มหาภารตะ · อัธยายะ 1.50

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

1.50.1

ततः स राजा राजेन्द्र स्कन्धे तस्य भुजंगमम् ।
मुनेः क्षुत्क्षाम आसज्य स्वपुरं प्रययौ पुनः ॥ १.५०.१ ॥

จากนั้น พระราชาองค์นั้น โอ้จอมกษัตริย์ เมื่ออ่อนแรงเพราะความหิว ได้คล้องงูไว้บนบ่าของฤๅษี แล้วกลับไปยังนครของตนอีกครั้ง

1.50.2

ऋषेस्तस्य तु पुत्रोऽभूद्गति जातो महायशाः ।
शृङ्गी नाम महातेजास्तिग्मवीर्योऽतिकोपनः ॥ १.५०.२ ॥

ฤๅษีผู้นั้นมีบุตรชายผู้มีเกียรติยศยิ่งใหญ่ นามว่าศฤงคี มีรัศมีอันรุ่งโรจน์ มีพลังกล้าแข็งรุนแรง และโกรธง่ายยิ่งนัก

1.50.3

ब्रह्माणं समुपागम्य मुनिः पूजां चकार ह ।
सोऽनुज्ञातस्ततस्तत्र शृङ्गी शुश्राव तं तदा ॥ १.५०.३ ॥

ฤๅษีเข้าเฝ้าพระพรหมแล้วถวายการบูชา ครั้นได้รับอนุญาตแล้ว ศฤงคีได้ยินเรื่องนั้นที่ตรงนั้นในขณะนั้น

1.50.4

सख्युः सकाशात्पितरं पित्रा ते धर्षितं पुरा ।
मृतं सर्पं समासक्तं स्थाणुभूतस्य तस्य तम् ॥ १.५०.४ ॥

จากสหายผู้หนึ่ง เขาได้ทราบว่าบิดาของท่านเคยดูหมิ่นบิดาของเขามาก่อน โดยคล้องงูที่ตายแล้วไว้บนฤๅษีผู้นั่งนิ่งอยู่เหมือนเสาตอม่อ

1.50.5

वहन्तं राजशार्दूल स्कन्धेनानपकारिणम् ।
तपस्विनमतीवाथ तं मुनिप्रवरं नृप ॥ १.५०.५ ॥

โอ้เสือในหมู่กษัตริย์ โอ้พระราชา ฤๅษีผู้นั้นแบกงูไว้บนบ่า ทั้งที่ไม่ได้กระทำความผิดใดเลย ท่านเป็นผู้บำเพ็ญตบะอย่างยิ่ง เป็นยอดแห่งฤๅษีทั้งหลาย

1.50.6

जितेन्द्रियं विशुद्धं च स्थितं कर्मण्यथाद्भुतम् ।
तपसा द्योतितात्मानं स्वेष्वङ्गेषु यतं तदा ॥ १.५०.६ ॥

ท่านข่มอินทรีย์ได้ บริสุทธิ์ มั่นคงในหน้าที่ และน่าอัศจรรย์ อาตมันของท่านส่องประกายด้วยตบะ และในขณะนั้นท่านกำลังสำรวมอวัยวะของตนอยู่

1.50.7

शुभाचारं शुभकथं सुस्थितं तमलोलुपम् ।
अक्षुद्रमनसूयं च वृद्धं मौनव्रते स्थितम्।
शरण्यं सर्वभूतानां पित्रा विनिकृतं तव ॥ १.५०.७ ॥

ท่านมีความประพฤติดี มีถ้อยคำดี ตั้งมั่นมั่นคง ไม่โลภ ปราศจากความมืดมัว มีใจไม่ต่ำช้า ไม่ริษยา เป็นผู้สูงอายุ ตั้งมั่นในวัตรแห่งการนิ่งเงียบ เป็นที่พึ่งของสรรพสัตว์ทั้งปวง บิดาของท่านกลับปฏิบัติต่อท่านอย่างไร้ความเคารพ

