपेतो नैव तं प्रत्यभाषत ।
तस्य राजा धनुष्कोट्या सर्पं स्कन्धे समासजत् ॥ १.४१.९ ॥

แต่ท่านผู้ตั้งอยู่ในวัตรแห่งการนิ่งเงียบ มิได้ตอบพระองค์เลย พระราชาจึงใช้ปลายคันธนูคล้องงูไว้บนบ่าของท่าน

1.41.10

शृङ्गिंस्तव पिता सोऽपि तथैवास्ते यतव्रतः ।
सोऽपि राजा स्वनगरं प्रस्थितो गजसाह्वयम् ॥ १.४१.१० ॥

ศฤงคินผู้เป็นบุตร บิดาของเจ้าก็ยังคงอยู่เช่นนั้น ตั้งมั่นในวัตรของตน ส่วนพระราชาก็เสด็จกลับไปยังนครของพระองค์ ชื่อคชสาหวัย แล้ว

1.41.11

श्रुत्वैवमृषिपुत्रस्तु शवं स्कन्धे प्रतिष्ठितम् ।
कोपसंरक्तनयनः प्रज्वलन्निव मन्युना ॥ १.४१.११ ॥

เมื่อได้ฟังดังนี้ บุตรแห่งฤๅษีที่มีศพพาดอยู่บนบ่า ดวงตาแดงก่ำด้วยความโกรธ ลุกโพลงราวกับถูกไฟแห่งความคับแค้นเผาไหม้

1.41.12

आविष्टः स हि कोपेन शशाप नृपतिं तदा ।
वार्युपस्पृश्य तेजस्वी क्रोधवेगबलात्कृतः ॥ १.४१.१२ ॥

ศฤงคีถูกความโกรธครอบงำ จึงชำระตนด้วยน้ำ แล้วด้วยกำลังแห่งความโกรธที่รุนแรงอันเกิดจากจิตใจ ท่านผู้รุ่งโรจนก็สาปแช่งพระราชาในขณะนั้น

1.41.13

योऽसौ वृद्धस्य तातस्य तथा कृच्छ्रगतस्य ह ।
स्कन्धे मृतं समास्राक्षीत्पन्नगं राजकिल्विषी ॥ १.४१.१३ ॥

ผู้ใดที่เอางูตายพาดไว้บนบ่าของบิดาข้าผู้ชราและกำลังประสบความทุกข์ ผู้นั้นเป็นคนบาป ทำความผิดต่อพระราชา

1.41.14

तं पापमतिसंक्रुद्धस्तक्षकः पन्नगेश्वरः ।
आशीविषस्तिग्मतेजा मद्वाक्यबलचोदितः ॥ १.४१.१४ ॥

งูหวงพิษ ราชาแห่งนาค มีพลังแหลมคม ถูกผลักดันด้วยกำลังแห่งถ้อยคำของข้า ได้โกรธจัดต่อผู้บาปนั้น คือตักษกะ

1.41.15

सप्तरात्रादितो नेता यमस्य सदनं प्रति ।
द्विजानामवमन्तारं कुरूणामयशस्करम् ॥ १.४१.१५ ॥

นับแต่นี้ไปอีกเจ็ดราตรี มันจะถูกนำไปยังที่อยู่ของพระยม ผู้ดูหมิ่นชนผู้เกิดสองครั้ง และนำความเสื่อมเสียมาสู่ตระกูลกุรุ

1.41.16

इति शप्त्वातिसंक्रुद्धः शृङ्गी पितरमभ्यगात् ।
आसीनं ग्रोव्रजे तस्मिन्वहन्तं शवपन्नगम् ॥ १.४१.१६ ॥

เมื่อสาปแช่งเช่นนั้นแล้ว ศฤงคีผู้โกรธจัดก็เข้าไปหาบิดา ซึ่งนั่งอยู่ในคอกโค และกำลังแบกซากงูตายอยู่

1.41.17

स तमलक्ष्य पितरं शृङ्गी स्कन्धगतेन वै ।
शवेन भुजगेनासीद्भूयः क्रोधसमाकुलः ॥ १.४१.१७ ॥

ศฤงคีเห็นบิดาพาดซากงูตายไว้บนบ่า ก็ยิ่งถูกความโกรธเข้าครอบงำอีกครั้ง

1.41.18

दुःखाच्चाश्रूणि मुमुचे पितरं चेदमब्रवीत् ।
श्रुत्वेमां धर्षणां तात तव तेन दुरात्मना ॥ १.४१.१८ ॥

ความเศร้าโศกทำให้น้ำตาไหลออกมา เขากล่าวกับบิดาว่า "พ่อเอ๋ย เมื่อได้ฟังการดูหมิ่นท่านที่คนชั่วจิตใจนั้นกระทำ..."

