ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.64
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.64.1
राजोपरिचरो नाम धर्मनित्यो महीपतिः ।
बभूव मृगयाशीलः शश्वत्स्वाध्यायवाञ्छुचिः ॥ १.६४.१ ॥
ଉପରିଚର ନାମକ ରାଜା ଥିଲେ, ଯିଏ ଧର୍ମରେ ସଦା ସ୍ଥିର ଓ ପୃଥିବୀର ପ୍ରଭୁ ଥିଲେ। ସେ ମୃଗୟାପ୍ରିୟ ଥିଲେ, ଏବଂ ସର୍ବଦା ବେଦପାଠରେ ରତ ଓ ଶୁଚି ରହୁଥିଲେ।
1.64.2
स चेदिविषयं रम्यं वसुः पौरवनन्दनः ।
इन्द्रोपदेशाज्जग्राह रमणीयं महीपतिः ॥ १.६४.२ ॥
ପୌରବ ବଂଶର ଆନନ୍ଦ ବସୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ସେହି ରମଣୀୟ ଚେଦି ଦେଶ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ପୃଥିବୀର ପ୍ରଭୁ ସେହି ମନୋରମ ପ୍ରଦେଶ ଅଧିକାର କଲେ।
1.64.3
तमाश्रमे न्यस्तशस्त्रं निवसन्तं तपोनिधिम् ।
देवाः शक्रपुरोगा वै राजानमुपतस्थिरे ॥ १.६४.३ ॥
ଆଶ୍ରମରେ ଶସ୍ତ୍ର ରଖି ତପସ୍ୟାର ନିଧି ହୋଇ ରହୁଥିବା ସେହି ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ, ଶକ୍ରଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ଦେବତାମାନେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
1.64.4
इन्द्रत्वमर्हो राजायं तपसेत्यनुचिन्त्य वै ।
तं सान्त्वेन नृपं साक्षात्तपसः संन्यवर्तयन् ॥ १.६४.४ ॥
'ଏହି ରାଜା ତପସ୍ୟାରେ ଇନ୍ଦ୍ରପଦ ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ' ଭାବି, ସେମାନେ ସାନ୍ତ୍ୱନାର କଥାରେ ସେହି ରାଜାଙ୍କୁ ସିଧା ତପସ୍ୟାରୁ ଫେରାଇଲେ।
1.64.5
न संकीर्येत धर्मोऽयं पृथिव्यां पृथिवीपते ।
त्वया हि धर्मो विधृतः कृत्स्नं धारयते जगत् ॥ १.६४.५ ॥
ହେ ପୃଥିବୀପତି, ପୃଥିବୀରେ ଏହି ଧର୍ମ ଯେପରି ମିଶ୍ରିତ ନ ହେଉ; କାରଣ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ ଧାରଣ କରାଯାଇଛି, ଏବଂ ସେ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରେ।
1.64.6
देवानहं पालयिता पालय त्वं हि मानुषान् ।
लोके धर्मं पालय त्वं नित्ययुक्तः समाहितः।
धर्मयुक्तस्ततो लोकान्पुण्यान्प्राप्स्यसि शाश्वतान् ॥ १.६४.६ ॥
ମୁଁ ଦେବତାମାନଙ୍କର ପାଳନକର୍ତ୍ତା; ତୁମେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପାଳନ କର। ସର୍ବଦା ଯୁକ୍ତ ଓ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଜଗତରେ ଧର୍ମର ରକ୍ଷା କର। ଧର୍ମଯୁକ୍ତ ହେଲେ ତୁମେ ପୁଣ୍ୟ ଓ ଶାଶ୍ୱତ ଲୋକ ପାଇବ।
1.64.7
दिविष्ठस्य भुविष्ठस्त्वं सखाभूतो मम प्रियः ।
ऊधः पृथिव्या यो देशस्तमावस नराधिप ॥ १.६४.७ ॥
ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରୁଥିବା ମୋର ପ୍ରିୟ ସଖା ହୋଇ ତୁମେ ପୃଥିବୀରେ ରହ। ପୃଥିବୀର ଯେଉଁ ଉର୍ବର ଅଞ୍ଚଳ, ହେ ନରାଧିପ, ସେଠାରେ ହିଁ ବାସ କର।
1.64.8
पशव्यश्चैव पुण्यश्च प्रभूतधनधान्यवान् ।
स्वारक्ष्यश्चैव सौम्यश्च भोग्यैर्भूमिगुणैर्युतः ॥ १.६४.८ ॥
ଏହି ଦେଶ ପଶୁସମ୍ପଦରେ ସମୃଦ୍ଧ, ପୁଣ୍ୟଦାୟକ, ପ୍ରଚୁର ଧନଧାନ୍ୟଯୁକ୍ତ, ସହଜରେ ରକ୍ଷଣୀୟ, ସୌମ୍ୟ ଏବଂ ଭୂମିର ଭୋଗ୍ୟ ଗୁଣଯୁକ୍ତ।
1.64.9
अर्थवानेष देशो हि धनरत्नादिभिर्युतः ।
वसुपूर्णा च वसुधा वस चेदिषु चेदिप ॥ १.६४.९ ॥
ଏହି ଦେଶ ପ୍ରକୃତରେ ଉପଯୋଗୀ, ଧନରତ୍ନାଦିରେ ସମୃଦ୍ଧ। ପୃଥିବୀ ସମ୍ପଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ଚେଦି ଦେଶରେ ହିଁ ବାସ କର।
1.64.10
धर्मशीला जनपदाः सुसंतोषाश्च साधवः ।
न च मिथ्या प्रलापोऽत्र स्वैरेष्वपि कुतोऽन्यथा ॥ १.६४.१० ॥
ଏଠାକାର ଜନପଦ ଧର୍ମଶୀଳ; ସାଧୁମାନେ ଅତି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ଏଠାରେ ନିଜ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ମିଥ୍ୟା ପ୍ରଳାପ ନାହିଁ; ନହେଲେ କିପରି ହୁଅନ୍ତା?
1.64.11
न च पित्रा विभज्यन्ते पुत्रा गुरुहिते रताः ।
युञ्जते धुरि नो गाश्च कृशान्संधुक्षयन्ति च ॥ १.६४.११ ॥
ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁତ୍ରମାନେ ବିଭକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; ସେମାନେ ଗୁରୁଜନଙ୍କ ହିତରେ ରତ। ସେମାନେ ଆମ ଗାଈମାନଙ୍କୁ ହଳର ଜୁଆରେ ଯୋଡନ୍ତି; ଏବଂ କୃଶ ଗାଈମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପାଳି ପୁଷ୍ଟ କରନ୍ତି।
1.64.12
सर्वे वर्णाः स्वधर्मस्थाः सदा चेदिषु मानद ।
न तेऽस्त्यविदितं किंचित्त्रिषु लोकेषु यद्भवेत् ॥ १.६४.१२ ॥
ଚେଦି ଦେଶରେ ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣ ସର୍ବଦା ନିଜ ନିଜ ଧର୍ମରେ ସ୍ଥିତ। ହେ ମାନଦ, ତିନି ଲୋକରେ ଯାହା ହୋଇପାରେ, ତାହାର କିଛି ତୁମ ପାଇଁ ଅଜ୍ଞାତ ନୁହେଁ।
1.64.13
दैवोपभोग्यं दिव्यं त्वामाकाशे स्फाटिकं महत् ।
आकाशगं त्वां मद्दत्तं विमानमुपपत्स्यते ॥ १.६४.१३ ॥
ଦେବତାଙ୍କ ଉପଭୋଗ ଯୋଗ୍ୟ, ଦିବ୍ୟ, ଆକାଶସ୍ଥିତ ଏହି ମହାନ ସ୍ଫଟିକ ବିମାନ — ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦତ୍ତ ସେହି ଆକାଶଗାମୀ ବିମାନ ତୁମର ହେବ।
1.64.14
त्वमेकः सर्वमर्त्येषु विमानवरमास्थितः ।
चरिष्यस्युपरिस्थो हि देवो विग्रहवानिव ॥ १.६४.१४ ॥
ସମସ୍ତ ମର୍ତ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଏକା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିମାନରେ ଆରୂଢ ହୋଇ, ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ, ମୂର୍ତିମନ୍ତ ଦେବତା ପରି ବିଚରଣ କରିବ।
1.64.15
ददामि ते वैजयन्तीं मालामम्लानपङ्कजाम् ।
धारयिष्यति सङ्ग्रामे या त्वां शस्त्रैरविक्षतम् ॥ १.६४.१५ ॥
କେବେ ମଳିନ ନହେଉ ଥିବା ପଦ୍ମର ବୈଜୟନ୍ତୀ ମାଳା ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଉଛି; ତାହା ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସ୍ତ୍ରରୁ ତୁମକୁ ଅକ୍ଷତ ରଖିବ।
1.64.16
लक्षणं चैतदेवेह भविता ते नराधिप ।
इन्द्रमालेति विख्यातं धन्यमप्रतिमं महत् ॥ १.६४.१६ ॥
ହେ ନରାଧିପ, ଏହା ତୁମର ଲକ୍ଷଣ ହେବ; 'ଇନ୍ଦ୍ରମାଳା' ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ, ଧନ୍ୟ, ଅତୁଳନୀୟ ଓ ମହାନ ଏହା ହେବ।
1.64.17
यष्टिं च वैणवीं तस्मै ददौ वृत्रनिषूदनः ।
इष्टप्रदानमुद्दिश्य शिष्टानां प्रतिपालिनीम् ॥ १.६४.१७ ॥
ବୃତ୍ରନାଶକ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ବାଉଁଶ ଯଷ୍ଟି ଦେଲେ; ତାହା ଇଷ୍ଟ ଦାନ ଓ ଶିଷ୍ଟଙ୍କ ପାଳନ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଥିଲା।
1.64.18
एवं संसान्त्व्य नृपतिं तपसः संन्यवर्तयत् ।
प्रययौ दैवतैः सार्धं कृत्वा कार्यं दिवौकसाम् ॥ १.६४.१८ ॥
ଏହିପରି ରାଜାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, ତପସ୍ୟାରୁ ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇ, ଦେବତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରି ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ।
1.64.19
ततस्तु राजा चेदीनामिन्द्राभरणभूषितः ।
इन्द्रदत्तं विमानं तदास्थाय प्रययौ पुरीम् ॥ १.६४.१९ ॥
ତା'ପରେ ଚେଦିରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେଇଥିବା ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ଦେଇଥିବା ସେହି ବିମାନରେ ଚଢ଼ି ନଗରକୁ ଗଲେ।
1.64.20
तस्याः शक्रस्य पूजार्थं भूमौ भूमिपतिस्तदा ।
प्रवेशं कारयामास सर्वोत्सववरं तदा ॥ १.६४.२० ॥
