ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 1.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.50.1
ततः स राजा राजेन्द्र स्कन्धे तस्य भुजंगमम् ।
मुनेः क्षुत्क्षाम आसज्य स्वपुरं प्रययौ पुनः ॥ १.५०.१ ॥
ಆಗ ಆ ರಾಜನು, ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ಹಸಿವಿನಿಂದ ಕೃಶನಾಗಿ ಮುನಿಯ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಹಾವನ್ನು ತೂಗಿಬಿಟ್ಟು ತನ್ನ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಹೋದನು.
1.50.2
ऋषेस्तस्य तु पुत्रोऽभूद्गति जातो महायशाः ।
शृङ्गी नाम महातेजास्तिग्मवीर्योऽतिकोपनः ॥ १.५०.२ ॥
ಆ ಋಷಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಮಗ ಹುಟ್ಟಿದನು; ಅವನು ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ. ಶೃಂಗೀ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅವನು ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ, ತೀಕ್ಷ್ಣ ಪರಾಕ್ರಮಿ, ಅತಿಕೋಪಿ.
1.50.3
ब्रह्माणं समुपागम्य मुनिः पूजां चकार ह ।
सोऽनुज्ञातस्ततस्तत्र शृङ्गी शुश्राव तं तदा ॥ १.५०.३ ॥
ಮುನಿಯು ಬ್ರಹ್ಮನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದನು. ಅವನ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ ನಂತರ ಅಲ್ಲಿ ಶೃಂಗಿ ಅದನ್ನು ಕೇಳಿದನು.
1.50.4
सख्युः सकाशात्पितरं पित्रा ते धर्षितं पुरा ।
मृतं सर्पं समासक्तं स्थाणुभूतस्य तस्य तम् ॥ १.५०.४ ॥
ಸ್ನೇಹಿತನಿಂದ ಅವನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡನು: ನಿಮ್ಮ ತಂದೆ ಹಿಂದೆ ಅವನ ತಂದೆಯನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದ್ದನು — ಕಂಬದಂತೆ ನಿಶ್ಚಲನಾಗಿದ್ದ ಆ ಮುನಿಯ ಮೇಲೆ ಸತ್ತ ಹಾವನ್ನು ತೂಗಿಬಿಟ್ಟು.
1.50.5
वहन्तं राजशार्दूल स्कन्धेनानपकारिणम् ।
तपस्विनमतीवाथ तं मुनिप्रवरं नृप ॥ १.५०.५ ॥
ರಾಜಶಾರ್ದೂಲನೇ, ರಾಜನೇ, ಅಪರಾಧವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅವರು ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಆ ಹಾವನ್ನು ಹೊತ್ತಿದ್ದರು; ಆ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ಅತ್ಯಂತ ತಪಸ್ವಿ.
1.50.6
जितेन्द्रियं विशुद्धं च स्थितं कर्मण्यथाद्भुतम् ।
तपसा द्योतितात्मानं स्वेष्वङ्गेषु यतं तदा ॥ १.५०.६ ॥
ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದವನು, ಶುದ್ಧನು, ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನು, ಅದ್ಭುತನು; ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಬೆಳಗುವ ಆತ್ಮವುಳ್ಳವನು; ಆಗ ತನ್ನ ಅಂಗಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿದ್ದನು.
1.50.7
शुभाचारं शुभकथं सुस्थितं तमलोलुपम् ।
अक्षुद्रमनसूयं च वृद्धं मौनव्रते स्थितम्।
शरण्यं सर्वभूतानां पित्रा विनिकृतं तव ॥ १.५०.७ ॥
ಒಳ್ಳೆಯ ನಡತೆ, ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತು ಉಳ್ಳವರು, ಸ್ಥಿರರು, ಲೋಭ ಮತ್ತು ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಮುಕ್ತರು, ಉದಾತ್ತ ಮನಸ್ಸಿನವರು, ಅಸೂಯೆ ಇಲ್ಲದವರು, ವೃದ್ಧರು, ಮೌನವ್ರತದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದವರು, ಸರ್ವಭೂತಗಳಿಗೂ ಆಶ್ರಯರಾದವರು — ನಿಮ್ಮ ತಂದೆ ಅವರನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದರು.
