マハーバーラタ · 章 1.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.50.1
ततः स राजा राजेन्द्र स्कन्धे तस्य भुजंगमम् ।
मुनेः क्षुत्क्षाम आसज्य स्वपुरं प्रययौ पुनः ॥ १.५०.१ ॥
そこで王は、王の中の王よ、飢えに痩せ細り、聖仙の肩に蛇を掛けて、再び自分の都へと去った。
1.50.2
ऋषेस्तस्य तु पुत्रोऽभूद्गति जातो महायशाः ।
शृङ्गी नाम महातेजास्तिग्मवीर्योऽतिकोपनः ॥ १.५०.२ ॥
その聖仙には大いに名声高い息子が生まれた。シュリンギーという名の彼は、大いなる威光を放ち、激烈な勇気を持ち、非常に怒りやすかった。
1.50.3
ब्रह्माणं समुपागम्य मुनिः पूजां चकार ह ।
सोऽनुज्ञातस्ततस्तत्र शृङ्गी शुश्राव तं तदा ॥ १.५०.३ ॥
聖仙はブラフマーのもとに近づき礼拝した。その許しを得て、そのときシュリンギーはそこでそれを聞いた。
1.50.4
सख्युः सकाशात्पितरं पित्रा ते धर्षितं पुरा ।
मृतं सर्पं समासक्तं स्थाणुभूतस्य तस्य तम् ॥ १.५०.४ ॥
友人から彼は知った。あなたの父が以前、柱のように微動だにせず座っていた彼の父聖仙に、死んだ蛇を掛けて辱めたのだと。
1.50.5
वहन्तं राजशार्दूल स्कन्धेनानपकारिणम् ।
तपस्विनमतीवाथ तं मुनिप्रवरं नृप ॥ १.५०.५ ॥
王の中の虎よ、王よ、彼は何の過ちもないのに肩に蛇を担っていた。その聖仙の中の最上の者は、きわめて苦行に励んでいた。
1.50.6
जितेन्द्रियं विशुद्धं च स्थितं कर्मण्यथाद्भुतम् ।
तपसा द्योतितात्मानं स्वेष्वङ्गेषु यतं तदा ॥ १.५०.६ ॥
彼は感覚を制し、清浄で、務めに堅固であり、驚くべき人であった。苦行によって彼の魂は輝き、そのとき彼は自分の手足を抑制していた。
1.50.7
शुभाचारं शुभकथं सुस्थितं तमलोलुपम् ।
अक्षुद्रमनसूयं च वृद्धं मौनव्रते स्थितम्।
शरण्यं सर्वभूतानां पित्रा विनिकृतं तव ॥ १.५०.७ ॥
善行と善い言葉を持ち、堅固に立ち、貪欲と闇を離れ、高潔な心で嫉妬がなく、老い、沈黙の誓いに住し、すべての生き物の庇護者である彼を、あなたの父は侮辱した。
1.50.8
शशापाथ महातेजाः पितरं ते रुषान्वितः ।
ऋषेः पुत्रो महातेजा बालोऽपि स्थविरद्युतिः ॥ १.५०.८ ॥
その時、大いに輝く彼は怒りに満ちて、あなたの父を呪った。仙人の息子である彼は少年であったが、年長者の輝きを持っていた。
1.50.9
स क्षिप्रमुदकं स्पृष्ट्वा रोषादिदमुवाच ह ।
पितरं तेऽभिसन्धाय तेजसा प्रज्वलन्निव ॥ १.५०.९ ॥
彼はすぐに水に触れ、怒りをもってこう言った。あなたの父を標的とし、力で燃え上がるように輝いた。
1.50.10
अनागसि गुरौ यो मे मृतं सर्पवासृजत् ।
तं नागस्तक्षकः क्रुद्धस्तेजसा प्रदहिष्यति ॥ १.५०.१० ॥
罪のない私の師の上に死んだ蛇を投げた者を、怒った蛇王タクシャカが自らの力で焼き尽くすだろう。
1.50.11
आशीविषस्तिग्मतेजा मद्वाक्यबलचोदितः ।
