Mahābhārata · Adhyāya 1.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.50.1
ततः स राजा राजेन्द्र स्कन्धे तस्य भुजंगमम् ।
मुनेः क्षुत्क्षाम आसज्य स्वपुरं प्रययौ पुनः ॥ १.५०.१ ॥
Entonces aquel rey, oh señor de reyes, debilitado por el hambre, colgó una serpiente del hombro del sabio y regresó de nuevo a su ciudad.
1.50.2
ऋषेस्तस्य तु पुत्रोऽभूद्गति जातो महायशाः ।
शृङ्गी नाम महातेजास्तिग्मवीर्योऽतिकोपनः ॥ १.५०.२ ॥
Aquel sabio tuvo un hijo de gran fama, llamado Śṛṅgī, de gran esplendor, de vigor feroz y muy iracundo.
1.50.3
ब्रह्माणं समुपागम्य मुनिः पूजां चकार ह ।
सोऽनुज्ञातस्ततस्तत्र शृङ्गी शुश्राव तं तदा ॥ १.५०.३ ॥
El sabio se acercó a Brahmā y le rindió culto; y, habiendo recibido permiso, Śṛṅgī oyó entonces allí lo sucedido.
1.50.4
सख्युः सकाशात्पितरं पित्रा ते धर्षितं पुरा ।
मृतं सर्पं समासक्तं स्थाणुभूतस्य तस्य तम् ॥ १.५०.४ ॥
Por boca de un amigo supo que vuestro padre antes había ultrajado a su padre, colgando una serpiente muerta sobre aquel sabio que permanecía inmóvil como un poste.
1.50.5
वहन्तं राजशार्दूल स्कन्धेनानपकारिणम् ।
तपस्विनमतीवाथ तं मुनिप्रवरं नृप ॥ १.५०.५ ॥
Oh tigre entre los reyes, oh rey, él portaba la serpiente sobre el hombro sin haber cometido falta alguna; aquel más excelso de los sabios era sumamente asceta.
1.50.6
जितेन्द्रियं विशुद्धं च स्थितं कर्मण्यथाद्भुतम् ।
तपसा द्योतितात्मानं स्वेष्वङ्गेषु यतं तदा ॥ १.५०.६ ॥
Era dueño de sus sentidos, puro, firme en su deber y admirable; su ser resplandecía por la austeridad, y en aquel tiempo mantenía sus miembros bajo control.
1.50.7
शुभाचारं शुभकथं सुस्थितं तमलोलुपम् ।
अक्षुद्रमनसूयं च वृद्धं मौनव्रते स्थितम्।
शरण्यं सर्वभूतानां पित्रा विनिकृतं तव ॥ १.५०.७ ॥
De buena conducta y buenas palabras, firme, libre de codicia y oscuridad, de mente noble y sin envidia, anciano, establecido en el voto de silencio, refugio de todos los seres — tu padre lo trató con desprecio.
1.50.8
शशापाथ महातेजाः पितरं ते रुषान्वितः ।
ऋषेः पुत्रो महातेजा बालोऽपि स्थविरद्युतिः ॥ १.५०.८ ॥
Entonces el de gran esplendor, lleno de ira, maldijo a tu padre. El hijo del sabio, aunque niño, era de gran esplendor, con el brillo de un anciano.
1.50.9
स क्षिप्रमुदकं स्पृष्ट्वा रोषादिदमुवाच ह ।
पितरं तेऽभिसन्धाय तेजसा प्रज्वलन्निव ॥ १.५०.९ ॥
Él tocó rápidamente el agua y en su ira habló así, ardiendo con su poder como si estuviera en llamas, dirigiendo sus palabras contra tu padre.
1.50.10
अनागसि गुरौ यो मे मृतं सर्पवासृजत् ।
तं नागस्तक्षकः क्रुद्धस्तेजसा प्रदहिष्यति ॥ १.५०.१० ॥
Aquel que puso una serpiente muerta sobre mi maestro inocente, la serpiente Takṣaka, airada, lo quemará con su poder.
