ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 1.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.49.1
यदपृच्छत्तदा राजा मन्त्रिणो जनमेजयः ।
पितुः स्वर्गगतिं तन्मे विस्तरेण पुनर्वद ॥ १.४९.१ ॥
ಆಗ ರಾಜ ಜನಮೇಜಯನು ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದನ್ನು, ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಸ್ವರ್ಗಗಮನದ ಕುರಿತಾದುದನ್ನು ನನಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿರಿ.
1.49.2
शृणु ब्रह्मन्यथाऽपृच्छन्मन्त्रिणो नृपतिस्तदा ।
यथा चाख्यातवन्तस्ते निधनं तत्परिक्षितः ॥ १.४९.२ ॥
ಕೇಳು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ! ಆಗ ರಾಜನು ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದಂತೆ, ಅವರು ಪರೀಕ್ಷಿತನ ಮರಣವನ್ನು ಹೇಳಿದಂತೆ ಕೇಳು.
1.49.3
जानन्ति स्म भवन्तस्तद्यथावृत्तं पितुर्मम ।
आसीद्यथा स निधनं गतः काले महायशाः ॥ १.४९.३ ॥
ನನ್ನ ತಂದೆಯ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ನೀವು ಬಲ್ಲಿರಿ, ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ಕಾಲ ಬಂದಾಗ ಅವನು ಹೇಗೆ ಮರಣಹೊಂದಿದನೆಂದು.
1.49.4
श्रुत्वा भवत्सकाशाद्धि पितुर्वृत्तमशेषतः ।
कल्याणं प्रतिपत्स्यामि विपरीतं न जातुचित् ॥ १.४९.४ ॥
ನಿಮ್ಮಿಂದ ನನ್ನ ತಂದೆಯ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಕೇಳಿ, ನಾನು ಮಂಗಳವನ್ನೇ ಪಡೆಯುವೆನು, ಎಂದಿಗೂ ವಿರುದ್ಧವಲ್ಲ.
1.49.5
मन्त्रिणोऽथाब्रुवन्वाक्यं पृष्टास्तेन महात्मना ।
सर्वे धर्मविदः प्राज्ञा राजानं जनमेजयम् ॥ १.४९.५ ॥
ಆಗ ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಕೇಳಿದ ಮಂತ್ರಿಗಳು, ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಲ್ಲ ಪ್ರಾಜ್ಞರು, ರಾಜ ಜನಮೇಜಯನಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದರು.
1.49.6
शृणु पार्थिव यद्ब्रूषे पितुस्तव महात्मनः ।
चरितं पार्थिवेन्द्रस्य यथा निष्ठां गतश्च सः ॥ १.४९.६ ॥
ಅರಸನೇ, ಕೇಳು! ನಿನ್ನ ಮಹಾತ್ಮ ತಂದೆ, ರಾಜಾಧಿರಾಜನ ಚರಿತ್ರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನೀನು ಹೇಳುವುದು, ಅವನು ಹೇಗೆ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದನೆಂದು.
1.49.7
धर्मात्मा च महात्मा च प्रजापालः पिता तव ।
आसीदिहायथा वृत्तः स महात्मा शृणुष्व तत् ॥ १.४९.७ ॥
ನಿನ್ನ ತಂದೆ ಧರ್ಮಾತ್ಮನೂ ಮಹಾತ್ಮನೂ ಪ್ರಜಾಪಾಲಕನೂ ಆಗಿದ್ದನು. ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ನಡೆದುಕೊಂಡನೆಂಬುದನ್ನು ಕೇಳು.
1.49.8
चातुर्वर्ण्यं स्वधर्मस्थं स कृत्वा पर्यरक्षत ।
धर्मतो धर्मविद्राजा धर्मो विग्रहवानिव ॥ १.४९.८ ॥
ಆ ರಾಜನು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಸ್ವಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಿದನು. ಧರ್ಮವನ್ನರಿತ ಆ ರಾಜನು ಧರ್ಮಾನುಸಾರ ಆಳಿದನು; ಅವನು ಮೂರ್ತಿವೆತ್ತ ಧರ್ಮದಂತಿದ್ದನು.