सप्तरात्रादितः पापं पश्य मे तपसो बलम् ॥ १.५०.११ ॥
鋭い力を持つ毒蛇は、私の言葉の力に駆られ、今から七夜のうちにその罪人を噛むだろう。私の苦行の力を見よ。
1.50.12
इत्युक्त्वा प्रययौ तत्र पिता यत्राऽस्य सोऽभवत् ।
दृष्ट्वा च पितरं तस्मै तं शापं प्रत्यवेदयत् ॥ १.५०.१२ ॥
こう言うと、彼は父のいる所へ行き、父を見てその呪いを報告した。
1.50.13
स चापि मुनिशार्दूलः प्रेरयामास ते पितुः ।
शिष्यं गौरमुखं नाम शीलवन्तं गुणान्वितम् ॥ १.५०.१३ ॥
その聖者中の虎もまた、善良な品行と美德を備えた弟子ガウラムカを彼らの父のもとへ遣わした。
1.50.14
आचख्यौं सत्त्व विश्रान्तो राज्ञः सर्वमशेषतः ।
शप्तोऽसि मम पुत्रेण यत्तो भव महीपते ॥ १.५०.१४ ॥
休息してから、彼は王に一切を余すことなく語った。「大地の主よ、お前は私の息子に呪われた。用心せよ。」
1.50.15
तक्षकस्त्वां महाराज तेजसाऽसौ दहिष्यति ।
श्रुत्वा च तद्वचो घोरं पिता ते जनमेजय ॥ १.५०.१५ ॥
「大王よ、タクシャカはその灼熱の力でお前を焼くだろう。」ジャナメージャヤよ、その恐ろしい言葉を聞いて、お前の父は……
1.50.16
यत्तोऽभवत्परित्रस्तस्तक्षकात्पन्नगोत्तमात् ।
ततस्तस्मिंस्तु दिवसे सप्तमे समुपस्थिते ॥ १.५०.१६ ॥
蛇の中の最上である徳叉迦を大いに恐れ、彼は用心深くなった。やがて七日目が訪れると……
1.50.17
राज्ञः समीपं ब्रह्मर्षिः काश्यपो गन्तुमैच्छत ।
तं ददर्शाथ नागेन्द्रस्तक्षकः काश्यपं तदा ॥ १.५०.१७ ॥
梵仙カーシュヤパは王のもとへ行こうとした。そのとき、龍王タクシャカはカーシュヤパを見た。
1.50.18
तमब्रवीत्पन्नगेन्द्रः काश्यपं त्वरितं द्विजम् ।
क्व भवांस्त्वरितो याति किं च कार्यं चिकीर्षति ॥ १.५०.१८ ॥
急いでいる再生族のカーシュヤパに龍王は言った。「あなたはどこへそんなに急いでいくのか。何を為そうとしているのか。」
1.50.19
यत्र राजा कुरुश्रेष्ठः परिक्षिन्नाम वै द्विज ।
तक्षकेण भुजंगेन धक्ष्यते किल सोऽद्य वै ॥ १.५०.१९ ॥
再生者よ、クルの最良者である、パリークシト王という名の王はどこにおられるのか。今日、蛇タクシャカが彼を咬み、彼は焼かれるだろう。
1.50.20
गच्छाम्यहं तं त्वरितः सद्यः कर्तुमपज्वरम् ।
मयाऽभिपन्नं तं चापि न सर्पो धर्षयिष्यति ॥ १.५०.२० ॥
私は急いで彼のもとへ行き、すぐに彼を熱病から解放しよう。私によって守られた彼を、蛇さえも害することはできないだろう。
1.50.21
किमर्थं तं मया दष्टं संजीवयितुमिच्छसि ।
अहं त तक्षको ब्रह्मन्पश्य मे वीर्यमद्भुतम् ॥ १.५०.२१ ॥
私が咬んだ彼を、なぜ生き返らせようとするのか。バラモンよ、私こそタクシャカだ。私の不思議な力を見よ。
1.50.22
न शक्तस्त्वं मया दष्टं तं संजीवयितुं नृपम् ।