1.50.8

शशापाथ महातेजाः पितरं ते रुषान्वितः ।
ऋषेः पुत्रो महातेजा बालोऽपि स्थविरद्युतिः ॥ १.५०.८ ॥

จากนั้น ผู้มีรัศมีอันยิ่งใหญ่ เต็มด้วยความโกรธ ได้สาปบิดาของท่าน บุตรของฤๅษีผู้มีรัศมียิ่งใหญ่ แม้จะยังเป็นเด็ก ก็มีความรุ่งโรจน์ดุจผู้เฒ่า

1.50.9

स क्षिप्रमुदकं स्पृष्ट्वा रोषादिदमुवाच ह ।
पितरं तेऽभिसन्धाय तेजसा प्रज्वलन्निव ॥ १.५०.९ ॥

เขารีบแตะน้ำ แล้วด้วยความโกรธจึงกล่าวถ้อยคำนี้ โดยเพ่งไปยังบิดาของท่าน ลุกโชนด้วยพลังดุจไฟ

1.50.10

अनागसि गुरौ यो मे मृतं सर्पवासृजत् ।
तं नागस्तक्षकः क्रुद्धस्तेजसा प्रदहिष्यति ॥ १.५०.१० ॥

ผู้ใดได้วางงูที่ตายแล้วไว้บนครูของข้าพเจ้าผู้ไร้ความผิด งูตักษกผู้โกรธแค้นจะเผาผลาญผู้นั้นด้วยพลังของมัน

1.50.11

आशीविषस्तिग्मतेजा मद्वाक्यबलचोदितः ।
सप्तरात्रादितः पापं पश्य मे तपसो बलम् ॥ १.५०.११ ॥

งูพิษผู้มีพลังแหลมคม ถูกกระตุ้นด้วยพลังแห่งถ้อยคำของข้าพเจ้า จะกัดคนบาปนั้นภายในเจ็ดคืนนับแต่บัดนี้ จงดูพลังแห่งตบะของข้าพเจ้าเถิด

1.50.12

इत्युक्त्वा प्रययौ तत्र पिता यत्राऽस्य सोऽभवत् ।
दृष्ट्वा च पितरं तस्मै तं शापं प्रत्यवेदयत् ॥ १.५०.१२ ॥

กล่าวดังนี้แล้ว เขาก็ไปยังที่ที่บิดาของเขาอยู่ ครั้นเห็นบิดาแล้ว จึงแจ้งคำสาปนั้นให้ท่านทราบ

1.50.13

स चापि मुनिशार्दूलः प्रेरयामास ते पितुः ।
शिष्यं गौरमुखं नाम शीलवन्तं गुणान्वितम् ॥ १.५०.१३ ॥

ฤๅษีผู้เป็นยอดแห่งฤๅษีนั้นก็ได้ส่งศิษย์ของตนนามว่าเคารมุข ผู้มีความประพฤติดีและเพียบพร้อมด้วยคุณธรรม ไปหาบิดาของพวกท่าน

1.50.14

आचख्यौं सत्त्व विश्रान्तो राज्ञः सर्वमशेषतः ।
शप्तोऽसि मम पुत्रेण यत्तो भव महीपते ॥ १.५०.१४ ॥

เมื่อพักผ่อนแล้ว เขาได้เล่าเรื่องทั้งหมดให้พระราชาฟังโดยครบถ้วน ว่า "โอ้ผู้เป็นใหญ่ในแผ่นดิน ท่านถูกบุตรของข้าพเจ้าสาปแล้ว จงระวังตัวเถิด"

1.50.15

तक्षकस्त्वां महाराज तेजसाऽसौ दहिष्यति ।
श्रुत्वा च तद्वचो घोरं पिता ते जनमेजय ॥ १.५०.१५ ॥

"มหาราช งูตักษกจะเผาท่านด้วยพลังไฟของมัน" โอ้ชนเมชัย เมื่อบิดาของท่านได้ยินถ้อยคำอันน่าสะพรึงนั้น

