మహాభారతం · అధ్యాయం 1.41
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.41.1
एवमुक्तः स तेजस्वी शृङ्गी कोपसमन्वितः ।
मृतधारं गुरुं श्रुत्वा पर्यतप्यत मन्युना ॥ १.४१.१ ॥
ఇలా చెప్పబడినప్పుడు ఆ తేజస్వి శృంగి కోపంతో నిండిపోయాడు. తన తండ్రి మృతధారుడి గురించి విని, మన్యువుతో హృదయం తపించింది.
1.41.2
स त कृशमक्षिप्रेक्ष्य सूनृतां वाचमुत्सृजन् ।
अपृच्छत्तं कथं तातः सर्वभूतहिते रतः ॥ १.४१.२ ॥
అతడు కృశుడిని చూసి, మధురమైన సత్యవాక్యం పలుకుతూ, అన్ని ప్రాణుల హితంలో నిమగ్నుడైన నా తండ్రి ఎలా (మరణించాడు)? అని అడిగాడు.
1.41.3
अनन्यचेताः सततं विष्णुं दवेमतोषयत् ।
वन्यान्नभोजी सततं मुनिर्मौनव्रते स्थितः।
एवंभूतः स तेजस्वी स मेऽद्य मृतधारकः ॥ १.४१.३ ॥
అనన్య చిత్తంతో నిరంతరం విష్ణువును (దేవుడిని) సంతోషపెట్టి, అడవి ఆహారం తింటూ, మౌనవ్రతంలో స్థిరుడైన ముని — ఇలాంటి తేజస్వి అయిన ఆయన ఈ రోజు నా మృతధారకుడయ్యాడు.
1.41.4
राज्ञा परिक्षिता तात मृगयां परिधावता ।
अवसक्तः पितुस्तेऽद्य मृतः स्कन्धे भुजङ्गमः ॥ १.४१.४ ॥
ప్రియ కుమారా! వేటలో పరుగెత్తిన రాజు పరీక్షిత్తు వలన, ఈ రోజు నీ తండ్రి భుజం మీద వేలాడదీయబడిన పామువలన ఆయన మరణించాడు.
1.41.5
किं मे पित्रा कृतं तस्य राज्ञोऽनिष्टं दुरात्मनः ।
ब्रूहि तत्कृश तत्त्वेन पश्य मे तपसो बलम् ॥ १.४१.५ ॥
నా తండ్రి ఆ దుష్టాత్ముడైన రాజుకు ఏ అపకారం చేశాడు? కృశా, అది యథార్థంగా చెప్పు. నా తపస్సు బలాన్ని చూడు.
1.41.6
स राजा मृगयां यातः परिक्षिदभिमन्युजः ।
ससार मृगमेकाकी विद्ध्वा बाणेन शीघ्रगम् ॥ १.४१.६ ॥
ఆ రాజు, అభిమన్యుని కుమారుడు పరీక్షిత్తు, వేటకు వెళ్ళాడు. వేగంగా పరుగెత్తే జింకను బాణంతో కొట్టి, ఒంటరిగా దాని వెంట పరిగెత్తాడు.
1.41.7
न चापश्यन्मृगं राजा चरंस्तस्मिन्महावने ।
पितरं ते स दृष्ट्वैव पप्रच्छानभिभाषिणम् ॥ १.४१.७ ॥
ఆ విశాల అరణ్యంలో సంచరిస్తూ రాజు ఆ మృగాన్ని చూడలేదు. మీ తండ్రిని చూసిన వెంటనే, మాట్లాడనివాడిని అతడు ప్రశ్నించాడు.
1.41.8
तं स्थाणुभूतं तिष्ठन्तं क्षुत्पिपासाश्रमातुरः ।
पुनःपुनर्मृगं नष्टं प्रपच्छ पितरं तव ॥ १.४१.८ ॥
ఆకలి, దాహం, అలసటతో బాధపడిన రాజు, స్థాణువులా నిలిచి ఉన్న ఆ మునిని తప్పిపోయిన మృగం గురించి మళ్ళీ మళ్ళీ మీ తండ్రిని అడిగాడు.
