ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.64
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.64.1
राजोपरिचरो नाम धर्मनित्यो महीपतिः ।
बभूव मृगयाशीलः शश्वत्स्वाध्यायवाञ्छुचिः ॥ १.६४.१ ॥
ਉਪਰਿਚਰ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਅਡੋਲ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਦਾ ਵੇਦ-ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
1.64.2
स चेदिविषयं रम्यं वसुः पौरवनन्दनः ।
इन्द्रोपदेशाज्जग्राह रमणीयं महीपतिः ॥ १.६४.२ ॥
ਪੌਰਵ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਅਨੰਦ ਵਸੂ ਇੰਦਰ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਉਸ ਰਮਣੀਕ ਚੇਦੀ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਬੈਠਾ; ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਉਸ ਮਨੋਹਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ।
1.64.3
तमाश्रमे न्यस्तशस्त्रं निवसन्तं तपोनिधिम् ।
देवाः शक्रपुरोगा वै राजानमुपतस्थिरे ॥ १.६४.३ ॥
ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਸਤਰ ਰੱਖ ਕੇ ਤਪ ਦੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਵਾਂਗ ਵਸਦੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਕੋਲ, ਸ਼ਕਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਦੇਵਤੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਆ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ।
1.64.4
इन्द्रत्वमर्हो राजायं तपसेत्यनुचिन्त्य वै ।
तं सान्त्वेन नृपं साक्षात्तपसः संन्यवर्तयन् ॥ १.६४.४ ॥
'ਇਹ ਰਾਜਾ ਤਪ ਨਾਲ ਇੰਦਰ-ਪਦ ਦਾ ਯੋਗ ਹੈ' ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਿਲਾਸੇ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਤਪ ਤੋਂ ਮੋੜ ਲਿਆ।
1.64.5
न संकीर्येत धर्मोऽयं पृथिव्यां पृथिवीपते ।
त्वया हि धर्मो विधृतः कृत्स्नं धारयते जगत् ॥ १.६४.५ ॥
ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਹ ਧਰਮ ਰਲਗੱਡ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਧਰਮ ਧਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹੀ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਧਾਰਦਾ ਹੈ।
1.64.6
देवानहं पालयिता पालय त्वं हि मानुषान् ।
लोके धर्मं पालय त्वं नित्ययुक्तः समाहितः।
धर्मयुक्तस्ततो लोकान्पुण्यान्प्राप्स्यसि शाश्वतान् ॥ १.६४.६ ॥
ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪਾਲਕ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰ। ਸਦਾ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਇਕਾਗਰ ਰਹਿ ਕੇ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਧਰਮਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ।
1.64.7
दिविष्ठस्य भुविष्ठस्त्वं सखाभूतो मम प्रियः ।
ऊधः पृथिव्या यो देशस्तमावस नराधिप ॥ १.६४.७ ॥
ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਕੇ ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਹੁ। ਧਰਤੀ ਦਾ ਜੋ ਉਪਜਾਊ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਵੱਸ।
1.64.8
पशव्यश्चैव पुण्यश्च प्रभूतधनधान्यवान् ।
स्वारक्ष्यश्चैव सौम्यश्च भोग्यैर्भूमिगुणैर्युतः ॥ १.६४.८ ॥
ਇਹ ਦੇਸ਼ ਪਸ਼ੂਧਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਪੁੰਨਯੋਗ, ਬਹੁਤ ਧਨ-ਅਨਾਜ ਵਾਲਾ, ਸੌਖਿਆਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ, ਸੌਮ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਭੋਗਣਯੋਗ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ।
1.64.9
अर्थवानेष देशो हि धनरत्नादिभिर्युतः ।
वसुपूर्णा च वसुधा वस चेदिषु चेदिप ॥ १.६४.९ ॥
ਇਹ ਦੇਸ਼ ਸੱਚਮੁੱਚ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ, ਧਨ-ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਖ਼ਜ਼ਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੈ; ਚੇਦੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਸ।
1.64.10
धर्मशीला जनपदाः सुसंतोषाश्च साधवः ।
न च मिथ्या प्रलापोऽत्र स्वैरेष्वपि कुतोऽन्यथा ॥ १.६४.१० ॥
ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਜਨਪਦ ਧਰਮਸ਼ੀਲ ਹਨ; ਸਾਧੂ ਬਹੁਤ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਆਪਣਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੀ ਝੂਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ?
1.64.11
न च पित्रा विभज्यन्ते पुत्रा गुरुहिते रताः ।
युञ्जते धुरि नो गाश्च कृशान्संधुक्षयन्ति च ॥ १.६४.११ ॥
ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਉਹ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਡੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹਲ ਦੀ ਧੁਰੀ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਲ ਕੇ ਤਕੜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
1.64.12
सर्वे वर्णाः स्वधर्मस्थाः सदा चेदिषु मानद ।
न तेऽस्त्यविदितं किंचित्त्रिषु लोकेषु यद्भवेत् ॥ १.६४.१२ ॥
ਚੇਦੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਵਰਣ ਸਦਾ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਮਾਨਦ, ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੈਥੋਂ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ।
1.64.13
दैवोपभोग्यं दिव्यं त्वामाकाशे स्फाटिकं महत् ।
आकाशगं त्वां मद्दत्तं विमानमुपपत्स्यते ॥ १.६४.१३ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਭੋਗਣ ਯੋਗ, ਦਿਵ੍ਯ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਹ ਮਹਾਨ ਸਫ਼ਟਿਕ ਵਿਮਾਨ — ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਆਕਾਸ਼ਗਾਮੀ ਵਿਮਾਨ ਤੇਰਾ ਹੋਵੇਗਾ।
1.64.14
त्वमेकः सर्वमर्त्येषु विमानवरमास्थितः ।
चरिष्यस्युपरिस्थो हि देवो विग्रहवानिव ॥ १.६४.१४ ॥
ਸਾਰੇ ਮਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾ ਤੂੰ ਹੀ ਉੱਤਮ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਪਰ ਟਿਕ ਕੇ, ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਦੇਵਤੇ ਵਾਂਗ ਵਿਚਰੇਂਗਾ।
1.64.15
ददामि ते वैजयन्तीं मालामम्लानपङ्कजाम् ।
धारयिष्यति सङ्ग्रामे या त्वां शस्त्रैरविक्षतम् ॥ १.६४.१५ ॥
ਕਦੇ ਨਾ ਮੁਰਝਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਵੈਜਯੰਤੀ ਮਾਲਾ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਉਹ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੋਂ ਤੈਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਜ਼ਖ਼ਮ ਰੱਖੇਗੀ।
1.64.16
लक्षणं चैतदेवेह भविता ते नराधिप ।
इन्द्रमालेति विख्यातं धन्यमप्रतिमं महत् ॥ १.६४.१६ ॥
ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਇਹੀ ਤੇਰਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੋਵੇਗਾ; 'ਇੰਦ੍ਰਮਾਲਾ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਧੰਨ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਹੋਵੇਗਾ।
1.64.17
यष्टिं च वैणवीं तस्मै ददौ वृत्रनिषूदनः ।
इष्टप्रदानमुद्दिश्य शिष्टानां प्रतिपालिनीम् ॥ १.६४.१७ ॥
ਵ੍ਰਿਤਰ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਾਂਸ ਦੀ ਛੜੀ ਦਿੱਤੀ; ਉਹ ਇੱਛਤ ਵਰ ਦੇਣ ਅਤੇ ਸਜਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸੀ।
1.64.18
एवं संसान्त्व्य नृपतिं तपसः संन्यवर्तयत् ।
प्रययौ दैवतैः सार्धं कृत्वा कार्यं दिवौकसाम् ॥ १.६४.१८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇ ਕੇ, ਤਪ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੋੜ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਕਾਰਜ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਇੰਦਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਚਲਾ ਗਿਆ।
1.64.19
ततस्तु राजा चेदीनामिन्द्राभरणभूषितः ।
इन्द्रदत्तं विमानं तदास्थाय प्रययौ पुरीम् ॥ १.६४.१९ ॥
ਫਿਰ ਚੇਦੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਇੰਦਰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਉਸ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨਗਰ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