ସେତେବେଳେ ଭୂମିପତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତ ଉତ୍ସବ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରବେଶ-ଉତ୍ସବ କରାଇଲେ।
1.64.21
मार्गशीर्षे महाराज पूर्वपक्षे महामखम् ।
ततःप्रभृति चाद्यापि यष्टेः क्षितिपसत्तमैः ॥ १.६४.२१ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ଏହା ମହାଯଜ୍ଞ ରୂପେ ହୋଇଥିଲା; ସେହିଦିନଠାରୁ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାମାନେ ତାହା କରନ୍ତି।
1.64.22
प्रवेशः क्रियते राजन्यथा तेन प्रवर्तितः ।
अपरेद्युस्ततस्तस्याः क्रियतेऽत्युच्छ्रयो नृपैः ॥ १.६४.२२ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେ ଯେପରି ଏହାକୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତାଇଥିଲେ ସେହିପରି ପ୍ରବେଶ-ଉତ୍ସବ କରାଯାଏ; ତା'ପରେ ପରଦିନ ରାଜାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହାର ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱଜାରୋହଣ କରାଯାଏ।
1.64.23
अलङ्कृताया पिटकैर्गन्धमाल्यैश्च भूषणैः ।
माल्यदामपरिक्षिप्तां द्वात्रिंशत्किष्कुसंमिताम् ॥ १.६४.२३ ॥
ପିଟକ, ସୁଗନ୍ଧ, ମାଳା ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ସଜ୍ଜିତ ସେହି ଧ୍ୱଜକୁ, ମାଳାର ଦଉଡ଼ିରେ ବେଷ୍ଟିତ କରି, ବତ୍ରିଶ କିଷ୍କୁ ଉଚ୍ଚ (କରାଯାଏ)।
1.64.24
उद्धृत्य पिटके चापि द्वादशारत्निकोच्छ्रये ।
महारजनवासांसि परिक्षिप्य ध्वजोत्तमम् ॥ १.६४.२४ ॥
ବାର ଅରତ୍ନି ଉଚ୍ଚ ପିଟକରେ ତାହାକୁ ଉଠାଇ, ମହାନ ରଙ୍ଗୀନ ବସ୍ତ୍ରରେ ବେଷ୍ଟିତ କରି ଉତ୍ତମ ଧ୍ୱଜ (ଉଡ଼ାଯାଏ)।
1.64.25
वासोभिरन्नपानैश्च पूजितैर्ब्राह्मणर्षभैः ।
पुण्याहं वाचयित्वाथ ध्वज उच्छ्रियते तदा ॥ १.६४.२५ ॥
ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ନପାନରେ ସମ୍ମାନିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁଣ୍ୟାହ ବାଚନ କରାଇ ତା'ପରେ ଧ୍ୱଜ ଉତ୍ତୋଳନ କରାଯାଏ।
1.64.26
शङ्खभेरीमृदङ्गैश्च संनादः क्रियते तदा ।
भगवान्पूज्यते चात्र यष्टिरूपेण वासवः ॥ १.६४.२६ ॥
ସେତେବେଳେ ଶଙ୍ଖ, ଭେରୀ ଓ ମୃଦଙ୍ଗର ନାଦ କରାଯାଏ; ଏଠାରେ ଯଷ୍ଟି ରୂପରେ ଭଗବାନ ବାସବଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ।
1.64.27
स्वयमेव गृहीतेन वसोः प्रीत्या महात्मनः ।
माणिभद्रादयो यक्षाः पूज्यन्ते दैवतैः सह ॥ १.६४.२७ ॥
ମହାତ୍ମା ବସୁଙ୍କ ପ୍ରୀତିରେ ସ୍ୱୟଂ ଗୃହୀତ ହୋଇଥିବାରୁ ମଣିଭଦ୍ର ପ୍ରଭୃତି ଯକ୍ଷମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି।
1.64.28
नानाविधानि दानानि दत्त्वार्थिभ्यः सुहृज्जनैः ।
अलङ्कृत्वा माल्यदामैर्वस्त्रैर्नानाविधैस्तथा ॥ १.६४.२८ ॥
ଯାଚକମାନଙ୍କୁ ନାନାବିଧ ଦାନ ଦେଇ, ସୁହୃଦମାନେ ମାଳା ଓ ନାନାବିଧ ବସ୍ତ୍ରରେ ନିଜକୁ ଅଳଙ୍କୃତ କଲେ।
1.64.29
दृतिभिः सजलैः सर्वैः क्रीडित्वा नृपशासनात् ।
सभाजयित्वा राजानं कृत्वा नर्माश्रयाः कथाः ॥ १.६४.२९ ॥
ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସମସ୍ତେ ଜଳ ଭରା ଚମଡ଼ା ପାତ୍ରରେ ଖେଳିଲେ; ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ପରିହାସ କଥା କହିଲେ।
1.64.30
रमन्ते नागराः सर्वे तथा जानपदैः सह ।
सूताश्च मागधाश्चैव रमन्ते नटनर्तकाः ॥ १.६४.३० ॥
ନଗରବାସୀ ସମସ୍ତେ ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି; ସୂତ, ମାଗଧ, ନଟ ଓ ନର୍ତକମାନେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।
1.64.31
प्रीत्या तु नृपशार्दूल सर्वे चक्रुर्महोत्सवम् ।
सान्तःपुरः सहामात्यः सर्वाभरणभूषितः ॥ १.६४.३१ ॥
ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରୀତିରେ ସମସ୍ତେ ମହୋତ୍ସବ କଲେ; ଅନ୍ତଃପୁର ଓ ଅମାତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ, ସମସ୍ତ ଅଳଙ୍କାରରେ ଭୂଷିତ ହୋଇ।
1.64.32
महारजनवासांसि वसित्वा चेदिराट् तदा ।
जातिहिङ्गुलकेनाक्तः सदारो मुमुदे तदा ॥ १.६४.३२ ॥
ସେତେବେଳେ ଚେଦିରାଜ ମହାରକ୍ତ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଜାତିହିଙ୍ଗୁଳକରେ ଲେପିତ ହୋଇ, ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
1.64.33
एवं जानपदाः सर्वे चक्रुरिन्द्रमहं वसुः ।
यथा चेदिपतिः प्रीतश्चकारेन्द्रमहं वसुः ॥ १.६४.३३ ॥
ଏହିପରି ଜନପଦବାସୀମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରମହୋତ୍ସବ କଲେ; ବସୁ, ପ୍ରୀତ ଚେଦିପତି ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରମହୋତ୍ସବ କଲେ।
1.64.34
एतां पूजां महेन्द्रस्तु दृष्ट्वा वसुकृतां शुभाम् ।
हरिभिर्वाजिभिर्युक्तमन्तरिक्षगतं रथम् ॥ १.६४.३४ ॥
ବସୁ କରିଥିବା ଏହି ଶୁଭ ପୂଜାକୁ ଦେଖି ମହେନ୍ଦ୍ର, ହରି ଅଶ୍ୱ ଯୋଡ଼ା ଆକାଶଗାମୀ ରଥରେ।
1.64.35
आस्थाय सह शच्या च वृतो ह्यप्सरसां गणैः ।
वसुना राजमुख्येन समागम्याब्रवीद्वचः ॥ १.६४.३५ ॥
ଶଚୀ ସହିତ ରଥରେ ଆରୂଢ଼ ହୋଇ, ଅପ୍ସରାଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇ, ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି ସେ ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
1.64.36
ये पूजयिष्यन्ति च मुदा यथा चेदिपतिर्नृपः ।
कारयिष्यन्ति च मुदा यथा चेदिपतिर्नृपः ॥ १.६४.३६ ॥
ଚେଦିପତି ନୃପ ଯେପରି କଲେ ସେପରି ଆନନ୍ଦରେ ଯେଉଁମାନେ ପୂଜା କରିବେ, ଏବଂ ଚେଦିପତି ନୃପ ଯେପରି କରାଇଲେ ସେପରି ଆନନ୍ଦରେ କରାଇବେ।
1.64.37
तेषां श्रीर्विजयश्चैव सराष्ट्राणां भविष्यति ।
तथा स्फीतो जनपदो मुदितश्च भविष्यति ॥ १.६४.३७ ॥
ସେମାନଙ୍କୁ ରାଷ୍ଟ୍ରସହିତ ଶ୍ରୀ ଓ ବିଜୟ ମିଳିବ। ସେହିପରି ଜନପଦ ସମୃଦ୍ଧ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ହେବ।
1.64.38
निरीतिकानि सस्यानि भवन्ति बहुधा नृप ।
राक्षसाश्च पिशाचाश्च न लुम्पन्ते कथंचन ॥ १.६४.३८ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଶସ୍ୟସବୁ ବହୁପ୍ରକାରେ ବିପଦମୁକ୍ତ ରହିବ। ରାକ୍ଷସ ଓ ପିଶାଚମାନେ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ଷତି କରିବେ ନାହିଁ।
1.64.39
एवं महात्मना तेन महेन्द्रेण नराधिप ।
वसुः प्रीत्या मघवता महाराजोऽभिसत्कृतः।
एवं कृत्वा महेन्द्रस्तु जगाम स्वं निवेशनम् ॥ १.६४.३९ ॥
ହେ ନରାଧିପ, ସେଇ ମହାତ୍ମା ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଘବାନ ସ୍ନେହରେ ମହାରାଜ ବସୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କଲେ। ଏପରି କରି ମହେନ୍ଦ୍ର ନିଜ ନିବାସକୁ ଚାଲିଗଲେ।
1.64.40
उत्सवं कारयिष्यन्ति सदा शक्रस्य ये नराः ।
भूमिरत्नादिभिर्दानैस्तथा पूज्या भवन्ति ते।
वरदानमहायज्ञैस्तथा शक्रोत्सवेन च ॥ १.६४.४० ॥
ଯେଉଁ ମଣିଷମାନେ ସର୍ବଦା ଶକ୍ରଙ୍କ ଉତ୍ସବ କରାଇବେ, ସେମାନେ ଭୂମି, ରତ୍ନ ଆଦି ଦାନ, ବରଦାନ ମହାଯଜ୍ଞ ଏବଂ ଶକ୍ରୋତ୍ସବ ଦ୍ୱାରା ପୂଜ୍ୟ ହେବେ।
1.64.41
संपूजितो मघवता वसुश्चेदीश्वरो नृपः ।
पालयामास धर्मेण चेदिस्थः पृथिवीमिमाम् ॥ १.६४.४१ ॥
ମଘବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତମରୂପେ ସମ୍ମାନିତ ଚେଦିର ଅଧିପତି ରାଜା ବସୁ ଚେଦିରେ ରହି ଧର୍ମରେ ଏହି ପୃଥିବୀ ପାଳନ କଲେ।
1.64.42
इन्द्रपीत्या चेदिपतिश्चकारेन्द्रमहं वसुः ।
