મહાભારત · અધ્યાય 1.60
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.60.1
श्रुत्वा तु सर्पसत्राय दीक्षितं जनमेजयम् ।
अभ्यगच्छदृषिर्विद्वान्कृष्णद्वैपायनस्तदा ॥ १.६०.१ ॥
સર્પસત્ર માટે દીક્ષિત થયેલા જનમેજયની વાત સાંભળીને ત્યારે વિદ્વાન ઋષિ કૃષ્ણદ્વૈપાયન તેમની પાસે ગયા.
1.60.2
जनयामास यं काली शक्तेः पुत्रात्पराशरात् ।
कन्यैव यमुनाद्वीपे पाण्डवानां पितामहम् ॥ १.६०.२ ॥
શક્તિના પુત્ર પરાશરથી, યમુના દ્વીપ પર, કન્યા અવસ્થામાં જ કાલીએ (સત્યવતીએ) જેમને જન્મ આપ્યો, તે પાંડવોના પિતામહ.
1.60.3
जातमात्रश्च यः सद्य इष्ट्या देहमवीवृधत् ।
वेदांश्चाधिजगे साङ्गन्सेतिहासान्महायशाः ॥ १.६०.३ ॥
જન્મતાં જ જેમણે ઇષ્ટિ (યજ્ઞવિધિ) વડે પોતાનું શરીર વધાર્યું અને અંગો તથા ઇતિહાસો સહિત વેદોનો અભ્યાસ કર્યો, તે મહાયશસ્વી.
1.60.4
यं नाति तपसा कश्चिन्न वेदाध्ययनेन च ।
न व्रतैर्नोपवासैश्च न प्रसूत्या न मन्युना ॥ १.६०.४ ॥
તપથી, વેદાધ્યયનથી, વ્રતોથી, ઉપવાસોથી, સંતતિથી કે ક્રોધથી કોઈ જેને વટાવી શકતું નથી.
1.60.5
विव्यासैकं चतुर्धा यो वेदं वेदविदां वरः ।
परावरज्ञो ब्रह्मर्षिः कविः सत्यव्रतः शुचिः ॥ १.६०.५ ॥
એક જ વેદને ચાર ભાગમાં વહેંચનાર, વેદજ્ઞોમાં શ્રેષ્ઠ, પરાવર જાણનાર, બ્રહ્મર્ષિ, કવિ, સત્યવ્રત, શુચિ.
1.60.6
यः पाण्डुं धृतराष्ट्रं च विदुरं चाप्यजीजनत् ।
शन्तनोः संततिं तन्वन्पुण्यकीर्तिर्महायशाः ॥ १.६०.६ ॥
પાંડુ, ધૃતરાષ્ટ્ર અને વિદુરને પણ જન્મ આપનાર, શંતનુનો વંશ વિસ્તારનાર, પુણ્યકીર્તિ, મહાયશસ્વી.
1.60.7
जनमेजयस्य राजर्षेः स महात्मा सदस्तथा ।
विवेश सहितः शिष्यैर्वेदवेदाङ्गपारगैः ॥ १.६०.७ ॥
રાજર્ષિ જનમેજયની તે સભામાં તે મહાત્મા વેદ અને વેદાંગોમાં પારંગત શિષ્યો સહિત પ્રવેશ્યા.
1.60.8
तत्र राजानमासीनं ददर्श जनमेजयम् ।
वृतं सदस्यैर्बहुभिर्देवैरिव पुरन्दरम् ॥ १.६०.८ ॥
ત્યાં બેઠેલા રાજા જનમેજયને તેમણે જોયા; દેવતાઓથી ઘેરાયેલા ઇન્દ્રની જેમ અનેક સભ્યોથી તે ઘેરાયેલા હતા.
1.60.9
तथा मूर्धाभिषिक्तैश्च नानाजनपदेश्वरैः ।
ऋत्विग्भिर्ब्रह्मकल्पैश्च कुशलैर्यज्ञसंस्तरे ॥ १.६०.९ ॥
યજ્ઞમંડપમાં તેઓ મૂર્ધાભિષિક્ત, અનેક જનપદોના અધીશ્વરો તથા બ્રહ્માસમાન કુશળ ઋત્વિજોથી ઘેરાયેલા હતા.
1.60.10
जनमेजयस्तु राजर्षिर्दृष्ट्वा तमृषिमागतम् ।
सगणोऽभ्युद्ययौ तूर्णं प्रीत्या भरतसत्तमः ॥ १.६०.१० ॥
આવેલા તે ઋષિને જોઈને રાજર્ષિ જનમેજય પરિવાર સહિત તરત પ્રેમપૂર્વક સામે ગયા; તેઓ ભરતવંશમાં શ્રેષ્ઠ હતા.
1.60.11
काञ्चनं विष्टरं तस्मै सदस्यानुमतः प्रभुः ।
आसनं कल्पयामास यथा शक्रो बृहस्पतेः ॥ १.६०.११ ॥
સભ્યોની સંમતિથી પ્રભુએ તેમના માટે સુવર્ણ આસન તૈયાર કરાવ્યું, જેમ ઇન્દ્રે બૃહસ્પતિ માટે આસન તૈયાર કર્યું હતું.
1.60.12
तत्रोपविष्टं वरदं देवर्षिगणपूजितम् ।
पूजयामास राजेन्द्रः शास्त्रदृष्टेन कर्मणा ॥ १.६०.१२ ॥
ત્યાં બેઠેલા વરદાતા, દેવ-ઋષિગણોથી પૂજિત તે મુનિને રાજેન્દ્રે શાસ્ત્રવિહિત વિધિથી પૂજ્યા.