1.50.16

यत्तोऽभवत्परित्रस्तस्तक्षकात्पन्नगोत्तमात् ।
ततस्तस्मिंस्तु दिवसे सप्तमे समुपस्थिते ॥ १.५०.१६ ॥

ท่านก็หวาดกลัวอย่างยิ่งต่องูตักษกผู้เป็นยอดแห่งงูทั้งหลาย จึงเตรียมตัวระมัดระวัง ครั้นถึงวันที่เจ็ดมาถึง

1.50.17

राज्ञः समीपं ब्रह्मर्षिः काश्यपो गन्तुमैच्छत ।
तं ददर्शाथ नागेन्द्रस्तक्षकः काश्यपं तदा ॥ १.५०.१७ ॥

พราหมณ์ฤๅษีกาศยปปรารถนาจะไปยังที่เฝ้าของพระราชา ครั้งนั้นนาคราชตักษกได้พบกับกาศยป

1.50.18

तमब्रवीत्पन्नगेन्द्रः काश्यपं त्वरितं द्विजम् ।
क्व भवांस्त्वरितो याति किं च कार्यं चिकीर्षति ॥ १.५०.१८ ॥

จอมนาคได้กล่าวแก่กาศยปผู้เป็นทวิชาที่กำลังรีบเดินทางว่า "ท่านกำลังรีบไปที่ไหน และตั้งใจจะทำกิจอะไร"

1.50.19

यत्र राजा कुरुश्रेष्ठः परिक्षिन्नाम वै द्विज ।
तक्षकेण भुजंगेन धक्ष्यते किल सोऽद्य वै ॥ १.५०.१९ ॥

โอ้ทวิชา ที่ที่มีพระราชานามว่าปริกษิตผู้ประเสริฐแห่งกุรุนั้นอยู่ที่ไหน วันนี้งูตักษกจะกัดเขา และเขาจะถูกเผาไหม้เป็นแน่

1.50.20

गच्छाम्यहं तं त्वरितः सद्यः कर्तुमपज्वरम् ।
मयाऽभिपन्नं तं चापि न सर्पो धर्षयिष्यति ॥ १.५०.२० ॥

ข้าพเจ้ากำลังรีบไปหาเขา เพื่อให้เขาหายไข้ในทันที เมื่อข้าพเจ้าได้ร่ายมนตร์ให้เขาแล้ว งูก็จะไม่สามารถทำร้ายเขาได้

1.50.21

किमर्थं तं मया दष्टं संजीवयितुमिच्छसि ।
अहं त तक्षको ब्रह्मन्पश्य मे वीर्यमद्भुतम् ॥ १.५०.२१ ॥

เจ้าจะให้ข้าชุบชีวิตผู้ที่ข้ากัดไปแล้วเพื่ออะไร ข้าคือตักษกเอง โอ พราหมณ์ จงดูอานุภาพอันน่าอัศจรรย์ของข้าเถิด

1.50.22

न शक्तस्त्वं मया दष्टं तं संजीवयितुं नृपम् ।
इत्युक्त्वा तक्षकस्तत्र सोऽदशद्वै वनस्पतिम् ॥ १.५०.२२ ॥

ตักษกจึงกล่าวว่า เจ้าไม่อาจชุบชีวิตกษัตริย์ที่ข้ากัดไปแล้วนั้นได้ แล้วตักษกก็กัดต้นไม้ต้นนั้นตรงนั้น

1.50.23

स दष्टमात्रो नागेन भस्मीभूतोऽभवन्नगः ।
काश्यपश्च ततो राजन्नजीवयत तं नगम् ॥ १.५०.२३ ॥

ทันทีที่ถูกงูกัด ต้นไม้นั้นก็กลายเป็นกองเถ้า โอ กษัตริย์ จากนั้นกาศยปก็ชุบชีวิตต้นไม้ต้นนั้นให้คืนมา

1.50.24

ततस्तं लोभयामास कामं ब्रूहीति तक्षकः ।
स एवमुक्तस्तं प्राह काश्यपस्तक्षकं पुनः ॥ १.५०.२४ ॥

