മഹാഭാരതം · അധ്യായം 1.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.50.1
ततः स राजा राजेन्द्र स्कन्धे तस्य भुजंगमम् ।
मुनेः क्षुत्क्षाम आसज्य स्वपुरं प्रययौ पुनः ॥ १.५०.१ ॥
അപ്പോൾ ആ രാജാവ്, രാജേന്ദ്രാ, വിശപ്പുകൊണ്ട് ക്ഷീണിച്ച് മുനിയുടെ തോളിൽ ഒരു പാമ്പിനെ തൂക്കിയിട്ട് വീണ്ടും തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് പോയി.
1.50.2
ऋषेस्तस्य तु पुत्रोऽभूद्गति जातो महायशाः ।
शृङ्गी नाम महातेजास्तिग्मवीर्योऽतिकोपनः ॥ १.५०.२ ॥
ആ ഋഷിക്ക് ഒരു പുത്രൻ ജനിച്ചു; അവൻ മഹായശസ്വിയായിരുന്നു. ശൃംഗി എന്ന പേരുള്ള അവൻ മഹാതേജസ്വിയും തീക്ഷ്ണവീര്യനും അതിക്രോധിയുമായിരുന്നു.
1.50.3
ब्रह्माणं समुपागम्य मुनिः पूजां चकार ह ।
सोऽनुज्ञातस्ततस्तत्र शृङ्गी शुश्राव तं तदा ॥ १.५०.३ ॥
മുനി ബ്രഹ്മാവിനെ സമീപിച്ച് പൂജ ചെയ്തു. അനുമതി ലഭിച്ചശേഷം അവിടെവെച്ച് ശൃംഗി അത് കേട്ടു.
1.50.4
सख्युः सकाशात्पितरं पित्रा ते धर्षितं पुरा ।
मृतं सर्पं समासक्तं स्थाणुभूतस्य तस्य तम् ॥ १.५०.४ ॥
സുഹൃത്തിൽനിന്ന് അവൻ അറിഞ്ഞു: നിങ്ങളുടെ പിതാവ് മുമ്പ് അവന്റെ പിതാവിനെ അപമാനിച്ചിരുന്നു — തൂണുപോലെ നിശ്ചലനായിരുന്ന ആ മുനിയുടെ മേൽ ചത്ത പാമ്പിനെ തൂക്കിയിട്ടുകൊണ്ട്.
1.50.5
वहन्तं राजशार्दूल स्कन्धेनानपकारिणम् ।
तपस्विनमतीवाथ तं मुनिप्रवरं नृप ॥ १.५०.५ ॥
രാജശാർദൂലാ, രാജാവേ, കുറ്റമൊന്നും ചെയ്യാത്തവനായിട്ടും അദ്ദേഹം തോളിൽ ആ പാമ്പിനെ ചുമക്കുകയായിരുന്നു; ആ മുനിശ്രേഷ്ഠൻ അത്യന്തം തപസ്വിയായിരുന്നു.
1.50.6
जितेन्द्रियं विशुद्धं च स्थितं कर्मण्यथाद्भुतम् ।
तपसा द्योतितात्मानं स्वेष्वङ्गेषु यतं तदा ॥ १.५०.६ ॥
ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവനും ശുദ്ധനും കർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവനും അദ്ഭുതനുമായിരുന്നു; തപസ്സിനാൽ പ്രകാശിച്ച ആത്മാവുള്ളവനായ അദ്ദേഹം അപ്പോൾ തന്റെ അവയവങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ചിരുന്നു.
1.50.7
शुभाचारं शुभकथं सुस्थितं तमलोलुपम् ।
अक्षुद्रमनसूयं च वृद्धं मौनव्रते स्थितम्।
शरण्यं सर्वभूतानां पित्रा विनिकृतं तव ॥ १.५०.७ ॥
നല്ല നടപ്പും നല്ല വാക്കും ഉള്ളവൻ, ഉറച്ചു നിൽക്കുന്നവൻ, ലോഭവും തമസ്സും ഇല്ലാത്തവൻ, ഉദാരമനസ്കൻ, അസൂയയില്ലാത്തവൻ, വൃദ്ധൻ, മൗനവ്രതത്തിൽ സ്ഥിതനായവൻ, സർവഭൂതങ്ങൾക്കും ശരണ്യൻ — നിങ്ങളുടെ പിതാവ് അദ്ദേഹത്തെ അപമാനിച്ചു.