1.60.13
पाद्यमाचमनीयं च अर्घ्यं गां च विधानतः ।
पितामहाय कृष्णाय तदर्हाय न्यवेदयत् ॥ १.६०.१३ ॥
વિધિ પ્રમાણે પાદ્ય, આચમનીય, અર્ઘ્ય અને એક ગાય તે યોગ્ય પિતામહ કૃષ્ણ (વ્યાસ)ને અર્પણ કર્યાં.
1.60.14
प्रतिगृह्य तु तां पूजां पाम्डवाज्जनमेजयात् ।
गां चैव समनुज्ञाय व्यासः प्रीतोऽभवत्तदा ॥ १.६०.१४ ॥
પાંડવ વંશના જનમેજયની તે પૂજા સ્વીકારીને અને ગાયને પણ અનુમતિ આપીને ત્યારે વ્યાસ પ્રસન્ન થયા.
1.60.15
तथा च पूजयित्वा तं प्रणयात्प्रतितामहम् ।
उपोपविश्य प्रीतात्मा पर्यपृच्छदनामयम् ॥ १.६०.१५ ॥
તેવી જ રીતે તે પ્રતિતામહની સ્નેહથી પૂજા કરીને, પ્રસન્ન મનથી પાસે બેસીને કુશળ-ખબર પૂછ્યા.
1.60.16
भगवानापि तं दृष्ट्वा कुशलं प्रतिवेद्य च ।
सदस्यैः पूजितः सर्वैः सदस्यान्प्रत्यपूजयत् ॥ १.६०.१६ ॥
ભગવાને પણ તેમને જોઈને પોતાના કુશળ સમાચાર આપ્યા, બધા સભ્યો દ્વારા પૂજિત થઈને, બદલામાં સભ્યોનું પણ સન્માન કર્યું.
1.60.17
ततस्तु सहितः सर्वैः सदस्यैर्जनमेजयः ।
इदं पश्चाद्द्विजश्रेष्ठं पर्यपृच्छत्कृताञ्जलिः ॥ १.६०.१७ ॥
પછી બધા સભ્યો સાથે જનમેજયે હાથ જોડીને દ્વિજશ્રેષ્ઠને આ પૂછ્યું.
1.60.18
कुरूणां पाण्डवानां च भवान्प्रत्यक्षदर्शिवान् ।
तेषां चरितमिच्छामि कथ्यमानं त्वया द्विज ॥ १.६०.१८ ॥
હે દ્વિજ, તમે કૌરવો અને પાંડવોના પ્રત્યક્ષદર્શી છો; તેમનું ચરિત્ર તમારા દ્વારા કહેવાતું સાંભળવાની મારી ઇચ્છા છે.
1.60.19
कथं समभवद्भेदस्तेषामक्लिष्टकर्मणाम् ।
तच्च युद्धं कथं वृत्तं भूतान्तकरणं महत् ॥ १.६०.१९ ॥
અક્લિષ્ટકર્મી એવા તેમની વચ્ચે ભેદ કેવી રીતે ઊભો થયો? પ્રાણીઓના અંતનું કારણ બનેલું એ મહાન યુદ્ધ કેવી રીતે થયું?
1.60.20
पितामहानां सर्वेषां दैवेनाविष्टचेतसाम् ।
कार्त्स्न्येनैतन्ममाचक्ष्व यथा वृत्तं द्विजोत्तम।
इच्छामि तत्त्वतः श्रोतुं भगवन्कुशलो ह्यसि ॥ १.६०.२० ॥
દૈવથી મન આવિષ્ટ થયેલા મારા સર્વ પિતામહોનો આ વૃત્તાંત, હે દ્વિજોત્તમ, સંપૂર્ણપણે મને કહો. હે ભગવન્, તમે કુશળ છો, તેથી હું તેને યથાર્થ રૂપે સાંભળવા ઇચ્છું છું.
1.60.21
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कृष्णद्वैपायनस्तदा ।
शशास शिष्यमासीनं वैशंपायनमन्तिके ॥ १.६०.२१ ॥
તેનું એ વચન સાંભળીને ત્યારે કૃષ્ણદ્વૈપાયને પાસે બેઠેલા શિષ્ય વૈશંપાયનને આજ્ઞા આપી.
1.60.22
कुरूणां पाण्डवानां च यथा भेदोऽभवत्पुरा ।
तदस्मै सर्वमाचक्ष्व यन्मत्तः श्रुतवानसि ॥ १.६०.२२ ॥
પૂર્વે કૌરવો અને પાંડવો વચ્ચે ભેદ જેમ ઉત્પન્ન થયો, તે બધું, જે તેં મારી પાસેથી સાંભળ્યું છે, તેને કહે.
1.60.23
गुरोर्वचनमाज्ञाय स तु विप्रर्षभस्तदा ।
आचचक्षे ततः सर्वमितिहासं पुरातनम् ॥ १.६०.२३ ॥
ગુરુની આજ્ઞા સમજીને તે વિપ્રશ્રેષ્ઠ ત્યારે પ્રાચીન ઇતિહાસ સંપૂર્ણ કહેવા લાગ્યા.
1.60.24
राज्ञे तस्मै सदस्येभ्यः पार्थिवेभ्यश्च सर्वशः ।
भेदं सर्वविनाशं च कुरुपाण्डवयोस्तदा ॥ १.६०.२४ ॥
તે રાજાને, સભાસદોને અને ત્યાંના સર્વ રાજાઓને, ત્યારે કુરુ-પાંડવોનો ભેદ અને તેમનો સર્વ વિનાશ કહ્યો.