1.50.8
शशापाथ महातेजाः पितरं ते रुषान्वितः ।
ऋषेः पुत्रो महातेजा बालोऽपि स्थविरद्युतिः ॥ १.५०.८ ॥
ಆಗ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯು ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿ ನಿಮ್ಮ ತಂದೆಯನ್ನು ಶಪಿಸಿದನು. ಋಷಿಪುತ್ರನಾದ ಆ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಬಾಲಕನಾಗಿದ್ದರೂ ವೃದ್ಧನ ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದನು.
1.50.9
स क्षिप्रमुदकं स्पृष्ट्वा रोषादिदमुवाच ह ।
पितरं तेऽभिसन्धाय तेजसा प्रज्वलन्निव ॥ १.५०.९ ॥
ಅವನು ತಕ್ಷಣ ನೀರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಕೋಪದಿಂದ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು. ನಿಮ್ಮ ತಂದೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಉರಿಯುವವನಂತೆ ಹೊಳೆದನು.
1.50.10
अनागसि गुरौ यो मे मृतं सर्पवासृजत् ।
तं नागस्तक्षकः क्रुद्धस्तेजसा प्रदहिष्यति ॥ १.५०.१० ॥
ನಿರ್ದೋಷಿಯಾದ ನನ್ನ ಗುರುವಿನ ಮೇಲೆ ಸತ್ತ ಹಾವನ್ನು ಎಸೆದವನನ್ನು ಕೋಪಗೊಂಡ ನಾಗ ತಕ್ಷಕನು ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಸುಟ್ಟುಬಿಡುವನು.
1.50.11
आशीविषस्तिग्मतेजा मद्वाक्यबलचोदितः ।
सप्तरात्रादितः पापं पश्य मे तपसो बलम् ॥ १.५०.११ ॥
ತೀಕ್ಷ್ಣ ತೇಜಸ್ಸಿನ ವಿಷಸರ್ಪ ನನ್ನ ಮಾತಿನ ಬಲದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಇಂದಿನಿಂದ ಏಳು ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಪಾಪಿಯನ್ನು (ಕಚ್ಚುವುದು). ನನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನ ಬಲವನ್ನು ನೋಡು.
1.50.12
इत्युक्त्वा प्रययौ तत्र पिता यत्राऽस्य सोऽभवत् ।
दृष्ट्वा च पितरं तस्मै तं शापं प्रत्यवेदयत् ॥ १.५०.१२ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಅವನು ತನ್ನ ತಂದೆ ಇದ್ದಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದನು. ತಂದೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಆ ಶಾಪವನ್ನು ಅವನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು.
1.50.13
स चापि मुनिशार्दूलः प्रेरयामास ते पितुः ।
शिष्यं गौरमुखं नाम शीलवन्तं गुणान्वितम् ॥ १.५०.१३ ॥
ಆ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲನೂ ಅವರ ತಂದೆಯ ಬಳಿಗೆ ಗೌರಮುಖ ಎಂಬ ಶೀಲವಂತ ಮತ್ತು ಗುಣಸಂಪನ್ನ ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು.
1.50.14
आचख्यौं सत्त्व विश्रान्तो राज्ञः सर्वमशेषतः ।
शप्तोऽसि मम पुत्रेण यत्तो भव महीपते ॥ १.५०.१४ ॥
ವಿಶ್ರಾಂತನಾದ ಅವನು ರಾಜನಿಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದನು: 'ಮಹೀಪತಿಯೇ, ನನ್ನ ಮಗನಿಂದ ನೀನು ಶಾಪಗ್ರಸ್ತನಾಗಿದ್ದೀಯ; ಎಚ್ಚರದಿಂದಿರು.'