1.64.20
तस्याः शक्रस्य पूजार्थं भूमौ भूमिपतिस्तदा ।
प्रवेशं कारयामास सर्वोत्सववरं तदा ॥ १.६४.२० ॥
ਤਦ ਭੂਮੀਪਤੀ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਉਤਸਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪ੍ਰਵੇਸ਼-ਉਤਸਵ ਕਰਵਾਇਆ।
1.64.21
मार्गशीर्षे महाराज पूर्वपक्षे महामखम् ।
ततःप्रभृति चाद्यापि यष्टेः क्षितिपसत्तमैः ॥ १.६४.२१ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਹਾਯਗ ਹੋਇਆ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅੱਜ ਤੱਕ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜੇ ਇਸਨੂੰ ਕਰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।
1.64.22
प्रवेशः क्रियते राजन्यथा तेन प्रवर्तितः ।
अपरेद्युस्ततस्तस्याः क्रियतेऽत्युच्छ्रयो नृपैः ॥ १.६४.२२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਚਲਾਇਆ ਸੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼-ਉਤਸਵ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸਦਾ ਉੱਚਾ ਧਵਜਾਰੋਹਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
1.64.23
अलङ्कृताया पिटकैर्गन्धमाल्यैश्च भूषणैः ।
माल्यदामपरिक्षिप्तां द्वात्रिंशत्किष्कुसंमिताम् ॥ १.६४.२३ ॥
ਟੋਕਰੀਆਂ, ਸੁਗੰਧੀਆਂ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਉਸ ਨੂੰ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਡੋਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਬੱਤੀ ਕਿਸ਼ਕੂ ਉੱਚੀ (ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)।
1.64.24
उद्धृत्य पिटके चापि द्वादशारत्निकोच्छ्रये ।
महारजनवासांसि परिक्षिप्य ध्वजोत्तमम् ॥ १.६४.२४ ॥
ਬਾਰਾਂ ਅਰਤਨੀ ਉੱਚੀ ਟੋਕਰੀ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰੰਗੀਨ ਵਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਕੇ ਉੱਤਮ ਧਵਜ (ਲਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)।
1.64.25
वासोभिरन्नपानैश्च पूजितैर्ब्राह्मणर्षभैः ।
पुण्याहं वाचयित्वाथ ध्वज उच्छ्रियते तदा ॥ १.६४.२५ ॥
ਵਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਅੰਨ-ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਪੁੰਨਿਆਹ ਵਾਚਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਫਿਰ ਝੰਡਾ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
1.64.26
शङ्खभेरीमृदङ्गैश्च संनादः क्रियते तदा ।
भगवान्पूज्यते चात्र यष्टिरूपेण वासवः ॥ १.६४.२६ ॥
ਉਦੋਂ ਸ਼ੰਖ, ਭੇਰੀ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਦਾ ਨਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਥੇ ਯਸ਼ਟੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਵਾਸਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
1.64.27
स्वयमेव गृहीतेन वसोः प्रीत्या महात्मनः ।
माणिभद्रादयो यक्षाः पूज्यन्ते दैवतैः सह ॥ १.६४.२७ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਵਸੂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਆਪ ਹੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ, ਮਣਿਭਦਰ ਆਦਿ ਯਕਸ਼ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
1.64.28
नानाविधानि दानानि दत्त्वार्थिभ्यः सुहृज्जनैः ।
अलङ्कृत्वा माल्यदामैर्वस्त्रैर्नानाविधैस्तथा ॥ १.६४.२८ ॥
ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਕੀਤਾ।
1.64.29
दृतिभिः सजलैः सर्वैः क्रीडित्वा नृपशासनात् ।
सभाजयित्वा राजानं कृत्वा नर्माश्रयाः कथाः ॥ १.६४.२९ ॥
ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਾਣੀ ਭਰੀਆਂ ਮਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡੇ; ਰਾਜੇ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਹਾਸੇ ਭਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਈਆਂ।
1.64.30
रमन्ते नागराः सर्वे तथा जानपदैः सह ।
सूताश्च मागधाश्चैव रमन्ते नटनर्तकाः ॥ १.६४.३० ॥
ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਅਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ; ਸੂਤ ਅਤੇ ਮਾਗਧ, ਨਟ ਅਤੇ ਨਰਤਕ ਵੀ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
1.64.31
प्रीत्या तु नृपशार्दूल सर्वे चक्रुर्महोत्सवम् ।
सान्तःपुरः सहामात्यः सर्वाभरणभूषितः ॥ १.६४.३१ ॥
ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪ੍ਰੀਤੀ ਨਾਲ ਸਭ ਨੇ ਮਹਾਉਤਸਵ ਮਨਾਇਆ; ਅੰਤਃਪੁਰ ਅਤੇ ਅਮਾਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਸਾਰੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ।
1.64.32
महारजनवासांसि वसित्वा चेदिराट् तदा ।
जातिहिङ्गुलकेनाक्तः सदारो मुमुदे तदा ॥ १.६४.३२ ॥
ਉਸ ਵੇਲੇ ਚੇਦਿਰਾਜ ਵੱਡੇ ਲਾਲ ਬਸਤਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਜਾਤਿਹਿੰਗੁਲਕ ਨਾਲ ਲਿੱਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ।
1.64.33
एवं जानपदाः सर्वे चक्रुरिन्द्रमहं वसुः ।
यथा चेदिपतिः प्रीतश्चकारेन्द्रमहं वसुः ॥ १.६४.३३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਜਨਪਦ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਮਹਾਉਤਸਵ ਕੀਤਾ; ਵਸੁ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚੇਦਿਪਤੀ ਨੇ ਇੰਦਰ ਮਹਾਉਤਸਵ ਕੀਤਾ ਸੀ।
1.64.34
एतां पूजां महेन्द्रस्तु दृष्ट्वा वसुकृतां शुभाम् ।
हरिभिर्वाजिभिर्युक्तमन्तरिक्षगतं रथम् ॥ १.६४.३४ ॥
ਵਸੂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਮਹੇਂਦਰ ਨੇ, ਹਰਿ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦੇ ਰਥ ਉੱਤੇ।
1.64.35
आस्थाय सह शच्या च वृतो ह्यप्सरसां गणैः ।
वसुना राजमुख्येन समागम्याब्रवीद्वचः ॥ १.६४.३५ ॥
ਸ਼ਚੀ ਨਾਲ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਰਾਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਸੂ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਬਚਨ ਕਹੇ।
1.64.36
ये पूजयिष्यन्ति च मुदा यथा चेदिपतिर्नृपः ।
कारयिष्यन्ति च मुदा यथा चेदिपतिर्नृपः ॥ १.६४.३६ ॥
ਜੋ ਚੇਦਿਪਤੀ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨਗੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਚੇਦਿਪਤੀ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਕਰਵਾਉਣਗੇ।
1.64.37
तेषां श्रीर्विजयश्चैव सराष्ट्राणां भविष्यति ।
तथा स्फीतो जनपदो मुदितश्च भविष्यति ॥ १.६४.३७ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸ਼ੋਭਾ ਤੇ ਜਿੱਤ ਮਿਲੇਗੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਨਪਦ ਸੰਪੰਨ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੋਵੇਗਾ।
1.64.38
निरीतिकानि सस्यानि भवन्ति बहुधा नृप ।
राक्षसाश्च पिशाचाश्च न लुम्पन्ते कथंचन ॥ १.६४.३८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਫ਼ਸਲਾਂ ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਬਿਪਤਾ ਰਹਿਤ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਰਾਖਸ਼ ਤੇ ਪਿਸ਼ਾਚ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਣਗੇ।
1.64.39
एवं महात्मना तेन महेन्द्रेण नराधिप ।
वसुः प्रीत्या मघवता महाराजोऽभिसत्कृतः।
एवं कृत्वा महेन्द्रस्तु जगाम स्वं निवेशनम् ॥ १.६४.३९ ॥
ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਮਹੇਂਦਰ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮਘਵਾਨ ਵਜੋਂ ਮਹਾਰਾਜ ਵਸੂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਕਰਕੇ ਮਹੇਂਦਰ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।
1.64.40
उत्सवं कारयिष्यन्ति सदा शक्रस्य ये नराः ।
भूमिरत्नादिभिर्दानैस्तथा पूज्या भवन्ति ते।
वरदानमहायज्ञैस्तथा शक्रोत्सवेन च ॥ १.६४.४० ॥
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਸ਼ਕ੍ਰ ਦਾ ਉਤਸਵ ਕਰਾਉਣਗੇ, ਉਹ ਭੂਮੀ, ਰਤਨਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਦਾਨਾਂ ਨਾਲ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਯੱਗਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰੋਤਸਵ ਨਾਲ ਪੂਜਯੋਗ ਹੋਣਗੇ।
1.64.41
संपूजितो मघवता वसुश्चेदीश्वरो नृपः ।
पालयामास धर्मेण चेदिस्थः पृथिवीमिमाम् ॥ १.६४.४१ ॥