1.41.9
स च मौनव्रतोपेतो नैव तं प्रत्यभाषत ।
तस्य राजा धनुष्कोट्या सर्पं स्कन्धे समासजत् ॥ १.४१.९ ॥
అయితే మౌనవ్రతంలో ఉన్న ఆయన అతనికి సమాధానం ఇవ్వలేదు. అప్పుడు రాజు తన ధనుస్సు కొనతో ఆయన భుజంపై ఒక పామును తగిలించాడు.
1.41.10
शृङ्गिंस्तव पिता सोऽपि तथैवास्ते यतव्रतः ।
सोऽपि राजा स्वनगरं प्रस्थितो गजसाह्वयम् ॥ १.४१.१० ॥
శృంగీ! మీ తండ్రి కూడా అలాగే వ్రతదీక్షతో ఉన్నాడు. ఆ రాజు కూడా తన నగరమైన గజసాహ్వయానికి వెళ్ళిపోయాడు.
1.41.11
श्रुत्वैवमृषिपुत्रस्तु शवं स्कन्धे प्रतिष्ठितम् ।
कोपसंरक्तनयनः प्रज्वलन्निव मन्युना ॥ १.४१.११ ॥
ఇది విని, భుజంపై శవం ఉంచబడిన ఋషి-పుత్రుని కళ్ళు కోపంతో ఎర్రబడ్డాయి; అతడు మన్యువుతో మండుతున్నట్లుగా ఉన్నాడు.
1.41.12
आविष्टः स हि कोपेन शशाप नृपतिं तदा ।
वार्युपस्पृश्य तेजस्वी क्रोधवेगबलात्कृतः ॥ १.४१.१२ ॥
కోపంతో ఆవేశితుడైన ఆ తేజస్వి, అప్పుడు నీటితో ఆచమనం చేసి, కోపవేగబలంతో ప్రేరితుడై, రాజును శపించాడు.
1.41.13
योऽसौ वृद्धस्य तातस्य तथा कृच्छ्रगतस्य ह ।
स्कन्धे मृतं समास्राक्षीत्पन्नगं राजकिल्विषी ॥ १.४१.१३ ॥
వృద్ధుడైన తండ్రి కష్టంలో ఉన్నప్పుడు ఆయన భుజంపై చనిపోయిన పామును ఉంచిన, రాజుకు అపరాధం చేసిన ఆ పాపిని.
1.41.14
तं पापमतिसंक्रुद्धस्तक्षकः पन्नगेश्वरः ।
आशीविषस्तिग्मतेजा मद्वाक्यबलचोदितः ॥ १.४१.१४ ॥
ఆ పాపిపై అత్యంత కోపించిన సర్పరాజు తక్షకుడు, తీక్ష్ణ తేజస్సు గల విషసర్పం, నా మాటల బలంతో ప్రేరేపితుడై.
1.41.15
सप्तरात्रादितो नेता यमस्य सदनं प्रति ।
द्विजानामवमन्तारं कुरूणामयशस्करम् ॥ १.४१.१५ ॥
ఈ రోజు నుండి ఏడు రాత్రుల లోపల అతడు యముని నివాసానికి తీసుకుపోబడతాడు; అతడు బ్రాహ్మణులను అవమానించి కురువంశానికి అపకీర్తి తెచ్చినవాడు.
1.41.16
इति शप्त्वातिसंक्रुद्धः शृङ्गी पितरमभ्यगात् ।
आसीनं ग्रोव्रजे तस्मिन्वहन्तं शवपन्नगम् ॥ १.४१.१६ ॥
ఈ విధంగా శపించి మిక్కిలి కోపించిన శృంగి, గోశాలలో కూర్చుని చనిపోయిన పామును మోస్తున్న తన తండ్రి వద్దకు వెళ్ళాడు.
1.41.17
स तमलक्ष्य पितरं शृङ्गी स्कन्धगतेन वै ।
शवेन भुजगेनासीद्भूयः क्रोधसमाकुलः ॥ १.४१.१७ ॥
శృంగి తన తండ్రిని చూశాడు; ఆయన భుజంపై చనిపోయిన పాము ఉంది. ఆయన మళ్ళీ కోపంతో కలతచెందాడు.