1.50.15
तक्षकस्त्वां महाराज तेजसाऽसौ दहिष्यति ।
श्रुत्वा च तद्वचो घोरं पिता ते जनमेजय ॥ १.५०.१५ ॥
'ಮಹಾರಾಜನೇ, ತಕ್ಷಕನು ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಸುಡುವನು.' ಜನಮೇಜಯ, ಆ ಭಯಂಕರ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ನಿನ್ನ ತಂದೆ…
1.50.16
यत्तोऽभवत्परित्रस्तस्तक्षकात्पन्नगोत्तमात् ।
ततस्तस्मिंस्तु दिवसे सप्तमे समुपस्थिते ॥ १.५०.१६ ॥
ಸರ್ಪಶ್ರೇಷ್ಠ ತಕ್ಷಕನಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಭಯಗೊಂಡು ಅವನು ಎಚ್ಚರದಿಂದಿದ್ದನು. ನಂತರ ಏಳನೆಯ ದಿನ ಬಂದಾಗ…
1.50.17
राज्ञः समीपं ब्रह्मर्षिः काश्यपो गन्तुमैच्छत ।
तं ददर्शाथ नागेन्द्रस्तक्षकः काश्यपं तदा ॥ १.५०.१७ ॥
ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿ ಕಾಶ್ಯಪನು ರಾಜನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಬಯಸಿದನು. ಆಗ ನಾಗೇಂದ್ರ ತಕ್ಷಕನು ಕಾಶ್ಯಪನನ್ನು ಕಂಡನು.
1.50.18
तमब्रवीत्पन्नगेन्द्रः काश्यपं त्वरितं द्विजम् ।
क्व भवांस्त्वरितो याति किं च कार्यं चिकीर्षति ॥ १.५०.१८ ॥
ನಾಗೇಂದ್ರನು ತ್ವರೆಯಿಂದ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ದ್ವಿಜ ಕಾಶ್ಯಪನನ್ನು ಕೇಳಿದನು: 'ನೀವು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಇಷ್ಟು ತ್ವರೆಯಿಂದ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೀರಿ? ಯಾವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಲು ಬಯಸಿದ್ದೀರಿ?'
1.50.19
यत्र राजा कुरुश्रेष्ठः परिक्षिन्नाम वै द्विज ।
तक्षकेण भुजंगेन धक्ष्यते किल सोऽद्य वै ॥ १.५०.१९ ॥
ಎಲೈ ದ್ವಿಜನೇ, ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಪರೀಕ್ಷಿತ ಎಂಬ ರಾಜನು ಎಲ್ಲಿರುವನೋ, ಅವನನ್ನು ಇಂದು ತಕ್ಷಕನೆಂಬ ಸರ್ಪವು ಕಚ್ಚಿ ಸುಡಲಿದೆ.
1.50.20
गच्छाम्यहं तं त्वरितः सद्यः कर्तुमपज्वरम् ।
मयाऽभिपन्नं तं चापि न सर्पो धर्षयिष्यति ॥ १.५०.२० ॥
ನಾನು ತಕ್ಷಣವೇ ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅವನನ್ನು ಜ್ವರರಹಿತನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನಿಂದ ರಕ್ಷಿತನಾದ ಅವನನ್ನು ಸರ್ಪವೂ ಹಿಂಸಿಸಲಾರದು.
1.50.21
किमर्थं तं मया दष्टं संजीवयितुमिच्छसि ।
अहं त तक्षको ब्रह्मन्पश्य मे वीर्यमद्भुतम् ॥ १.५०.२१ ॥
ನನ್ನಿಂದ ಕಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಅವನನ್ನು ಬದುಕಿಸಲು ಏಕೆ ಬಯಸುತ್ತೀರಿ? ಎಲೈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ನಾನೇ ತಕ್ಷಕ. ನನ್ನ ಅದ್ಭುತ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡು.
1.50.22
न शक्तस्त्वं मया दष्टं तं संजीवयितुं नृपम् ।
इत्युक्त्वा तक्षकस्तत्र सोऽदशद्वै वनस्पतिम् ॥ १.५०.२२ ॥
ನನ್ನಿಂದ ಕಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ರಾಜನನ್ನು ಬದುಕಿಸಲು ನಿನಗೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ತಕ್ಷಕನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಆ ಮರವನ್ನು ಕಚ್ಚಿದನು.