1.41.19

राज्ञा परिक्षिता कोपादशपं तमहं नृपम् ।
यथार्हति स एवोग्रं शापं कुरुकुलाधमः।
सप्तमेऽहनि तं पापं तक्षकः पन्नगोत्तमः ॥ १.४१.१९ ॥

ข้าได้สาปพระราชาปริกษิตผู้นั้นด้วยความโกรธ ผู้ที่ต่ำที่สุดในตระกูลกุรุสมควรรับคำสาปอันรุนแรงนี้ ในวันที่เจ็ด ตักษกะ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่นาค จะกัดผู้บาปนั้น

1.41.20

वैवस्वतस्य सदनं नेता परमदारुणम् ।
तमब्रवीत्पिता ब्रह्मंस्तथा कोपसमन्वितम् ॥ १.४१.२० ॥

มันจะนำพระองค์ไปยังที่อยู่อันน่าสะพรึงกลัวยิ่งของพระไววัสวตะ (พระยม) พราหมณ์ผู้เจริญ บิดาของเขากล่าวกับเขาเช่นนั้น ด้วยจิตที่เต็มไปด้วยความโกรธ

1.41.21

न मे प्रियं कृतं तात नैष धर्मस्तपस्विनाम् ।
वयं तस्य नरेन्द्रस्य विषये निवसामहे ॥ १.४१.२१ ॥

ลูกรัก เจ้ายังไม่ได้ทำสิ่งที่เป็นที่พอใจของพ่อ นี่ไม่ใช่หน้าที่ของนักพรตทั้งหลาย พวกเราอาศัยอยู่ในแคว้นของพระราชาพระองค์นั้น

1.41.22

न्यायतो रक्षितास्तेन तस्य पापं न रोचये ।
सर्वथा वर्तमानस्य राज्ञो ह्यस्मद्विधैः सदा ॥ १.४१.२२ ॥

เราทั้งหลายได้รับการคุ้มครองโดยชอบธรรมจากพระองค์ พ่อไม่เห็นด้วยกับความชั่วร้ายของพระองค์ สำหรับพระราชาที่ประพฤติดีต่อคนอย่างเราเสมอ บาปนี้ย่อมยอมรับไม่ได้

1.41.23

क्षन्तव्यं पुत्र धर्मो हि हतो हन्ति न संशयः ।
यदि राजा न संरक्षेत्पीडा नः परमा भवेत् ॥ १.४१.२३ ॥

ลูกรัก ควรให้อภัย เพราะธรรมที่ถูกทำลายย่อมทำลายกลับมา ไม่ต้องสงสัยเลย หากพระราชาไม่คุ้มครองเรา ความทุกข์ใหญ่หลวงจะเกิดขึ้นแก่พวกเรา

1.41.24

न शक्नुयाम चरितुं धर्मं पुत्र यथासुखम् ।
रक्षमाणा वयं तात राजभिर्धर्मदृष्टिभिः ॥ १.४१.२४ ॥

ลูกรัก พวกเราไม่อาจประพฤติธรรมได้อย่างสบายใจ ลูกรักเอ๋ย เราทำได้ก็ต่อเมื่อได้รับการคุ้มครองจากพระราชาผู้มีธรรมเป็นที่ตั้ง

1.41.25

चरामो विपुलं धर्मं तेषां भागोऽस्ति धर्मतः ।
सर्वथा वर्तमानस्य राज्ञः क्षन्तव्यमेव हि ॥ १.४१.२५ ॥