1.50.8
शशापाथ महातेजाः पितरं ते रुषान्वितः ।
ऋषेः पुत्रो महातेजा बालोऽपि स्थविरद्युतिः ॥ १.५०.८ ॥
അപ്പോൾ മഹാതേജസ്വി കോപംകൊണ്ടു നിറഞ്ഞ് നിങ്ങളുടെ പിതാവിനെ ശപിച്ചു. മുനിപുത്രനായ ആ മഹാതേജസ്വി ബാലനായിരുന്നിട്ടും വൃദ്ധന്റെ തേജസ്സുള്ളവനായിരുന്നു.
1.50.9
स क्षिप्रमुदकं स्पृष्ट्वा रोषादिदमुवाच ह ।
पितरं तेऽभिसन्धाय तेजसा प्रज्वलन्निव ॥ १.५०.९ ॥
അദ്ദേഹം ഉടൻ ജലം തൊട്ട് കോപത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു. നിങ്ങളുടെ പിതാവിനെ ലക്ഷ്യമാക്കി തേജസ്സുകൊണ്ട് ജ്വലിക്കുന്നതുപോലെ അദ്ദേഹം തിളങ്ങി.
1.50.10
अनागसि गुरौ यो मे मृतं सर्पवासृजत् ।
तं नागस्तक्षकः क्रुद्धस्तेजसा प्रदहिष्यति ॥ १.५०.१० ॥
കുറ്റമില്ലാത്ത എന്റെ ഗുരുവിന്റെ മേൽ ചത്ത പാമ്പിനെ ഇട്ടവനെ, കോപിച്ച നാഗൻ തക്ഷകൻ തേജസ്സുകൊണ്ട് ദഹിപ്പിക്കും.
1.50.11
आशीविषस्तिग्मतेजा मद्वाक्यबलचोदितः ।
सप्तरात्रादितः पापं पश्य मे तपसो बलम् ॥ १.५०.११ ॥
മൂർച്ചയുള്ള തേജസ്സുള്ള വിഷസർപ്പം എന്റെ വാക്കിന്റെ ബലത്താൽ പ്രേരിതമായി ഇന്നുമുതൽ ഏഴു രാത്രികൾക്കകം ആ പാപിയെ (ദംശിക്കും). എന്റെ തപസ്സിന്റെ ബലം കാണൂ.
1.50.12
इत्युक्त्वा प्रययौ तत्र पिता यत्राऽस्य सोऽभवत् ।
दृष्ट्वा च पितरं तस्मै तं शापं प्रत्यवेदयत् ॥ १.५०.१२ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് അദ്ദേഹം പിതാവ് ഉണ്ടായിരുന്നിടത്തേക്ക് പോയി. പിതാവിനെ കണ്ട് ആ ശാപം അദ്ദേഹത്തെ അറിയിച്ചു.
1.50.13
स चापि मुनिशार्दूलः प्रेरयामास ते पितुः ।
शिष्यं गौरमुखं नाम शीलवन्तं गुणान्वितम् ॥ १.५०.१३ ॥
ആ മുനിശാർദൂലൻ തന്റെ പിതാവിന്റെ അടുത്തേക്ക് ഗൗരമുഖൻ എന്ന സ്വഭാവശുദ്ധിയും ഗുണങ്ങളുമുള്ള ശിഷ്യനെ അയച്ചു.
1.50.14
आचख्यौं सत्त्व विश्रान्तो राज्ञः सर्वमशेषतः ।
शप्तोऽसि मम पुत्रेण यत्तो भव महीपते ॥ १.५०.१४ ॥
വിശ്രമിച്ച അദ്ദേഹം രാജാവിനോട് എല്ലാം പൂർണ്ണമായി പറഞ്ഞു: 'മഹീപതേ, എന്റെ പുത്രനാൽ നീ ശപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ജാഗ്രതയോടെ ഇരിക്കുക.'