ਮਘਵਾਨ ਵੱਲੋਂ ਭਲੀ-ਭਾਂਤ ਸਨਮਾਨਿਤ ਚੇਦੀ ਦਾ ਈਸ਼ਵਰ ਰਾਜਾ ਵਸੂ, ਚੇਦੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਧਰਮ ਨਾਲ ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
1.64.42
इन्द्रपीत्या चेदिपतिश्चकारेन्द्रमहं वसुः ।
पुत्राश्चास्य महावीर्याः पञ्चासन्नमितौजसः ॥ १.६४.४२ ॥
ਇੰਦਰ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਲਈ ਚੇਦੀਪਤੀ ਵਸੂ ਨੇ ਇੰਦਰ-ਉਤਸਵ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਂ-ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ।
1.64.43
नानाराज्येषु च सुतान्स सम्राडभ्यषेचयत् ।
महारथो मागधानां विश्रुतो यो बृहद्रथः ॥ १.६४.४३ ॥
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮ੍ਰਾਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ। ਮਾਗਧਾਂ ਦਾ ਮਹਾਰਥੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬ੍ਰਿਹਦ੍ਰਥ।
1.64.44
प्रत्यग्रहः कुशाम्बश्च यमाहुर्मणिवाहनम् ।
मत्सिल्लश्च यदुश्चैव राजन्यश्चापराजितः ॥ १.६४.४४ ॥
ਪ੍ਰਤਿਅਗ੍ਰਹ, ਕੁਸ਼ਾਂਬ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਣਿਵਾਹਨ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਮਤਸਿੱਲ, ਯਦੂ ਅਤੇ ਅਪਰਾਜਿਤ ਰਾਜਨਯ।
1.64.45
एते तस्य सुता राजन्राजर्षेर्भूरितेजसः ।
न्यवेशयन्नामभिः स्वैस्ते देशांश्च पुराणि च ॥ १.६४.४५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਉਸ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਰਾਜਰਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਨਗਰ ਵਸਾਏ।
1.64.46
वासवाः पञ्च राजानः पृथग्वंशाश्च शास्वताः ।
वसन्तमिन्द्रप्रासादे आकाशे स्फाटिके च तम् ॥ १.६४.४६ ॥
ਵਸੂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਪੰਜ ਰਾਜੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੰਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਸਫ਼ਟਿਕ ਭਵਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ ਸਨ।
1.64.47
उपतस्थुर्महात्मानं गन्धर्वाप्सरसो नृपम् ।
राजोपरिचरेत्येवं नाम तस्याथ विश्रुतम् ॥ १.६४.४७ ॥
ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਦਾ ਨਾਮ 'ਰਾਜਾ ਉਪਰਿਚਰ' ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।
1.64.48
पुरोपवाहिनीं तस्य नदीं शुक्तमतीं गिरिः ।
अरौत्सीच्चेतनायुक्तः कामात्कोलाहलः किल ॥ १.६४.४८ ॥
ਉਸਦੇ ਨਗਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣਿਓਂ ਵਹਿੰਦੀ ਸ਼ੁਕਤੀਮਤੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਚੇਤਨਾ ਵਾਲੇ ਪਰਬਤ ਕੋਲਾਹਲ ਨੇ ਕਾਮ ਵੱਸ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
1.64.49
गिरिं कोलाहलं तं तु पदा वसुरताडयत् ।
निश्चक्राम ततस्तेन प्रहारविवरेण सा ॥ १.६४.४९ ॥
ਵਸੂ ਨੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਉਸ ਕੋਲਾਹਲ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ; ਤਦ ਉਸ ਵਾਰ ਨਾਲ ਬਣੇ ਛੇਦ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਨਿਕਲ ਪਈ।
1.64.50
तस्यां नद्यां स जनयन्मिथुनं पर्वतः स्वयम् ।
तस्माद्विमोक्षणात्प्रीता नदी राज्ञे न्यवेदयत् ॥ १.६४.५० ॥
ਉਸ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਪਰਬਤ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਇੱਕ ਜੋੜਾ (ਜੁੜਵਾਂ) ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਨਦੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ।
1.64.51
महिषी भविता कन्या पुमान्सेनापतिर्भवेत् ।
शुक्तिमत्या वचःश्रुत्वा दृष्ट्वा तौ राजसत्तमः ॥ १.६४.५१ ॥
"ਕੰਨਿਆ ਮਹਿਸ਼ੀ (ਪਟਰਾਣੀ) ਬਣੇਗੀ, ਪੁਰਖ ਸੈਨਾਪਤੀ ਬਣੇਗਾ।" ਸ਼ੁਕਤੀਮਤੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜਾ (ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ)।
1.64.52
यः पुमानभवत्तत्र तं स राजर्षिसत्तमः ।
वसुर्वसुप्रदश्चक्रे सेनापतिमरिन्दमः ॥ १.६४.५२ ॥
ਉੱਥੇ ਜੋ ਪੁਰਖ (ਬਾਲਕ) ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜਰਸ਼ੀ, ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਸੂ ਨੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਬਣਾਇਆ।
1.64.53
चकार पत्नीं कन्यां तु तथा तां गिरिकां नृपः ।
वसोः पत्नी तु गिरिका कामकालं न्यवेदयत् ॥ १.६४.५३ ॥
ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਕੰਨਿਆ ਗਿਰਿਕਾ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਬਣਾਇਆ। ਵਸੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਗਿਰਿਕਾ ਨੇ ਫਿਰ ਆਪਣਾ ਕਾਮਕਾਲ (ਰੁੱਤਕਾਲ) ਦੱਸਿਆ।
1.64.54
ऋतुकालमनुप्राप्ता स्नाता पुंसवने शुचिः ।
तदहः पितरश्चैनपूचुर्जहि मृगानिति ॥ १.६४.५४ ॥
ਰੁੱਤਕਾਲ ਆਉਣ ਤੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪੁੰਸਵਨ ਲਈ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦਿਨ ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ।"
1.64.55
तं राजसत्तमं प्रीतास्तदा मतिमतां वरः ।
स पितॄणां नियोगेन तामतिक्रम्य पार्थिवः ॥ १.६४.५५ ॥
ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਉਸ ਨੂੰ ਲੰਘ ਗਿਆ; ਤਦ ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਸ ਰਾਜ-ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ…
1.64.56
चकार मृगयां कामी गिरिकामेव संस्मरन् ।
अतीव रूपसंपन्नां साक्षाच्छ्रियमिवापराम् ॥ १.६४.५६ ॥
ਕਾਮ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਉਹ ਉਸ ਗਿਰਿਕਾ ਨੂੰ ਹੀ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਉਹ ਅਤਿ ਰੂਪਵਤੀ ਸੀ, ਮਾਨੋ ਸਾਖਿਆਤ ਇੱਕ ਹੋਰ ਲਕਸ਼ਮੀ।
1.64.57
अशोकैश्चम्पकैश्चूतैरनेकैरतिमुक्तकैः ।
पुन्नागैः कर्णिकारैश्च बकुलैर्दिव्यपाटलैः ॥ १.६४.५७ ॥
ਅਸ਼ੋਕ, ਚੰਪਕ, ਅੰਬ, ਅਨੇਕ ਅਤਿਮੁਕਤਕ, ਪੁੰਨਾਗ, ਕਰਣਿਕਾਰ, ਬਕੁਲ ਅਤੇ ਦਿਵਿਆ ਪਾਟਲ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ…
1.64.58
पनसैर्नारिकेलैश्च चन्दनैश्चार्जुनैस्तथा ।
एतै रम्यैर्महावृक्षैः पुण्यैः स्वादुफलैर्युतम् ॥ १.६४.५८ ॥
ਪਨਸ, ਨਾਰੀਅਲ, ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਮਣੀਕ ਮਹਾਵ੍ਰਿਕਸ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਮਿੱਠੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ…
1.64.59
कोकिलाकुलसन्नादं मत्तभ्रमरनादितम् ।
वसन्तकाले तत्पश्यन्वनं चैत्ररथोपमम् ॥ १.६४.५९ ॥
ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਕੋਇਲਾਂ ਦੀ ਕੂਕ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਮਸਤ ਭੌਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ, ਚੈਤ੍ਰਰਥ ਵਰਗਾ ਉਹ ਬਨ ਵੇਖਦਿਆਂ…
1.64.60
मन्मथाभिपरीतात्मा नापश्यद्गिरिकां तदा ।
अपश्यन्कामसंतप्तश्चरमाणो यदृच्छया ॥ १.६४.६० ॥
ਮਦਨ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਉਸਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਗਿਰਿਕਾ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਿਆ; ਕਾਮ-ਤਾਪ ਨਾਲ ਤੜਫਦਾ, ਬੇਮਕਸਦ ਭਟਕਦਾ ਉਹ ਵੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ।
1.64.61
पुष्पसंछन्नशाखाग्रं पल्लवैरुपशोभितम् ।
अशोकस्तबकैश्छन्नं रमणीयमपश्यत ॥ १.६४.६१ ॥
ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਢਕੀਆਂ ਟਹਿਣੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰੇ, ਕੋਂਪਲਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ, ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਇੱਕ ਰਮਣੀਕ ਥਾਂ ਉਸਨੇ ਵੇਖੀ।
1.64.62
अधस्यात्तस्य छायायां सुखासीनो नराधिपः ।
मधुगन्धैश्च संयुक्तं पुष्पगन्धमनोहरम् ॥ १.६४.६२ ॥
ਉਸਦੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਮਹਿਕ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਮਨੋਹਰ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
1.64.63
वायुना प्रेर्यमाणस्तु धूम्राय मुदमन्वगात् ।
भार्यां चिन्तयमानस्य मन्मथाग्निरवर्धत।
तस्य रेतः प्रचस्कन्द चरतो गहने वने ॥ १.६४.६३ ॥
ਹਵਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਧੂਮ੍ਰਾ ਦੇ ਸੁਖ ਵੱਲ ਗਿਆ; ਪਤਨੀ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸਦੀ ਮਨਮਥ ਅੱਗ ਵਧੀ। ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਿਆਂ ਉਸਦਾ ਵੀਰਜ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