เราประพฤติธรรมอย่างกว้างขวาง และพวกท่านก็มีส่วนในธรรมนั้นโดยชอบ พระราชาที่ประพฤติดีในทุกด้านย่อมควรได้รับการให้อภัยอย่างแน่นอน

1.41.26

परिक्षित्तु विशेषेण यथाऽस्य प्रपितामहः ।
रक्षत्यस्मांस्तथा राज्ञा रक्षितव्याः प्रजा विभो ॥ १.४१.२६ ॥

ท่านปริกษิตโดยเฉพาะ ดังที่ปู่ทวดของพระองค์คุ้มครองเรา พระราชาก็ควรคุ้มครองประชาราษฎร์ฉันนั้น ข้าแต่ผู้ยิ่งใหญ่

1.41.27

अराजके जनपदे दोषा जायन्ति वै सदा ।
उद्वृत्तं सततं लोकं राजा दण्डेन शास्ति वै ॥ १.४१.२७ ॥

ในแคว้นที่ไม่มีพระราชา โทษภัยย่อมเกิดขึ้นเสมอ พระราชาย่อมปราบคนที่ประพฤติเกินขอบเขตด้วยการลงโทษอยู่เป็นนิตย์

1.41.28

दण्डात्प्रतिभयं भूयः शान्तिरुत्पद्यते तदा ।
नोद्विग्नश्चरते धर्मं नोद्विग्नश्चरते क्रियाम् ॥ १.४१.२८ ॥

เมื่อมีการลงโทษ ความกลัวก็เกิดขึ้นตอบโต้ แล้วความสงบจึงเกิดขึ้น ผู้ไม่หวาดหวั่นย่อมประพฤติธรรม ผู้ไม่หวาดหวั่นย่อมปฏิบัติหน้าที่

1.41.29

राज्ञा प्रतिष्ठितो धर्मो धर्मात्स्वर्गः प्रतिष्ठितः ।
राज्ञो यज्ञक्रियाः सर्वा यज्ञाद्देवाः प्रतिष्ठिताः ॥ १.४१.२९ ॥

ธรรมได้รับการสถาปนาโดยพระราชา และจากธรรมสวรรค์ก็ได้รับการสถาปนา พิธียัญทั้งปวงเป็นของพระราชา และจากยัญเทวดาทั้งหลายก็ได้รับการสถาปนา

1.41.30

देवाद्वृष्टिः प्रवर्तेत वृष्टेरोषधयः स्मृताः ।
ओषधिभ्यो मनुष्याणां धारयन्सततं हितम् ॥ १.४१.३० ॥

จากเทวดาฝนย่อมตกลงมา จากฝนพืชสมุนไพรทั้งหลายย่อมเกิดขึ้น และจากพืชสมุนไพรความผาสุกของมนุษย์ทั้งหลายก็ดำรงอยู่เป็นนิตย์

1.41.31

मनुष्याणां च यो धाता राजा राज्यकरः पुनः ।
दशश्रोत्रियसमो राजा इत्येवं मनुरब्रवीत् ॥ १.४१.३१ ॥

พระราชาผู้ค้ำจุนมนุษย์และปกครองแคว้นนั้น เสมอด้วยพราหมณ์ผู้รู้พระเวทสิบท่าน มนุได้กล่าวไว้ดังนี้

1.41.32

तेनेह क्षुधितेनैत्य श्रान्तेन मृगलिप्सुना ।
अजानता कृतं मन्ये व्रतमेतदिदं मम ॥ १.४१.३२ ॥

ที่นี่ เขาผู้หิวโหยและอ่อนล้าเดินทางมาแสวงหากวาง ข้าเข้าใจว่าเขาได้ละเมิดวัตรนี้ของข้าโดยไม่รู้ตัว

1.41.33

कस्मादिदं त्वया बाल्यात्सहसा दुष्कृतं कृतम् ।
न ह्यर्हति नृपः शापमस्मत्तः पुत्र सर्वथा ॥ १.४१.३३ ॥

ลูกรัก เหตุใดเจ้าจึงทำการชั่วร้ายนี้ลงไปอย่างหุนหันพลันแล่นเพราะความเยาว์วัย พระราชาย่อมไม่สมควรได้รับคำสาปจากพวกเราเลยแม้แต่น้อย