1.50.15
तक्षकस्त्वां महाराज तेजसाऽसौ दहिष्यति ।
श्रुत्वा च तद्वचो घोरं पिता ते जनमेजय ॥ १.५०.१५ ॥
'മഹാരാജാവേ, തക്ഷകൻ തന്റെ തേജസ്സാൽ നിന്നെ ദഹിപ്പിക്കും.' ജനമേജയാ, ആ ഭയങ്കര വാക്ക് കേട്ട് നിന്റെ പിതാവ്…
1.50.16
यत्तोऽभवत्परित्रस्तस्तक्षकात्पन्नगोत्तमात् ।
ततस्तस्मिंस्तु दिवसे सप्तमे समुपस्थिते ॥ १.५०.१६ ॥
സർപ്പശ്രേഷ്ഠനായ തക്ഷകനെക്കുറിച്ച് അത്യന്തം ഭയന്ന് അദ്ദേഹം ജാഗ്രതയോടെ ഇരുന്നു. പിന്നീട് ഏഴാം ദിവസം വന്നപ്പോൾ…
1.50.17
राज्ञः समीपं ब्रह्मर्षिः काश्यपो गन्तुमैच्छत ।
तं ददर्शाथ नागेन्द्रस्तक्षकः काश्यपं तदा ॥ १.५०.१७ ॥
ബ്രഹ്മർഷി കാശ്യപൻ രാജാവിന്റെ സമീപത്തേക്ക് പോകാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. അപ്പോൾ നാഗേന്ദ്രനായ തക്ഷകൻ കാശ്യപനെ കണ്ടു.
1.50.18
तमब्रवीत्पन्नगेन्द्रः काश्यपं त्वरितं द्विजम् ।
क्व भवांस्त्वरितो याति किं च कार्यं चिकीर्षति ॥ १.५०.१८ ॥
നാഗേന്ദ്രൻ വേഗത്തിൽ പോകുന്ന ദ്വിജനായ കാശ്യപനോട് പറഞ്ഞു: 'അങ്ങ് ഇത്ര വേഗത്തിൽ എവിടേക്കാണ് പോകുന്നത്? എന്ത് കാര്യമാണ് ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്?'
1.50.19
यत्र राजा कुरुश्रेष्ठः परिक्षिन्नाम वै द्विज ।
तक्षकेण भुजंगेन धक्ष्यते किल सोऽद्य वै ॥ १.५०.१९ ॥
ദ്വിജാ, കുരുശ്രേഷ്ഠനായ പരീക്ഷിത് എന്ന രാജാവ് എവിടെയുണ്ടോ, അവനെ ഇന്ന് തക്ഷകൻ എന്ന സർപ്പം കടിച്ച് ദഹിപ്പിക്കും.
1.50.20
गच्छाम्यहं तं त्वरितः सद्यः कर्तुमपज्वरम् ।
मयाऽभिपन्नं तं चापि न सर्पो धर्षयिष्यति ॥ १.५०.२० ॥
ഞാൻ വേഗം അവന്റെ അടുത്തേക്ക് ചെന്ന് അവനെ പനിയില്ലാത്തവനാക്കും. എന്നാൽ എന്നാൽ എന്നാൽ എന്നാൽ... എന്നാൽ അവനെ സർപ്പം പോലും ഉപദ്രവിക്കില്ല.
1.50.21
किमर्थं तं मया दष्टं संजीवयितुमिच्छसि ।
अहं त तक्षको ब्रह्मन्पश्य मे वीर्यमद्भुतम् ॥ १.५०.२१ ॥
എന്നാൽ കടിച്ച എന്നെ അവനെ ജീവിപ്പിക്കാൻ നീ എന്തിന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു? ബ്രാഹ്മണാ, ഞാനാണ് തക്ഷകൻ. എന്റെ അദ്ഭുതശക്തി കാണുക.
1.50.22
न शक्तस्त्वं मया दष्टं तं संजीवयितुं नृपम् ।
इत्युक्त्वा तक्षकस्तत्र सोऽदशद्वै वनस्पतिम् ॥ १.५०.२२ ॥
എന്നാൽ കടിച്ച ആ രാജാവിനെ ജീവിപ്പിക്കാൻ നിനക്ക് കഴിവില്ല എന്ന് പറഞ്ഞ്, തക്ഷകൻ അവിടെവെച്ചുതന്നെ ആ വൃക്ഷത്തെ കടിച്ചു.