1.64.64
स्कन्नमात्रं च तद्रेतो वृक्षपत्रेण भूमिपः ।
प्रतिजग्राह मिथ्या मे न पतेद्रेत इत्युत ॥ १.६४.६४ ॥
ਡਿੱਗਦਿਆਂ ਹੀ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਵੀਰਜ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਿੱਚ ਫੜ ਲਿਆ; 'ਮੇਰਾ ਵੀਰਜ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਡਿੱਗੇ' ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ।
1.64.65
अङ्गुलीयेन शुक्लस्य रक्षां च विदधे नृपः ।
अशोकस्तबकै रक्तैः पल्लवैश्चाप्यबन्धयत् ॥ १.६४.६५ ॥
ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਸ਼ੁਕਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਮੁੰਦਰੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ; ਲਾਲ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਅਤੇ ਕੋਂਪਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
1.64.66
इदं मिथ्या परिस्कन्नं रेतो मे न भवेदिति ।
ऋतुश्च तस्याः पत्न्या मे न मोघः स्यादिति प्रभुः ॥ १.६४.६६ ॥
'ਮੇਰਾ ਇਹ ਵੀਰਜ ਵਿਅਰਥ ਡੁੱਲ੍ਹਿਆ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਉਹ ਰੁੱਤ-ਕਾਲ ਵੀ ਬੇਕਾਰ ਨਾ ਹੋਵੇ' — ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਰਾਜੇ ਨੇ।
1.64.67
संचिन्त्यैवं तदा राजा विचार्य च पुनःपुनः ।
अमोघत्वं च विज्ञाय रेतसो राजसत्तमः ॥ १.६४.६७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਵੀਰਜ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਇਹ ਜਾਣ ਲਿਆ; ਉਹ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ (ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਇਆ)।
1.64.68
शुक्रप्रस्थापने कालं महिष्या प्रसमीक्ष्य वै ।
अभिमन्त्र्याथ तच्छुक्रमारात्तिष्ठन्तमाशुगम् ॥ १.६४.६८ ॥
ਰਾਣੀ ਦੇ ਰੁੱਤਕਾਲ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਸ ਵੀਰਜ ਨੂੰ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਅਭਿਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ, ਦੂਰ ਖੜ੍ਹੇ ਉਸ ਤੇਜ਼ ਬਾਜ਼ ਨੂੰ (ਵੇਖਿਆ)।
1.64.69
सूक्ष्मधर्मार्थतत्त्वज्ञो गत्वा श्येनं ततोऽब्रवीत् ।
मत्प्रियार्थमिदं सौम्य शुक्रं मम गृहं नय ॥ १.६४.६९ ॥
ਸੂਖਮ ਧਰਮ ਤੇ ਅਰਥ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਰਾਜਾ ਬਾਜ਼ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਬੋਲਿਆ, "ਹੇ ਸੌਮਯ, ਮੇਰੇ ਪਿਆਰ ਲਈ ਇਹ ਵੀਰਜ ਮੇਰੇ ਘਰ ਲੈ ਜਾ।"
1.64.70
गिरिकायाः प्रयच्छाशु तस्या ह्यार्तवमद्य वै ।
गृहीत्वा तत्तदा श्येनस्तूर्णमुत्पत्य वेगवान् ॥ १.६४.७० ॥
"ਗਿਰਿਕਾ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਜ ਉਸ ਦੀ ਰੁੱਤ ਲਈ ਇਹ ਹੈ।" ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਤਦ ਉਹ ਤੇਜ਼ ਬਾਜ਼ ਤੁਰੰਤ ਉੱਡ ਗਿਆ।
1.64.71
जवं परममास्थाय प्रदुद्राव विहंगमः ।
तमपश्यदथायान्तं श्येनं श्येनस्तथाऽपरः ॥ १.६४.७१ ॥
ਪਰਮ ਵੇਗ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ ਉਹ ਪੰਛੀ ਭੱਜ ਉੱਠਿਆ। ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਆ ਰਹੇ ਉਸ ਬਾਜ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਦੂਜੇ ਬਾਜ਼ ਨੇ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ (ਵੇਖਿਆ)।
1.64.72
अभ्यद्रवच्च तं सद्यो दृष्ट्वैवामिषशङ्कया ।
तुण्डयुद्धमथाकाशे तावुभौ संप्रचक्रतुः ॥ १.६४.७२ ॥
ਮਾਸ ਦੇ ਸ਼ੱਕ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਦੂਜਾ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਉੱਤੇ ਝਪਟਿਆ। ਫਿਰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਚੁੰਝਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
1.64.73
युद्ध्यतोरपतद्रेतस्तच्चापि यमुनाम्भसि ।
तत्राद्रिकेति विख्याता ब्रह्मशापाद्वराप्सरा ॥ १.६४.७३ ॥
ਲੜ ਰਹੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਵੀਰਜ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ ਅਦ੍ਰਿਕਾ ਨਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਪਸਰਾ ਸੀ।
1.64.74
मीनभावमनुप्राप्ता बभूव यमुनाचरी ।
श्येनपादपरिभ्रष्टं तद्वीर्यमथ वासवम् ॥ १.६४.७४ ॥
ਮੱਛੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਹ ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੀ ਹੋ ਗਈ। ਬਾਜ਼ ਦੇ ਪੰਜੇ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ ਵਸੂ ਦਾ ਉਹ ਵੀਰਜ।
1.64.75
जग्राह तरसोपेत्य साऽद्रिका मत्स्यरूपिणी ।
कदाचिदपि मत्सीं तां बबन्धुर्मत्स्यजीविनः ॥ १.६४.७५ ॥
ਮੱਛੀ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਅਦ੍ਰਿਕਾ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਮਛੇਰਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਮਾਦਾ ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।
1.64.76
मासे च दशमे प्राप्ते तदा भरतसत्तम ।
उज्जह्रुरुदरात्तस्याः स्त्रीं पुमांसं च मानुषौ ॥ १.६४.७६ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਦਸਵਾਂ ਮਹੀਨਾ ਆਉਣ ਤੇ ਉਸਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਇਸਤਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁਰਸ਼, ਦੋ ਮਨੁੱਖ ਕੱਢੇ।
1.64.77
आश्चर्यभूतं तद्गत्वा राज्ञेऽथ प्रत्यवेदयन् ।
काये मत्स्या इमौ राजन्संभूतौ मानुषाविति ॥ १.६४.७७ ॥
ਉਹ ਅਚੰਭਾ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੱਛੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਇਹ ਦੋ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮੇ ਹਨ।
1.64.78
तयोः पुमांसं जग्राह राजोपरिचरस्तदा ।
स मत्स्यो नाम राजासीद्धार्मिकः सत्यसङ्गरः ॥ १.६४.७८ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਰਾਜਾ ਉਪਰਿਚਰ ਨੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸੱਚੀ ਪ੍ਰਤਿਜਿਆ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਮਤਸਯ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।
1.64.79
साऽप्सरा मुक्तशापा च क्षणेन समपद्यत ।
या पुरोक्ता भगवता तिर्यग्योनिगता शुभा ॥ १.६४.७९ ॥
ਸਰਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਈ ਉਹ ਅਪਸਰਾ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਮੁੜ ਪਾ ਗਈ; ਜਿਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਤਿਰਯਗਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਗਈ ਸ਼ੁਭਾ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਇਹੀ ਸੀ।
1.64.80
मानुषौ जनयित्वा त्वं शापमोक्षमवाप्स्यसि ।
ततः साजनयित्वा तौ विशस्ता मत्स्यघातिभिः ॥ १.६४.८० ॥
ਦੋ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਤਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਕੇ ਤੂੰ ਸਰਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਪਾਵੇਂਗੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮਛੇਰਿਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
1.64.81
संत्यज्य मत्स्यरूपं सा दिव्यं रूपमवाप्य च ।
सिद्धर्षिचारणपथं जगामाथ वराप्सराः ॥ १.६४.८१ ॥
ਮੱਛੀ ਰੂਪ ਤਿਆਗ ਕੇ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਪਸਰਾ ਸਿੱਧ, ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਦੇ ਮਾਰਗ ਤੇ ਚਲੀ ਗਈ।
1.64.82
सा कन्या दुहिता तस्या मत्स्या मत्स्यसगन्धिनी ।
राज्ञा दत्ता च दाशाय कन्येयं ते भवत्विति ॥ १.६४.८२ ॥
ਉਹ ਕੰਨਿਆ, ਉਸਦੀ ਧੀ — ਮੱਛੀ ਤੋਂ ਜਨਮੀ, ਮੱਛੀ ਵਰਗੀ ਗੰਧ ਵਾਲੀ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮਛੇਰੇ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਕੰਨਿਆ ਤੇਰੀ ਹੋਵੇ।
1.64.83
रूपसत्वसमायुक्ता सर्वैः समुदिता गुणैः ।
सा तु सत्यवती नाम मत्स्यघात्यभिसंश्रयात् ॥ १.६४.८३ ॥
ਰੂਪ ਅਤੇ ਸਤ੍ਵ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਉਹ ਮਛੇਰੇ ਦੇ ਆਸਰੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਸਤਿਯਵਤੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਗਈ।
1.64.84
आसीत्सा मत्स्यगन्धैव कंचित्कालं शुचिस्मिता ।
शुश्रूषार्थं पितुर्नावं वाहयन्तीं जले च ताम् ॥ १.६४.८४ ॥