1.50.23
स दष्टमात्रो नागेन भस्मीभूतोऽभवन्नगः ।
काश्यपश्च ततो राजन्नजीवयत तं नगम् ॥ १.५०.२३ ॥
ನಾಗನು ಕಚ್ಚಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಆ ಮರವು ಭಸ್ಮವಾಯಿತು. ಆಗ, ಎಲೈ ರಾಜನೇ, ಕಾಶ್ಯಪನು ಆ ಮರವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಬದುಕಿಸಿದನು.
1.50.24
ततस्तं लोभयामास कामं ब्रूहीति तक्षकः ।
स एवमुक्तस्तं प्राह काश्यपस्तक्षकं पुनः ॥ १.५०.२४ ॥
ಆಗ ತಕ್ಷಕನು ಅವನನ್ನು ಪ್ರಲೋಭನೆಗೊಳಿಸಿ, 'ನಿನ್ನ ಬಯಕೆಯನ್ನು ಹೇಳು' ಎಂದನು. ಹೀಗೆ ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾಶ್ಯಪನು ಮತ್ತೆ ತಕ್ಷಕನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
1.50.25
धनलिप्सुरहं तत्र यामीत्युक्तश्च तेन सः ।
तमुवाच महात्मानं तक्षकः श्लक्ष्णया गिरा ॥ १.५०.२५ ॥
ಧನಾಸೆಯುಳ್ಳವನಾದ ನಾನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ತಕ್ಷಕನು ಮೃದುವಾದ ಮಾತಿನಿಂದ ಆ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
1.50.26
यावद्धनं प्रार्थयसे राज्ञस्तस्मात्ततोऽधिकम् ।
गृहाण मत्त एव त्वं सन्निवर्तस्व चानघ ॥ १.५०.२६ ॥
ರಾಜನಿಂದ ನೀನು ಎಷ್ಟು ಧನವನ್ನು ಬೇಡುವೆಯೋ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚನ್ನು ನನ್ನಿಂದಲೇ ತೆಗೆದುಕೊ. ಓ ನಿಷ್ಪಾಪನೇ, ಹಿಂತಿರುಗು.
1.50.27
स एवमुक्तो नागेन काश्यपो द्विपदां वरः ।
लब्ध्वा वित्तं निववृते तक्षकाद्यावदीप्सितम् ॥ १.५०.२७ ॥
ನಾಗನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ದ್ವಿಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಕಾಶ್ಯಪನು ತಕ್ಷಕನಿಂದ ತಾನು ಬಯಸಿದಷ್ಟು ಧನವನ್ನು ಪಡೆದು ಹಿಂತಿರುಗಿದನು.
1.50.28
तस्मिन्प्रतिगते विप्रे छद्मनोपेत्य तक्षकः ।
तं नृपं नृपतिश्रेष्ठं पितरं धार्मिकं तव ॥ १.५०.२८ ॥
ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೊರಟುಹೋದ ಮೇಲೆ, ತಕ್ಷಕನು ಕಪಟದಿಂದ ಸಮೀಪಿಸಿ, ನಿನ್ನ ಧಾರ್ಮಿಕ ತಂದೆಯೂ ರಾಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ಆದ ಆ ರಾಜನನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿದನು.
1.50.29
प्रासादस्थं यत्तमपि दग्धवान्विषवह्निना ।
ततस्त्वं पुरुषव्याघ्र विजयायाभिषेचितः ॥ १.५०.२९ ॥
ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾವಲಿದ್ದ ಅವನನ್ನೂ ಅವನು ವಿಷಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಸುಟ್ಟುಹಾಕಿದನು. ನಂತರ ಓ ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರನೇ, ನೀನು ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕಗೊಂಡೆ.
1.50.30
एतद्दृष्टं श्रुतं चापि यथावन्नृपसत्तम ।
अस्माभिर्निखिलं सर्वं कथितं तेऽतिदारुणम् ॥ १.५०.३० ॥
ಓ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಾವು ನೋಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಕೇಳಿದ್ದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ನಿನಗೆ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದೇವೆ; ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಭಯಂಕರವಾದದ್ದು.