จากนั้นตักษกก็ล่อลวงเขา กล่าวว่า จงบอกความปรารถนาของท่านมาเถิด เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น กาศยปจึงกล่าวกับตักษกอีกครั้ง

1.50.25

धनलिप्सुरहं तत्र यामीत्युक्तश्च तेन सः ।
तमुवाच महात्मानं तक्षकः श्लक्ष्णया गिरा ॥ १.५०.२५ ॥

เมื่อตักษกถามเช่นนั้น เขาตอบว่า ข้าจะไปที่นั่นด้วยความปรารถนาในทรัพย์ ตักษกจึงกล่าวกับผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่นั้นด้วยถ้อยคำอ่อนโยน

1.50.26

यावद्धनं प्रार्थयसे राज्ञस्तस्मात्ततोऽधिकम् ।
गृहाण मत्त एव त्वं सन्निवर्तस्व चानघ ॥ १.५०.२६ ॥

ทรัพย์เท่าใดที่ท่านขอจากกษัตริย์ ข้าจะให้มากกว่านั้น โอ ผู้ไร้มลทิน รับเอาทรัพย์ที่ท่านปรารถนาจากข้าเองเถิด แล้วกลับไปเสียเถิด

1.50.27

स एवमुक्तो नागेन काश्यपो द्विपदां वरः ।
लब्ध्वा वित्तं निववृते तक्षकाद्यावदीप्सितम् ॥ १.५०.२७ ॥

เมื่องูกล่าวเช่นนั้น กาศยปผู้เป็นเลิศในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง ได้ทรัพย์เท่าที่ปรารถนาจากตักษกแล้วก็กลับไป

1.50.28

तस्मिन्प्रतिगते विप्रे छद्मनोपेत्य तक्षकः ।
तं नृपं नृपतिश्रेष्ठं पितरं धार्मिकं तव ॥ १.५०.२८ ॥

เมื่อพราหมณ์นั้นจากไปแล้ว ตักษกก็แอบเข้าไปหากษัตริย์ผู้เป็นเลิศในหมู่กษัตริย์ บิดาผู้ธรรมิกของท่านนั้น

1.50.29

प्रासादस्थं यत्तमपि दग्धवान्विषवह्निना ।
ततस्त्वं पुरुषव्याघ्र विजयायाभिषेचितः ॥ १.५०.२९ ॥

ตักษกยังเผาผู้ที่ยืนอยู่ในปราสาทด้วยไฟพิษ แล้วหลังจากนั้น โอ ผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ ท่านก็ได้รับการอภิเษกเพื่อชัยชนะ

1.50.30

एतद्दृष्टं श्रुतं चापि यथावन्नृपसत्तम ।
अस्माभिर्निखिलं सर्वं कथितं तेऽतिदारुणम् ॥ १.५०.३० ॥

โอ ผู้เลิศในหมู่กษัตริย์ สิ่งทั้งหมดนี้ที่เราได้เห็นและได้ยินมา เราได้เล่าให้ท่านฟังครบถ้วนและตามที่เป็นจริง ซึ่งน่าสะพรึงกลัวยิ่งนัก

1.50.31

श्रुत्वा चैतं नरश्रेष्ठ पार्थिवस्य पराभवम् ।
अस्य चर्षेरुदङ्कस्य विधत्स्व यदनन्तरम् ॥ १.५०.३१ ॥

โอ ผู้เลิศในหมู่มนุษย์ เมื่อได้ฟังความพ่ายแพ้ของกษัตริย์นี้แล้ว จงดำเนินการต่อไปตามที่เกิดขึ้นภายหลังเกี่ยวกับฤๅษีอุตตังกะนี้เถิด

1.50.32

एतस्मिन्नेव काले तु स राजा जनमेजयः ।
उवाच मन्त्रिणः सर्वानिदं वाक्यमरिदमः ॥ १.५०.३२ ॥