इत्युक्त्वा तक्षकस्तत्र सोऽदशद्वै वनस्पतिम् ॥ १.५०.२२ ॥
「私が咬んだ王を、お前は生き返らせることはできない」と言い、タクシャカはその場でその木を咬んだ。
1.50.23
स दष्टमात्रो नागेन भस्मीभूतोऽभवन्नगः ।
काश्यपश्च ततो राजन्नजीवयत तं नगम् ॥ १.५०.२३ ॥
蛇に咬まれるや否や、その木は灰となった。そして王よ、カーシャパはその木を生き返らせた。
1.50.24
ततस्तं लोभयामास कामं ब्रूहीति तक्षकः ।
स एवमुक्तस्तं प्राह काश्यपस्तक्षकं पुनः ॥ १.५०.२४ ॥
するとタクシャカは彼を誘い、「あなたの望みを言え」と言った。そう言われて、カーシャパは再びタクシャカに語った。
1.50.25
धनलिप्सुरहं तत्र यामीत्युक्तश्च तेन सः ।
तमुवाच महात्मानं तक्षकः श्लक्ष्णया गिरा ॥ १.५०.२५ ॥
「私は富を求めてそこへ行く」と彼に言われると、タクシャカは柔らかな言葉でその大いなる魂の人に語った。
1.50.26
यावद्धनं प्रार्थयसे राज्ञस्तस्मात्ततोऽधिकम् ।
गृहाण मत्त एव त्वं सन्निवर्तस्व चानघ ॥ १.५०.२६ ॥
王に求める以上の富を、私から受け取りなさい。罪なき者よ、今は引き返しなさい。
1.50.27
स एवमुक्तो नागेन काश्यपो द्विपदां वरः ।
लब्ध्वा वित्तं निववृते तक्षकाद्यावदीप्सितम् ॥ १.५०.२७ ॥
蛇にそう言われ、再生者の中で最もすぐれたカーシュヤパは、タクシャカから望むだけの富を得て引き返した。
1.50.28
तस्मिन्प्रतिगते विप्रे छद्मनोपेत्य तक्षकः ।
तं नृपं नृपतिश्रेष्ठं पितरं धार्मिकं तव ॥ १.५०.२८ ॥
その婆羅門が去ると、タクシャカは密かに、王の中の最上の王であり、あなたの正しき父である王に近づいた。
1.50.29
प्रासादस्थं यत्तमपि दग्धवान्विषवह्निना ।
ततस्त्वं पुरुषव्याघ्र विजयायाभिषेचितः ॥ १.५०.२९ ॥
宮殿にいた彼をも、毒の火で焼き殺した。そして人中の虎よ、あなたは勝利のために灌頂された。
1.50.30
एतद्दृष्टं श्रुतं चापि यथावन्नृपसत्तम ।
अस्माभिर्निखिलं सर्वं कथितं तेऽतिदारुणम् ॥ १.५०.३० ॥
王の中の最上の王よ、私たちが見聞きしたことは、ありのままにすべてあなたに語られた。それは極めて恐ろしいものである。
1.50.31
श्रुत्वा चैतं नरश्रेष्ठ पार्थिवस्य पराभवम् ।
अस्य चर्षेरुदङ्कस्य विधत्स्व यदनन्तरम् ॥ १.५०.३१ ॥
人の中の最上の者よ、王のこの敗北を聞いたならば、この仙人ウッタンカについてその後に起きたことを行いなさい。
1.50.32
एतस्मिन्नेव काले तु स राजा जनमेजयः ।
उवाच मन्त्रिणः सर्वानिदं वाक्यमरिदमः ॥ १.५०.३२ ॥
ちょうどその時、敵を制する王ジャナメージャヤは、すべての大臣たちにこの言葉を述べた。
1.50.33
अथ तत्कथितं केन यद्वृत्तं तद्वनस्पतौ ।
आश्चर्यभूतं लोकस्य भस्मराशीकृतं तदा ॥ १.५०.३३ ॥
その時、世界にとって不思議であり、そして灰の山と化したその木での出来事は、誰によって語られたのか。
1.50.34