पुत्राश्चास्य महावीर्याः पञ्चासन्नमितौजसः ॥ १.६४.४२ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ଚେଦିପତି ବସୁ ଇନ୍ଦ୍ରୋତ୍ସବ କଲେ। ତାଙ୍କର ଅପରିମିତ ତେଜସ୍ୱୀ, ମହାବୀର୍ଯ୍ୟଶାଳୀ ପାଞ୍ଚ ପୁତ୍ର ଥିଲେ।
1.64.43
नानाराज्येषु च सुतान्स सम्राडभ्यषेचयत् ।
महारथो मागधानां विश्रुतो यो बृहद्रथः ॥ १.६४.४३ ॥
ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟରେ ସେହି ସମ୍ରାଟ ନିଜ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କଲେ। ମାଗଧମାନଙ୍କର ମହାରଥୀ, ବିଖ୍ୟାତ ବୃହଦ୍ରଥ।
1.64.44
प्रत्यग्रहः कुशाम्बश्च यमाहुर्मणिवाहनम् ।
मत्सिल्लश्च यदुश्चैव राजन्यश्चापराजितः ॥ १.६४.४४ ॥
ପ୍ରତ୍ୟଗ୍ରହ, କୁଶାମ୍ବ, ଯାହାକୁ ମଣିବାହନ କହନ୍ତି, ମତ୍ସିଲ୍ଲ, ଯଦୁ ଏବଂ ଅପରାଜିତ ରାଜନ୍ୟ।
1.64.45
एते तस्य सुता राजन्राजर्षेर्भूरितेजसः ।
न्यवेशयन्नामभिः स्वैस्ते देशांश्च पुराणि च ॥ १.६४.४५ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଏମାନେ ସେହି ମହାତେଜସ୍ୱୀ ରାଜର୍ଷିଙ୍କ ପୁତ୍ର। ସେମାନେ ନିଜ ନାମରେ ଦେଶ ଓ ନଗର ବସାଇଲେ।
1.64.46
वासवाः पञ्च राजानः पृथग्वंशाश्च शास्वताः ।
वसन्तमिन्द्रप्रासादे आकाशे स्फाटिके च तम् ॥ १.६४.४६ ॥
ବସୁଙ୍କ ବଂଶର ପାଞ୍ଚ ରାଜା, ପୃଥକ ବଂଶ ଓ ଶାଶ୍ୱତ। ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରାସାଦରେ, ଆକାଶରେ, ସ୍ଫଟିକ ଗୃହରେ ତାଙ୍କ ସହ ବାସ କରୁଥିଲେ।
1.64.47
उपतस्थुर्महात्मानं गन्धर्वाप्सरसो नृपम् ।
राजोपरिचरेत्येवं नाम तस्याथ विश्रुतम् ॥ १.६४.४७ ॥
ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ସେହି ମହାତ୍ମା ରାଜାଙ୍କ ସେବା କରୁଥିଲେ। ଏହିପରି ତାଙ୍କ ନାମ 'ରାଜା ଉପରିଚର' ବୋଲି ବିଖ୍ୟାତ ହେଲା।
1.64.48
पुरोपवाहिनीं तस्य नदीं शुक्तमतीं गिरिः ।
अरौत्सीच्चेतनायुक्तः कामात्कोलाहलः किल ॥ १.६४.४८ ॥
ତାଙ୍କ ନଗର ଆଗରୁ ବହୁଥିବା ଶୁକ୍ତିମତୀ ନଦୀକୁ ଚେତନାଯୁକ୍ତ ପର୍ବତ କୋଲାହଳ କାମବଶରେ ରୋକିଥିଲା।
1.64.49
गिरिं कोलाहलं तं तु पदा वसुरताडयत् ।
निश्चक्राम ततस्तेन प्रहारविवरेण सा ॥ १.६४.४९ ॥
ବସୁ ସେହି କୋଲାହଳ ପର୍ବତକୁ ପାଦରେ ଆଘାତ କଲେ; ସେହି ଆଘାତରେ ସୃଷ୍ଟ ଛିଦ୍ର ଦେଇ ସେ ବାହାରିଗଲା।
1.64.50
तस्यां नद्यां स जनयन्मिथुनं पर्वतः स्वयम् ।
तस्माद्विमोक्षणात्प्रीता नदी राज्ञे न्यवेदयत् ॥ १.६४.५० ॥
ସେହି ନଦୀରେ ପର୍ବତ ନିଜେ ଗୋଟିଏ ଯୁଗଳ (ଯାଇଁ ପିଲା) ଜନ୍ମ ଦେଲା; ସେହି ମୁକ୍ତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ନଦୀ ରାଜାଙ୍କୁ ଜଣାଇଲା।
1.64.51
महिषी भविता कन्या पुमान्सेनापतिर्भवेत् ।
शुक्तिमत्या वचःश्रुत्वा दृष्ट्वा तौ राजसत्तमः ॥ १.६४.५१ ॥
"କନ୍ୟା ମହିଷୀ (ପଟ୍ଟମହିଷୀ) ହେବ, ପୁରୁଷ ସେନାପତି ହେବ।" ଶୁକ୍ତିମତୀଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା (ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ)।
1.64.52
यः पुमानभवत्तत्र तं स राजर्षिसत्तमः ।
वसुर्वसुप्रदश्चक्रे सेनापतिमरिन्दमः ॥ १.६४.५२ ॥
ସେଠାରେ ଯେଉଁ ପୁରୁଷ (ଶିଶୁ) ଥିଲା, ତାକୁ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜର୍ଷି, ଧନଦାତା, ଶତ୍ରୁଦମନକାରୀ ବସୁ ସେନାପତି କଲେ।
1.64.53
चकार पत्नीं कन्यां तु तथा तां गिरिकां नृपः ।
वसोः पत्नी तु गिरिका कामकालं न्यवेदयत् ॥ १.६४.५३ ॥
ରାଜା ସେହି କନ୍ୟା ଗିରିକାଙ୍କୁ ପତ୍ନୀ କଲେ। ବସୁଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଗିରିକା ପରେ ନିଜର କାମକାଳ (ଋତୁକାଳ) ଜଣାଇଲା।
1.64.54
ऋतुकालमनुप्राप्ता स्नाता पुंसवने शुचिः ।
तदहः पितरश्चैनपूचुर्जहि मृगानिति ॥ १.६४.५४ ॥
ଋତୁକାଳ ଆସିଲେ, ସ୍ନାନ କରି ପୁଂସବନ ପାଇଁ ଶୁଚି ହୋଇଥିବା ତାକୁ ସେଦିନ ପିତୃଗଣ କହିଲେ, "ମୃଗମାନଙ୍କୁ ବଧ କର।"
1.64.55
तं राजसत्तमं प्रीतास्तदा मतिमतां वरः ।
स पितॄणां नियोगेन तामतिक्रम्य पार्थिवः ॥ १.६४.५५ ॥
ପିତୃମାନଙ୍କ ଆଦେଶରେ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ; ସେତେବେଳେ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେହି ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ…
1.64.56
चकार मृगयां कामी गिरिकामेव संस्मरन् ।
अतीव रूपसंपन्नां साक्षाच्छ्रियमिवापराम् ॥ १.६४.५६ ॥
କାମାସକ୍ତ ହୋଇ ସେହି ଗିରିକାକୁ ହିଁ ସ୍ମରଣ କରି ସେ ମୃଗୟା କଲେ; ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୂପବତୀ, ଯେପରି ସାକ୍ଷାତ ଅନ୍ୟ ଏକ ଲକ୍ଷ୍ମୀ।
1.64.57
अशोकैश्चम्पकैश्चूतैरनेकैरतिमुक्तकैः ।
पुन्नागैः कर्णिकारैश्च बकुलैर्दिव्यपाटलैः ॥ १.६४.५७ ॥
ଅଶୋକ, ଚମ୍ପକ, ଆମ୍ବ, ଅନେକ ଅତିମୁକ୍ତକ, ପୁନ୍ନାଗ, କର୍ଣିକାର, ବକୁଳ ଓ ଦିବ୍ୟ ପାଟଳ ଗଛରେ…
1.64.58
पनसैर्नारिकेलैश्च चन्दनैश्चार्जुनैस्तथा ।
एतै रम्यैर्महावृक्षैः पुण्यैः स्वादुफलैर्युतम् ॥ १.६४.५८ ॥
ପନସ, ନଡ଼ିଆ, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଗଛରେ, ଏହି ରମଣୀୟ ମହାବୃକ୍ଷରେ, ପବିତ୍ର ମଧୁର ଫଳରେ ଯୁକ୍ତ…
1.64.59
कोकिलाकुलसन्नादं मत्तभ्रमरनादितम् ।
वसन्तकाले तत्पश्यन्वनं चैत्ररथोपमम् ॥ १.६४.५९ ॥
ବସନ୍ତ ଋତୁରେ କୋକିଳର ସ୍ୱରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମତ୍ତ ଭ୍ରମରର ଗୁଞ୍ଜନରେ ନିନାଦିତ, ଚୈତ୍ରରଥ ସଦୃଶ ସେ ବନ ଦେଖି…
1.64.60
मन्मथाभिपरीतात्मा नापश्यद्गिरिकां तदा ।
अपश्यन्कामसंतप्तश्चरमाणो यदृच्छया ॥ १.६४.६० ॥
ମନ୍ମଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରାନ୍ତ ମନ ଥିବା ସେ ସେତେବେଳେ ସେହି ଗିରିକାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ; କାମତାପରେ ସନ୍ତପ୍ତ ହୋଇ, ଯଦୃଚ୍ଛାରେ ଘୂରିବୁଲିବା ବେଳେ ସେ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ।
1.64.61
पुष्पसंछन्नशाखाग्रं पल्लवैरुपशोभितम् ।
अशोकस्तबकैश्छन्नं रमणीयमपश्यत ॥ १.६४.६१ ॥
ଫୁଲରେ ଆବୃତ ଶାଖାଗ୍ର, କୋମଳ ପଲ୍ଲବରେ ଶୋଭିତ, ଅଶୋକ ଗୁଚ୍ଛରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ଏକ ରମଣୀୟ ସ୍ଥାନ ସେ ଦେଖିଲେ।
1.64.62
अधस्यात्तस्य छायायां सुखासीनो नराधिपः ।
मधुगन्धैश्च संयुक्तं पुष्पगन्धमनोहरम् ॥ १.६४.६२ ॥
ତା'ର ଛାୟାରେ ସୁଖରେ ବସିଥିବା ରାଜା ମଧୁଗନ୍ଧ ଓ ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧରେ ମନୋହର ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ଦେଖିଲେ।
1.64.63
वायुना प्रेर्यमाणस्तु धूम्राय मुदमन्वगात् ।
भार्यां चिन्तयमानस्य मन्मथाग्निरवर्धत।
तस्य रेतः प्रचस्कन्द चरतो गहने वने ॥ १.६४.६३ ॥
ପବନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ସେ ଧୂମ୍ରାର ସୁଖ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ; ପତ୍ନୀକୁ ଚିନ୍ତା କରିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କ ମନ୍ମଥାଗ୍ନି ବଢ଼ିଲା। ଘନ ବନରେ ବିଚରଣ କରିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କ ରେତସ୍ ଝରିଗଲା।
1.64.64
स्कन्नमात्रं च तद्रेतो वृक्षपत्रेण भूमिपः ।
प्रतिजग्राह मिथ्या मे न पतेद्रेत इत्युत ॥ १.६४.६४ ॥
ପଡ଼ିବା ମାତ୍ରେ ସେହି ରେତସ୍କୁ ରାଜା ଗଛ ପତ୍ରରେ ଧରିଲେ; 'ମୋ ରେତସ୍ ମିଥ୍ୟା ନ ପଡ଼ୁ' ଏହା ଭାବି।
1.64.65
अङ्गुलीयेन शुक्लस्य रक्षां च विदधे नृपः ।
अशोकस्तबकै रक्तैः पल्लवैश्चाप्यबन्धयत् ॥ १.६४.६५ ॥