ในขณะนั้นเอง พระเจ้าชนเมชัยผู้ปราบศัตรู ตรัสถ้อยคำเหล่านี้แก่เสนาอำมาตย์ทั้งปวง

1.50.33

अथ तत्कथितं केन यद्वृत्तं तद्वनस्पतौ ।
आश्चर्यभूतं लोकस्य भस्मराशीकृतं तदा ॥ १.५०.३३ ॥

ผู้ใดเล่าได้เล่าเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นกับต้นไม้นั้น ซึ่งน่าอัศจรรย์สำหรับโลก และในขณะนั้นได้กลายเป็นกองเถ้าถ่าน

1.50.34

यद्वृक्षं जीवयामास काश्यपस्तक्षकेण वै ।
नूनं मन्त्रैर्हतविषो न प्रणश्येत काश्यपात् ॥ १.५०.३४ ॥

ต้นไม้ที่กาศยปชุบชีวิตขึ้นมาหลังจากที่ตักษกกัดไปแล้วนั้น หากพิษของมันถูกทำลายด้วยมนตร์ มันคงไม่ตายด้วยฝีมือของกาศยปเป็นแน่

1.50.35

चिन्तयामास पापात्मा मनसा पन्नगाधमः ।
दष्टं यदि मया विप्रः पार्थिवं जीवयिष्यति ॥ १.५०.३५ ॥

งูผู้ต่ำช้าในหมู่งู จิตใจชั่วร้าย ได้คิดในใจว่า หากพราหมณ์ผู้นี้ชุบชีวิตกษัตริย์ที่ข้ากัดไปแล้ว

1.50.36

तक्षकः संहतविषो लोके यास्यति हास्यताम् ।
विचिन्त्यैवं कृता तेन ध्रुवं तुष्टिर्द्विजस्य वै ॥ १.५०.३६ ॥

ตักษกผู้มีพิษสะสมไว้ จะกลายเป็นที่ถูกหัวเราะเยาะในโลก เมื่อคิดเช่นนี้แล้ว เขาก็ย่อมทำให้พราหมณ์พอใจเป็นแน่

1.50.37

भविष्यति ह्युपायेन यस्य दास्यामि यातनाम् ।
एकं तु श्रोतुमिच्छामि तद्वृत्तं निर्जने वने ॥ १.५०.३७ ॥

จะมีวิธีการที่ข้าจะลงโทษผู้นั้นได้เป็นแน่ แต่ข้าปรารถนาจะฟังสิ่งหนึ่ง คือเรื่องราวที่เกิดขึ้นในป่าอันเปลี่ยวร้างนั้น

1.50.38

संवादं पन्नगेन्द्रस्य काश्यपस्य च कस्तदा ।
श्रुतवान्दृष्टवांश्चापि भवत्सु कथमागतम्।
श्रुत्वा तस्य विधास्येऽहं पन्नगान्तकरीं मतिम् ॥ १.५०.३८ ॥

บทสนทนาระหว่างเจ้าแห่งงูกับกาศยปนั้น ผู้ใดได้ยินและได้เห็นในขณะนั้น และเรื่องนั้นมาถึงพวกท่านได้อย่างไร เมื่อได้ฟังแล้ว ข้าจะตั้งจิตตัดสินใจที่จะนำความพินาศมาสู่งูทั้งหลาย

1.50.39

शृणु राजन्यथास्माकं येन तत्कथितं पुरा ।
समागतं द्विजेन्द्रस्य पन्नगेन्द्रस्य चाध्वनि ॥ १.५०.३९ ॥

โอ กษัตริย์ จงฟังเถิด ดังที่เรื่องนี้ถูกเล่าให้แก่พวกเราฟังแต่กาลก่อน คือเมื่อผู้เป็นยอดแห่งพราหมณ์กับเจ้าแห่งงูได้พบกันกลางทาง