यद्वृक्षं जीवयामास काश्यपस्तक्षकेण वै ।
नूनं मन्त्रैर्हतविषो न प्रणश्येत काश्यपात् ॥ १.५०.३४ ॥
タクシャカに噛まれたその木を、カーシュヤパが蘇らせた。もし毒が呪文によって消されていたなら、その木はカーシュヤパによって滅びることはなかったであろう。
1.50.35
चिन्तयामास पापात्मा मनसा पन्नगाधमः ।
दष्टं यदि मया विप्रः पार्थिवं जीवयिष्यति ॥ १.५०.३५ ॥
邪悪な心を持つ、蛇の中で最も卑しい者は心に思った。「もしこの婆羅門が、私が噛んだ王を生き返らせるなら……」
1.50.36
तक्षकः संहतविषो लोके यास्यति हास्यताम् ।
विचिन्त्यैवं कृता तेन ध्रुवं तुष्टिर्द्विजस्य वै ॥ १.५०.३६ ॥
毒を蓄えたタクシャカは、世界の笑いものになるだろう。そう考えて、彼は確かにその婆羅門を満足させた。
1.50.37
भविष्यति ह्युपायेन यस्य दास्यामि यातनाम् ।
एकं तु श्रोतुमिच्छामि तद्वृत्तं निर्जने वने ॥ १.५०.३७ ॥
私が罰を与える者には、必ずや方法があるだろう。だが一つ聞きたい、人里離れた森で起きたあの出来事の顛末を。
1.50.38
संवादं पन्नगेन्द्रस्य काश्यपस्य च कस्तदा ।
श्रुतवान्दृष्टवांश्चापि भवत्सु कथमागतम्।
श्रुत्वा तस्य विधास्येऽहं पन्नगान्तकरीं मतिम् ॥ १.५०.३८ ॥
蛇王とカーシュヤパの間のあの対話を、その時誰が聞き、見たのか。それはどうしてあなた方に伝わったのか。それを聞いてから、私は蛇を絶やす決意をしよう。
1.50.39
शृणु राजन्यथास्माकं येन तत्कथितं पुरा ।
समागतं द्विजेन्द्रस्य पन्नगेन्द्रस्य चाध्वनि ॥ १.५०.३९ ॥
王よ、聞いてください。以前私たちに語られたとおりに。バラモンの中で最も優れた者と蛇王が道で出会ったのです。
1.50.40
तस्मिन्वृक्षे नरः कश्चिदिन्धनार्थाय पार्थिव ।
विचिन्वन्पूर्वमारूढः शुष्कशाखावनस्पतौ ॥ १.५०.४० ॥
王よ、その木には薪を探していた一人の男が先に登っていた。枯れた枝の多い木であった。
1.50.41
न बुध्येतामुभौ तौ च नगस्थं पन्नगद्विजौ ।
सह तेनैव वृक्षेण भस्मीभूतोऽभवन्नृप ॥ १.५०.४१ ॥
王よ、木の上にいたあの二者、蛇とバラモンは互いに気づかなかった。そしてあの男もその木とともに灰となった。
1.50.42
द्विजप्रभावाद्राजेन्द्र व्यजीवत्स वनस्पतिः ।
तेनागम्य द्विजश्रेष्ठ पुंसाऽस्मासु निवेदितम् ॥ १.५०.४२ ॥
王の中の王よ、バラモンの威力によってその木は再び生き返った。彼自身が来て、バラモンの中の至尊よ、私たちにこれを報告したのです。
1.50.43
यथा वृत्तं तु तत्सर्वं तक्षकस्य द्विजस्य च ।
एतत्ते कथितं राजन्यथादृष्टं श्रुतं च यत्।
श्रुत्वा च नृपशार्दूल विधत्स्व यदनन्तरम् ॥ १.५०.४३ ॥
王よ、タクシャカとそのバラモンの間に起きたことは、見聞きしたとおりすべてあなたに語られました。王の中の虎よ、これを聞いて、次に何をすべきか決めてください。
1.50.44