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਹ ਮੱਛੀ ਦੀ ਗੰਧ ਵਾਲੀ ਹੀ ਰਹੀ; ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ਤੀ ਚਲਾਉਂਦੀ ਸੀ।
1.64.85
तीर्थयात्रां परिक्रामन्नपश्यद्वै पराशरः ।
अतीव रूपसंपन्नां सिद्धानामपि काङ्क्षिताम् ॥ १.६४.८५ ॥
ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਫਿਰਦੇ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਬਹੁਤ ਰੂਪਵਤੀ, ਸਿੱਧਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚਾਹੀਦੀ ਇੱਕ ਇਸਤਰੀ ਵੇਖੀ।
1.64.86
दृष्ट्वैव स च तां धीमांश्चकमे चारुहासिनीम् ।
दिव्यां तां वासवीं कन्यां रम्भोरूं मुनिपुङ्गवः ॥ १.६४.८६ ॥
ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮੁਨੀਸ਼ਰੇਸ਼ਟ ਨੇ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਹਾਸੇ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਚਾਹਿਆ — ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ ਵਾਸਵੀ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ, ਕੇਲੇ ਦੇ ਤਣੇ ਵਰਗੀਆਂ ਪੱਟਾਂ ਵਾਲੀ ਨੂੰ।
1.64.87
संभवं चिन्तयित्वा तां ज्ञात्वा प्रोवाच शक्तिजः ।
क्व कर्णधारो नौर्येन नीयते ब्रूहि भामिनि ॥ १.६४.८७ ॥
ਉਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ — "ਹੇ ਭਾਮਿਨੀ, ਇਹ ਕਿਸ਼ਤੀ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮਲਾਹ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਦੱਸ।"
1.64.88
अनपत्यस्य दाशस्य सुता तत्प्रियकाम्यया ।
सहस्रजनसंपन्ना नौर्मया वाह्यते द्विज ॥ १.६४.८८ ॥
"ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ, ਨਿਰਸੰਤਾਨ ਦਾਸ ਦੀ ਧੀ ਹਾਂ ਮੈਂ; ਉਸਦੀ ਪਿਆਰੀ ਚਾਹਤ ਲਈ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਢੋਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਕਿਸ਼ਤੀ ਮੈਂ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹਾਂ।"
1.64.89
शोभनं वासवि शुभे किं चिरायसि वाह्यताम् ।
कलशं भविता भद्रे सहस्रार्धेन संमितम् ॥ १.६४.८९ ॥
"ਹੇ ਵਾਸਵੀ, ਸ਼ੁਭੇ, ਇਹ ਚੰਗਾ ਹੈ; ਕਿਉਂ ਦੇਰ ਕਰਦੀ ਹੈਂ? ਕਿਸ਼ਤੀ ਚਲਾ। ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਅੱਧੇ ਮਾਪ ਦਾ ਘੜਾ ਹੋਵੇਗਾ।"
1.64.90
अहं शेषो भिविष्यामि नीयतामचिरेण वै ।
मत्स्यगन्धा तथेत्युक्त्वा नावं वाहयतां जले ॥ १.६४.९० ॥
"ਮੈਂ ਬਾਕੀ ਰਹਾਂਗਾ; ਜਲਦੀ ਇਹ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਵੇ।" "ਠੀਕ ਹੈ" ਕਹਿ ਕੇ ਮਤਸ੍ਯਗੰਧਾ ਨੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ਤੀ ਚਲਾਈ।
1.64.91
वीक्षमाणं मुनिं दृष्ट्वा प्रोवाचेदं वचस्तदा ।
मत्स्यगन्धेति मामाहुर्दाशराजसुतां जनाः ॥ १.६४.९१ ॥
ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਤੱਕਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਉਦੋਂ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ। ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਮਤਸਯਗੰਧਾ, ਦਾਸਰਾਜ ਦੀ ਧੀ ਆਖਦੇ ਹਨ।
1.64.92
जन्म शोकाभितप्तायाः कथं ज्ञास्यसि कथ्यताम् ।
दिव्यज्ञानेन दृष्टं हि दृष्टमात्रेण ते वपुः ॥ १.६४.९२ ॥
ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਤਪੀ ਹੋਈ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣੇਂਗਾ? ਦੱਸ। ਦਿਵ੍ਯ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਤੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ।
1.64.93
प्रणयग्रहणार्थाय वक्ष्येव वासवि तच्छृणु ।
बर्हिषद इति ख्याताः पितरः सोमपास्तुते ॥ १.६४.९३ ॥
ਤੇਰਾ ਪਿਆਰ ਪਾਉਣ ਲਈ ਹੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਵਾਸਵੀ, ਉਹ ਸੁਣ। ਬਰਹਿਸ਼ਦ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਸੋਮ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਿਤਰ ਉਹ ਹਨ।
1.64.94
तेषां त्वं मानसी कन्या अच्छोदा नाम विश्रुता ।
अच्छोदं नाम तद्दिव्यं सरो यस्मात्समुत्थितम् ॥ १.६४.९४ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੂੰ ਮਾਨਸੀ ਧੀ ਹੈਂ, ਅੱਛੋਦਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ। ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਸਰੋਵਰ ਅੱਛੋਦ ਨਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਹ ਉਪਜਿਆ।
1.64.95
त्वया न दृष्टपूर्वास्तु पितरस्ते कदाचन ।
संभूता मनसा तेषां पितॄन्स्वान्नाभिजानती ॥ १.६४.९५ ॥
ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ। ਮਨ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ ਸੀ।
1.64.96
सा त्वन्यं पितरं वव्रे स्वानतिक्रम्य तान्पितॄन् ।
नाम्ना वसुरिति ख्यातं मनुपुत्रं दिवि स्थितम् ॥ १.६४.९६ ॥
ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਚੁਣ ਬੈਠੀ। ਵਸੂ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਮਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ।
1.64.97
अद्रिकाऽप्सरसा युक्तं विमाने दिवि विष्ठितम् ।
सा तेन व्यभिचारेण मनसा कामचारिणी ॥ १.६४.९७ ॥
ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਉਸ ਨਾਲ ਅਦ੍ਰਿਕਾ ਨਾਮਕ ਅਪਸਰਾ ਸੀ। ਉਸ ਵਿਭਚਾਰ ਨਾਲ ਉਹ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੀ ਬਣ ਗਈ।
1.64.98
पितरं प्रार्थयित्वाऽन्यं योगाद्भष्टा पपात सा ।
अपश्यत्पतमाना सा विमानत्रयमन्तिकात् ॥ १.६४.९८ ॥
ਦੂਜੇ ਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਯੋਗ ਤੋਂ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਡਿੱਗਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਨੇੜੇ ਤਿੰਨ ਵਿਮਾਨ ਵੇਖੇ।
1.64.99
त्रसरेणुप्रमाणांस्तांस्तत्रापश्यत्स्वकान्पितॄन् ।
सुसूक्ष्मानपरिव्यक्तानङ्गैरङ्गेष्विवाहितान् ॥ १.६४.९९ ॥
ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਧੂੜ-ਕਣ ਜਿੰਨੇ ਬਹੁਤ ਸੂਖਮ ਤੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਵੇਖਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਏ ਹੋਏ ਹੋਣ।
1.64.100
तातेति तानुवाचार्ता पतन्ती सा ह्यधोमुखी ।
तैरुक्ता सा तु माभैषीस्तेन सा संस्थिता दिवि ॥ १.६४.१०० ॥
'ਤਾਤ' ਆਖ ਕੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਹੇਠਾਂ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਡਿੱਗਦੀ ਹੋਈ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, 'ਡਰ ਨਾ।' ਉਸੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਰਹੀ।
1.64.101
ततः प्रसादयामास स्वान्पितॄन्दीनया गिरा ।
तामूचुः पितरः कन्यां भ्रैष्टश्वर्यां व्यतिक्रमात् ॥ १.६४.१०१ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਦੀਨ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਐਸ਼ਵਰਜ ਗਵਾਈ ਹੋਈ, ਮਰਿਆਦਾ ਲੰਘੀ ਉਸ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ।
1.64.102
भ्रष्टैश्वर्या स्वदोषेण पतसि त्वं शुचिस्मिते ।
यैरारभन्ते कर्माणि शरीरैरिह देवताः ॥ १.६४.१०२ ॥
'ਹੇ ਸ਼ੁੱਧ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਦੋਸ਼ ਨਾਲ ਐਸ਼ਵਰਜ ਗਵਾ ਕੇ ਤੂੰ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ ਇੱਥੇ ਕਰਮ ਆਰੰਭਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਤੂੰ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈਂ।'
1.64.103
तैरेव तत्कर्मफलं प्राप्नुवन्ति स्म देवताः ।
मनुष्यास्त्वन्यदेहेन शुभाशुभमिति स्थितिः ॥ १.६४.१०३ ॥
ਦੇਵਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਮਨੁੱਖ ਦੂਜੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁਭ-ਅਸ਼ੁਭ ਫਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ।
1.64.104
सद्यः फलन्ति कर्माणि देवत्वे प्रेत्य मानुषे ।
तस्मात्त्वं पतसे पुत्रि प्रेत्यत्वं प्राप्स्यसे फलम् ॥ १.६४.१०४ ॥
ਦੇਵਤਾ-ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਤੁਰੰਤ ਲੱਗਦਾ ਹੈ; ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਮਗਰੋਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਧੀਏ, ਤੂੰ ਡਿੱਗ ਰਹੀ ਹੈਂ; ਮੌਤ ਮਗਰੋਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਫਲ ਮਿਲੇਗਾ।
1.64.105
पितृहीना तु कन्या त्वं वसोर्हि त्वं सुता मता ।
मत्स्ययोनौ समुत्पन्ना सुताराज्ञो भविष्यसि ॥ १.६४.१०५ ॥