1.41.18
दुःखाच्चाश्रूणि मुमुचे पितरं चेदमब्रवीत् ।
श्रुत्वेमां धर्षणां तात तव तेन दुरात्मना ॥ १.४१.१८ ॥
దుఃఖంతో ఆయన కళ్ళ నుండి కన్నీళ్లు కారాయి; ఆయన తండ్రితో ఇలా అన్నాడు: తండ్రీ, ఆ దుష్టుడు నీకు చేసిన ఈ అవమానాన్ని విని.
1.41.19
राज्ञा परिक्षिता कोपादशपं तमहं नृपम् ।
यथार्हति स एवोग्रं शापं कुरुकुलाधमः।
सप्तमेऽहनि तं पापं तक्षकः पन्नगोत्तमः ॥ १.४१.१९ ॥
రాజు పరీక్షిత్తు కోపంతో నన్ను అవమానించాడు; అందుకే ఆ రాజుకు నేను శాపమిచ్చాను. కురు వంశంలో అధముడైన అతడు ఆ భయంకర శాపానికి అర్హుడు. ఏడవ రోజున ఆ పాపిని సర్పాలలో ఉత్తముడైన తక్షకుడు కాటు వేస్తాడు.
1.41.20
वैवस्वतस्य सदनं नेता परमदारुणम् ।
तमब्रवीत्पिता ब्रह्मंस्तथा कोपसमन्वितम् ॥ १.४१.२० ॥
అతడిని వైవస్వతుని (యముని) అతి భయంకరమైన నివాసానికి తీసుకువెళ్తాడు. ఓ బ్రాహ్మణా, కోపంతో నిండిన అతనితో తండ్రి ఇలా అన్నాడు.
1.41.21
न मे प्रियं कृतं तात नैष धर्मस्तपस्विनाम् ।
वयं तस्य नरेन्द्रस्य विषये निवसामहे ॥ १.४१.२१ ॥
ప్రియ కుమారా, నీవు నాకు ప్రియమైన పని చేయలేదు. ఇది తపస్వుల ధర్మం కాదు. మనం ఆ రాజు రాజ్యంలో నివసిస్తున్నాము.
1.41.22
न्यायतो रक्षितास्तेन तस्य पापं न रोचये ।
सर्वथा वर्तमानस्य राज्ञो ह्यस्मद्विधैः सदा ॥ १.४१.२२ ॥
అతడు న్యాయంగా మమ్మల్ని రక్షించాడు. అతని ఈ పాపం నాకు ఇష్టం లేదు. మావంటి వారికి ఎల్లప్పుడూ అన్ని విధాలుగా నడుచుకునే ఆ రాజు ఈ పాపం నాకు అంగీకారం కాదు.
1.41.23
क्षन्तव्यं पुत्र धर्मो हि हतो हन्ति न संशयः ।
यदि राजा न संरक्षेत्पीडा नः परमा भवेत् ॥ १.४१.२३ ॥
కుమారా, క్షమించాలి; నాశనం చేయబడిన ధర్మమే నాశనం చేస్తుంది, ఇందులో సందేహం లేదు. రాజు మమ్మల్ని రక్షించకపోతే మాకు గొప్ప బాధ కలుగుతుంది.
1.41.24
न शक्नुयाम चरितुं धर्मं पुत्र यथासुखम् ।
रक्षमाणा वयं तात राजभिर्धर्मदृष्टिभिः ॥ १.४१.२४ ॥
కుమారా, మనం ధర్మాన్ని సుఖంగా ఆచరించలేము. ప్రియ కుమారా, ధర్మాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకునే రాజుల చేత రక్షించబడినప్పుడే మనం అలా చేయగలము.
1.41.25
चरामो विपुलं धर्मं तेषां भागोऽस्ति धर्मतः ।
सर्वथा वर्तमानस्य राज्ञः क्षन्तव्यमेव हि ॥ १.४१.२५ ॥
మేము విపుల ధర్మాన్ని ఆచరిస్తాము; ధర్మప్రకారం దానిలో వారికీ భాగం ఉంది. అన్ని విధాలుగా ప్రవర్తించే రాజును క్షమించాలి.