ରାଜା ସେହି ଶୁକ୍ରକୁ ଆଙ୍ଗୁଠି ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା କଲେ; ଲାଲ ଅଶୋକ ଗୁଚ୍ଛ ଓ କୋମଳ ପଲ୍ଲବରେ ତାହାକୁ ବାନ୍ଧିଦେଲେ।
1.64.66
इदं मिथ्या परिस्कन्नं रेतो मे न भवेदिति ।
ऋतुश्च तस्याः पत्न्या मे न मोघः स्यादिति प्रभुः ॥ १.६४.६६ ॥
'ମୋ ଏହି ରେତସ୍ ମିଥ୍ୟା ଢଳି ନ ପଡ଼ୁ, ଏବଂ ମୋ ପତ୍ନୀର ଋତୁକାଳ ମଧ୍ୟ ନିଷ୍ଫଳ ନ ହେଉ' ଏହା ଭାବିଲେ ସେହି ପ୍ରଭୁ ରାଜା।
1.64.67
संचिन्त्यैवं तदा राजा विचार्य च पुनःपुनः ।
अमोघत्वं च विज्ञाय रेतसो राजसत्तमः ॥ १.६४.६७ ॥
ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି ରାଜା ବାରମ୍ବାର ବିଚାର କଲେ, ଏବଂ ବୀର୍ଯ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ ନାହିଁ ବୋଲି ଜାଣିଲେ; ସେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ (ଆଶ୍ୱସ୍ତ ହେଲେ)।
1.64.68
शुक्रप्रस्थापने कालं महिष्या प्रसमीक्ष्य वै ।
अभिमन्त्र्याथ तच्छुक्रमारात्तिष्ठन्तमाशुगम् ॥ १.६४.६८ ॥
ରାଣୀଙ୍କ ଋତୁକାଳ ଭଲ ଭାବେ ଦେଖି, ତା'ପରେ ସେହି ବୀର୍ଯ୍ୟକୁ ମନ୍ତ୍ରରେ ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ କରି, ଦୂରରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସେହି ଦ୍ରୁତଗାମୀ (ବାଜକୁ) (ଦେଖିଲେ)।
1.64.69
सूक्ष्मधर्मार्थतत्त्वज्ञो गत्वा श्येनं ततोऽब्रवीत् ।
मत्प्रियार्थमिदं सौम्य शुक्रं मम गृहं नय ॥ १.६४.६९ ॥
ସୂକ୍ଷ୍ମ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା ସେ ରାଜା ବାଜ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ, "ହେ ସୌମ୍ୟ, ମୋ ପ୍ରିୟ ପାଇଁ ଏହି ବୀର୍ଯ୍ୟ ମୋ ଘରକୁ ନେଇ ଯାଅ।"
1.64.70
गिरिकायाः प्रयच्छाशु तस्या ह्यार्तवमद्य वै ।
गृहीत्वा तत्तदा श्येनस्तूर्णमुत्पत्य वेगवान् ॥ १.६४.७० ॥
"ଗିରିକାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଦିଅ, କାରଣ ଆଜି ତାଙ୍କର ଋତୁ ପାଇଁ ଏହା।" ତାହା ନେଇ ସେତେବେଳେ ସେହି ଦ୍ରୁତଗାମୀ ବାଜ ଶୀଘ୍ର ଉଡ଼ିଗଲା।
1.64.71
जवं परममास्थाय प्रदुद्राव विहंगमः ।
तमपश्यदथायान्तं श्येनं श्येनस्तथाऽपरः ॥ १.६४.७१ ॥
ପରମ ବେଗ ଅବଲମ୍ବନ କରି ସେହି ପକ୍ଷୀ ଧାଇଁଗଲା। ତେବେ ସେ ଆସୁଥିବା ସେହି ବାଜକୁ ଦେଖିଲା; ଅନ୍ୟ ବାଜଟିଏ ମଧ୍ୟ ସେପରି (ଦେଖିଲା)।
1.64.72
अभ्यद्रवच्च तं सद्यो दृष्ट्वैवामिषशङ्कया ।
तुण्डयुद्धमथाकाशे तावुभौ संप्रचक्रतुः ॥ १.६४.७२ ॥
ମାଂସ ସନ୍ଦେହରେ ତାହାକୁ ଦେଖିବା ମାତ୍ରେ ଅନ୍ୟଟି ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ତାହା ଉପରେ ଝାସି ପଡ଼ିଲା। ତା'ପରେ ଆକାଶରେ ଦୁହେଁ ଚଞ୍ଚୁ-ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
1.64.73
युद्ध्यतोरपतद्रेतस्तच्चापि यमुनाम्भसि ।
तत्राद्रिकेति विख्याता ब्रह्मशापाद्वराप्सरा ॥ १.६४.७३ ॥
ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ବୀର୍ଯ୍ୟ ଯମୁନାର ଜଳରେ ପଡ଼ିଲା। ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମଶାପ ଯୋଗୁଁ ଅଦ୍ରିକା ନାମକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅପ୍ସରା ଥିଲେ।
1.64.74
मीनभावमनुप्राप्ता बभूव यमुनाचरी ।
श्येनपादपरिभ्रष्टं तद्वीर्यमथ वासवम् ॥ १.६४.७४ ॥
ମାଛର ରୂପ ଧାରଣ କରି ସେ ଯମୁନାରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ହେଲେ। ବାଜର ନଖରୁ ଖସି ପଡ଼ିଥିବା ବସୁଙ୍କ ସେହି ବୀର୍ଯ୍ୟ।
1.64.75
जग्राह तरसोपेत्य साऽद्रिका मत्स्यरूपिणी ।
कदाचिदपि मत्सीं तां बबन्धुर्मत्स्यजीविनः ॥ १.६४.७५ ॥
ମାଛ ରୂପଧାରିଣୀ ଅଦ୍ରିକା ଶୀଘ୍ର ନିକଟକୁ ଯାଇ ତାହା ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଥରେ ମାଛୁଆମାନେ ସେହି ମାଈ ମାଛକୁ ଧରିଲେ।
1.64.76
मासे च दशमे प्राप्ते तदा भरतसत्तम ।
उज्जह्रुरुदरात्तस्याः स्त्रीं पुमांसं च मानुषौ ॥ १.६४.७६ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦଶମ ମାସ ଆସିବାରେ ତାହାର ଉଦରରୁ ସେମାନେ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଜଣେ ପୁରୁଷ, ଦୁଇଜଣ ମନୁଷ୍ୟ ବାହାର କଲେ।
1.64.77
आश्चर्यभूतं तद्गत्वा राज्ञेऽथ प्रत्यवेदयन् ।
काये मत्स्या इमौ राजन्संभूतौ मानुषाविति ॥ १.६४.७७ ॥
ସେହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ସେମାନେ ଜଣାଇଲେ। ହେ ରାଜନ, ମାଛର ଶରୀରରୁ ଏହି ଦୁଇ ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମିଛନ୍ତି।
1.64.78
तयोः पुमांसं जग्राह राजोपरिचरस्तदा ।
स मत्स्यो नाम राजासीद्धार्मिकः सत्यसङ्गरः ॥ १.६४.७८ ॥
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପୁରୁଷଟିକୁ ସେତେବେଳେ ରାଜା ଉପରିଚର ଗ୍ରହଣ କଲେ। ସେହି ଧାର୍ମିକ ଓ ସତ୍ୟପ୍ରତିଜ୍ଞ ରାଜା ମତ୍ସ୍ୟ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।
1.64.79
साऽप्सरा मुक्तशापा च क्षणेन समपद्यत ।
या पुरोक्ता भगवता तिर्यग्योनिगता शुभा ॥ १.६४.७९ ॥
ଶାପମୁକ୍ତ ସେହି ଅପ୍ସରା କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ନିଜ ରୂପ ପାଇଲା; ପୂର୍ବରୁ ଭଗବାନ ଯାହାକୁ ତିର୍ଯ୍ୟଗ୍ଯୋନିରେ ଯାଇଥିବା ଶୁଭା ବୋଲି କହିଥିଲେ, ସେ ସେହି।
1.64.80
मानुषौ जनयित्वा त्वं शापमोक्षमवाप्स्यसि ।
ततः साजनयित्वा तौ विशस्ता मत्स्यघातिभिः ॥ १.६४.८० ॥
ଦୁଇଟି ମାନବ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ଦେଇ ତୁ ଶାପମୁକ୍ତି ପାଇବୁ। ତାପରେ ସେ ସେମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇ ମାଛମାରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଲା।
1.64.81
संत्यज्य मत्स्यरूपं सा दिव्यं रूपमवाप्य च ।
सिद्धर्षिचारणपथं जगामाथ वराप्सराः ॥ १.६४.८१ ॥
ମତ୍ସ୍ୟରୂପ ତ୍ୟାଗ କରି ଦିବ୍ୟରୂପ ପାଇ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅପ୍ସରା ସିଦ୍ଧ, ଋଷି ଓ ଚାରଣମାନଙ୍କ ପଥରେ ଚାଲିଗଲା।
1.64.82
सा कन्या दुहिता तस्या मत्स्या मत्स्यसगन्धिनी ।
राज्ञा दत्ता च दाशाय कन्येयं ते भवत्विति ॥ १.६४.८२ ॥
ସେ ସେହି କନ୍ୟା, ତାଙ୍କର ଝିଅ — ମାଛରୁ ଜାତ, ମାଛର ଗନ୍ଧଯୁକ୍ତା। ରାଜା ତାଙ୍କୁ ମାଛୁଆକୁ 'ଏହି କନ୍ୟା ତୋର ହେଉ' ବୋଲି ଦେଲେ।
1.64.83
रूपसत्वसमायुक्ता सर्वैः समुदिता गुणैः ।
सा तु सत्यवती नाम मत्स्यघात्यभिसंश्रयात् ॥ १.६४.८३ ॥
ରୂପ ଓ ସତ୍ତ୍ୱରେ ଯୁକ୍ତା, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ସମ୍ପନ୍ନା ସେ ମାଛୁଆର ଆଶ୍ରୟରେ ରହିବାରୁ ସତ୍ୟବତୀ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ହେଲା।
1.64.84
आसीत्सा मत्स्यगन्धैव कंचित्कालं शुचिस्मिता ।
शुश्रूषार्थं पितुर्नावं वाहयन्तीं जले च ताम् ॥ १.६४.८४ ॥
କିଛି ସମୟ ସେ ମାଛର ଗନ୍ଧଯୁକ୍ତା ହିଁ ରହିଲା; ଶୁଚିସ୍ମିତା। ପିତାଙ୍କ ସେବା ପାଇଁ ସେ ଜଳରେ ଡଙ୍ଗା ଚଳାଉଥିଲା।
1.64.85
तीर्थयात्रां परिक्रामन्नपश्यद्वै पराशरः ।
अतीव रूपसंपन्नां सिद्धानामपि काङ्क्षिताम् ॥ १.६४.८५ ॥
ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରି ବୁଲୁଥିବା ପରାଶର ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୂପବତୀ, ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ କାମ୍ୟ ଏକ ନାରୀକୁ ଦେଖିଲେ।
1.64.86
दृष्ट्वैव स च तां धीमांश्चकमे चारुहासिनीम् ।
दिव्यां तां वासवीं कन्यां रम्भोरूं मुनिपुङ्गवः ॥ १.६४.८६ ॥