1.50.11
आशीविषस्तिग्मतेजा मद्वाक्यबलचोदितः ।
सप्तरात्रादितः पापं पश्य मे तपसो बलम् ॥ १.५०.११ ॥
La serpiente venenosa de agudo poder, impulsada por la fuerza de mis palabras, mordera a ese pecador dentro de siete noches desde ahora. Mira el poder de mi austeridad.
1.50.12
इत्युक्त्वा प्रययौ तत्र पिता यत्राऽस्य सोऽभवत् ।
दृष्ट्वा च पितरं तस्मै तं शापं प्रत्यवेदयत् ॥ १.५०.१२ ॥
Habiendo dicho esto, fue adonde estaba su padre, y al verlo le informó de aquella maldición.
1.50.13
स चापि मुनिशार्दूलः प्रेरयामास ते पितुः ।
शिष्यं गौरमुखं नाम शीलवन्तं गुणान्वितम् ॥ १.५०.१३ ॥
Y aquel tigre entre los sabios también envió a su discípulo Gauramukha, de buena conducta y dotado de virtudes, hacia el padre de ellos.
1.50.14
आचख्यौं सत्त्व विश्रान्तो राज्ञः सर्वमशेषतः ।
शप्तोऽसि मम पुत्रेण यत्तो भव महीपते ॥ १.५०.१४ ॥
Tras descansar, le contó al rey todo por completo: «Oh señor de la tierra, has sido maldecido por mi hijo; mantente alerta.»
1.50.15
तक्षकस्त्वां महाराज तेजसाऽसौ दहिष्यति ।
श्रुत्वा च तद्वचो घोरं पिता ते जनमेजय ॥ १.५०.१५ ॥
«Gran rey, Takṣaka te quemará con su poder ardiente.» Oh Janamejaya, al oír aquella terrible palabra, tu padre…
1.50.16
यत्तोऽभवत्परित्रस्तस्तक्षकात्पन्नगोत्तमात् ।
ततस्तस्मिंस्तु दिवसे सप्तमे समुपस्थिते ॥ १.५०.१६ ॥
Muy atemorizado por Takṣaka, el principal de las serpientes, se mantuvo alerta. Entonces, cuando llegó el séptimo día…
1.50.17
राज्ञः समीपं ब्रह्मर्षिः काश्यपो गन्तुमैच्छत ।
तं ददर्शाथ नागेन्द्रस्तक्षकः काश्यपं तदा ॥ १.५०.१७ ॥
El brahmarishi Kāśyapa deseaba ir a la presencia del rey. Entonces el señor de las serpientes, Takṣaka, vio a Kāśyapa.
1.50.18
तमब्रवीत्पन्नगेन्द्रः काश्यपं त्वरितं द्विजम् ।
क्व भवांस्त्वरितो याति किं च कार्यं चिकीर्षति ॥ १.५०.१८ ॥
El señor de las serpientes dijo a Kāśyapa, el nacido dos veces, que se apresuraba: «¿A dónde vas con tanta prisa, y qué tarea pretendes realizar?»
1.50.19
यत्र राजा कुरुश्रेष्ठः परिक्षिन्नाम वै द्विज ।
तक्षकेण भुजंगेन धक्ष्यते किल सोऽद्य वै ॥ १.५०.१९ ॥
Oh nacido dos veces, donde está el rey llamado Parikṣit, el mejor de los Kurus, hoy el serpiente Takṣaka lo morderá y será consumido.
1.50.20
गच्छाम्यहं तं त्वरितः सद्यः कर्तुमपज्वरम् ।
मयाऽभिपन्नं तं चापि न सर्पो धर्षयिष्यति ॥ १.५०.२० ॥
Voy hacia él rápidamente para liberarlo de inmediato de la fiebre. Afectado por mí, ni siquiera la serpiente podrá dañarlo.
1.50.21
किमर्थं तं मया दष्टं संजीवयितुमिच्छसि ।
अहं त तक्षको ब्रह्मन्पश्य मे वीर्यमद्भुतम् ॥ १.५०.२१ ॥
¿Por qué quieres revivir a aquel a quien he mordido? Yo soy Takṣaka, oh brahmán. Mira mi poder maravilloso.