1.50.40

तस्मिन्वृक्षे नरः कश्चिदिन्धनार्थाय पार्थिव ।
विचिन्वन्पूर्वमारूढः शुष्कशाखावनस्पतौ ॥ १.५०.४० ॥

โอ กษัตริย์ บนต้นไม้ต้นนั้น มีชายคนหนึ่งซึ่งกำลังหาฟืนได้ปีนขึ้นไปก่อนหน้านั้นแล้ว ต้นไม้นั้นมีกิ่งแห้ง

1.50.41

न बुध्येतामुभौ तौ च नगस्थं पन्नगद्विजौ ।
सह तेनैव वृक्षेण भस्मीभूतोऽभवन्नृप ॥ १.५०.४१ ॥

กษัตริย์ผู้เป็นใหญ่ ทั้งงูและพราหมณ์นั้นต่างไม่รู้ว่าอีกฝ่ายอยู่บนต้นไม้ และบุรุษผู้นั้นก็ถูกเผาเป็นเถ้าถ่านไปพร้อมกับต้นไม้นั้นเอง

1.50.42

द्विजप्रभावाद्राजेन्द्र व्यजीवत्स वनस्पतिः ।
तेनागम्य द्विजश्रेष्ठ पुंसाऽस्मासु निवेदितम् ॥ १.५०.४२ ॥

ข้าแต่กษัตริย์ผู้เป็นใหญ่กว่าพระราชาทั้งปวง ต้นไม้นั้นฟื้นคืนชีวิตได้ด้วยอำนาจของพราหมณ์ และบุรุษผู้นั้นได้มาแจ้งเรื่องนี้แก่พวกเรา ข้าแต่พราหมณ์ผู้ประเสริฐที่สุด

1.50.43

यथा वृत्तं तु तत्सर्वं तक्षकस्य द्विजस्य च ।
एतत्ते कथितं राजन्यथादृष्टं श्रुतं च यत्।
श्रुत्वा च नृपशार्दूल विधत्स्व यदनन्तरम् ॥ १.५०.४३ ॥

ข้าแต่กษัตริย์ เหตุการณ์ทั้งหมดระหว่างตักษกกับพราหมณ์นั้น ได้เล่าให้พระองค์ฟังแล้วตามที่ได้เห็นและได้ยิน ข้าแต่ราชสีห์แห่งกษัตริย์ เมื่อได้ฟังแล้ว ขอพระองค์ทรงตัดสินพระทัยว่าจะทำสิ่งใดต่อไป

1.50.44

मन्त्रिणां तु वचः श्रुत्वा स राजा जनमेजयः ।
पर्यतप्यत दुःखार्तः प्रत्यपिंषत्करं करे ॥ १.५०.४४ ॥

เมื่อได้ฟังถ้อยคำของเหล่าเสนาอำมาตย์แล้ว พระเจ้าชนเมชัยทรงเศร้าโศกเสียพระทัยยิ่งนัก และทรงบีบมือข้างหนึ่งด้วยอีกข้างหนึ่ง

1.50.45

निःश्वासमुष्णमसकृद्दीर्घं राजीवलोचनः ।
मुमोचाश्रूणि च तदा नेत्राभ्यां प्ररुदन्नृपः ॥ १.५०.४५ ॥

พระราชาผู้มีดวงเนตรดุจดอกบัว ทรงถอนพระอัสสาสะอันร้อนและยาวนานซ้ำแล้วซ้ำเล่า แล้วพระอัสสุชลก็หลั่งไหลจากพระเนตรทั้งสองขณะที่ทรงคร่ำครวญ

1.50.46

उवाच च महीपालो दुःखशोकसमन्वितः ।
दुर्धरं बाष्पमुत्सृज्य स्पृष्ट्वा चापो यथाविधि ॥ १.५०.४६ ॥

พระมหากษัตริย์ผู้เต็มไปด้วยความทุกข์และความโศก ทรงปล่อยน้ำพระเนตรที่ไม่อาจกลั้นไว้ได้ ทรงชำระพระหัตถ์ด้วยน้ำตามพิธีที่กำหนด แล้วตรัสขึ้น

