మహాభారతం · అధ్యాయం 1.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.50.1
ततः स राजा राजेन्द्र स्कन्धे तस्य भुजंगमम् ।
मुनेः क्षुत्क्षाम आसज्य स्वपुरं प्रययौ पुनः ॥ १.५०.१ ॥
అప్పుడు ఆ రాజు, రాజేంద్రా, ఆకలితో కృశించి ముని భుజంపై ఒక పామును వేలాడదీసి మళ్లీ తన నగరానికి వెళ్ళాడు.
1.50.2
ऋषेस्तस्य तु पुत्रोऽभूद्गति जातो महायशाः ।
शृङ्गी नाम महातेजास्तिग्मवीर्योऽतिकोपनः ॥ १.५०.२ ॥
ఆ ఋషికి ఒక కుమారుడు కలిగాడు; అతడు మహాయశస్వి. శృంగి అనే పేరుగల అతడు మహాతేజస్వి, తీవ్రపరాక్రమి, అత్యంత కోపస్వభావుడు.
1.50.3
ब्रह्माणं समुपागम्य मुनिः पूजां चकार ह ।
सोऽनुज्ञातस्ततस्तत्र शृङ्गी शुश्राव तं तदा ॥ १.५०.३ ॥
ఆ ముని బ్రహ్మను సమీపించి పూజ చేశాడు. ఆయన అనుమతి పొందిన తరువాత అక్కడ శృంగి ఆ విషయాన్ని విన్నాడు.
1.50.4
सख्युः सकाशात्पितरं पित्रा ते धर्षितं पुरा ।
मृतं सर्पं समासक्तं स्थाणुभूतस्य तस्य तम् ॥ १.५०.४ ॥
స్నేహితుని వల్ల అతడు తెలుసుకున్నాడు: మీ తండ్రి పూర్వం అతని తండ్రిని అవమానించాడు — స్తంభంలా నిశ్చలంగా ఉన్న ఆ ముని మీద చనిపోయిన పామును వేలాడదీసి.
1.50.5
वहन्तं राजशार्दूल स्कन्धेनानपकारिणम् ।
तपस्विनमतीवाथ तं मुनिप्रवरं नृप ॥ १.५०.५ ॥
రాజశార్దూలా, రాజా, ఆయన ఏ అపరాధమూ చేయకపోయినా భుజంపై ఆ పామును మోస్తూ ఉన్నాడు; ఆ మునిశ్రేష్ఠుడు అత్యంత తపస్వి.
1.50.6
जितेन्द्रियं विशुद्धं च स्थितं कर्मण्यथाद्भुतम् ।
तपसा द्योतितात्मानं स्वेष्वङ्गेषु यतं तदा ॥ १.५०.६ ॥
ఇంద్రియాలను జయించినవాడు, పరిశుద్ధుడు, కర్మలో స్థిరుడు, అద్భుతుడు; తపస్సుతో ప్రకాశించిన ఆత్మ కలవాడు; అప్పుడు తన అవయవాలను నిగ్రహించి ఉన్నాడు.
1.50.7
शुभाचारं शुभकथं सुस्थितं तमलोलुपम् ।
अक्षुद्रमनसूयं च वृद्धं मौनव्रते स्थितम्।
शरण्यं सर्वभूतानां पित्रा विनिकृतं तव ॥ १.५०.७ ॥
మంచి ప్రవర్తన, మంచి మాటలు కలవారు, స్థిరంగా నిలిచినవారు, దురాశ, చీకటి లేనివారు, ఉదార హృదయులు, అసూయ లేనివారు, వృద్ధులు, మౌనవ్రతంలో స్థితులు, సర్వ ప్రాణులకు శరణ్యులు — మీ తండ్రి ఆయనను అవమానించాడు.
1.50.8
शशापाथ महातेजाः पितरं ते रुषान्वितः ।
ऋषेः पुत्रो महातेजा बालोऽपि स्थविरद्युतिः ॥ १.५०.८ ॥
అప్పుడు మహా తేజస్వి కోపంతో నిండి మీ తండ్రిని శపించాడు. ఋషి కుమారుడైన ఆ మహా తేజస్వి బాలుడైనప్పటికీ వృద్ధుని కాంతి కలవాడు.