1.50.23
स दष्टमात्रो नागेन भस्मीभूतोऽभवन्नगः ।
काश्यपश्च ततो राजन्नजीवयत तं नगम् ॥ १.५०.२३ ॥
നാഗം കടിച്ചയുടനെ ആ വൃക്ഷം ഭസ്മമായി. പിന്നീട്, രാജാവേ, കാശ്യപൻ ആ വൃക്ഷത്തെ വീണ്ടും ജീവിപ്പിച്ചു.
1.50.24
ततस्तं लोभयामास कामं ब्रूहीति तक्षकः ।
स एवमुक्तस्तं प्राह काश्यपस्तक्षकं पुनः ॥ १.५०.२४ ॥
അപ്പോൾ തക്ഷകൻ അദ്ദേഹത്തെ പ്രലോഭിപ്പിച്ചു, 'നിന്റെ ആഗ്രഹം പറയൂ' എന്ന് പറഞ്ഞു. ഇങ്ങനെ ചോദിക്കപ്പെട്ട കാശ്യപൻ തക്ഷകനോട് വീണ്ടും പറഞ്ഞു.
1.50.25
धनलिप्सुरहं तत्र यामीत्युक्तश्च तेन सः ।
तमुवाच महात्मानं तक्षकः श्लक्ष्णया गिरा ॥ १.५०.२५ ॥
ധനമോഹിയായ ഞാൻ അവിടേക്ക് പോകുന്നു എന്ന് അവൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, തക്ഷകൻ മൃദുവായ വാക്കുകളിൽ ആ മഹാത്മാവിനോട് പറഞ്ഞു.
1.50.26
यावद्धनं प्रार्थयसे राज्ञस्तस्मात्ततोऽधिकम् ।
गृहाण मत्त एव त्वं सन्निवर्तस्व चानघ ॥ १.५०.२६ ॥
രാജാവിൽ നിന്ന് നീ എത്ര ധനം ആവശ്യപ്പെടുന്നുവോ അതിലും അധികം എന്നിൽ നിന്നുതന്നെ സ്വീകരിക്കുക. പാപരഹിതനേ, മടങ്ങിപ്പോകുക.
1.50.27
स एवमुक्तो नागेन काश्यपो द्विपदां वरः ।
लब्ध्वा वित्तं निववृते तक्षकाद्यावदीप्सितम् ॥ १.५०.२७ ॥
നാഗൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ദ്വിജരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ കശ്യപൻ തക്ഷകനിൽ നിന്ന് താൻ ആഗ്രഹിച്ചത്ര ധനം നേടി മടങ്ങി.
1.50.28
तस्मिन्प्रतिगते विप्रे छद्मनोपेत्य तक्षकः ।
तं नृपं नृपतिश्रेष्ठं पितरं धार्मिकं तव ॥ १.५०.२८ ॥
ആ ബ്രാഹ്മണൻ മടങ്ങിയശേഷം, തക്ഷകൻ കപടമായി സമീപിച്ചു; നിന്റെ ധർമ്മിഷ്ഠനായ പിതാവും രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായ ആ രാജാവിനെ.
1.50.29
प्रासादस्थं यत्तमपि दग्धवान्विषवह्निना ।
ततस्त्वं पुरुषव्याघ्र विजयायाभिषेचितः ॥ १.५०.२९ ॥
കൊട്ടാരത്തിൽ കാവലിൽ നിന്ന അവനെയും അവൻ വിഷാഗ്നിയാൽ ചുട്ടുകളഞ്ഞു. പിന്നെ പുരുഷവ്യാഘ്രമേ, നീ വിജയത്തിനായി അഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെട്ടു.
1.50.30
एतद्दृष्टं श्रुतं चापि यथावन्नृपसत्तम ।
अस्माभिर्निखिलं सर्वं कथितं तेऽतिदारुणम् ॥ १.५०.३० ॥
നൃപശ്രേഷ്ഠാ, ഞങ്ങൾ കണ്ടതും കേട്ടതുമായ ഇതെല്ലാം യഥാർത്ഥമായി നിനക്ക് പൂർണ്ണമായി പറഞ്ഞു; അത് അതിഭയങ്കരമാണ്.