1.49.9
ररक्ष पृथिवीं देवीं श्रीमानतुलविक्रमः ।
द्वेष्टारस्तस्य नैवासन्स च द्वेष्टि न कंचन ॥ १.४९.९ ॥
ಅನುಪಮ ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ಆ ಶ್ರೀಮಂತನು ದೇವಿಯಾದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು. ಅವನಿಗೆ ಶತ್ರುಗಳಿರಲಿಲ್ಲ; ಅವನು ಯಾರನ್ನೂ ದ್ವೇಷಿಸಲಿಲ್ಲ.
1.49.10
समः सर्वेषु भूतेषु प्रजापतिरिवाभवत् ।
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चैव स्वकर्मसु ॥ १.४९.१० ॥
ಅವನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಜಾಪತಿಯಂತೆ ಸಮದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳವನಾದನು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ವೈಶ್ಯರು ಹಾಗೂ ಶೂದ್ರರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದರು.
1.49.11
स्थितः सुमनसो राजंस्तेन राज्ञा स्वधिष्ठिताः ।
विधवानाथविकलान्कृपणांश्च बभार सः ॥ १.४९.११ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಆ ರಾಜನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜನರು ಸಂತುಷ್ಟ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದರು. ಅವನು ವಿಧವೆಯರನ್ನು, ಅನಾಥರನ್ನು, ಅಂಗವಿಕಲರನ್ನು ಮತ್ತು ದೀನರನ್ನು ಪೋಷಿಸಿದನು.
1.49.12
सुदर्शः सर्वभूतानामासीत्सोम इवापरः ।
तुष्टपुष्टजनः श्रीमान्सत्यवाग्दृढविक्रमः ॥ १.४९.१२ ॥
ಅವನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಾಣಸಿಗುವವನಾಗಿದ್ದನು; ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಚಂದ್ರನಂತೆ. ಅವನ ಪ್ರಜೆಗಳು ತೃಪ್ತರೂ ಸಮೃದ್ಧರೂ ಆಗಿದ್ದರು; ಅವನು ಶ್ರೀಮಂತನು, ಸತ್ಯವಾದಿ, ದೃಢ ಪರಾಕ್ರಮಿ.
1.49.13
धनुर्वेदे तु शिष्योऽभून्नृपः शारद्वतस्य सः ।
गोविन्दस्य प्रियश्चासीत्पिता ते जनमेजय ॥ १.४९.१३ ॥
ಧನುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಅವನು ಶಾರದ್ವತನ (ಕೃಪನ) ಶಿಷ್ಯನಾದನು; ಗೋವಿಂದನಿಗೆ ಪ್ರಿಯನೂ ಆಗಿದ್ದನು. ಜನಮೇಜಯ, ಅವನೇ ನಿನ್ನ ತಂದೆ.
1.49.14
लोकस्य चैव सर्वस्य प्रिय आसीन्महायशाः ।
परिक्षीणेषु कुरुषु सोत्तरायामजीजनत् ॥ १.४९.१४ ॥
ಅವನು ಲೋಕದ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರಿಯನಾಗಿದ್ದ, ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದ. ಕುರುಗಳು ಕ್ಷೀಣಿಸಿದಾಗ ಅವನು ಉತ್ತರೆಯಲ್ಲಿ (ಒಬ್ಬ ಮಗನನ್ನು) ಪಡೆದನು.
1.49.15
परिक्षिदभवत्तेन सौभद्रस्यात्मजो बली ।
राजधर्मार्थकुशलो युक्तः सर्वगुणैर्वृतः ॥ १.४९.१५ ॥
ಅವನಿಂದ ಸುಭದ್ರೆಯ ಮಗನಾದ (ಅಭಿಮನ್ಯುವಿನ) ಬಲಶಾಲಿ ಮಗ ಪರೀಕ್ಷಿತನು ಹುಟ್ಟಿದನು; ಅವನು ರಾಜಧರ್ಮ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾಗಿದ್ದು ಎಲ್ಲಾ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದನು.