ਤੂੰ ਪਿਤਾ-ਰਹਿਤ ਕੰਨਿਆ ਹੈਂ; ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਵਸੂ ਦੀ ਧੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈਂ। ਮੱਛੀ ਦੀ ਕੁੱਖ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਤੂੰ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਬਣੇਂਗੀ।
1.64.106
अद्रिका मत्स्यरूपाऽभूद्गङ्गायमनुसङ्गमे ।
पराशरस्य दायादं त्वं पुत्रं जनयिष्यसि ॥ १.६४.१०६ ॥
ਅਦ੍ਰਿਕਾ ਮੱਛੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ-ਜਮੁਨਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਸੀ। ਤੂੰ ਪਰਾਸ਼ਰ ਦੇ ਵਾਰਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਵੇਂਗੀ।
1.64.107
यो वेदमेकं ब्रह्मर्षिश्चतुर्धा विबजिष्यति ।
महाभिषक्सुतस्यैव शन्तनोः कीर्तिवर्धनम् ॥ १.६४.१०७ ॥
ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਇੱਕ ਵੇਦ ਨੂੰ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇਗਾ, ਉਹ ਮਹਾਭਿਸ਼ਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੰਤਨੂ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਵਧਾਏਗਾ।
1.64.108
ज्येष्ठं चित्राङ्गदं वीरं चित्रवीरं च विश्रुतम् ।
एतान्सूत्वा सुपुत्रांस्त्वं पुनरेव गमिष्यसि ॥ १.६४.१०८ ॥
ਜੇਠੇ ਵੀਰ ਚਿੱਤਰਾਂਗਦ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਚਿੱਤਰਵੀਰਜ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਕੇ ਤੂੰ ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਜਾਵੇਂਗੀ।
1.64.109
व्यतिक्रमात्पितॄणां च प्राप्स्यसे जन्म कुत्सितम् ।
अस्यैव राज्ञस्त्वं कन्या ह्यद्रिकायां भविष्यसि ॥ १.६४.१०९ ॥
ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਉਲੰਘਣ ਕਾਰਨ ਤੈਨੂੰ ਨਿੰਦਿਤ ਜਨਮ ਮਿਲੇਗਾ। ਇਸੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਬਣ ਕੇ, ਅਦ੍ਰਿਕਾ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਤੂੰ ਜਨਮ ਲਵੇਂਗੀ।
1.64.110
अष्टाविंशे भवित्री त्वं द्वापरे मत्स्ययोनिजा ।
एवमुक्ता पुरा तैस्त्वं जाता सत्यवती शुभा ॥ १.६४.११० ॥
ਅਠਾਈਵੇਂ ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਮੱਛੀ-ਜੋਨੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਵੇਂਗੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਭ ਸਤਿਆਵਤੀ ਜਨਮੀ।
1.64.111
अद्रिकेत्यभिविख्याता ब्रह्मशापाद्वराप्सरा ।
मीनभावमनुप्राप्ता त्वं जनित्वा गता दिवम् ॥ १.६४.१११ ॥
ਅਦ੍ਰਿਕਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਪਸਰਾ ਬ੍ਰਹਮਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ ਮੱਛੀ-ਭਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ। ਜਨਮ ਦੇ ਕੇ ਤੂੰ ਸਵਰਗ ਚਲੀ ਗਈ।
1.64.112
तस्यां जातासि सा कन्या राज्ञो वीर्येण चैवहि ।
तस्माद्वासवि भद्रं ते याचे वंशकरं सुतम् ॥ १.६४.११२ ॥
ਉਸੇ ਤੋਂ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਵੀਰਜ ਨਾਲ ਹੀ ਤੂੰ ਕੰਨਿਆ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮੀ ਹੈਂ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵਾਸਵੀ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ; ਮੈਂ ਵੰਸ਼ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਯਾਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
1.64.113
संगमं मम कल्याणि कुरुष्वेत्यभ्यभाषत ॥ १.६४.११३ ॥
ਹੇ ਕਲਿਆਣੀ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸੰਗ ਕਰ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ।
1.64.114
विस्मयाविष्टसर्वाङ्गी जातिस्मरणतां गता ।
साब्रवीत्पश्य भगवन्परपारे स्थितानृषीन् ॥ १.६४.११४ ॥
ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਭਰ ਗਏ, ਜਨਮ ਦੀ ਯਾਦ ਆਉਣ ਤੇ ਉਹ ਬੋਲੀ — "ਹੇ ਭਗਵਨ, ਪਾਰ ਖੜ੍ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖੋ।"
1.64.115
आवयोर्दृष्टयोरेभिः कथं नु स्यात्समागमः ।
एवं तयोक्तो भगवान्नीहारमसृजत्प्रभुः ॥ १.६४.११५ ॥
ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੇਖਣ ਤਾਂ ਮੇਲ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗਾ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਧੁੰਦ ਰਚੀ।
1.64.116
येन देशः स सर्वस्तु तमोभूत इवाभवत् ।
दृष्ट्वा सृष्टं तु नीहारं ततस्तं परमर्षिणा ॥ १.६४.११६ ॥
ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰਾ ਇਲਾਕਾ ਮਾਨੋ ਹਨੇਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਤਦ ਉਸ ਪਰਮ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰਚੇ ਹੋਏ ਉਸ ਧੁੰਦ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
1.64.117
विस्मिता साभवत्कन्या व्रीडिता च तपस्विनी ।
विद्धि मां भगवन्कन्यां सदा पितृवशानुगाम् ॥ १.६४.११७ ॥
ਉਹ ਕੰਨਿਆ ਹੈਰਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦੀ ਹੋਈ। ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮੈਨੂੰ ਸਦਾ ਪਿਤਾ ਦੇ ਵਸ ਵਿੱਚ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਕੰਨਿਆ ਜਾਣੋ।"
1.64.118
त्वत्संयोगाच्च दुष्येत कन्याभावो ममाऽनघ ।
कन्यात्वे दूषिते वापि कथं शक्ष्ये द्विजोत्तम ॥ १.६४.११८ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਸੰਯੋਗ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਕੰਨਿਆਪਣ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼। ਕੰਨਿਆਪਣ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਤੇ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿ ਸਕਾਂਗੀ, ਹੇ ਦਵਿਜੋਤਮ?
1.64.119
गृह गन्तुमुषे चाहं धीमन्न स्थातुमुत्सहे ।
एतत्संचिन्त्य भगवन्विधत्स्व यदनन्तरम् ॥ १.६४.११९ ॥
ਮੈਂ ਘਰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ; ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਮੇਰੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਅਗਲਾ ਜੋ ਠੀਕ ਹੋਵੇ ਉਹ ਕਰੋ।
1.64.120
एवमुक्तवतीं तीं तु प्रीतिमानुषिसत्तमः ।
उवाच मत्प्रियं कृत्वा कन्यैव त्वं भविष्यति ॥ १.६४.१२० ॥
ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਰਿਸ਼ੀ-ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਵੀ ਤੂੰ ਕੰਨਿਆ ਹੀ ਰਹੇਂਗੀ।"
1.64.121
वृणीष्व च वरं भीरुं यं त्वमिच्छसि भामिनि ।
वृथा हि न प्रसादो मे भूतपूर्वः शुचिस्मिते ॥ १.६४.१२१ ॥
ਹੇ ਭਾਮਿਨੀ, ਭੀਰੂ, ਜੋ ਵਰ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ ਉਹ ਚੁਣ। ਹੇ ਸ਼ੁਚਿਸਮਿਤੇ, ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਗਈ।
1.64.122
एवमुक्ता वरं वव्रे गात्रसौगन्ध्यमुत्तमम् ।
सचास्यै भगवान्प्रादान्मनः काङ्क्षितं प्रभुः ॥ १.६४.१२२ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਉਸਨੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਉੱਤਮ ਸੁਗੰਧ ਦਾ ਵਰ ਚੁਣਿਆ। ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦਿੱਤੀ।
1.64.123
ततो लब्धवरा प्रीता स्त्रीभावगुणभूषिता ।
जगाम सह संसर्गमृषिणाऽद्भुतकर्मणा ॥ १.६४.१२३ ॥
ਫਿਰ ਵਰ ਪਾ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ, ਇਸਤਰੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮੇਲ ਲਈ ਗਈ।
1.64.124
तस्यास्तु योजनाद्गन्धमाजिघ्रन्त नरा भुवि ॥ १.६४.१२४ ॥
ਉਸਦੀ ਸੁਗੰਧ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਲੋਕ ਸੁੰਘ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।
1.64.125
तस्या योजनगन्धेति ततो नामापरं स्मृतम् ।
इति सत्यवती हृष्टा लब्ध्वा वरमनुत्तमम् ॥ १.६४.१२५ ॥
ਫਿਰ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਾਮ 'ਯੋਜਨਗੰਧਾ' ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਆਵਤੀ ਉੱਤਮ ਵਰ ਪਾ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ।
1.64.126
पराशरेण संयुक्ता सद्यो गर्भं सुषाव सा ।
जज्ञे च यमुनाद्वीपे पाराशर्यः स वीर्यवान् ॥ १.६४.१२६ ॥
ਪਰਾਸ਼ਰ ਨਾਲ ਮੇਲ ਹੋਣ 'ਤੇ ਉਸਨੇ ਤੁਰੰਤ ਗਰਭ ਧਾਰਿਆ ਅਤੇ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਪਰਾਸ਼ਰ ਦਾ ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ।
1.64.127
स मातरमनुज्ञाप्य तपस्येव मनो दधे ।