1.50.31
श्रुत्वा चैतं नरश्रेष्ठ पार्थिवस्य पराभवम् ।
अस्य चर्षेरुदङ्कस्य विधत्स्व यदनन्तरम् ॥ १.५०.३१ ॥
നരശ്രേഷ്ഠാ, ഈ രാജാവിന്റെ പരാജയം കേട്ടശേഷം, ഈ ഋഷി ഉത്തങ്കന്റെ കാര്യത്തിൽ അതിനുശേഷം സംഭവിച്ചത് ചെയ്യുക.
1.50.32
एतस्मिन्नेव काले तु स राजा जनमेजयः ।
उवाच मन्त्रिणः सर्वानिदं वाक्यमरिदमः ॥ १.५०.३२ ॥
അപ്പോൾ ശത്രുക്കളെ അടക്കുന്ന ആ രാജാവായ ജനമേജയൻ തന്റെ എല്ലാ മന്ത്രിമാരോടും ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
1.50.33
अथ तत्कथितं केन यद्वृत्तं तद्वनस्पतौ ।
आश्चर्यभूतं लोकस्य भस्मराशीकृतं तदा ॥ १.५०.३३ ॥
അപ്പോൾ ആ വൃക്ഷത്തിൽ നടന്ന, ലോകത്തിന് അത്ഭുതമായ, അന്ന് ഭസ്മക്കൂമ്പാരമാക്കപ്പെട്ട ആ സംഭവം ആരാണ് പറഞ്ഞത്?
1.50.34
यद्वृक्षं जीवयामास काश्यपस्तक्षकेण वै ।
नूनं मन्त्रैर्हतविषो न प्रणश्येत काश्यपात् ॥ १.५०.३४ ॥
തക്ഷകനാൽ കടിയേറ്റ ആ വൃക്ഷത്തെ കശ്യപൻ ജീവിപ്പിച്ചു; മന്ത്രങ്ങളാൽ വിഷം നശിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ കശ്യപനാൽ അത് നശിക്കില്ലായിരുന്നു.
1.50.35
चिन्तयामास पापात्मा मनसा पन्नगाधमः ।
दष्टं यदि मया विप्रः पार्थिवं जीवयिष्यति ॥ १.५०.३५ ॥
ആ പാപിയും സർപ്പങ്ങളിൽ അധമനുമായ തക്ഷകൻ മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചു: 'ഞാൻ കടിച്ച രാജാവിനെ ഈ ബ്രാഹ്മണൻ ജീവിപ്പിച്ചാൽ...'
1.50.36
तक्षकः संहतविषो लोके यास्यति हास्यताम् ।
विचिन्त्यैवं कृता तेन ध्रुवं तुष्टिर्द्विजस्य वै ॥ १.५०.३६ ॥
വിഷം സംഭരിച്ച തക്ഷകൻ ലോകത്തിൽ പരിഹാസപാത്രമാകും. ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ച് അവൻ ബ്രാഹ്മണനെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി.
1.50.37
भविष्यति ह्युपायेन यस्य दास्यामि यातनाम् ।
एकं तु श्रोतुमिच्छामि तद्वृत्तं निर्जने वने ॥ १.५०.३७ ॥
ആരെ ഞാൻ ശിക്ഷിക്കുമോ, അതിന് ഒരു മാർഗ്ഗമുണ്ടാകും. എങ്കിലും ഒന്ന് കേൾക്കാൻ ഞാനാഗ്രഹിക്കുന്നു — വിജനമായ വനത്തിൽ നടന്ന ആ വൃത്താന്തം.
1.50.38
संवादं पन्नगेन्द्रस्य काश्यपस्य च कस्तदा ।
श्रुतवान्दृष्टवांश्चापि भवत्सु कथमागतम्।
श्रुत्वा तस्य विधास्येऽहं पन्नगान्तकरीं मतिम् ॥ १.५०.३८ ॥
നാഗരാജാവും കശ്യപനും തമ്മിലുള്ള ആ സംഭാഷണം അന്ന് ആരാണ് കേട്ടതും കണ്ടതും, അത് നിങ്ങളിലേക്ക് എങ്ങനെ എത്തി? അത് കേട്ട ശേഷം ഞാൻ സർപ്പങ്ങളെ ഒടുക്കുന്ന തീരുമാനമെടുക്കും.