1.50.22
न शक्तस्त्वं मया दष्टं तं संजीवयितुं नृपम् ।
इत्युक्त्वा तक्षकस्तत्र सोऽदशद्वै वनस्पतिम् ॥ १.५०.२२ ॥
Diciendo: «No eres capaz de revivir al rey al que he mordido», Takṣaka mordió allí mismo aquel árbol.
1.50.23
स दष्टमात्रो नागेन भस्मीभूतोऽभवन्नगः ।
काश्यपश्च ततो राजन्नजीवयत तं नगम् ॥ १.५०.२३ ॥
Apenas lo mordió la serpiente, aquel árbol se volvió cenizas. Entonces, oh rey, Kāśyapa revivió aquel árbol.
1.50.24
ततस्तं लोभयामास कामं ब्रूहीति तक्षकः ।
स एवमुक्तस्तं प्राह काश्यपस्तक्षकं पुनः ॥ १.५०.२४ ॥
Entonces Takṣaka lo tentó: «Di tu deseo». Así interpelado, Kāśyapa volvió a hablar a Takṣaka.
1.50.25
धनलिप्सुरहं तत्र यामीत्युक्तश्च तेन सः ।
तमुवाच महात्मानं तक्षकः श्लक्ष्णया गिरा ॥ १.५०.२५ ॥
Así interpelado —«Voy allí, deseando riqueza»—, Takṣaka habló con palabras suaves a aquel de gran alma.
1.50.26
यावद्धनं प्रार्थयसे राज्ञस्तस्मात्ततोऽधिकम् ।
गृहाण मत्त एव त्वं सन्निवर्तस्व चानघ ॥ १.५०.२६ ॥
Toma de mí, incluso más de lo que pides al rey, tanta riqueza como deseas. Vuelve ahora, oh sin mácula.
1.50.27
स एवमुक्तो नागेन काश्यपो द्विपदां वरः ।
लब्ध्वा वित्तं निववृते तक्षकाद्यावदीप्सितम् ॥ १.५०.२७ ॥
Así interpelado por la serpiente, Kāśyapa, el mejor de los dos veces nacidos, habiendo obtenido de Takṣaka tanta riqueza como deseaba, regresó.
1.50.28
तस्मिन्प्रतिगते विप्रे छद्मनोपेत्य तक्षकः ।
तं नृपं नृपतिश्रेष्ठं पितरं धार्मिकं तव ॥ १.५०.२८ ॥
Cuando aquel brahmán se hubo marchado, Takṣaka, con engaño, se acercó a aquel rey, el mejor de los reyes, tu padre justo.
1.50.29
प्रासादस्थं यत्तमपि दग्धवान्विषवह्निना ।
ततस्त्वं पुरुषव्याघ्र विजयायाभिषेचितः ॥ १.५०.२९ ॥
También a aquel que estaba en el palacio lo quemó con el fuego del veneno. Entonces, oh tigre entre los hombres, fuiste ungido para la victoria.
1.50.30
एतद्दृष्टं श्रुतं चापि यथावन्नृपसत्तम ।
अस्माभिर्निखिलं सर्वं कथितं तेऽतिदारुणम् ॥ १.५०.३० ॥
Oh mejor de los reyes, todo esto que hemos visto y oído te ha sido contado íntegramente tal como fue, y es sumamente terrible.
1.50.31
श्रुत्वा चैतं नरश्रेष्ठ पार्थिवस्य पराभवम् ।
अस्य चर्षेरुदङ्कस्य विधत्स्व यदनन्तरम् ॥ १.५०.३१ ॥
Oh, el mejor de los hombres, habiendo oído esta derrota del rey, haz lo que sucedió después con este sabio Uttanka.
1.50.32
एतस्मिन्नेव काले तु स राजा जनमेजयः ।
उवाच मन्त्रिणः सर्वानिदं वाक्यमरिदमः ॥ १.५०.३२ ॥
En ese mismo momento, el rey Janamejaya, domador de enemigos, dijo estas palabras a todos sus ministros.
1.50.33
अथ तत्कथितं केन यद्वृत्तं तद्वनस्पतौ ।
आश्चर्यभूतं लोकस्य भस्मराशीकृतं तदा ॥ १.५०.३३ ॥
Entonces, ¿quién contó aquel suceso en el árbol, que fue maravilloso para el mundo y luego quedó reducido a un montón de ceniza?