1.50.9
स क्षिप्रमुदकं स्पृष्ट्वा रोषादिदमुवाच ह ।
पितरं तेऽभिसन्धाय तेजसा प्रज्वलन्निव ॥ १.५०.९ ॥
అతను వెంటనే నీటిని తాకి కోపంతో ఇలా అన్నాడు. మీ తండ్రిని లక్ష్యంగా చేసుకుని తేజస్సుతో మండుతున్నట్లు ప్రకాశించాడు.
1.50.10
अनागसि गुरौ यो मे मृतं सर्पवासृजत् ।
तं नागस्तक्षकः क्रुद्धस्तेजसा प्रदहिष्यति ॥ १.५०.१० ॥
నిర్దోషి అయిన నా గురువుపై చచ్చిన పామును వేసినవాడిని, కోపించిన నాగుడు తక్షకుడు తన తేజస్సుతో దహించివేస్తాడు.
1.50.11
आशीविषस्तिग्मतेजा मद्वाक्यबलचोदितः ।
सप्तरात्रादितः पापं पश्य मे तपसो बलम् ॥ १.५०.११ ॥
తీవ్ర తేజస్సు గల విషసర్పం నా మాటల బలంతో ప్రేరితమై ఇప్పటి నుండి ఏడు రాత్రుల్లో ఆ పాపిని (కాటేస్తుంది). నా తపస్సు బలాన్ని చూడు.
1.50.12
इत्युक्त्वा प्रययौ तत्र पिता यत्राऽस्य सोऽभवत् ।
दृष्ट्वा च पितरं तस्मै तं शापं प्रत्यवेदयत् ॥ १.५०.१२ ॥
ఇలా చెప్పి అతను తన తండ్రి ఉన్న చోటికి వెళ్లాడు. తండ్రిని చూసి అతనికి ఆ శాపాన్ని తెలియజేశాడు.
1.50.13
स चापि मुनिशार्दूलः प्रेरयामास ते पितुः ।
शिष्यं गौरमुखं नाम शीलवन्तं गुणान्वितम् ॥ १.५०.१३ ॥
ఆ మునిశార్దూలుడు కూడా వారి తండ్రి వద్దకు గౌరముఖుడనే శీలవంతుడూ గుణవంతుడూ అయిన శిష్యుడిని పంపాడు.
1.50.14
आचख्यौं सत्त्व विश्रान्तो राज्ञः सर्वमशेषतः ।
शप्तोऽसि मम पुत्रेण यत्तो भव महीपते ॥ १.५०.१४ ॥
విశ్రాంతి పొందిన అతడు రాజుకు అంతా పూర్తిగా చెప్పాడు: 'మహీపతీ, నా కుమారుడిచే నీవు శపించబడ్డావు; జాగ్రత్తగా ఉండు.'
1.50.15
तक्षकस्त्वां महाराज तेजसाऽसौ दहिष्यति ।
श्रुत्वा च तद्वचो घोरं पिता ते जनमेजय ॥ १.५०.१५ ॥
'మహారాజా, తక్షకుడు తన తేజస్సుతో నిన్ను దహించివేస్తాడు.' జనమేజయా, ఆ భయంకరమైన మాటను విని నీ తండ్రి…
1.50.16
यत्तोऽभवत्परित्रस्तस्तक्षकात्पन्नगोत्तमात् ।
ततस्तस्मिंस्तु दिवसे सप्तमे समुपस्थिते ॥ १.५०.१६ ॥
తక్షకుడనే ఉత్తమ సర్పరాజు నుండి భయపడి అతడు జాగ్రత్తగా ఉన్నాడు. తరువాత ఏడవ రోజు వచ్చినప్పుడు…
1.50.17
राज्ञः समीपं ब्रह्मर्षिः काश्यपो गन्तुमैच्छत ।
तं ददर्शाथ नागेन्द्रस्तक्षकः काश्यपं तदा ॥ १.५०.१७ ॥
బ్రహ్మర్షి కాశ్యపుడు రాజు సమీపానికి వెళ్లాలనుకున్నాడు. అప్పుడు నాగేంద్రుడు తక్షకుడు కాశ్యపుడిని చూశాడు.
1.50.18
तमब्रवीत्पन्नगेन्द्रः काश्यपं त्वरितं द्विजम् ।
क्व भवांस्त्वरितो याति किं च कार्यं चिकीर्षति ॥ १.५०.१८ ॥
నాగేంద్రుడు త్వరగా వెళ్తున్న ద్విజుడు కాశ్యపుడితో అన్నాడు: 'మీరు ఎక్కడికి ఇంత త్వరగా వెళ్తున్నారు? ఏ పని చేయాలనుకుంటున్నారు?'