मन्त्रिणां तु वचः श्रुत्वा स राजा जनमेजयः ।
पर्यतप्यत दुःखार्तः प्रत्यपिंषत्करं करे ॥ १.५०.४४ ॥
大臣たちの言葉を聞いて、王ジャナメージャヤは悲しみに苦しみ、ひどく悩み、片手をもう一方の手にこすりつけた。
1.50.45
निःश्वासमुष्णमसकृद्दीर्घं राजीवलोचनः ।
मुमोचाश्रूणि च तदा नेत्राभ्यां प्ररुदन्नृपः ॥ १.५०.४५ ॥
蓮華の目の王は、熱く長いため息を幾度もつき、そして泣きながら、その目から涙を流した。
1.50.46
उवाच च महीपालो दुःखशोकसमन्वितः ।
दुर्धरं बाष्पमुत्सृज्य स्पृष्ट्वा चापो यथाविधि ॥ १.५०.४६ ॥
苦痛と悲しみに満ちた王は、抑えがたい涙を流し、定めのとおり水に触れてから語った。
1.50.47
मुहूर्तमिव च ध्यात्वा निश्चित्य मनसा नृपः ।
अमर्षी मन्त्रिणः सर्वानिदं वचनमब्रवीत् ॥ १.५०.४७ ॥
王はしばし瞑想し、心に決意を固め、怒りに満ちて、すべての大臣にこの言葉を語った。
1.50.48
श्रुत्वैतद्भवतां वाक्यं पितुर्मे स्वर्गतिं प्रति ।
निश्चितेयं मम मतिर्या च तां मे निबोधत।
अनन्तरं च मन्येऽहं तक्षकाय दुरात्मने ॥ १.५०.४८ ॥
あなたがたの言葉を聞いて、父が天界へ行かれたことについての私の決意はこれです。どうか聞いてください。そして、悪意に満ちたタクシャカに対して次にすべきだと私が考えることは、これです。
1.50.49
प्रतिकर्तव्यमित्येवं येन मे हिंसितः पिता ।
शृङ्गिणं हेतुमात्रं यः कृत्वा दग्ध्वा च पार्थिवम् ॥ १.५०.४९ ॥
このように報復せねばならない。私の父を害し、シュリンギンを単なる口実として王を焼いた者への報復を。
1.50.50
इयं दुरात्मता तस्य काश्यपं यो न्यवर्तयत् ।
यद्यागच्छेत्स वै विप्रो ननु जीवेत्पिता मम ॥ १.५०.५० ॥
カーシュヤパを引き返させた彼の悪行である。あのバラモンが来ていたなら、父は確かに生き返っていただろう。
1.50.51
परिहीयेत किं तस्य यदि जीवेत्स पार्थिवः ।
काश्यपस्य प्रसादेन मन्त्रिणां विनयेन च ॥ १.५०.५१ ॥
もしあの王が生きていたなら、彼は何を失っただろうか。カーシュヤパの恩寵と大臣たちの慎みによって。
1.50.52
स तु वारितवान्मोहात्काश्यपं द्विजसत्तमम् ।
संजिजीवयिषुं प्राप्तं राजानमपराजितम् ॥ १.५०.५२ ॥
彼は迷いから、最上のバラモンであるカーシュヤパを止めた。不敗の王を蘇らせるために来た者を。
1.50.53
महानतिक्रमो ह्येष तक्षकस्य दुरात्मनः ।
द्विजस्य योऽददद्द्रव्यं मा नृपं जीवयेदिति ॥ १.५०.५३ ॥
邪悪なタクシャカのこの大きな逸脱よ。彼はそのバラモンに財宝を与え、王を蘇らせるなと言ったのだ。
1.50.54
उत्तङ्कस्य प्रियं कर्तुमात्मनश्च महत्प्रियम् ।
भवतां चैव सर्वेषां गच्छाम्यपचितिं पितुः ॥ १.५०.५४ ॥
ウッタンカを喜ばせ、私自身にも大いなる喜びを、そしてあなた方すべてにも。私は父への報いをしよう。