ସେଇ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁନ୍ଦର ହସିବାକୁ ଥିବା ସେଇ ନାରୀକୁ ଦେଖିବାମାତ୍ରେ ତାଙ୍କୁ କାମନା କଲେ — ସେଇ ଦିବ୍ୟ ବାସବୀ କନ୍ୟାକୁ, କଦଳୀ ଗଛ ପରି ଊରୁଥିବାଙ୍କୁ।
1.64.87
संभवं चिन्तयित्वा तां ज्ञात्वा प्रोवाच शक्तिजः ।
क्व कर्णधारो नौर्येन नीयते ब्रूहि भामिनि ॥ १.६४.८७ ॥
ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରି ଓ ସେ କିଏ ଜାଣି ଶକ୍ତିପୁତ୍ର କହିଲେ — "ହେ ଭାମିନୀ, ଏହି ନାଉକୁ ଚଳାଉଥିବା ଖେୱା ଧରୁଆ କେଉଁଠି? କୁହ।"
1.64.88
अनपत्यस्य दाशस्य सुता तत्प्रियकाम्यया ।
सहस्रजनसंपन्ना नौर्मया वाह्यते द्विज ॥ १.६४.८८ ॥
"ହେ ଦ୍ୱିଜ, ନିଃସନ୍ତାନ ଦାଶଙ୍କ କନ୍ୟା ମୁଁ; ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ହଜାର ଲୋକଙ୍କୁ ବହିବା ସମର୍ଥ ଏହି ନାଉ ମୁଁ ଚଳାଉଛି।"
1.64.89
शोभनं वासवि शुभे किं चिरायसि वाह्यताम् ।
कलशं भविता भद्रे सहस्रार्धेन संमितम् ॥ १.६४.८९ ॥
"ହେ ବାସବୀ, ଶୁଭେ, ଏହା ଭଲ; କାହିଁକି ବିଳମ୍ବ କରୁଛ? ନାଉ ଚାଲିବାକୁ ଦିଅ। ହେ ଭଦ୍ରେ, ହଜାରର ଅଧା ପରିମାଣର କଳସ ହେବ।"
1.64.90
अहं शेषो भिविष्यामि नीयतामचिरेण वै ।
मत्स्यगन्धा तथेत्युक्त्वा नावं वाहयतां जले ॥ १.६४.९० ॥
"ମୁଁ ଶେଷ ହେବି; ଶୀଘ୍ର ଏହା ନିଆଯାଉ।" "ତାହା ହେଉ" ବୋଲି କହି ମତ୍ସ୍ୟଗନ୍ଧା ପାଣିରେ ନାଉ ଚଳାଇଲା।
1.64.91
वीक्षमाणं मुनिं दृष्ट्वा प्रोवाचेदं वचस्तदा ।
मत्स्यगन्धेति मामाहुर्दाशराजसुतां जनाः ॥ १.६४.९१ ॥
ମୁନିଙ୍କୁ ଚାହୁଁଥିବା ସେ ସେତେବେଳେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲା। ଲୋକେ ମୋତେ ମତ୍ସ୍ୟଗନ୍ଧା, ଦାଶରାଜଙ୍କ ଝିଅ ବୋଲନ୍ତି।
1.64.92
जन्म शोकाभितप्तायाः कथं ज्ञास्यसि कथ्यताम् ।
दिव्यज्ञानेन दृष्टं हि दृष्टमात्रेण ते वपुः ॥ १.६४.९२ ॥
ଶୋକରେ ତପ୍ତ ମୋ ଜନ୍ମ ତୁମେ କିପରି ଜାଣିବ? କୁହ। ଦିବ୍ୟଜ୍ଞାନରେ, ତୁମ ଶରୀର ଦେଖିବାମାତ୍ରେ ତୁମେ ଜାଣିଛ।
1.64.93
प्रणयग्रहणार्थाय वक्ष्येव वासवि तच्छृणु ।
बर्हिषद इति ख्याताः पितरः सोमपास्तुते ॥ १.६४.९३ ॥
ତୁମ ପ୍ରେମ ପାଇବା ପାଇଁ ହିଁ କହୁଛି, ହେ ବାସବୀ, ତାହା ଶୁଣ। ବର୍ହିଷଦ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ, ସୋମପାୟୀ ପିତୃଗଣ ସେମାନେ।
1.64.94
तेषां त्वं मानसी कन्या अच्छोदा नाम विश्रुता ।
अच्छोदं नाम तद्दिव्यं सरो यस्मात्समुत्थितम् ॥ १.६४.९४ ॥
ସେମାନଙ୍କ ତୁମେ ମାନସୀ କନ୍ୟା, ଅଚ୍ଛୋଦା ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ। ସେହି ଦିବ୍ୟ ସରୋବର ଅଚ୍ଛୋଦ ନାମର, ଯାହାଠାରୁ ତାହା ଉଦ୍ଭୂତ ହୋଇଛି।
1.64.95
त्वया न दृष्टपूर्वास्तु पितरस्ते कदाचन ।
संभूता मनसा तेषां पितॄन्स्वान्नाभिजानती ॥ १.६४.९५ ॥
ତୁମେ ସେହି ପିତୃଗଣଙ୍କୁ କେବେ ଦେଖିନାହଁ। ମନରୁ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମିଲେ ହେଁ ତୁମେ ନିଜ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ଜାଣିନଥିଲ।
1.64.96
सा त्वन्यं पितरं वव्रे स्वानतिक्रम्य तान्पितॄन् ।
नाम्ना वसुरिति ख्यातं मनुपुत्रं दिवि स्थितम् ॥ १.६४.९६ ॥
କିନ୍ତୁ ସେ ନିଜ ସେହି ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ଜଣେ ପିତାଙ୍କୁ ବରଣ କଲା। ବସୁ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଥିବା ମନୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ।
1.64.97
अद्रिकाऽप्सरसा युक्तं विमाने दिवि विष्ठितम् ।
सा तेन व्यभिचारेण मनसा कामचारिणी ॥ १.६४.९७ ॥
ସ୍ୱର୍ଗରେ ବିମାନରେ ବସିଥିବା ତାଙ୍କ ସହିତ ଅଦ୍ରିକା ନାମକ ଅପ୍ସରା ଥିଲା। ସେହି ବ୍ୟଭିଚାରରେ ସେ ମନର ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ବିଚରଣ କରିବାକୁ ଲାଗିଲା।
1.64.98
पितरं प्रार्थयित्वाऽन्यं योगाद्भष्टा पपात सा ।
अपश्यत्पतमाना सा विमानत्रयमन्तिकात् ॥ १.६४.९८ ॥
ଅନ୍ୟ ସ୍ୱାମୀ ଚାହିଁ ଯୋଗରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହୋଇ ସେ ପଡ଼ିଗଲା। ପଡ଼ିବା ସମୟରେ ନିକଟରେ ତିନୋଟି ବିମାନ ଦେଖିଲା।
1.64.99
त्रसरेणुप्रमाणांस्तांस्तत्रापश्यत्स्वकान्पितॄन् ।
सुसूक्ष्मानपरिव्यक्तानङ्गैरङ्गेष्विवाहितान् ॥ १.६४.९९ ॥
ସେଠାରେ ସେ ନିଜର ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ଧୂଳିକଣା ପରି ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖିଲା; ଯେମିତି ସେମାନଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଅଙ୍ଗରେ ସମାହିତ ଥିଲା।
1.64.100
तातेति तानुवाचार्ता पतन्ती सा ह्यधोमुखी ।
तैरुक्ता सा तु माभैषीस्तेन सा संस्थिता दिवि ॥ १.६४.१०० ॥
'ତାତ' ବୋଲି ଦୁଃଖରେ ତଳମୁହାଁ ହୋଇ ପଡ଼ୁଥିବା ସେ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲା। ସେମାନେ କହିଲେ, 'ଭୟ କରନାହିଁ।' ସେଥିଯୋଗୁଁ ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସ୍ଥିତ ରହିଲା।
1.64.101
ततः प्रसादयामास स्वान्पितॄन्दीनया गिरा ।
तामूचुः पितरः कन्यां भ्रैष्टश्वर्यां व्यतिक्रमात् ॥ १.६४.१०१ ॥
ତା'ପରେ ସେ ଦୀନ ସ୍ୱରରେ ନିଜ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲା। ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ହରାଇଥିବା, ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଲଙ୍ଘନ କରିଥିବା ସେ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ପିତୃଗଣ କହିଲେ।
1.64.102
भ्रष्टैश्वर्या स्वदोषेण पतसि त्वं शुचिस्मिते ।
यैरारभन्ते कर्माणि शरीरैरिह देवताः ॥ १.६४.१०२ ॥
'ହେ ଶୁଚିସ୍ମିତା, ନିଜ ଦୋଷରୁ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ହରାଇ ତୁ ପଡ଼ୁଛୁ। ଯେଉଁ ଶରୀରରେ ଦେବତାମାନେ ଏଠାରେ କର୍ମ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି, ସେହି ଶରୀରରେ ତୁ ପଡ଼ୁଛୁ।'
1.64.103
तैरेव तत्कर्मफलं प्राप्नुवन्ति स्म देवताः ।
मनुष्यास्त्वन्यदेहेन शुभाशुभमिति स्थितिः ॥ १.६४.१०३ ॥
ଦେବତାମାନେ ସେହି ଶରୀରରେ ନିଜ କର୍ମଫଳ ପାଆନ୍ତି; ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଅନ୍ୟ ଶରୀରରେ ଶୁଭାଶୁଭ ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ଏହା ହିଁ ବିଧାନ।
1.64.104
सद्यः फलन्ति कर्माणि देवत्वे प्रेत्य मानुषे ।
तस्मात्त्वं पतसे पुत्रि प्रेत्यत्वं प्राप्स्यसे फलम् ॥ १.६४.१०४ ॥
ଦେବତ୍ୱରେ କର୍ମଫଳ ତୁରନ୍ତ ଫଳେ; ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଫଳେ। ତେଣୁ ହେ କନ୍ୟା, ତୁମେ ପଡ଼ୁଛ; ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତୁମେ ନିଜ ଫଳ ପାଇବ।
1.64.105
पितृहीना तु कन्या त्वं वसोर्हि त्वं सुता मता ।
मत्स्ययोनौ समुत्पन्ना सुताराज्ञो भविष्यसि ॥ १.६४.१०५ ॥
ତୁମେ ପିତୃହୀନା କନ୍ୟା; ତଥାପି ତୁମେ ବସୁଙ୍କ କନ୍ୟା ବୋଲି ମନ୍ୟ। ମତ୍ସ୍ୟ ଯୋନିରୁ ଜନ୍ମ ନେଇ ତୁମେ ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା ହେବ।
1.64.106
अद्रिका मत्स्यरूपाऽभूद्गङ्गायमनुसङ्गमे ।
पराशरस्य दायादं त्वं पुत्रं जनयिष्यसि ॥ १.६४.१०६ ॥
ଅଦ୍ରିକା ମତ୍ସ୍ୟରୂପ ଧରି ଗଙ୍ଗା-ଯମୁନା ସଙ୍ଗମରେ ଥିଲା। ତୁମେ ପରାଶରଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେବ।
1.64.107
यो वेदमेकं ब्रह्मर्षिश्चतुर्धा विबजिष्यति ।