1.50.19
यत्र राजा कुरुश्रेष्ठः परिक्षिन्नाम वै द्विज ।
तक्षकेण भुजंगेन धक्ष्यते किल सोऽद्य वै ॥ १.५०.१९ ॥
ఓ ద్విజా, కురుశ్రేష్ఠుడైన పరీక్షిత్ అనే రాజు ఎక్కడ ఉన్నాడో, ఆయనను నేడు తక్షకుడు అనే సర్పం కరిచి దహిస్తుందట.
1.50.20
गच्छाम्यहं तं त्वरितः सद्यः कर्तुमपज्वरम् ।
मयाऽभिपन्नं तं चापि न सर्पो धर्षयिष्यति ॥ १.५०.२० ॥
నేను వెంటనే ఆయన వద్దకు వెళ్లి ఆయనను జ్వరరహితుడిని చేస్తాను. నా చేత ఆపద నుండి రక్షించబడిన ఆయనను సర్పం కూడా హింసించలేదు.
1.50.21
किमर्थं तं मया दष्टं संजीवयितुमिच्छसि ।
अहं त तक्षको ब्रह्मन्पश्य मे वीर्यमद्भुतम् ॥ १.५०.२१ ॥
నేను కరిచిన ఆయనను బ్రతికించాలని ఎందుకు కోరుతున్నావు? ఓ బ్రాహ్మణా, నేనే తక్షకుడను. నా అద్భుత శక్తిని చూడు.
1.50.22
न शक्तस्त्वं मया दष्टं तं संजीवयितुं नृपम् ।
इत्युक्त्वा तक्षकस्तत्र सोऽदशद्वै वनस्पतिम् ॥ १.५०.२२ ॥
నేను కరిచిన ఆ రాజును బ్రతికించడానికి నీకు శక్తి లేదు అని చెప్పి, తక్షకుడు అక్కడే ఆ వృక్షాన్ని కరిచాడు.
1.50.23
स दष्टमात्रो नागेन भस्मीभूतोऽभवन्नगः ।
काश्यपश्च ततो राजन्नजीवयत तं नगम् ॥ १.५०.२३ ॥
సర్పం కరిచిన వెంటనే ఆ వృక్షం భస్మమైంది. అప్పుడు, ఓ రాజా, కశ్యపుడు ఆ వృక్షాన్ని మళ్లీ బ్రతికించాడు.
1.50.24
ततस्तं लोभयामास कामं ब्रूहीति तक्षकः ।
स एवमुक्तस्तं प्राह काश्यपस्तक्षकं पुनः ॥ १.५०.२४ ॥
అప్పుడు తక్షకుడు ఆయనను ప్రలోభపెట్టి, 'నీ కోరిక ఏమిటో చెప్పు' అన్నాడు. అలా అడగబడిన కశ్యపుడు మళ్లీ తక్షకునితో అన్నాడు.
1.50.25
धनलिप्सुरहं तत्र यामीत्युक्तश्च तेन सः ।
तमुवाच महात्मानं तक्षकः श्लक्ष्णया गिरा ॥ १.५०.२५ ॥
ధనాసక్తుడనై 'నేను అక్కడికి వెళ్తాను' అని అతడు చెప్పగా, తక్షకుడు మృదువైన మాటలతో ఆ మహాత్ముని ఉద్దేశించి పలికాడు.
1.50.26
यावद्धनं प्रार्थयसे राज्ञस्तस्मात्ततोऽधिकम् ।
गृहाण मत्त एव त्वं सन्निवर्तस्व चानघ ॥ १.५०.२६ ॥
రాజు నుండి నీవు ఎంత ధనాన్ని కోరుతావో, అంతకంటే ఎక్కువగా నా నుండే తీసుకో. ఓ పాపరహితుడా, వెనక్కి తిరిగిపో.
1.50.27
स एवमुक्तो नागेन काश्यपो द्विपदां वरः ।
लब्ध्वा वित्तं निववृते तक्षकाद्यावदीप्सितम् ॥ १.५०.२७ ॥
నాగుడు ఇలా చెప్పగా, ద్విజులలో శ్రేష్ఠుడైన కాశ్యపుడు తక్షకుని నుండి తాను కోరినంత ధనాన్ని పొంది తిరిగి వెళ్ళాడు.