1.50.39
शृणु राजन्यथास्माकं येन तत्कथितं पुरा ।
समागतं द्विजेन्द्रस्य पन्नगेन्द्रस्य चाध्वनि ॥ १.५०.३९ ॥
രാജാവേ, കേൾക്കുക — മുൻപ് ഞങ്ങളോട് പറയപ്പെട്ടതുപോലെ. ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനും നാഗരാജാവും വഴിയിൽ കണ്ടുമുട്ടി.
1.50.40
तस्मिन्वृक्षे नरः कश्चिदिन्धनार्थाय पार्थिव ।
विचिन्वन्पूर्वमारूढः शुष्कशाखावनस्पतौ ॥ १.५०.४० ॥
രാജാവേ, ആ വൃക്ഷത്തിൽ വിറകിനായി ആരോ തിരഞ്ഞുകൊണ്ട് മുൻപ് കയറി — ഉണങ്ങിയ ശാഖകളുള്ള ആ വൃക്ഷത്തിൽ.
1.50.41
न बुध्येतामुभौ तौ च नगस्थं पन्नगद्विजौ ।
सह तेनैव वृक्षेण भस्मीभूतोऽभवन्नृप ॥ १.५०.४१ ॥
രാജാവേ, മരത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന ആ ഇരുവരും — സർപ്പവും ബ്രാഹ്മണനും — പരസ്പരം അറിഞ്ഞില്ല; ആ മനുഷ്യനും ആ വൃക്ഷത്തോടൊപ്പം ചാമ്പലായി.
1.50.42
द्विजप्रभावाद्राजेन्द्र व्यजीवत्स वनस्पतिः ।
तेनागम्य द्विजश्रेष्ठ पुंसाऽस्मासु निवेदितम् ॥ १.५०.४२ ॥
രാജേന്ദ്രാ, ബ്രാഹ്മണന്റെ പ്രഭാവത്താൽ ആ വൃക്ഷം വീണ്ടും ജീവിച്ചു. അവൻതന്നെ വന്ന്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ഞങ്ങളോട് ഇത് അറിയിച്ചു.
1.50.43
यथा वृत्तं तु तत्सर्वं तक्षकस्य द्विजस्य च ।
एतत्ते कथितं राजन्यथादृष्टं श्रुतं च यत्।
श्रुत्वा च नृपशार्दूल विधत्स्व यदनन्तरम् ॥ १.५०.४३ ॥
രാജാവേ, തക്ഷകന്റെയും ആ ബ്രാഹ്മണന്റെയും കാര്യമെല്ലാം കണ്ടതും കേട്ടതുമായി നിങ്ങളോട് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. നൃപശാർദൂലാ, ഇതു കേട്ട് ഇനി എന്തു ചെയ്യണമെന്ന് തീരുമാനിച്ചാലും.
1.50.44
मन्त्रिणां तु वचः श्रुत्वा स राजा जनमेजयः ।
पर्यतप्यत दुःखार्तः प्रत्यपिंषत्करं करे ॥ १.५०.४४ ॥
മന്ത്രിമാരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ജനമേജയ രാജാവ് ദുഃഖാർത്തനായി വേദനിച്ചു; ഒരു കൈ മറ്റൊന്നിൽ ഞെരടി.
1.50.45
निःश्वासमुष्णमसकृद्दीर्घं राजीवलोचनः ।
मुमोचाश्रूणि च तदा नेत्राभ्यां प्ररुदन्नृपः ॥ १.५०.४५ ॥
താമരക്കണ്ണുള്ള രാജാവ് ചൂടുള്ള ദീർഘനിശ്വാസങ്ങൾ പലതവണ വിട്ടു; അപ്പോൾ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് കണ്ണുകളിൽ നിന്ന് കണ്ണീർ ഒഴുക്കി.
1.50.46
उवाच च महीपालो दुःखशोकसमन्वितः ।
दुर्धरं बाष्पमुत्सृज्य स्पृष्ट्वा चापो यथाविधि ॥ १.५०.४६ ॥
ദുഃഖവും ശോകവും നിറഞ്ഞ ആ രാജാവ്, അടക്കാനാവാത്ത കണ്ണീർ വാർത്ത്, വിധിപ്രകാരം ജലം തൊട്ട് പറഞ്ഞു.