1.50.31
श्रुत्वा चैतं नरश्रेष्ठ पार्थिवस्य पराभवम् ।
अस्य चर्षेरुदङ्कस्य विधत्स्व यदनन्तरम् ॥ १.५०.३१ ॥
ಓ ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಈ ರಾಜನ ಪರಾಭವವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಈ ಋಷಿ ಉತ್ತಂಕನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅನಂತರ ನಡೆದುದನ್ನು ಮಾಡು.
1.50.32
एतस्मिन्नेव काले तु स राजा जनमेजयः ।
उवाच मन्त्रिणः सर्वानिदं वाक्यमरिदमः ॥ १.५०.३२ ॥
ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ದಮನಿಸುವ ಆ ರಾಜ ಜನಮೇಜಯನು ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಮಂತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
1.50.33
अथ तत्कथितं केन यद्वृत्तं तद्वनस्पतौ ।
आश्चर्यभूतं लोकस्य भस्मराशीकृतं तदा ॥ १.५०.३३ ॥
ಆಗ ಆ ಮರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆ ಘಟನೆಯನ್ನು, ಜಗತ್ತಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾದುದನ್ನು, ಆಗ ಬೂದಿಯ ರಾಶಿಯಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟುದನ್ನು ಯಾರು ಹೇಳಿದರು?
1.50.34
यद्वृक्षं जीवयामास काश्यपस्तक्षकेण वै ।
नूनं मन्त्रैर्हतविषो न प्रणश्येत काश्यपात् ॥ १.५०.३४ ॥
ತಕ್ಷಕನಿಂದ ವಿಷಗೊಂಡ ಆ ಮರವನ್ನು ಕಾಶ್ಯಪನು ಬದುಕಿಸಿದನು; ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ವಿಷ ನಾಶವಾದುದರಿಂದ ಕಾಶ್ಯಪನಿಂದ ಅದು ನಾಶವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.
1.50.35
चिन्तयामास पापात्मा मनसा पन्नगाधमः ।
दष्टं यदि मया विप्रः पार्थिवं जीवयिष्यति ॥ १.५०.३५ ॥
ಆ ಪಾಪಿ, ಸರ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಮನಾದ ತಕ್ಷಕನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸಿದನು: 'ನಾನು ಕಚ್ಚಿದ ರಾಜನನ್ನು ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಬದುಕಿಸಿದರೆ...'
1.50.36
तक्षकः संहतविषो लोके यास्यति हास्यताम् ।
विचिन्त्यैवं कृता तेन ध्रुवं तुष्टिर्द्विजस्य वै ॥ १.५०.३६ ॥
ವಿಷವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿರುವ ತಕ್ಷಕನು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಪಹಾಸ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವನು. ಹೀಗೆ ಯೋಚಿಸಿ ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಸಂತುಷ್ಟಗೊಳಿಸಿದನು.
1.50.37
भविष्यति ह्युपायेन यस्य दास्यामि यातनाम् ।
एकं तु श्रोतुमिच्छामि तद्वृत्तं निर्जने वने ॥ १.५०.३७ ॥
ಯಾರಿಗೆ ನಾನು ಶಿಕ್ಷೆ ನೀಡುವೆನೋ, ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉಪಾಯ ಖಂಡಿತ ಇರುವುದು. ಆದರೆ ಒಂದು ವಿಷಯ ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ — ನಿರ್ಜನ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು.
1.50.38
संवादं पन्नगेन्द्रस्य काश्यपस्य च कस्तदा ।
श्रुतवान्दृष्टवांश्चापि भवत्सु कथमागतम्।
श्रुत्वा तस्य विधास्येऽहं पन्नगान्तकरीं मतिम् ॥ १.५०.३८ ॥
ನಾಗರಾಜ ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಯಪರ ನಡುವಿನ ಆ ಸಂವಾದವನ್ನು ಆಗ ಯಾರು ಕೇಳಿದರು, ಯಾರು ನೋಡಿದರು, ಅದು ನಿಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ಬಂತು? ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾನು ಸರ್ಪಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡುವೆನು.