1.50.28
तस्मिन्प्रतिगते विप्रे छद्मनोपेत्य तक्षकः ।
तं नृपं नृपतिश्रेष्ठं पितरं धार्मिकं तव ॥ १.५०.२८ ॥
ఆ బ్రాహ్మణుడు వెళ్లిపోయాక, తక్షకుడు కపటంగా సమీపించి, నీ ధర్మాత్ముడైన తండ్రి, రాజులలో శ్రేష్ఠుడైన ఆ రాజును చేరాడు.
1.50.29
प्रासादस्थं यत्तमपि दग्धवान्विषवह्निना ।
ततस्त्वं पुरुषव्याघ्र विजयायाभिषेचितः ॥ १.५०.२९ ॥
రాజభవనంలో రక్షింపబడుతూ ఉన్న అతనిని కూడా అతడు విషాగ్నితో దహించాడు. అప్పుడు పురుషవ్యాఘ్రమా, నీవు విజయం కోసం అభిషిక్తుడవయ్యావు.
1.50.30
एतद्दृष्टं श्रुतं चापि यथावन्नृपसत्तम ।
अस्माभिर्निखिलं सर्वं कथितं तेऽतिदारुणम् ॥ १.५०.३० ॥
ఓ రాజశ్రేష్ఠా, ఇది మేము చూచినది, విన్నది, అంతా యథార్థంగా, పూర్తిగా, అత్యంత భయంకరమైనదిగా నీకు చెప్పాము.
1.50.31
श्रुत्वा चैतं नरश्रेष्ठ पार्थिवस्य पराभवम् ।
अस्य चर्षेरुदङ्कस्य विधत्स्व यदनन्तरम् ॥ १.५०.३१ ॥
ఓ నరశ్రేష్ఠా, ఈ రాజు పరాభవాన్ని విని, ఈ ఋషి ఉత్తంకుని విషయంలో ఆ తర్వాత ఏమి జరిగిందో దానిని చేయుము.
1.50.32
एतस्मिन्नेव काले तु स राजा जनमेजयः ।
उवाच मन्त्रिणः सर्वानिदं वाक्यमरिदमः ॥ १.५०.३२ ॥
అదే సమయంలో, శత్రువులను అణచే ఆ రాజు జనమేజయుడు తన మంత్రులందరితో ఈ మాటను పలికెను.
1.50.33
अथ तत्कथितं केन यद्वृत्तं तद्वनस्पतौ ।
आश्चर्यभूतं लोकस्य भस्मराशीकृतं तदा ॥ १.५०.३३ ॥
అప్పుడు ఆ వృక్షంలో జరిగిన ఆ సంఘటనను, లోకానికి ఆశ్చర్యకరమైనదాన్ని, అప్పుడు బూడిద కుప్పగా చేయబడినదాన్ని, ఎవరు చెప్పారు?
1.50.34
यद्वृक्षं जीवयामास काश्यपस्तक्षकेण वै ।
नूनं मन्त्रैर्हतविषो न प्रणश्येत काश्यपात् ॥ १.५०.३४ ॥
తక్షకుని కాటుతో మరణించిన ఆ వృక్షాన్ని కాశ్యపుడు బ్రతికించెను; మంత్రాలతో విషం నశించినందున, కాశ్యపుని వల్ల అది నశించి ఉండదు.
1.50.35
चिन्तयामास पापात्मा मनसा पन्नगाधमः ।
दष्टं यदि मया विप्रः पार्थिवं जीवयिष्यति ॥ १.५०.३५ ॥
ఆ పాపాత్ముడు, సర్పాలలో అధముడైన తక్షకుడు మనసులో ఆలోచించెను: 'నేను కరచిన రాజును ఈ బ్రాహ్మణుడు బ్రతికించినట్లయితే...'
1.50.36
तक्षकः संहतविषो लोके यास्यति हास्यताम् ।
विचिन्त्यैवं कृता तेन ध्रुवं तुष्टिर्द्विजस्य वै ॥ १.५०.३६ ॥
విషాన్ని కూడగట్టుకున్న తక్షకుడు లోకంలో ఎగతాళికి గురవుతాడు. ఇలా ఆలోచించి అతడు ఆ బ్రాహ్మణుని సంతృప్తిపరచెను.