1.49.16
जितेन्द्रियश्चात्मवांश्च मेधावी धर्मसेविता ।
षड्वर्गजिन्महाबुद्धिर्नीतिशास्त्रविदुत्तमः ॥ १.४९.१६ ॥
ಅವನು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದವನು, ಆತ್ಮಸಂಯಮಿ, ಬುದ್ಧಿವಂತ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಸೇವಿಸುವವನು; ಆರು ವಿಕಾರಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದವನು, ಮಹಾಬುದ್ಧಿವಂತ, ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರ ತಿಳಿದವರಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮನು.
1.49.17
प्रजा इमास्तव पिता षष्टिवर्षाण्यपालयत् ।
ततो दिष्टान्तमापन्नः सर्वेषां दुःखमावहन् ॥ १.४९.१७ ॥
ನಿನ್ನ ತಂದೆ ಈ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಅರವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪಾಲಿಸಿದನು. ಅನಂತರ ವಿಧಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ದುಃಖವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದನು.
1.49.18
ततस्त्वं पुरुषश्रेष्ठ धर्मेण प्रतिपेदिवान् ।
इदं वर्षसहस्राणि राज्यं कुरुकुलागतम्।
बाल एवाभिषिक्तस्त्वं सर्वभूतानुपालकः ॥ १.४९.१८ ॥
ಆಗ ಓ ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನೀನು ಧರ್ಮಾನುಸಾರವಾಗಿ ಕುರುಕುಲದಿಂದ ಬಂದ ಈ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಗಳಿಗಾಗಿ ಪಡೆದೆ. ಬಾಲಕನಾಗಿರುವಾಗಲೇ ನಿನಗೆ ಅಭಿಷೇಕವಾಯಿತು; ನೀನು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ರಕ್ಷಕ.
1.49.19
नास्मिन्कुले जातु बभूव राजा ।
यो न प्रजानां प्रियकृत्प्रियश्च।
विशेषतः प्रेक्ष्य पितामहानां ।
वृत्तं महद्वृत्तपरायणानाम् ॥ १.४९.१९ ॥
ಈ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನು ಮಾಡಿ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಿಯನಾದ ರಾಜನಿರಲಿಲ್ಲ; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಹಾನ್ ನಡತೆಯಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠರಾಗಿದ್ದ ಪಿತಾಮಹರ ನಡತೆಯನ್ನು ನೋಡಿದರೆ.
1.49.20
कथं निधनमापन्नः पिता मम तथाविधः ।
आचक्षध्वं यथावन्मे श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥ १.४९.२० ॥
ಅಂತಹ ನನ್ನ ತಂದೆ ಹೇಗೆ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು? ಅದನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ನನಗೆ ಹೇಳಿ; ಸತ್ಯವಾಗಿ ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.
1.49.21
एवं संचोदिता राज्ञा मन्त्रिणस्ते नराधिपम् ।
ऊचुः सर्वे यथावृत्तं राज्ञः प्रियहितैषिणः ॥ १.४९.२१ ॥
ರಾಜನಿಂದ ಹೀಗೆ ಪ್ರೇರಿತರಾದ, ರಾಜನ ಹಿತ ಮತ್ತು ಪ್ರಿಯವನ್ನು ಬಯಸುವ ಆ ಮಂತ್ರಿಗಳೆಲ್ಲರೂ ನಡೆದಂತೆಯೇ ಆ ನರಾಧಿಪನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.
1.49.22
स राजा पृथिवीपालः सर्वशस्त्रभृतां वरः ।
बभूव मृगयाशीलस्तव राजन्पिता सदा ॥ १.४९.२२ ॥
ಆ ರಾಜ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವನು, ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು; ಓ ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ತಂದೆ ಸದಾ ಬೇಟೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾಗಿದ್ದನು.
1.49.23
यथा पाण्डुर्महाबाहुर्धनुर्धरवरो युधि ।
अस्मास्वासज्य सर्वाणि राजकार्याण्यशेषतः ॥ १.४९.२३ ॥
ಮಹಾಬಾಹು ಪಾಂಡು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ಲುಗಾರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಎಲ್ಲಾ ರಾಜಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಸಿದಂತೆ.
1.49.24
स कदाचिद्वनगतो मृगं विव्याध पत्रिणा ।
विद्ध्वा चान्वसरत्तूर्णं तं मृगं गहने वने ॥ १.४९.२४ ॥
ಅವರು ಒಮ್ಮೆ ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಬಾಣದಿಂದ ಒಂದು ಜಿಂಕೆಯನ್ನು ಹೊಡೆದರು; ಹೊಡೆದ ಆ ಜಿಂಕೆಯನ್ನು ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆನ್ನಟ್ಟಿದರು.
1.49.25
पदातिर्बद्धनिस्त्रिंशस्ततायुधकलापवान् ।
न चाससाद गहने मृगं नष्टं पिता तव ॥ १.४९.२५ ॥
ನಡೆದುಕೊಂಡು, ಖಡ್ಗವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ಬತ್ತಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ದಟ್ಟ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಓಡಿಹೋದ ಜಿಂಕೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ತಂದೆ ಸಿಕ್ಕಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ.
1.49.26
परिश्रान्तो वयस्थश्च षष्टिवर्षो जरान्वितः ।
क्षुधितः स महारण्ये ददर्श मुनिसत्तमम् ॥ १.४९.२६ ॥
ದಣಿದು, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅರವತ್ತು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವನಾಗಿ, ಮುಪ್ಪಿನಿಂದ ಕೂಡಿ, ಹಸಿವಿನಿಂದ ಆ ಮಹಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮುನಿಯನ್ನು ಕಂಡನು.
1.49.27
स तं पप्रच्छ राजेन्द्रो मुनिं मौनव्रते स्थितम् ।
न च किंचिदुवाचेदं पृष्टोऽपि समुनिस्तदा ॥ १.४९.२७ ॥
ಆ ರಾಜೇಂದ್ರನು ಮೌನವ್ರತದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಆ ಮುನಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದನು; ಕೇಳಿದರೂ ಆ ಮುನಿ ಆಗ ಏನನ್ನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ.
1.49.28
ततो राजा क्षुच्छ्रमार्तस्तं मुनिं स्थाणुवत्स्थितम् ।
मौनव्रतधरं शान्तं सद्यो मन्युवशं गतः ॥ १.४९.२८ ॥
ಆಗ ಹಸಿವು ಮತ್ತು ದಣಿವಿನಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ರಾಜನು, ಕಂಬದಂತೆ ನಿಂತಿದ್ದ, ಮೌನವ್ರತಧಾರಿಯಾದ, ಶಾಂತನಾದ ಆ ಮುನಿಯ ಮೇಲೆ ತಕ್ಷಣ ಕೋಪಕ್ಕೆ ವಶನಾದನು.
1.49.29
न बुबोध च तं राजा मौनव्रतधरं मुनिम् ।
स तं क्रोधसमाविष्टो धर्षयामास ते पिता ॥ १.४९.२९ ॥
ರಾಜನು ಮೌನವ್ರತಧಾರಿಯಾದ ಆ ಮುನಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಿಲ್ಲ; ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅವನು, ನಿಮ್ಮ ತಂದೆ, ಆ ಮುನಿಯನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದನು.
1.49.30
मृतं सर्पं धनुष्कोट्या समुत्क्षिप्य धरातलात् ।
तस्य शुद्धात्मनः प्रादात्स्कन्धे भरतसत्तम ॥ १.४९.३० ॥
ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಬಿಲ್ಲಿನ ತುದಿಯಿಂದ ನೆಲದಿಂದ ಸತ್ತ ಹಾವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಆ ಶುದ್ಧಾತ್ಮನ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿದನು.
1.49.31
न चोवाच स मेधावी तमथो साध्वसाधु वा ।
तस्थौ तथैव चाक्रुद्धः सर्पं स्कन्धेन धारयन् ॥ १.४९.३१ ॥
ಆ ಮೇಧಾವಿ ಅವನಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದಾಗಲಿ ಕೆಟ್ಟದಾಗಲಿ ಏನನ್ನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ; ಕೋಪವಿಲ್ಲದೆ ಹಾಗೆಯೇ ನಿಂತು, ಹಾವನ್ನು ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತಿದ್ದನು.