महाभिषक्सुतस्यैव शन्तनोः कीर्तिवर्धनम् ॥ १.६४.१०७ ॥
ଯେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ଏକ ବେଦକୁ ଚାରି ଭାଗ କରିବେ, ସେ ମହାଭିଷକଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶନ୍ତନୁଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତି ବଢ଼ାଇବେ।
1.64.108
ज्येष्ठं चित्राङ्गदं वीरं चित्रवीरं च विश्रुतम् ।
एतान्सूत्वा सुपुत्रांस्त्वं पुनरेव गमिष्यसि ॥ १.६४.१०८ ॥
ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ବୀର ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ ଓ ବିଖ୍ୟାତ ଚିତ୍ରବୀର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରସବ କରି ତୁମେ ପୁଣି ଫେରିଯିବ।
1.64.109
व्यतिक्रमात्पितॄणां च प्राप्स्यसे जन्म कुत्सितम् ।
अस्यैव राज्ञस्त्वं कन्या ह्यद्रिकायां भविष्यसि ॥ १.६४.१०९ ॥
ପିତୃଗଣଙ୍କ ଅତିକ୍ରମ ହେତୁ ତୁମେ ନିନ୍ଦିତ ଜନ୍ମ ପାଇବ। ଏହି ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା ରୂପେ, ଅଦ୍ରିକାର ଗର୍ଭରେ ତୁମେ ଜନ୍ମିବ।
1.64.110
अष्टाविंशे भवित्री त्वं द्वापरे मत्स्ययोनिजा ।
एवमुक्ता पुरा तैस्त्वं जाता सत्यवती शुभा ॥ १.६४.११० ॥
ଅଠାଇଶ ଦ୍ୱାପରରେ ତୁମେ ମତ୍ସ୍ୟଯୋନିରେ ଜନ୍ମିବ। ପୂର୍ବରୁ ସେମାନେ ଏପରି କହିଥିବାରୁ ଶୁଭା ସତ୍ୟବତୀ ଜନ୍ମିଲେ।
1.64.111
अद्रिकेत्यभिविख्याता ब्रह्मशापाद्वराप्सरा ।
मीनभावमनुप्राप्ता त्वं जनित्वा गता दिवम् ॥ १.६४.१११ ॥
ଅଦ୍ରିକା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧା ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଅପ୍ସରା ବ୍ରହ୍ମଶାପରୁ ମତ୍ସ୍ୟଭାବ ପାଇଲା। ଜନ୍ମ ଦେଇ ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲ।
1.64.112
तस्यां जातासि सा कन्या राज्ञो वीर्येण चैवहि ।
तस्माद्वासवि भद्रं ते याचे वंशकरं सुतम् ॥ १.६४.११२ ॥
ତାଙ୍କଠାରୁ, ରାଜାଙ୍କ ବୀର୍ଯ୍ୟରେ ତୁମେ କନ୍ୟା ରୂପେ ଜନ୍ମିଛ। ତେଣୁ, ହେ ବାସବୀ, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ବଂଶ ଚଳାଇବା ପୁତ୍ର ମୁଁ ଯାଚିଛି।
1.64.113
संगमं मम कल्याणि कुरुष्वेत्यभ्यभाषत ॥ १.६४.११३ ॥
ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ମୋ ସହିତ ସଂଗମ କର — ଏପରି ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
1.64.114
विस्मयाविष्टसर्वाङ्गी जातिस्मरणतां गता ।
साब्रवीत्पश्य भगवन्परपारे स्थितानृषीन् ॥ १.६४.११४ ॥
ବିସ୍ମୟରେ ସର୍ବାଙ୍ଗ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ, ଜନ୍ମ ସ୍ମରଣ ପାଇ ସେ କହିଲା — "ଭଗବନ୍, ପାର ପଟରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତୁ।"
1.64.115
आवयोर्दृष्टयोरेभिः कथं नु स्यात्समागमः ।
एवं तयोक्तो भगवान्नीहारमसृजत्प्रभुः ॥ १.६४.११५ ॥
ଆମ ଦୁହିଁଙ୍କୁ ଏମାନେ ଦେଖିଲେ ମିଳନ କେମିତି ହେବ? ଏହିପରି ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୁହାଯାଇ ଭଗବାନ ପ୍ରଭୁ କୁହୁଡ଼ି ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
1.64.116
येन देशः स सर्वस्तु तमोभूत इवाभवत् ।
दृष्ट्वा सृष्टं तु नीहारं ततस्तं परमर्षिणा ॥ १.६४.११६ ॥
ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେ ସମଗ୍ର ଅଞ୍ଚଳ ଯେପରି ଅନ୍ଧକାରମୟ ହୋଇଗଲା। ତା'ପରେ ସେ ପରମ ଋଷି ସୃଷ୍ଟ ସେହି କୁହୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିଲେ।
1.64.117
विस्मिता साभवत्कन्या व्रीडिता च तपस्विनी ।
विद्धि मां भगवन्कन्यां सदा पितृवशानुगाम् ॥ १.६४.११७ ॥
ସେହି କନ୍ୟା ବିସ୍ମିତ ଓ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲା। ତପସ୍ୱିନୀ କହିଲା: "ହେ ଭଗବାନ, ମୋତେ ସର୍ବଦା ପିତାଙ୍କ ବଶବର୍ତ୍ତୀ କନ୍ୟା ବୋଲି ଜାଣନ୍ତୁ।"
1.64.118
त्वत्संयोगाच्च दुष्येत कन्याभावो ममाऽनघ ।
कन्यात्वे दूषिते वापि कथं शक्ष्ये द्विजोत्तम ॥ १.६४.११८ ॥
ତୁମ ସହିତ ସଂଯୋଗରେ ମୋର କନ୍ୟାତ୍ୱ ଦୂଷିତ ହେବ, ହେ ନିଷ୍ପାପ। କନ୍ୟାତ୍ୱ ଦୂଷିତ ହେଲେ ମୁଁ କେମିତି ରହିପାରିବି, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ?
1.64.119
गृह गन्तुमुषे चाहं धीमन्न स्थातुमुत्सहे ।
एतत्संचिन्त्य भगवन्विधत्स्व यदनन्तरम् ॥ १.६४.११९ ॥
ମୁଁ ଘରକୁ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ; ଏଠାରେ ରହିବାର ସାହସ ମୋର ନାହିଁ। ଏହା ବିଚାର କରି, ହେ ଭଗବାନ, ପରେ ଯାହା ଉଚିତ ତାହା କରନ୍ତୁ।
1.64.120
एवमुक्तवतीं तीं तु प्रीतिमानुषिसत्तमः ।
उवाच मत्प्रियं कृत्वा कन्यैव त्वं भविष्यति ॥ १.६४.१२० ॥
ସେ ଏହିପରି କହିବାରୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: "ମୋର ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ମଧ୍ୟ ତୁମେ କନ୍ୟା ହିଁ ରହିବ।"
1.64.121
वृणीष्व च वरं भीरुं यं त्वमिच्छसि भामिनि ।
वृथा हि न प्रसादो मे भूतपूर्वः शुचिस्मिते ॥ १.६४.१२१ ॥
ହେ ଭାମିନୀ, ଭୀରୁ, ତୁମେ ଯେଉଁ ବର ଚାହଁ ତାହା ବାଛ। ହେ ଶୁଚିସ୍ମିତେ, ମୋ କୃପା ପୂର୍ବରୁ କେବେ ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇନାହିଁ।
1.64.122
एवमुक्ता वरं वव्रे गात्रसौगन्ध्यमुत्तमम् ।
सचास्यै भगवान्प्रादान्मनः काङ्क्षितं प्रभुः ॥ १.६४.१२२ ॥
ଏପରି କହିବାରୁ ସେ ଶରୀରର ଉତ୍ତମ ସୁଗନ୍ଧକୁ ବର ଭାବେ ବାଛିଲା। ସେହି ଭଗବାନ ପ୍ରଭୁ ତାକୁ ତାର ମନର ଇଚ୍ଛିତ ଦେଲେ।
1.64.123
ततो लब्धवरा प्रीता स्त्रीभावगुणभूषिता ।
जगाम सह संसर्गमृषिणाऽद्भुतकर्मणा ॥ १.६४.१२३ ॥
ତା'ପରେ ବର ପାଇ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ସ୍ତ୍ରୀଗୁଣରେ ଶୋଭିତା ସେ ଅଦ୍ଭୁତକର୍ମା ଋଷିଙ୍କ ସହ ସଂସର୍ଗକୁ ଗଲା।
1.64.124
तस्यास्तु योजनाद्गन्धमाजिघ्रन्त नरा भुवि ॥ १.६४.१२४ ॥
ତା'ର ସୁଗନ୍ଧକୁ ଏକ ଯୋଜନ ଦୂରରୁ ହିଁ ପୃଥିବୀର ମଣିଷମାନେ ଆଘ୍ରାଣ କରୁଥିଲେ।
1.64.125
तस्या योजनगन्धेति ततो नामापरं स्मृतम् ।
इति सत्यवती हृष्टा लब्ध्वा वरमनुत्तमम् ॥ १.६४.१२५ ॥
ତା'ପରେ ତା'ର ଆଉ ଏକ ନାମ 'ଯୋଜନଗନ୍ଧା' ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଗଲା। ଏହିପରି ସତ୍ୟବତୀ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ବର ପାଇ ହର୍ଷିତ ହେଲା।
1.64.126
पराशरेण संयुक्ता सद्यो गर्भं सुषाव सा ।
जज्ञे च यमुनाद्वीपे पाराशर्यः स वीर्यवान् ॥ १.६४.१२६ ॥
ପରାଶରଙ୍କ ସହ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ତୁରନ୍ତ ଗର୍ଭଧାରଣ କରି ପ୍ରସବ କଲା। ଯମୁନା ଦ୍ୱୀପରେ ପରାଶରଙ୍କର ସେହି ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ।
1.64.127
स मातरमनुज्ञाप्य तपस्येव मनो दधे ।
स्मृतोऽहं दर्शयिष्यामि कृत्येष्विति च सोऽब्रवीत् ॥ १.६४.१२७ ॥
ସେ ମାତାଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ ତପସ୍ୟାରେ ମନ ଲଗାଇଲେ; ଆବଶ୍ୟକ ସମୟରେ ସ୍ମରଣ କଲେ ମୁଁ ଦର୍ଶନ ଦେବି ବୋଲି କହିଲେ।
1.64.128
एवं द्वैपायनो जज्ञे सत्यवत्यां पराशरात् ।
न्यस्तोद्वीपे यद्बालस्तस्माद्द्वैपायनःस्मृतः ॥ १.६४.१२८ ॥
ଏହିପରି ପରାଶରଙ୍କଠାରୁ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କଠାରେ ଦ୍ୱୈପାୟନ ଜନ୍ମିଲେ; ଦ୍ୱୀପରେ ପରିତ୍ୟକ୍ତ ଶିଶୁ ଥିବାରୁ ସେ ଦ୍ୱୈପାୟନ ବୋଲି ସ୍ମୃତ ହେଲେ।
1.64.129