1.41.26
परिक्षित्तु विशेषेण यथाऽस्य प्रपितामहः ।
रक्षत्यस्मांस्तथा राज्ञा रक्षितव्याः प्रजा विभो ॥ १.४१.२६ ॥
పరీక్షిత్తు విశేషంగా, ఇతని ముత్తాత మనలను రక్షించినట్లు, ఓ విభో, రాజు ప్రజలను రక్షించాలి.
1.41.27
अराजके जनपदे दोषा जायन्ति वै सदा ।
उद्वृत्तं सततं लोकं राजा दण्डेन शास्ति वै ॥ १.४१.२७ ॥
రాజులేని దేశంలో ఎల్లప్పుడూ దోషాలు పుడతాయి; రాజు దండంతో ఎదురుతిరిగే ప్రజలను నిరంతరం అదుపులో ఉంచుతాడు.
1.41.28
दण्डात्प्रतिभयं भूयः शान्तिरुत्पद्यते तदा ।
नोद्विग्नश्चरते धर्मं नोद्विग्नश्चरते क्रियाम् ॥ १.४१.२८ ॥
దండం వల్ల తిరిగి భయం కలుగుతుంది; అప్పుడు శాంతి ఏర్పడుతుంది. భయం లేనివారై ధర్మాన్ని ఆచరిస్తారు; భయం లేనివారై కర్మలు చేస్తారు.
1.41.29
राज्ञा प्रतिष्ठितो धर्मो धर्मात्स्वर्गः प्रतिष्ठितः ।
राज्ञो यज्ञक्रियाः सर्वा यज्ञाद्देवाः प्रतिष्ठिताः ॥ १.४१.२९ ॥
రాజు ద్వారా ధర్మం స్థిరపడుతుంది; ధర్మం వల్ల స్వర్గం స్థిరపడుతుంది. రాజు యొక్క యజ్ఞకర్మలన్నీ ఉన్నాయి; యజ్ఞం వల్ల దేవతలు స్థిరపడతారు.
1.41.30
देवाद्वृष्टिः प्रवर्तेत वृष्टेरोषधयः स्मृताः ।
ओषधिभ्यो मनुष्याणां धारयन्सततं हितम् ॥ १.४१.३० ॥
దేవుని నుండి వర్షం కురుస్తుంది; వర్షం నుండి ఓషధులు అని చెప్పబడ్డాయి; ఓషధుల ద్వారా మనుషులకు ఎల్లప్పుడూ హితం కలుగుతుంది.
1.41.31
मनुष्याणां च यो धाता राजा राज्यकरः पुनः ।
दशश्रोत्रियसमो राजा इत्येवं मनुरब्रवीत् ॥ १.४१.३१ ॥
మనుష్యులను పోషించి రాజ్యాన్ని పాలించే రాజు పది మంది శ్రోత్రియ బ్రాహ్మణులతో సమానుడు — అని మనువు ఇలా చెప్పాడు.
1.41.32
तेनेह क्षुधितेनैत्य श्रान्तेन मृगलिप्सुना ।
अजानता कृतं मन्ये व्रतमेतदिदं मम ॥ १.४१.३२ ॥
ఇక్కడ ఆకలితో, అలసటతో, జింకను వెతుకుతూ వచ్చిన అతడు తెలియక నా ఈ వ్రతాన్ని చేశాడని నేను భావిస్తున్నాను.
1.41.33
कस्मादिदं त्वया बाल्यात्सहसा दुष्कृतं कृतम् ।
न ह्यर्हति नृपः शापमस्मत्तः पुत्र सर्वथा ॥ १.४१.३३ ॥
కుమారా, బాల్యం వల్ల నీవు ఇంత దుష్కార్యాన్ని ఎందుకు తొందరపడి చేశావు? రాజు ఏ విధంగానైనా మా నుండి శాపానికి అర్హుడు కాడు.