1.50.37
भविष्यति ह्युपायेन यस्य दास्यामि यातनाम् ।
एकं तु श्रोतुमिच्छामि तद्वृत्तं निर्जने वने ॥ १.५०.३७ ॥
ఎవరికి నేను శిక్ష విధిస్తానో, దానికి ఒక ఉపాయం తప్పక ఉంటుంది. కానీ ఒక్కటి వినాలనుకుంటున్నాను — నిర్జన వనంలో జరిగిన ఆ వృత్తాంతాన్ని.
1.50.38
संवादं पन्नगेन्द्रस्य काश्यपस्य च कस्तदा ।
श्रुतवान्दृष्टवांश्चापि भवत्सु कथमागतम्।
श्रुत्वा तस्य विधास्येऽहं पन्नगान्तकरीं मतिम् ॥ १.५०.३८ ॥
నాగరాజు, కాశ్యపుడి మధ్య జరిగిన ఆ సంభాషణను అప్పుడు ఎవరు విన్నారు, చూశారు, అది మీ వరకు ఎలా వచ్చింది? అది విని నేను సర్పాలను అంతం చేసే నిశ్చయం చేస్తాను.
1.50.39
शृणु राजन्यथास्माकं येन तत्कथितं पुरा ।
समागतं द्विजेन्द्रस्य पन्नगेन्द्रस्य चाध्वनि ॥ १.५०.३९ ॥
రాజా, వినండి — మాకు ఎలా చెప్పబడిందో, ఎవరు ముందు చెప్పారో అలా. బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠుడు, నాగరాజు దారిలో కలిశారు.
1.50.40
तस्मिन्वृक्षे नरः कश्चिदिन्धनार्थाय पार्थिव ।
विचिन्वन्पूर्वमारूढः शुष्कशाखावनस्पतौ ॥ १.५०.४० ॥
రాజా, ఆ చెట్టుపై ఇంధనం కోసం ఒకడు వెతుకుతూ ముందుగా ఎక్కాడు — ఎండిన కొమ్మల ఆ చెట్టుపై.
1.50.41
न बुध्येतामुभौ तौ च नगस्थं पन्नगद्विजौ ।
सह तेनैव वृक्षेण भस्मीभूतोऽभवन्नृप ॥ १.५०.४१ ॥
రాజా, చెట్టుపై ఉన్న ఆ ఇద్దరు — సర్పము, బ్రాహ్మణుడు — ఒకరినొకరు తెలుసుకోలేకపోయారు; ఆ మనిషి కూడా అదే చెట్టుతో బూడిదయ్యాడు.
1.50.42
द्विजप्रभावाद्राजेन्द्र व्यजीवत्स वनस्पतिः ।
तेनागम्य द्विजश्रेष्ठ पुंसाऽस्मासु निवेदितम् ॥ १.५०.४२ ॥
రాజేంద్రా, బ్రాహ్మణుని ప్రభావం వల్ల ఆ చెట్టు మళ్లీ బ్రతికింది. అతడే వచ్చి, ద్విజశ్రేష్ఠా, మాకు దీనిని తెలిపాడు.
1.50.43
यथा वृत्तं तु तत्सर्वं तक्षकस्य द्विजस्य च ।
एतत्ते कथितं राजन्यथादृष्टं श्रुतं च यत्।
श्रुत्वा च नृपशार्दूल विधत्स्व यदनन्तरम् ॥ १.५०.४३ ॥
రాజా, తక్షకునికి, ఆ బ్రాహ్మణునికి జరిగిన వృత్తాంతమంతా, చూసినట్లు, విన్నట్లు మీకు చెప్పాము. నృపశార్దూలా, దీనిని విని, తరువాత ఏమి చేయాలో నిశ్చయించండి.
1.50.44
मन्त्रिणां तु वचः श्रुत्वा स राजा जनमेजयः ।
पर्यतप्यत दुःखार्तः प्रत्यपिंषत्करं करे ॥ १.५०.४४ ॥
మంత్రుల మాటలు విని రాజు జనమేజయుడు దుఃఖంతో బాధపడి, మనసులో వేదన చెంది, ఒక చేతిని మరో చేతిపై నొక్కి రుద్దాడు.