स्मृतोऽहं दर्शयिष्यामि कृत्येष्विति च सोऽब्रवीत् ॥ १.६४.१२७ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਤਾ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਤਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਨ ਲਾਇਆ; ਲੋੜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਯਾਦ ਕਰਨ ਤੇ ਮੈਂ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿਆਂਗਾ, ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ।
1.64.128
एवं द्वैपायनो जज्ञे सत्यवत्यां पराशरात् ।
न्यस्तोद्वीपे यद्बालस्तस्माद्द्वैपायनःस्मृतः ॥ १.६४.१२८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਾਸ਼ਰ ਤੋਂ ਸਤਿਆਵਤੀ ਵਿੱਚ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਜਨਮੇ; ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਛੱਡੇ ਗਏ ਬਾਲਕ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਕਹੇ ਗਏ।
1.64.129
पादापसारिणं धर्मं स तु विद्वान्युगे युगे ।
आयुः शक्तिं च मर्त्यानां युगावस्थामवेक्ष्यच ॥ १.६४.१२९ ॥
ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦਾ ਪੈਰ ਘਟਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਸਨ; ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਉਮਰ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਯੁਗ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਚਾਰਿਆ।
1.64.130
ब्रह्मणो ब्राह्मणानां च तथानुग्रहकाङ्क्षया ।
विव्यास वेदान्यस्मत्स तस्माद्व्यास इति स्मृतः ॥ १.६४.१३० ॥
ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਵਿਆਸ ਕਹੇ ਗਏ।
1.64.131
वेदानध्यापयामास महाभारतपञ्चमान् ।
सुमन्तुं जैमिनिं पैलं शुकं चैव स्वमात्मजम् ॥ १.६४.१३१ ॥
ਮਹਾਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪੰਜਵਾਂ ਵੇਦ ਮੰਨ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ — ਸੁਮੰਤੂ, ਜੈਮਿਨਿ, ਪੈਲ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੁਕ ਨੂੰ।
1.64.132
प्रभुर्वरिष्ठो वरदो वैशंपायनमेव च ।
संहितास्तैः पृथक्त्वेन भारतस्य प्रकाशिताः ॥ १.६४.१३२ ॥
ਸਮਰੱਥ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਤੇ ਵਰਦਾਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੂੰ ਵੀ ਸਿਖਾਇਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈਆਂ।
1.64.133
तथा भीष्मः शान्तनवो गङ्गायाममितद्युतिः ।
वसुवीर्यात्समभवन्महावीर्यो महायशाः ॥ १.६४.१३३ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ, ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਵਸੂ ਦੇ ਵੀਰਜ ਤੋਂ ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ; ਉਹ ਮਹਾਂਵੀਰ ਅਤੇ ਮਹਾਂਯਸ਼ਸਵੀ ਸੀ।
1.64.134
वैदार्थविच्च भगवानृषिर्विप्रो महायशाः ।
शूले प्रोतः पुराणर्षिरचोरश्चोरशङ्कया ॥ १.६४.१३४ ॥
ਵੇਦਾਰਥ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਭਗਵਾਨ, ਰਿਸ਼ੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਿਸ਼ੀ (ਮਾਂਡਵਯ) ਚੋਰ ਨਾ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਚੋਰੀ ਦੇ ਸ਼ੱਕ ਕਾਰਨ ਸੂਲੀ ਤੇ ਟੰਗੇ ਗਏ।
1.64.135
अणीमाण्डव्य इत्येवं विख्यातः स महायशाः ।
स धर्ममाहूय पुरा महर्षिरिदमुक्तवान् ॥ १.६४.१३५ ॥
ਅਣੀਮਾਂਡਵਯ ਨਾਮ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਹ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਇਹ ਬੋਲਿਆ।
1.64.136
इषीकया मया बाल्याद्विद्धा ह्येका शकुन्तिका ।
तत्किल्बिषं स्मरे धर्म नान्यत्पापमहं स्मरे ॥ १.६४.१३६ ॥
ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇੱਕ ਸਰਕੰਡੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਚਿੜੀ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਸੀ; ਉਹ ਦੋਸ਼ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ, ਹੇ ਧਰਮ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਪਾਪ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ।
1.64.137
तन्मे सहस्रममितं कस्मान्नेहाजयत्तपः ।
गरीयान्ब्राह्मणवधः सर्वभूतवधाद्यतः ॥ १.६४.१३७ ॥
ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਅਮਿਤ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ਜਿੱਤੀ? ਕਿਉਂਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਨਾਲੋਂ ਭਾਰੀ ਹੈ।
1.64.138
तस्मात्त्वं किल्बिषादस्माच्छूद्रयोनौ जनिष्यसि ।
तेन शापेन धर्मोऽपि शूद्रयोनावजायत ॥ १.६४.१३८ ॥
ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦੋਸ਼ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਸ਼ੂਦਰ ਜੋਨੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਵੇਂਗਾ। ਉਸ ਸਰਾਪ ਕਾਰਨ ਧਰਮ ਵੀ ਸ਼ੂਦਰ ਜੋਨੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ।
1.64.139
विद्वान्विदुररूपेण धार्मिकः किल्बिषात्ततः ।
संजयो मुनिकल्पस्तु जज्ञे सूतो गवल्गणात् ॥ १.६४.१३९ ॥
ਵਿਦੁਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਦਵਾਨ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ; ਉਸ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਮੁਨੀ ਸਮਾਨ ਸੰਜਯ ਗਵਲਗਣ ਤੋਂ ਸੂਤ ਵਜੋਂ ਜਨਮਿਆ।
1.64.140
सूर्याच्च कुन्तिकन्यायां जज्ञे कर्णो महाबलः ।
सहजं कवचं बिभ्रत्कुण्डलोद्योतिताननः ॥ १.६४.१४० ॥
ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਕੁੰਤੀ ਕੰਨਿਆ ਵਿੱਚ ਮਹਾਬਲੀ ਕਰਨ ਜਨਮਿਆ; ਸਹਿਜ ਕਵਚ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਕੁੰਡਲਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਮੁਖ ਵਾਲਾ।
1.64.141
अनुग्रहार्थं लोकानां विष्णुर्लोकनमस्कृतः ।
वसुदेवात्तु देवक्यां प्रादुर्भूतो महायशाः ॥ १.६४.१४१ ॥
ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਲਈ, ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਮਸਕਾਰੇ ਗਏ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ, ਵਸੁਦੇਵ ਤੋਂ ਦੇਵਕੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।
1.64.142
अनादिनिधनो देवः स कर्ता जगतः प्रभुः ।
अव्यक्तमक्षरं ब्रह्म प्रधानं त्रिगुणात्मकम् ॥ १.६४.१४२ ॥
ਆਦਿ-ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਉਹ ਦੇਵ ਜਗਤ ਦਾ ਕਰਤਾ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ; ਉਹ ਅਵਿਅਕਤ, ਅਖਰ ਬ੍ਰਹਮ, ਪ੍ਰਧਾਨ, ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਤਮਕ ਹੈ।
1.64.143
आत्मानमव्ययं चैव प्रकृतिं प्रभवं प्रभुम् ।
पुरुषं विश्वकर्माणं सत्वयोगं ध्रुवाक्षरम् ॥ १.६४.१४३ ॥
ਉਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਆਤਮਾ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਮੂਲ, ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ; ਪੁਰਖ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ, ਸਤ੍ਵ ਯੋਗ ਵਾਲਾ, ਧ੍ਰੁਵ ਅਖਰ ਹੈ।
1.64.144
अनन्तमचलं देवं हंसं नारायणं प्रभुम् ।
धातारमजमव्यक्तं यमाहुः परमव्ययम् ॥ १.६४.१४४ ॥
ਅਨੰਤ, ਅਚਲ, ਦੇਵ, ਹੰਸ, ਨਾਰਾਇਣ, ਪ੍ਰਭੂ, ਧਾਤਾ, ਅਜ, ਅਵਿਅਕਤ—ਜਿਸਨੂੰ ਪਰਮ, ਅਵਿਅਯ ਆਖਦੇ ਹਨ।
1.64.145
कैवल्यं निर्गुणं विश्वमनादिमजमव्ययम् ।
पुरुषः स विभुः कर्ता सर्वभूतपितामहः ॥ १.६४.१४५ ॥
ਉਹ ਕੈਵਲ੍ਯ, ਨਿਰਗੁਣ, ਵਿਸ਼ਵ, ਅਨਾਦਿ, ਅਜ ਅਤੇ ਅਵਿਅਯ ਹੈ। ਉਹ ਪੁਰਸ਼, ਵਿਭੂ, ਕਰਤਾ ਅਤੇ ਸਰਬ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਹਨ।
1.64.146
धर्मसंस्थापनार्थाय प्रजज्ञेऽन्धकवृष्णिषु ।
अस्त्रज्ञौ तु महावीर्यौ सर्वशास्त्रविशारदौ ॥ १.६४.१४६ ॥
ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਉਹ ਅੰਧਕ-ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ। ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਮਹਾਂਬਲੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਉਹ ਦੋਵੇਂ।
1.64.147
सात्यकिः कृतवर्मा च नारायणमनुव्रतौ ।
सत्यकाद्धृदिकाच्चैव जज्ञातेऽस्त्रविशारदौ ॥ १.६४.१४७ ॥
ਸਾਤਯਕੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈ, ਸਤਯਕ ਅਤੇ ਹ੍ਰਿਦਿਕ ਤੋਂ ਜਨਮੇ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਅਸਤ੍ਰ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ।
1.64.148
भरद्वाजस्य च स्कन्नं द्रोण्यां शुक्रमवर्धत ।
सहर्षेरुग्रतपसस्तस्माद्द्रोणो व्यजायत ॥ १.६४.१४८ ॥