1.50.47

मुहूर्तमिव च ध्यात्वा निश्चित्य मनसा नृपः ।
अमर्षी मन्त्रिणः सर्वानिदं वचनमब्रवीत् ॥ १.५०.४७ ॥

พระราชาทรงใคร่ครวญอยู่ชั่วครู่ราวกับทรงตัดสินพระทัยในพระมนัส ด้วยความกริ้ว จึงตรัสถ้อยคำเหล่านี้แก่เหล่าเสนาอำมาตย์ทั้งปวง

1.50.48

श्रुत्वैतद्भवतां वाक्यं पितुर्मे स्वर्गतिं प्रति ।
निश्चितेयं मम मतिर्या च तां मे निबोधत।
अनन्तरं च मन्येऽहं तक्षकाय दुरात्मने ॥ १.५०.४८ ॥

ได้ฟังถ้อยคำของพวกท่านเกี่ยวกับการขึ้นสวรรค์ของพระบิดาของเรา นี่คือความตั้งพระทัยมั่นของเรา จงฟังเถิด และสิ่งที่เราคิดว่าต้องทำต่อไปต่อตักษกผู้มีจิตชั่วร้ายนั้นคือดังนี้

1.50.49

प्रतिकर्तव्यमित्येवं येन मे हिंसितः पिता ।
शृङ्गिणं हेतुमात्रं यः कृत्वा दग्ध्वा च पार्थिवम् ॥ १.५०.४९ ॥

ต้องตอบแทนเช่นนี้ ผู้ที่ทำร้ายพระบิดาของเรา ผู้ที่ทำให้ศฤงคินเป็นเพียงเหตุ แล้วเผาพระราชาเสีย

1.50.50

इयं दुरात्मता तस्य काश्यपं यो न्यवर्तयत् ।
यद्यागच्छेत्स वै विप्रो ननु जीवेत्पिता मम ॥ १.५०.५० ॥

นี่คือความชั่วร้ายของเขา ที่ทำให้กาศยปต้องหันกลับไป หากพราหมณ์ผู้นั้นมาถึง พระบิดาของเราคงมีชีวิตอยู่เป็นแน่

1.50.51

परिहीयेत किं तस्य यदि जीवेत्स पार्थिवः ।
काश्यपस्य प्रसादेन मन्त्रिणां विनयेन च ॥ १.५०.५१ ॥

เขาจะเสียอะไรไปเล่า หากพระราชาองค์นั้นมีชีวิตอยู่ ด้วยพระคุณของกาศยปและความถ่อมตนของเหล่าเสนาอำมาตย์

1.50.52

स तु वारितवान्मोहात्काश्यपं द्विजसत्तमम् ।
संजिजीवयिषुं प्राप्तं राजानमपराजितम् ॥ १.५०.५२ ॥

แต่เขาด้วยความหลงได้ห้ามกาศยปผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่พราหมณ์ ผู้มาเพื่อจะให้พระราชาผู้ไม่เคยพ่ายแพ้ฟื้นคืนชีวิต

1.50.53

महानतिक्रमो ह्येष तक्षकस्य दुरात्मनः ।
द्विजस्य योऽददद्द्रव्यं मा नृपं जीवयेदिति ॥ १.५०.५३ ॥

ความผิดนี้ใหญ่หลวงนักของตักษกผู้ชั่วร้าย ที่ได้มอบทรัพย์แก่พราหมณ์โดยกล่าวว่า อย่าให้พระราชาฟื้นคืนชีวิตเลย

1.50.54

उत्तङ्कस्य प्रियं कर्तुमात्मनश्च महत्प्रियम् ।
भवतां चैव सर्वेषां गच्छाम्यपचितिं पितुः ॥ १.५०.५४ ॥

เพื่อทำให้อุตตังกะพอใจ และเพื่อให้ตนเองและพวกท่านทั้งหมดพอใจยิ่งนัก เราจะตอบแทนพระบิดาให้สาสม