1.50.39
शृणु राजन्यथास्माकं येन तत्कथितं पुरा ।
समागतं द्विजेन्द्रस्य पन्नगेन्द्रस्य चाध्वनि ॥ १.५०.३९ ॥
ರಾಜನೇ, ಕೇಳಿ — ಹಿಂದೆ ನಮಗೆ ಹೇಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿತೋ ಹಾಗೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ನಾಗರಾಜನೂ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು.
1.50.40
तस्मिन्वृक्षे नरः कश्चिदिन्धनार्थाय पार्थिव ।
विचिन्वन्पूर्वमारूढः शुष्कशाखावनस्पतौ ॥ १.५०.४० ॥
ರಾಜನೇ, ಆ ಮರದ ಮೇಲೆ ಉರುವಲಿಗಾಗಿ ಯಾರೋ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಮೊದಲು ಏರಿದ್ದನು — ಒಣ ಕೊಂಬೆಗಳ ಆ ಮರದ ಮೇಲೆ.
1.50.41
न बुध्येतामुभौ तौ च नगस्थं पन्नगद्विजौ ।
सह तेनैव वृक्षेण भस्मीभूतोऽभवन्नृप ॥ १.५०.४१ ॥
ರಾಜನೇ, ಮರದ ಮೇಲಿದ್ದ ಆ ಇಬ್ಬರು — ಸರ್ಪವೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೂ — ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಅರಿಯಲಿಲ್ಲ; ಆ ಮನುಷ್ಯನೂ ಅದೇ ಮರದೊಂದಿಗೆ ಭಸ್ಮವಾದನು.
1.50.42
द्विजप्रभावाद्राजेन्द्र व्यजीवत्स वनस्पतिः ।
तेनागम्य द्विजश्रेष्ठ पुंसाऽस्मासु निवेदितम् ॥ १.५०.४२ ॥
ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಆ ಮರ ಮತ್ತೆ ಬದುಕಿತು. ಅವನೇ ಬಂದು, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಮಗೆ ಇದನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು.
1.50.43
यथा वृत्तं तु तत्सर्वं तक्षकस्य द्विजस्य च ।
एतत्ते कथितं राजन्यथादृष्टं श्रुतं च यत्।
श्रुत्वा च नृपशार्दूल विधत्स्व यदनन्तरम् ॥ १.५०.४३ ॥
ರಾಜನೇ, ತಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ನಡುವೆ ನಡೆದದ್ದೆಲ್ಲವನ್ನೂ, ನೋಡಿದಂತೆ ಮತ್ತು ಕೇಳಿದಂತೆ, ನಿಮಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇವೆ. ನೃಪಶಾರ್ದೂಲನೇ, ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮುಂದೆ ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿ.
1.50.44
मन्त्रिणां तु वचः श्रुत्वा स राजा जनमेजयः ।
पर्यतप्यत दुःखार्तः प्रत्यपिंषत्करं करे ॥ १.५०.४४ ॥
ಮಂತ್ರಿಗಳ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಜ ಜನಮೇಜಯನು ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ ಸಂತಾಪಗೊಂಡು, ಒಂದು ಕೈಯನ್ನು ಇನ್ನೊಂದರ ಮೇಲೆ ಉಜ್ಜಿದನು.
1.50.45
निःश्वासमुष्णमसकृद्दीर्घं राजीवलोचनः ।
मुमोचाश्रूणि च तदा नेत्राभ्यां प्ररुदन्नृपः ॥ १.५०.४५ ॥
ತಾವರೆಗಣ್ಣಿನ ರಾಜನು ಪದೇ ಪದೇ ಬಿಸಿಯಾದ, ದೀರ್ಘವಾದ ನಿಟ್ಟುಸಿರುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟನು; ಆಗ ಅಳುತ್ತಾ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಸುರಿಸಿದನು.
1.50.46
उवाच च महीपालो दुःखशोकसमन्वितः ।
दुर्धरं बाष्पमुत्सृज्य स्पृष्ट्वा चापो यथाविधि ॥ १.५०.४६ ॥
ದುಃಖ ಶೋಕಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ರಾಜನು, ತಡೆಯಲಾಗದ ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಸುರಿಸಿ, ವಿಧಿಯಂತೆ ನೀರನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
1.50.47
मुहूर्तमिव च ध्यात्वा निश्चित्य मनसा नृपः ।
अमर्षी मन्त्रिणः सर्वानिदं वचनमब्रवीत् ॥ १.५०.४७ ॥
ರಾಜನು ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಎಲ್ಲಾ ಮಂತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
1.50.48
श्रुत्वैतद्भवतां वाक्यं पितुर्मे स्वर्गतिं प्रति ।
निश्चितेयं मम मतिर्या च तां मे निबोधत।
अनन्तरं च मन्येऽहं तक्षकाय दुरात्मने ॥ १.५०.४८ ॥
ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಸ್ವರ್ಗಗಮನದ ಕುರಿತು ನನ್ನ ನಿಶ್ಚಯ ಇದು; ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ. ಇನ್ನು ದುರಾತ್ಮನಾದ ತಕ್ಷಕನಿಗೆ ನಾನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದಿರುವುದು ಇದು.
1.50.49
प्रतिकर्तव्यमित्येवं येन मे हिंसितः पिता ।
शृङ्गिणं हेतुमात्रं यः कृत्वा दग्ध्वा च पार्थिवम् ॥ १.५०.४९ ॥
ಹೀಗೆ ಪ್ರತೀಕಾರ ತೀರಿಸಬೇಕು; ನನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಹಿಂಸಿಸಿದವನು, ಶೃಂಗಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ನೆಪವಾಗಿ ಮಾಡಿ ರಾಜನನ್ನು ಸುಟ್ಟವನು.
1.50.50
इयं दुरात्मता तस्य काश्यपं यो न्यवर्तयत् ।
यद्यागच्छेत्स वै विप्रो ननु जीवेत्पिता मम ॥ १.५०.५० ॥
ಕಾಶ್ಯಪನನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದ ಅವನ ದುಷ್ಟತನವಿದು; ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಬಂದಿದ್ದರೆ ನನ್ನ ತಂದೆ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದರು.
1.50.51
परिहीयेत किं तस्य यदि जीवेत्स पार्थिवः ।
काश्यपस्य प्रसादेन मन्त्रिणां विनयेन च ॥ १.५०.५१ ॥
ಆ ರಾಜ ಬದುಕಿದ್ದರೆ ಅವನಿಗೇನು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು? ಕಾಶ್ಯಪನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಿಗಳ ವಿನಯದಿಂದ.
1.50.52
स तु वारितवान्मोहात्काश्यपं द्विजसत्तमम् ।
संजिजीवयिषुं प्राप्तं राजानमपराजितम् ॥ १.५०.५२ ॥
ಅವನು ಮೋಹದಿಂದ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕಾಶ್ಯಪನನ್ನು ತಡೆದನು; ಅಜೇಯ ರಾಜನನ್ನು ಬದುಕಿಸಲು ಬಂದವನನ್ನು.
1.50.53
महानतिक्रमो ह्येष तक्षकस्य दुरात्मनः ।
द्विजस्य योऽददद्द्रव्यं मा नृपं जीवयेदिति ॥ १.५०.५३ ॥
ದುರಾತ್ಮ ತಕ್ಷಕನ ಇದು ದೊಡ್ಡ ಅತಿಕ್ರಮಣ; ಆ ದ್ವಿಜನಿಗೆ ಧನ ನೀಡಿ ರಾಜನನ್ನು ಬದುಕಿಸಬೇಡ ಎಂದನು.
1.50.54
उत्तङ्कस्य प्रियं कर्तुमात्मनश्च महत्प्रियम् ।
भवतां चैव सर्वेषां गच्छाम्यपचितिं पितुः ॥ १.५०.५४ ॥
ಉತ್ತಂಕನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗಿಸಲು, ನನಗೂ ಮಹಾ ಪ್ರಿಯವಾಗಿಸಲು, ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರಿಯವಾಗಿಸಲು, ನನ್ನ ತಂದೆಗೆ ಪ್ರತಿಫಲ ನೀಡುತ್ತೇನೆ.