पादापसारिणं धर्मं स तु विद्वान्युगे युगे ।
आयुः शक्तिं च मर्त्यानां युगावस्थामवेक्ष्यच ॥ १.६४.१२९ ॥
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ଧର୍ମର ପାଦ କମିଯାଏ ବୋଲି ସେ ଜାଣୁଥିଲେ; ମଣିଷର ଆୟୁ, ଶକ୍ତି ଓ ଯୁଗର ଅବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ବିଚାରି ଦେଖିଲେ।
1.64.130
ब्रह्मणो ब्राह्मणानां च तथानुग्रहकाङ्क्षया ।
विव्यास वेदान्यस्मत्स तस्माद्व्यास इति स्मृतः ॥ १.६४.१३० ॥
ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନୁଗ୍ରହ କରିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ସେ ବେଦକୁ ବିଭାଗ କଲେ; ସେଥିପାଇଁ ସେ ବ୍ୟାସ ବୋଲି ସ୍ମୃତ ହେଲେ।
1.64.131
वेदानध्यापयामास महाभारतपञ्चमान् ।
सुमन्तुं जैमिनिं पैलं शुकं चैव स्वमात्मजम् ॥ १.६४.१३१ ॥
ମହାଭାରତକୁ ପଞ୍ଚମ ବେଦ ଭାବି ସେ ବେଦ ଅଧ୍ୟାପନ କଲେ — ସୁମନ୍ତୁ, ଜୈମିନି, ପୈଳ ଓ ନିଜ ପୁତ୍ର ଶୁକଙ୍କୁ।
1.64.132
प्रभुर्वरिष्ठो वरदो वैशंपायनमेव च ।
संहितास्तैः पृथक्त्वेन भारतस्य प्रकाशिताः ॥ १.६४.१३२ ॥
ସମର୍ଥ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ବରଦାତା ସେ ବୈଶମ୍ପାୟନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶିଖାଇଲେ; ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭାରତର ସଂହିତା ପୃଥକ ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା।
1.64.133
तथा भीष्मः शान्तनवो गङ्गायाममितद्युतिः ।
वसुवीर्यात्समभवन्महावीर्यो महायशाः ॥ १.६४.१३३ ॥
ସେହିପରି ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ, ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀ, ବସୁଙ୍କ ବୀର୍ଯ୍ୟରୁ ଗଙ୍ଗାଠାରେ ଜନ୍ମିଲେ; ସେ ମହାବୀର ଓ ମହାଯଶସ୍ୱୀ ଥିଲେ।
1.64.134
वैदार्थविच्च भगवानृषिर्विप्रो महायशाः ।
शूले प्रोतः पुराणर्षिरचोरश्चोरशङ्कया ॥ १.६४.१३४ ॥
ବେଦାର୍ଥଜ୍ଞ, ଭଗବାନ, ଋଷି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମହାଯଶସ୍ୱୀ, ପ୍ରାଚୀନ ଋଷି (ମାଣ୍ଡବ୍ୟ) ଚୋର ନ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଚୋରୀ ସନ୍ଦେହରେ ଶୂଳରେ ବିଦ୍ଧ ହେଲେ।
1.64.135
अणीमाण्डव्य इत्येवं विख्यातः स महायशाः ।
स धर्ममाहूय पुरा महर्षिरिदमुक्तवान् ॥ १.६४.१३५ ॥
ଅଣୀମାଣ୍ଡବ୍ୟ ନାମରେ ଏହିପରି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସେ ମହାଯଶସ୍ୱୀ, ପୂର୍ବରେ ଧର୍ମଙ୍କୁ ଡାକି ଏହା କହିଲେ।
1.64.136
इषीकया मया बाल्याद्विद्धा ह्येका शकुन्तिका ।
तत्किल्बिषं स्मरे धर्म नान्यत्पापमहं स्मरे ॥ १.६४.१३६ ॥
ବାଲ୍ୟକାଳରେ ମୁଁ ଏକ ଖଣ୍ଡିଆରେ ଏକ ଛୋଟ ପକ୍ଷୀକୁ ବିଦ୍ଧ କରିଥିଲି; ସେହି ଦୋଷକୁ ମୁଁ ସ୍ମରଣ କରେ, ହେ ଧର୍ମ। ତାହା ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ପାପ ମୁଁ ସ୍ମରଣ କରେ ନାହିଁ।
1.64.137
तन्मे सहस्रममितं कस्मान्नेहाजयत्तपः ।
गरीयान्ब्राह्मणवधः सर्वभूतवधाद्यतः ॥ १.६४.१३७ ॥
ତେବେ ମୋର ଅମିତ ହଜାର ବର୍ଷର ତପସ୍ୟା ଏଠାରେ କାହିଁକି ଜିତିଲା ନାହିଁ? କାରଣ ବ୍ରାହ୍ମଣବଧ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ବଧଠାରୁ ଗୁରୁତର।
1.64.138
तस्मात्त्वं किल्बिषादस्माच्छूद्रयोनौ जनिष्यसि ।
तेन शापेन धर्मोऽपि शूद्रयोनावजायत ॥ १.६४.१३८ ॥
ତେଣୁ ଏହି ଦୋଷ ଯୋଗୁ ତୁମେ ଶୂଦ୍ରଯୋନିରେ ଜନ୍ମିବ। ସେହି ଅଭିଶାପ ଯୋଗୁ ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ଶୂଦ୍ରଯୋନିରେ ଜନ୍ମିଲେ।
1.64.139
विद्वान्विदुररूपेण धार्मिकः किल्बिषात्ततः ।
संजयो मुनिकल्पस्तु जज्ञे सूतो गवल्गणात् ॥ १.६४.१३९ ॥
ବିଦୁର ରୂପରେ ବିଦ୍ୱାନ ଓ ଧାର୍ମିକ; ସେହି ଦୋଷରୁ ପରେ ମୁନିସଦୃଶ ସଞ୍ଜୟ ଗବଲ୍ଗଣରୁ ସୂତ ରୂପେ ଜନ୍ମିଲେ।
1.64.140
सूर्याच्च कुन्तिकन्यायां जज्ञे कर्णो महाबलः ।
सहजं कवचं बिभ्रत्कुण्डलोद्योतिताननः ॥ १.६४.१४० ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ କୁନ୍ତୀ କନ୍ୟାଠାରେ ମହାବଳୀ କର୍ଣ୍ଣ ଜନ୍ମିଲେ; ସହଜ କବଚ ଧାରଣକାରୀ, କୁଣ୍ଡଳରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁଖ।
1.64.141
अनुग्रहार्थं लोकानां विष्णुर्लोकनमस्कृतः ।
वसुदेवात्तु देवक्यां प्रादुर्भूतो महायशाः ॥ १.६४.१४१ ॥
ଲୋକଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ, ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନମସ୍କୃତ ବିଷ୍ଣୁ, ମହାଯଶସ୍ୱୀ, ବସୁଦେବଙ୍କ ଠାରୁ ଦେବକୀରେ ପ୍ରକଟିତ ହେଲେ।
1.64.142
अनादिनिधनो देवः स कर्ता जगतः प्रभुः ।
अव्यक्तमक्षरं ब्रह्म प्रधानं त्रिगुणात्मकम् ॥ १.६४.१४२ ॥
ଆଦି-ଅନ୍ତହୀନ ସେ ଦେବ ଜଗତର କର୍ତ୍ତା ଓ ପ୍ରଭୁ; ସେ ଅବ୍ୟକ୍ତ, ଅକ୍ଷର ବ୍ରହ୍ମ, ପ୍ରଧାନ, ତ୍ରିଗୁଣାତ୍ମକ।
1.64.143
आत्मानमव्ययं चैव प्रकृतिं प्रभवं प्रभुम् ।
पुरुषं विश्वकर्माणं सत्वयोगं ध्रुवाक्षरम् ॥ १.६४.१४३ ॥
ସେ ଅବ୍ୟୟ ଆତ୍ମା, ପ୍ରକୃତି, ଉତ୍ପତ୍ତିର ମୂଳ, ପ୍ରଭୁ; ପୁରୁଷ, ବିଶ୍ୱକର୍ମା, ସତ୍ତ୍ୱଯୋଗୀ, ଧ୍ରୁବ ଅକ୍ଷର।
1.64.144
अनन्तमचलं देवं हंसं नारायणं प्रभुम् ।
धातारमजमव्यक्तं यमाहुः परमव्ययम् ॥ १.६४.१४४ ॥
ଅନନ୍ତ, ଅଚଳ, ଦେବ, ହଂସ, ନାରାୟଣ, ପ୍ରଭୁ, ଧାତା, ଅଜ, ଅବ୍ୟକ୍ତ—ଯାହାକୁ ପରମ, ଅବ୍ୟୟ କୁହନ୍ତି।
1.64.145
कैवल्यं निर्गुणं विश्वमनादिमजमव्ययम् ।
पुरुषः स विभुः कर्ता सर्वभूतपितामहः ॥ १.६४.१४५ ॥
ସେ କୈବଲ୍ୟ, ନିର୍ଗୁଣ, ବିଶ୍ୱ, ଅନାଦି, ଅଜ ଓ ଅବ୍ୟୟ। ସେ ପୁରୁଷ, ବିଭୁ, କର୍ତ୍ତା ଏବଂ ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ପିତାମହ।
1.64.146
धर्मसंस्थापनार्थाय प्रजज्ञेऽन्धकवृष्णिषु ।
अस्त्रज्ञौ तु महावीर्यौ सर्वशास्त्रविशारदौ ॥ १.६४.१४६ ॥
ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ସେମାନେ ଅନ୍ଧକ-ବୃଷ୍ଣି ବଂଶରେ ଜନ୍ମିଲେ। ଅସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ, ମହାବୀର୍ଯ୍ୟବାନ୍ ଓ ସର୍ବଶାସ୍ତ୍ର ବିଶାରଦ ସେହି ଦୁଇଜଣ।
1.64.147
सात्यकिः कृतवर्मा च नारायणमनुव्रतौ ।
सत्यकाद्धृदिकाच्चैव जज्ञातेऽस्त्रविशारदौ ॥ १.६४.१४७ ॥
ସାତ୍ୟକି ଓ କୃତବର୍ମା, ନାରାୟଣଙ୍କ ଅନୁଗାମୀ, ସତ୍ୟକ ଓ ହୃଦିକଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମିଲେ। ସେମାନେ ଦୁହେଁ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ନିପୁଣ ଥିଲେ।
1.64.148
भरद्वाजस्य च स्कन्नं द्रोण्यां शुक्रमवर्धत ।
सहर्षेरुग्रतपसस्तस्माद्द्रोणो व्यजायत ॥ १.६४.१४८ ॥
ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଶୁକ୍ର ଏକ ଦ୍ରୋଣୀରେ ପଡ଼ି ବଢ଼ିଲା। ଉଗ୍ର ତପସ୍ୱୀ ସେହି ଋଷିଙ୍କଠାରୁ ଦ୍ରୋଣ ଜନ୍ମିଲେ।
1.64.149
गौतमान्मिथुनं जज्ञे शरस्तम्बाच्छरद्वतः ।
अश्वत्थाम्नश्च जननी कृपश्चैव महाबलः ॥ १.६४.१४९ ॥
ଗୌତମଙ୍କଠାରୁ ଏକ ଯୋଡ଼ା ଜନ୍ମିଲା; ଶରସ୍ତମ୍ବରୁ ଶରଦ୍ୱାନ୍। ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମାଙ୍କ ମାତା ଓ ମହାବଳୀ କୃପ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ।
1.64.150
अश्वत्थामा ततो जज्ञे द्रोणादेव महाबलः ।
तथैव धृष्टद्युम्नोऽपि साक्षादग्निसमद्युतिः ॥ १.६४.१५० ॥
ତାପରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କଠାରୁ ହିଁ ମହାବଳୀ ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ଜନ୍ମିଲେ। ସେହିପରି ଅଗ୍ନିସମ ତେଜସ୍ୱୀ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ମଧ୍ୟ ସାକ୍ଷାତ ଜନ୍ମିଲେ।