1.50.34
यद्वृक्षं जीवयामास काश्यपस्तक्षकेण वै ।
नूनं मन्त्रैर्हतविषो न प्रणश्येत काश्यपात् ॥ १.५०.३४ ॥
El árbol que Kāśyapa revivió después de que Takṣaka lo mordiera: seguramente, si su veneno hubiera sido destruido por mantras, no habría perecido a manos de Kāśyapa.
1.50.35
चिन्तयामास पापात्मा मनसा पन्नगाधमः ।
दष्टं यदि मया विप्रः पार्थिवं जीवयिष्यति ॥ १.५०.३५ ॥
El de mente malvada, el más vil de las serpientes, pensó en su mente: 'Si este brahmán revive al rey que yo he mordido...'
1.50.36
तक्षकः संहतविषो लोके यास्यति हास्यताम् ।
विचिन्त्यैवं कृता तेन ध्रुवं तुष्टिर्द्विजस्य वै ॥ १.५०.३६ ॥
Takṣaka, con su veneno acumulado, se convertirá en el hazmerreír del mundo. Habiendo pensado así, sin duda complació al brahmán.
1.50.37
भविष्यति ह्युपायेन यस्य दास्यामि यातनाम् ।
एकं तु श्रोतुमिच्छामि तद्वृत्तं निर्जने वने ॥ १.५०.३७ ॥
Ciertamente habrá un medio por el cual castigue a quien deba castigar. Pero deseo oír una cosa: el relato de lo sucedido en el bosque desierto.
1.50.38
संवादं पन्नगेन्द्रस्य काश्यपस्य च कस्तदा ।
श्रुतवान्दृष्टवांश्चापि भवत्सु कथमागतम्।
श्रुत्वा तस्य विधास्येऽहं पन्नगान्तकरीं मतिम् ॥ १.५०.३८ ॥
¿Quién escuchó y presenció entonces aquel diálogo entre el señor de las serpientes y Kāśyapa, y cómo llegó hasta vosotros? Habiéndolo oído, tomaré la decisión que dará fin a las serpientes.
1.50.39
शृणु राजन्यथास्माकं येन तत्कथितं पुरा ।
समागतं द्विजेन्द्रस्य पन्नगेन्द्रस्य चाध्वनि ॥ १.५०.३९ ॥
Escucha, oh rey, tal como nos fue contado en otro tiempo: el mejor de los brahmanes y el señor de las serpientes se encontraron en el camino.
1.50.40
तस्मिन्वृक्षे नरः कश्चिदिन्धनार्थाय पार्थिव ।
विचिन्वन्पूर्वमारूढः शुष्कशाखावनस्पतौ ॥ १.५०.४० ॥
Oh rey, en aquel árbol un hombre, buscando leña, había subido antes — un árbol de ramas secas.
1.50.41
न बुध्येतामुभौ तौ च नगस्थं पन्नगद्विजौ ।
सह तेनैव वृक्षेण भस्मीभूतोऽभवन्नृप ॥ १.५०.४१ ॥
Oh rey, aquellos dos sobre el árbol — la serpiente y el brahmán — no se percataron el uno del otro; y aquel hombre quedó reducido a cenizas junto con ese mismo árbol.
1.50.42
द्विजप्रभावाद्राजेन्द्र व्यजीवत्स वनस्पतिः ।
तेनागम्य द्विजश्रेष्ठ पुंसाऽस्मासु निवेदितम् ॥ १.५०.४२ ॥
Oh mejor de los reyes, por el poder del brahmán aquel árbol revivió; y él mismo vino y nos informó de esto, oh mejor de los brahmanes.
1.50.43
यथा वृत्तं तु तत्सर्वं तक्षकस्य द्विजस्य च ।
एतत्ते कथितं राजन्यथादृष्टं श्रुतं च यत्।
श्रुत्वा च नृपशार्दूल विधत्स्व यदनन्तरम् ॥ १.५०.४३ ॥
Oh rey, todo lo ocurrido entre Takṣaka y el brahmán se os ha contado, tal como fue visto y oído. Oh tigre entre los reyes, habiendo oído esto, decidid lo que debe hacerse después.