1.50.47
मुहूर्तमिव च ध्यात्वा निश्चित्य मनसा नृपः ।
अमर्षी मन्त्रिणः सर्वानिदं वचनमब्रवीत् ॥ १.५०.४७ ॥
രാജാവ് ഒരു നിമിഷം ധ്യാനിച്ച്, മനസ്സിൽ നിശ്ചയിച്ച്, കോപാകുലനായി എല്ലാ മന്ത്രിമാരോടും ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
1.50.48
श्रुत्वैतद्भवतां वाक्यं पितुर्मे स्वर्गतिं प्रति ।
निश्चितेयं मम मतिर्या च तां मे निबोधत।
अनन्तरं च मन्येऽहं तक्षकाय दुरात्मने ॥ १.५०.४८ ॥
നിങ്ങളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, എന്റെ പിതാവിന്റെ സ്വർഗ്ഗഗമനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള എന്റെ തീരുമാനം ഇതാണ്; അത് കേട്ടാലും. പിന്നെ ദുരാത്മാവായ തക്ഷകന് ഞാൻ ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് ഇതാണ്.
1.50.49
प्रतिकर्तव्यमित्येवं येन मे हिंसितः पिता ।
शृङ्गिणं हेतुमात्रं यः कृत्वा दग्ध्वा च पार्थिवम् ॥ १.५०.४९ ॥
ഇങ്ങനെ പ്രതികാരം ചെയ്യണം; എന്റെ പിതാവിനെ ഹിംസിച്ചവൻ, ശൃംഗിയെ കേവലം കാരണമാക്കി രാജാവിനെ ദഹിപ്പിച്ചവൻ.
1.50.50
इयं दुरात्मता तस्य काश्यपं यो न्यवर्तयत् ।
यद्यागच्छेत्स वै विप्रो ननु जीवेत्पिता मम ॥ १.५०.५० ॥
കാശ്യപനെ തിരിച്ചയച്ച അവന്റെ ദുഷ്ടത ഇതാണ്; ആ ബ്രാഹ്മണൻ വന്നിരുന്നെങ്കിൽ എന്റെ പിതാവ് ജീവിക്കുമായിരുന്നു.
1.50.51
परिहीयेत किं तस्य यदि जीवेत्स पार्थिवः ।
काश्यपस्य प्रसादेन मन्त्रिणां विनयेन च ॥ १.५०.५१ ॥
ആ രാജാവ് ജീവിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ അവന് എന്ത് നഷ്ടപ്പെടുമായിരുന്നു? കാശ്യപന്റെ കൃപയാലും മന്ത്രിമാരുടെ വിനയത്താലും.
1.50.52
स तु वारितवान्मोहात्काश्यपं द्विजसत्तमम् ।
संजिजीवयिषुं प्राप्तं राजानमपराजितम् ॥ १.५०.५२ ॥
അവൻ മോഹത്താൽ ആ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണനായ കാശ്യപനെ തടഞ്ഞു; അജയ്യനായ രാജാവിനെ ജീവിപ്പിക്കാൻ വന്നവനെ.
1.50.53
महानतिक्रमो ह्येष तक्षकस्य दुरात्मनः ।
द्विजस्य योऽददद्द्रव्यं मा नृपं जीवयेदिति ॥ १.५०.५३ ॥
ദുരാത്മാവായ തക്ഷകന്റെ ഇത് വലിയ അതിക്രമമാണ്; ആ ദ്വിജന് ധനം നൽകി രാജാവിനെ ജീവിപ്പിക്കരുതെന്ന് പറഞ്ഞു.
1.50.54
उत्तङ्कस्य प्रियं कर्तुमात्मनश्च महत्प्रियम् ।
भवतां चैव सर्वेषां गच्छाम्यपचितिं पितुः ॥ १.५०.५४ ॥
ഉത്തങ്കന് പ്രിയം ചെയ്യാനും, എനിക്കും വലിയ പ്രിയം ചെയ്യാനും, നിങ്ങൾ എല്ലാവർക്കും പ്രിയം ചെയ്യാനും, എന്റെ പിതാവിന് പ്രതികാരം ചെയ്യും.