1.50.45
निःश्वासमुष्णमसकृद्दीर्घं राजीवलोचनः ।
मुमोचाश्रूणि च तदा नेत्राभ्यां प्ररुदन्नृपः ॥ १.५०.४५ ॥
తామరకన్నుల రాజు పదే పదే వేడిగా, దీర్ఘంగా నిట్టూర్పులు విడిచాడు; అప్పుడు ఏడుస్తూ కళ్ళ నుండి కన్నీరు కార్చాడు.
1.50.46
उवाच च महीपालो दुःखशोकसमन्वितः ।
दुर्धरं बाष्पमुत्सृज्य स्पृष्ट्वा चापो यथाविधि ॥ १.५०.४६ ॥
దుఃఖం, శోకంతో నిండిన ఆ రాజు, అదుపు చేయలేని కన్నీటిని విడిచి, విధిప్రకారం నీటిని తాకి, ఇలా పలికాడు.
1.50.47
मुहूर्तमिव च ध्यात्वा निश्चित्य मनसा नृपः ।
अमर्षी मन्त्रिणः सर्वानिदं वचनमब्रवीत् ॥ १.५०.४७ ॥
రాజు ఒక్క క్షణం ధ్యానించి, మనసులో నిశ్చయించి, కోపంతో ఉద్రేకించి, మంత్రులందరితో ఈ మాటలు పలికాడు.
1.50.48
श्रुत्वैतद्भवतां वाक्यं पितुर्मे स्वर्गतिं प्रति ।
निश्चितेयं मम मतिर्या च तां मे निबोधत।
अनन्तरं च मन्येऽहं तक्षकाय दुरात्मने ॥ १.५०.४८ ॥
మీ మాటలు విని, మా తండ్రి స్వర్గగమనం గురించి నా నిశ్చయం ఇదే; దాన్ని వినండి. తరువాత దుష్టాత్ముడైన తక్షకునికి నేను చేయదలచింది ఇదే.
1.50.49
प्रतिकर्तव्यमित्येवं येन मे हिंसितः पिता ।
शृङ्गिणं हेतुमात्रं यः कृत्वा दग्ध्वा च पार्थिवम् ॥ १.५०.४९ ॥
ఇలా ప్రతీకారం తీర్చుకోవాలి; నా తండ్రిని హింసించినవాడు, శృంగిని కేవలం కారణంగా చేసి రాజును దహించినవాడు.
1.50.50
इयं दुरात्मता तस्य काश्यपं यो न्यवर्तयत् ।
यद्यागच्छेत्स वै विप्रो ननु जीवेत्पिता मम ॥ १.५०.५० ॥
కాశ్యపుని తిప్పి పంపిన అతని దుష్టత్వం ఇది; ఆ బ్రాహ్మణుడు వచ్చి ఉంటే నా తండ్రి బ్రతికేవాడే.
1.50.51
परिहीयेत किं तस्य यदि जीवेत्स पार्थिवः ।
काश्यपस्य प्रसादेन मन्त्रिणां विनयेन च ॥ १.५०.५१ ॥
ఆ రాజు బ్రతికి ఉంటే అతనికి ఏమి తగ్గేది? కాశ్యపుని అనుగ్రహంతో, మంత్రుల వినయంతో.
1.50.52
स तु वारितवान्मोहात्काश्यपं द्विजसत्तमम् ।
संजिजीवयिषुं प्राप्तं राजानमपराजितम् ॥ १.५०.५२ ॥
అతడు మోహంతో ఆ శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణుడు కాశ్యపుని వారించాడు; ఓడించబడని రాజును బ్రతికించడానికి వచ్చినవాడిని.
1.50.53
महानतिक्रमो ह्येष तक्षकस्य दुरात्मनः ।
द्विजस्य योऽददद्द्रव्यं मा नृपं जीवयेदिति ॥ १.५०.५३ ॥
దుష్టుడు తక్షకుని ఇది పెద్ద అతిక్రమణ; ఆ బ్రాహ్మణునికి ధనమిచ్చి రాజును బ్రతికించవద్దన్నాడు.
1.50.54
उत्तङ्कस्य प्रियं कर्तुमात्मनश्च महत्प्रियम् ।
भवतां चैव सर्वेषां गच्छाम्यपचितिं पितुः ॥ १.५०.५४ ॥
ఉత్తంకునికి ప్రియం చేయడానికి, నాకూ గొప్ప ప్రియం చేయడానికి, మీ అందరికీ కూడా, నా తండ్రికి ప్రతీకారం తీర్చుకుంటాను.