1.50.44
मन्त्रिणां तु वचः श्रुत्वा स राजा जनमेजयः ।
पर्यतप्यत दुःखार्तः प्रत्यपिंषत्करं करे ॥ १.५०.४४ ॥
Al oír las palabras de los ministros, el rey Janamejaya se atormentó, afligido por el dolor, y se frotó una mano contra la otra.
1.50.45
निःश्वासमुष्णमसकृद्दीर्घं राजीवलोचनः ।
मुमोचाश्रूणि च तदा नेत्राभ्यां प्ररुदन्नृपः ॥ १.५०.४५ ॥
El rey de ojos de loto exhaló repetidamente largos y ardientes suspiros, y entonces, llorando, lágrimas brotaron de sus ojos.
1.50.46
उवाच च महीपालो दुःखशोकसमन्वितः ।
दुर्धरं बाष्पमुत्सृज्य स्पृष्ट्वा चापो यथाविधि ॥ १.५०.४६ ॥
El rey, lleno de dolor y pesar, dejó caer lágrimas que no podía contener, tocó el agua según la regla y habló.
1.50.47
मुहूर्तमिव च ध्यात्वा निश्चित्य मनसा नृपः ।
अमर्षी मन्त्रिणः सर्वानिदं वचनमब्रवीत् ॥ १.५०.४७ ॥
El rey meditó por un momento, resolvió en su mente y, lleno de indignación, dijo estas palabras a todos los ministros.
1.50.48
श्रुत्वैतद्भवतां वाक्यं पितुर्मे स्वर्गतिं प्रति ।
निश्चितेयं मम मतिर्या च तां मे निबोधत।
अनन्तरं च मन्येऽहं तक्षकाय दुरात्मने ॥ १.५०.४८ ॥
Habiendo oído estas palabras vuestras, esta es mi firme resolución respecto a la ida de mi padre al cielo; escuchadla. Y lo que creo que debe hacerse después con el malvado Takṣaka es esto.
1.50.49
प्रतिकर्तव्यमित्येवं येन मे हिंसितः पिता ।
शृङ्गिणं हेतुमात्रं यः कृत्वा दग्ध्वा च पार्थिवम् ॥ १.५०.४९ ॥
Así debe ser vengado: aquel que hirió a mi padre, que hizo de Śṛṅgin solo la causa y quemó al rey.
1.50.50
इयं दुरात्मता तस्य काश्यपं यो न्यवर्तयत् ।
यद्यागच्छेत्स वै विप्रो ननु जीवेत्पिता मम ॥ १.५०.५० ॥
Esta es su maldad, que hizo volver a Kāśyapa; si aquel brahmán hubiera venido, mi padre seguramente habría vivido.
1.50.51
परिहीयेत किं तस्य यदि जीवेत्स पार्थिवः ।
काश्यपस्य प्रसादेन मन्त्रिणां विनयेन च ॥ १.५०.५१ ॥
¿Qué habría perdido él si aquel rey hubiera vivido, por la gracia de Kāśyapa y la humildad de sus ministros?
1.50.52
स तु वारितवान्मोहात्काश्यपं द्विजसत्तमम् ।
संजिजीवयिषुं प्राप्तं राजानमपराजितम् ॥ १.५०.५२ ॥
Por ofuscación, impidió a Kāśyapa, el mejor de los brahmanes, que había venido a devolver la vida al rey invicto.
1.50.53
महानतिक्रमो ह्येष तक्षकस्य दुरात्मनः ।
द्विजस्य योऽददद्द्रव्यं मा नृपं जीवयेदिति ॥ १.५०.५३ ॥
Grande es en verdad esta transgresión del malvado Takṣaka, que dio riquezas al brahmán diciendo: no devuelvas la vida al rey.
1.50.54
उत्तङ्कस्य प्रियं कर्तुमात्मनश्च महत्प्रियम् ।
भवतां चैव सर्वेषां गच्छाम्यपचितिं पितुः ॥ १.५०.५४ ॥
Para complacer a Uttaṅka, y para gran complacencia mía y de todos ustedes, iré a vengar a mi padre.