ਭਰਦ੍ਵਾਜ ਦਾ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਇੱਕ ਦ੍ਰੋਣੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਕੇ ਵਧਿਆ। ਉਗ੍ਰ ਤਪਸਵੀ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਤੋਂ ਦ੍ਰੋਣ ਜਨਮੇ।
1.64.149
गौतमान्मिथुनं जज्ञे शरस्तम्बाच्छरद्वतः ।
अश्वत्थाम्नश्च जननी कृपश्चैव महाबलः ॥ १.६४.१४९ ॥
ਗੌਤਮ ਤੋਂ ਇੱਕ ਜੋੜਾ ਜਨਮਿਆ; ਸ਼ਰਸਤੰਬ ਤੋਂ ਸ਼ਰਦ੍ਵਾਨ। ਅਸ਼ਵਤਥਾਮਾ ਦੀ ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਕ੍ਰਿਪ ਵੀ ਜਨਮੇ।
1.64.150
अश्वत्थामा ततो जज्ञे द्रोणादेव महाबलः ।
तथैव धृष्टद्युम्नोऽपि साक्षादग्निसमद्युतिः ॥ १.६४.१५० ॥
ਫਿਰ ਦ੍ਰੋਣ ਤੋਂ ਹੀ ਮਹਾਬਲੀ ਅਸ਼ਵਤਥਾਮਾ ਜਨਮਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਗਨੀ ਵਰਗਾ ਤੇਜਸਵੀ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਵੀ ਸਾਖਿਆਤ ਜਨਮਿਆ।
1.64.151
वैताने कर्मणि तते पावकात्समजायत ।
वीरो द्रोणविनाशाय धनुरादाय वीर्यवान् ॥ १.६४.१५१ ॥
ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੇ ਵੈਤਾਨ ਯੱਗ-ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਅਗਨੀ ਤੋਂ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਬਲਵਾਨ ਵੀਰ ਜਨਮਿਆ।
1.64.152
तथैव वेद्यां कृष्णापि जज्ञे तेजस्विनी शुभा ।
विभ्राजमाना वपुषा बिभ्रती रूपमुत्तमम् ॥ १.६४.१५२ ॥
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਦੀ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵੀ ਜਨਮੀ; ਤੇਜਸਵਿਨੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ, ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਚਮਕਦੀ, ਉੱਤਮ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੋਈ।
1.64.153
प्रह्रादशिष्यो नग्नजित्सुबलश्चाभवत्ततः ।
तस्य प्रजा धर्महन्त्री जज्ञे देवप्रकोपनात् ॥ १.६४.१५३ ॥
ਫਿਰ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਨਗ੍ਨਜਿਤ ਅਤੇ ਸੁਬਲ ਹੋਏ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਧਰਮ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਜਨਮੀ।
1.64.154
गान्धारराजपुत्रोऽभूच्छकुनिः सौबलस्तथा ।
दुर्योधनस्य जननी जज्ञातेऽर्थविशारदौ ॥ १.६४.१५४ ॥
ਗਾਂਧਾਰ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਕੁਨੀ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸੁਬਲ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ; ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੀ ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕੁਨੀ ਦੋਵੇਂ ਅਰਥ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਜਨਮੇ।
1.64.155
कृष्णद्वैपायनाज्जज्ञे धृतराष्ट्रो जनेश्वरः ।
क्षेत्रे विचित्रवीर्यस्य पाण्डुश्चैव महाबलः ॥ १.६४.१५५ ॥
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਦ੍ਵੈਪਾਇਨ ਤੋਂ ਜਨੇਸ਼ਵਰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਜਨਮੇ; ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਹਾਬਲੀ ਪਾਂਡੂ ਵੀ ਜਨਮੇ।
1.64.156
धर्मार्थकुशलो धीमान्मेधावी धूतकल्मषः ।
विदुरः शूद्रयोनौ तु जज्ञे द्वैपायनादपि ॥ १.६४.१५६ ॥
ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਲ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਮੇਧਾਵੀ, ਨਿਰਮਲ ਵਿਦੁਰ ਸ਼ੂਦਰ-ਯੋਨੀ ਤੋਂ, ਪਰ ਦ੍ਵੈਪਾਇਨ ਤੋਂ ਵੀ ਜਨਮੇ।
1.64.157
पाण्डोस्तु जज्ञिरे पञ्च पुत्रा देवसमाः पृथक् ।
द्वयोः स्त्रियोर्गुणज्येष्ठस्तेषामासीद्युधिष्ठिरः ॥ १.६४.१५७ ॥
ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ। ਦੋਹਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਸਨ।
1.64.158
धर्माद्युधिष्ठिरो जज्ञे मारुताच्च वृकोदरः ।
इन्द्राद्धनंजयः श्रीमान्सर्वशस्त्रभृतां वरः ॥ १.६४.१५८ ॥
ਧਰਮ ਤੋਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਵਾਯੂ ਤੋਂ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ (ਭੀਮ), ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ੍ਰੀਮਾਨ ਧਨੰਜਯ (ਅਰਜੁਨ) ਜੰਮੇ।
1.64.159
जज्ञाते रूपसंपन्नावश्विभ्यां च यमावपि ।
नकुलः सहदेवश्च गुरुशुश्रूषणे रतौ ॥ १.६४.१५९ ॥
ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰਾਂ ਤੋਂ ਰੂਪਵਾਨ ਜੁੜਵਾਂ ਨਕੁਲ ਅਤੇ ਸਹਦੇਵ ਜੰਮੇ; ਦੋਵੇਂ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸਨ।
1.64.160
तथा पुत्रशतं जज्ञे धृतराष्ट्रस्य धीमतः ।
दुर्योधनप्रभृतयो युयुत्सुः करणस्तथा ॥ १.६४.१६० ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਆਦਿ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ, ਅਤੇ ਯੁਯੁਤਸੁ ਤੇ ਕਰਣ ਵੀ।
1.64.161
ततो दुःशासनश्चैव दुःसहश्चापि भारत ।
दुर्मर्षणो विकर्णश्च चित्रसेनो विविंशतिः ॥ १.६४.१६१ ॥
ਫਿਰ ਦੁਸ਼ਾਸਨ, ਦੁਸ੍ਹ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਦੁਰਮਰਸ਼ਣ, ਵਿਕਰਣ, ਚਿੱਤਰਸੇਨ ਅਤੇ ਵਿਵਿੰਸ਼ਤੀ ਵੀ।
1.64.162
जयः सत्यव्रतश्चैव पुरुमित्रश्च भारत ।
वैश्यापुत्रो युयुत्सुश्च एकादश महारथाः ॥ १.६४.१६२ ॥
ਜਯ, ਸਤਿਆਵ੍ਰਤ, ਪੁਰੂਮਿਤ੍ਰ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਯ-ਪੁੱਤਰ ਯੁਯੁਤਸੁ — ਇਹ ਗਿਆਰਾਂ ਮਹਾਰਥੀ ਸਨ।
1.64.163
अभिमन्युः सुभद्रायामर्जुनादभ्यजायत ।
स्वस्रीयो वासुदेवस्य पौत्रः पाण्डोर्महात्मनः ॥ १.६४.१६३ ॥
ਸੁਭਦਰਾ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਤੋਂ ਅਭਿਮਨਿਊ ਜਨਮਿਆ। ਉਹ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦਾ ਭਾਣਜਾ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਪਾਂਡੂ ਦਾ ਪੋਤਰਾ ਸੀ।
1.64.164
पाण्डवेभ्यो हि पाञ्चाल्यां द्रौपद्यां पञ्च जज्ञिरे ।
कुमारा रूपसंपन्नाः सर्वशास्त्रविशारदाः ॥ १.६४.१६४ ॥
ਪਾਂਡਵਾਂ ਤੋਂ ਪਾਂਚਾਲੀ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ। ਉਹ ਰੂਪਵਾਨ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਸਨ।
1.64.165
प्रतिविन्ध्यो युधिष्ठिरात्सुतसोमो वृकोदरात् ।
अर्जुनाच्छ्रुतकीर्तिस्तु शतानीकस्तु नाकुलिः ॥ १.६४.१६५ ॥
ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤਿਵਿੰਧਯ, ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਤੋਂ ਸੁਤਸੋਮ, ਅਰਜੁਨ ਤੋਂ ਸ਼ਰੁਤਕੀਰਤੀ ਅਤੇ ਨਕੁਲ ਤੋਂ ਸ਼ਤਾਨੀਕ ਜਨਮੇ।
1.64.166
तथैव सहदेवाच्च श्रुतसेनः प्रतापवान् ।
हिडिम्बायां च भीमेन वने जज्ञे घटोत्कचः ॥ १.६४.१६६ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਦੇਵ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਸ਼ਰੁਤਸੇਨ। ਅਤੇ ਬਨ ਵਿੱਚ ਭੀਮ ਤੋਂ ਹਿਡਿੰਬਾ ਵਿੱਚ ਘਟੋਤਕਚ ਜਨਮਿਆ।
1.64.167
शिखण्डी द्रुपदाज्जज्ञे कन्या पुत्रत्वभागता ।
यां यक्षः पुरुषं चक्रे स्थूमः प्रियचिकीर्षया ॥ १.६४.१६७ ॥
ਦ੍ਰੁਪਦ ਤੋਂ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਜਨਮਿਆ। ਉਹ ਕੰਨਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਪੁੱਤਰਪਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ; ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਯਕਸ਼ ਸਥੂਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੁਰਖ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
1.64.168
कुरूणां विग्रहे तस्मिन्समागच्छन्बहून्यथ ।
राज्ञां शतसहस्राणि योत्स्यमानानि संयुगे ॥ १.६४.१६८ ॥
ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਉਸ ਝਗੜੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ, ਲੱਖਾਂ ਰਾਜੇ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਲੜਨ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।
1.64.169
तेषामपरिमेयानां नामधेयानि सर्वशः ।
न शक्यानि समाख्यातुं वर्षाणामयुतैरपि।
एते तु कीर्तिता मुख्या यैराख्यानमिदं ततम् ॥ १.६४.१६९ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਣਗਿਣਤ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਾਮ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੱਸਣੇ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਮੁੱਖ ਨਾਮ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਆਖਿਆਨ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਫੈਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।