1.64.151
वैताने कर्मणि तते पावकात्समजायत ।
वीरो द्रोणविनाशाय धनुरादाय वीर्यवान् ॥ १.६४.१५१ ॥
ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଚାଲୁଥିବା ବୈତାନ ଯଜ୍ଞକର୍ମରେ ଅଗ୍ନିରୁ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ଧନୁ ଧରି ପରାକ୍ରମୀ ବୀର ଜନ୍ମିଲେ।
1.64.152
तथैव वेद्यां कृष्णापि जज्ञे तेजस्विनी शुभा ।
विभ्राजमाना वपुषा बिभ्रती रूपमुत्तमम् ॥ १.६४.१५२ ॥
ସେହିପରି ବେଦୀରୁ କୃଷ୍ଣା ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ; ତେଜସ୍ୱିନୀ ଓ ଶୁଭା, ଶରୀରରେ ଦୀପ୍ତିମତୀ, ଉତ୍ତମ ରୂପ ଧରିଥିବା।
1.64.153
प्रह्रादशिष्यो नग्नजित्सुबलश्चाभवत्ततः ।
तस्य प्रजा धर्महन्त्री जज्ञे देवप्रकोपनात् ॥ १.६४.१५३ ॥
ତାପରେ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ନଗ୍ନଜିତ୍ ଓ ସୁବଳ ହେଲେ; ଦେବତାଙ୍କୁ କ୍ରୋଧିତ କରିବାରୁ ସେମାନଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଧର୍ମନାଶକ ରୂପେ ଜନ୍ମିଲା।
1.64.154
गान्धारराजपुत्रोऽभूच्छकुनिः सौबलस्तथा ।
दुर्योधनस्य जननी जज्ञातेऽर्थविशारदौ ॥ १.६४.१५४ ॥
ଗାନ୍ଧାର ରାଜପୁତ୍ର ଶକୁନି ହେଲେ, ସେ ସୁବଳଙ୍କ ବଂଶଜ; ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ମାତା ଓ ଶକୁନି ଉଭୟ ଅର୍ଥବିଦ୍ୟାରେ ନିପୁଣ ରୂପେ ଜନ୍ମିଲେ।
1.64.155
कृष्णद्वैपायनाज्जज्ञे धृतराष्ट्रो जनेश्वरः ।
क्षेत्रे विचित्रवीर्यस्य पाण्डुश्चैव महाबलः ॥ १.६४.१५५ ॥
କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କଠାରୁ ଜନେଶ୍ୱର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଜନ୍ମିଲେ; ବିଚିତ୍ରବୀର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମହାବଳ ପାଣ୍ଡୁ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ।
1.64.156
धर्मार्थकुशलो धीमान्मेधावी धूतकल्मषः ।
विदुरः शूद्रयोनौ तु जज्ञे द्वैपायनादपि ॥ १.६४.१५६ ॥
ଧର୍ମାର୍ଥ କୁଶଳ, ଧୀମାନ, ମେଧାବୀ, ନିଷ୍କଳଙ୍କ ବିଦୁର ଶୂଦ୍ରଯୋନିରୁ, କିନ୍ତୁ ଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ।
1.64.157
पाण्डोस्तु जज्ञिरे पञ्च पुत्रा देवसमाः पृथक् ।
द्वयोः स्त्रियोर्गुणज्येष्ठस्तेषामासीद्युधिष्ठिरः ॥ १.६४.१५७ ॥
ପାଣ୍ଡୁଙ୍କର ଦେବତୁଲ୍ୟ ପାଞ୍ଚ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ। ଦୁଇ ପତ୍ନୀଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୁଣରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଥିଲେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର।
1.64.158
धर्माद्युधिष्ठिरो जज्ञे मारुताच्च वृकोदरः ।
इन्द्राद्धनंजयः श्रीमान्सर्वशस्त्रभृतां वरः ॥ १.६४.१५८ ॥
ଧର୍ମରୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ବାୟୁରୁ ବୃକୋଦର (ଭୀମ) ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରରୁ ସର୍ବଶସ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରୀମାନ ଧନଞ୍ଜୟ (ଅର୍ଜୁନ) ଜନ୍ମିଲେ।
1.64.159
जज्ञाते रूपसंपन्नावश्विभ्यां च यमावपि ।
नकुलः सहदेवश्च गुरुशुश्रूषणे रतौ ॥ १.६४.१५९ ॥
ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରଙ୍କଠାରୁ ରୂପବାନ ଯମଜ ନକୁଳ ଓ ସହଦେବ ଜନ୍ମିଲେ; ଉଭୟେ ଗୁରୁଜନଙ୍କ ସେବାରେ ନିରତ ଥିଲେ।
1.64.160
तथा पुत्रशतं जज्ञे धृतराष्ट्रस्य धीमतः ।
दुर्योधनप्रभृतयो युयुत्सुः करणस्तथा ॥ १.६४.१६० ॥
ସେହିପରି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କର ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ପ୍ରମୁଖ ଶହେ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ; ଯୁଯୁତ୍ସୁ ଓ କରଣ ମଧ୍ୟ।
1.64.161
ततो दुःशासनश्चैव दुःसहश्चापि भारत ।
दुर्मर्षणो विकर्णश्च चित्रसेनो विविंशतिः ॥ १.६४.१६१ ॥
ତାପରେ ଦୁଃଶାସନ, ଦୁଃସହ, ହେ ଭାରତ, ଦୁର୍ମର୍ଷଣ, ବିକର୍ଣ୍ଣ, ଚିତ୍ରସେନ ଓ ବିବିଂଶତି ମଧ୍ୟ।
1.64.162
जयः सत्यव्रतश्चैव पुरुमित्रश्च भारत ।
वैश्यापुत्रो युयुत्सुश्च एकादश महारथाः ॥ १.६४.१६२ ॥
ଜୟ, ସତ୍ୟବ୍ରତ, ପୁରୁମିତ୍ର, ହେ ଭାରତ, ଏବଂ ବୈଶ୍ୟପୁତ୍ର ଯୁଯୁତ୍ସୁ — ଏମାନେ ଏଗାର ମହାରଥୀ।
1.64.163
अभिमन्युः सुभद्रायामर्जुनादभ्यजायत ।
स्वस्रीयो वासुदेवस्य पौत्रः पाण्डोर्महात्मनः ॥ १.६४.१६३ ॥
ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କଠାରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଔରସରୁ ଅଭିମନ୍ୟୁ ଜନ୍ମିଲେ। ସେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଭାଗିନେୟ ଓ ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୌତ୍ର ଥିଲେ।
1.64.164
पाण्डवेभ्यो हि पाञ्चाल्यां द्रौपद्यां पञ्च जज्ञिरे ।
कुमारा रूपसंपन्नाः सर्वशास्त्रविशारदाः ॥ १.६४.१६४ ॥
ପାଣ୍ଡବଙ୍କଠାରୁ ପାଞ୍ଚାଳ କନ୍ୟା ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କଠାରେ ପାଞ୍ଚ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ। ସେମାନେ ରୂପବାନ କୁମାର ଓ ସର୍ବଶାସ୍ତ୍ର ବିଶାରଦ ଥିଲେ।
1.64.165
प्रतिविन्ध्यो युधिष्ठिरात्सुतसोमो वृकोदरात् ।
अर्जुनाच्छ्रुतकीर्तिस्तु शतानीकस्तु नाकुलिः ॥ १.६४.१६५ ॥
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରତିବିନ୍ଧ୍ୟ, ବୃକୋଦରଙ୍କଠାରୁ ସୁତସୋମ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କଠାରୁ ଶ୍ରୁତକୀର୍ତ୍ତି ଓ ନକୁଳଙ୍କଠାରୁ ଶତାନୀକ ଜନ୍ମିଲେ।
1.64.166
तथैव सहदेवाच्च श्रुतसेनः प्रतापवान् ।
हिडिम्बायां च भीमेन वने जज्ञे घटोत्कचः ॥ १.६४.१६६ ॥
ସେହିପରି ସହଦେବଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରତାପୀ ଶ୍ରୁତସେନ। ଏବଂ ବନରେ ଭୀମଙ୍କଠାରୁ ହିଡ଼ିମ୍ବାଙ୍କଠାରେ ଘଟୋତ୍କଚ ଜନ୍ମିଲେ।
1.64.167
शिखण्डी द्रुपदाज्जज्ञे कन्या पुत्रत्वभागता ।
यां यक्षः पुरुषं चक्रे स्थूमः प्रियचिकीर्षया ॥ १.६४.१६७ ॥
ଦ୍ରୁପଦଙ୍କଠାରୁ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଜନ୍ମିଲେ। ସେ କନ୍ୟା ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପୁତ୍ରତ୍ୱ ପାଇଥିଲେ; ପ୍ରିୟ କରିବାର ଇଚ୍ଛାରେ ଯକ୍ଷ ସ୍ଥୂମ ତାଙ୍କୁ ପୁରୁଷ କରିଥିଲେ।
1.64.168
कुरूणां विग्रहे तस्मिन्समागच्छन्बहून्यथ ।
राज्ञां शतसहस्राणि योत्स्यमानानि संयुगे ॥ १.६४.१६८ ॥
କୌରବଙ୍କ ସେହି ବିବାଦରେ ବହୁ ରାଜା, ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ରାଜା ଯୁଦ୍ଧରେ ଲଢ଼ିବାକୁ ଏକତ୍ର ହେଲେ।
1.64.169
तेषामपरिमेयानां नामधेयानि सर्वशः ।
न शक्यानि समाख्यातुं वर्षाणामयुतैरपि।
एते तु कीर्तिता मुख्या यैराख्यानमिदं ततम् ॥ १.६४.१६९ ॥
ସେମାନଙ୍କର ଅପରିମିତ ନାମ ସମସ୍ତ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷରେ ମଧ୍ୟ କହିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ଏହି ପ୍ରମୁଖମାନଙ୍କ ନାମ କୀର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଛି, ଯାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଆଖ୍ୟାନ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇଛି।