మహాభారతం · అధ్యాయం 1.64
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.64.1
राजोपरिचरो नाम धर्मनित्यो महीपतिः ।
बभूव मृगयाशीलः शश्वत्स्वाध्यायवाञ्छुचिः ॥ १.६४.१ ॥
ఉపరిచరుడు అనే రాజు, ధర్మంలో నిత్యం నిలిచినవాడు, భూమికి అధిపతి. అతడు వేటపై ఆసక్తి కలవాడై, ఎల్లప్పుడూ వేదాధ్యయనంలో నిమగ్నమై పవిత్రంగా ఉండేవాడు.
1.64.2
स चेदिविषयं रम्यं वसुः पौरवनन्दनः ।
इन्द्रोपदेशाज्जग्राह रमणीयं महीपतिः ॥ १.६४.२ ॥
పౌరవ వంశపు ఆనందుడు వసువు ఇంద్రుని ఉపదేశం వలన ఆ రమణీయమైన చేది దేశాన్ని స్వీకరించాడు; భూమికి అధిపతి అయిన అతడు ఆ మనోహర ప్రదేశాన్ని పొందాడు.
1.64.3
तमाश्रमे न्यस्तशस्त्रं निवसन्तं तपोनिधिम् ।
देवाः शक्रपुरोगा वै राजानमुपतस्थिरे ॥ १.६४.३ ॥
ఆశ్రమంలో ఆయుధాలను పెట్టి తపస్సు నిధిగా నివసిస్తున్న ఆ రాజు వద్దకు, శక్రుని నాయకత్వంలో దేవతలు నిజంగా వచ్చి నిలబడ్డారు.
1.64.4
इन्द्रत्वमर्हो राजायं तपसेत्यनुचिन्त्य वै ।
तं सान्त्वेन नृपं साक्षात्तपसः संन्यवर्तयन् ॥ १.६४.४ ॥
'ఈ రాజు తపస్సు వలన ఇంద్రపదవికి అర్హుడు' అని తలచి, వారు సాంత్వన వచనాలతో ఆ రాజును నేరుగా తపస్సు నుండి మరల్చారు.
1.64.5
न संकीर्येत धर्मोऽयं पृथिव्यां पृथिवीपते ।
त्वया हि धर्मो विधृतः कृत्स्नं धारयते जगत् ॥ १.६४.५ ॥
పృథ్వీపతీ, భూమిపై ఈ ధర్మం చెదిరిపోకూడదు; నీచేత ధర్మం ధరించబడినది, అది సమస్త జగత్తును ధరిస్తున్నది.
1.64.6
देवानहं पालयिता पालय त्वं हि मानुषान् ।
लोके धर्मं पालय त्वं नित्ययुक्तः समाहितः।
धर्मयुक्तस्ततो लोकान्पुण्यान्प्राप्स्यसि शाश्वतान् ॥ १.६४.६ ॥
నేను దేవతలను పాలించువాడను; నీవు మానవులను పాలించు. లోకంలో ధర్మాన్ని కాపాడు, నిత్యం యుక్తుడవై ఏకాగ్రచిత్తుడవై. ధర్మయుక్తుడవైతే నీవు పుణ్యమైన శాశ్వత లోకాలను పొందుతావు.
1.64.7
दिविष्ठस्य भुविष्ठस्त्वं सखाभूतो मम प्रियः ।
ऊधः पृथिव्या यो देशस्तमावस नराधिप ॥ १.६४.७ ॥
స్వర్గంలో నివసించే నాకు భూమిపై ప్రియ మిత్రుడవై ఉండు. భూమి యొక్క సారవంతమైన ఆ ప్రదేశంలో నివసించు, ఓ నరాధిపా.
1.64.8
पशव्यश्चैव पुण्यश्च प्रभूतधनधान्यवान् ।
स्वारक्ष्यश्चैव सौम्यश्च भोग्यैर्भूमिगुणैर्युतः ॥ १.६४.८ ॥
ఈ దేశం పశుసంపదతో, పుణ్యప్రదంగా, విస్తారమైన ధనధాన్యాలతో కూడినది, సులభంగా రక్షించదగినది, సౌమ్యమైనది, భూమి యొక్క భోగ్య గుణాలతో కూడినది.
1.64.9
अर्थवानेष देशो हि धनरत्नादिभिर्युतः ।
वसुपूर्णा च वसुधा वस चेदिषु चेदिप ॥ १.६४.९ ॥
ఈ దేశం నిజంగా ఉపయోగకరమైనది; ధనరత్నాదులతో నిండినది. భూమి సంపదలతో నిండినది; చేదుల దేశంలోనే నివసించు.
1.64.10
धर्मशीला जनपदाः सुसंतोषाश्च साधवः ।
न च मिथ्या प्रलापोऽत्र स्वैरेष्वपि कुतोऽन्यथा ॥ १.६४.१० ॥
ఇక్కడి జనపదాలు ధర్మశీలమైనవి; సాధువులు అత్యంత సంతృప్తితో ఉన్నారు. ఇక్కడ తమవారిలోనూ అబద్ధపు మాటలు లేవు; లేకపోతే ఎలా ఉంటుంది?
1.64.11
न च पित्रा विभज्यन्ते पुत्रा गुरुहिते रताः ।
युञ्जते धुरि नो गाश्च कृशान्संधुक्षयन्ति च ॥ १.६४.११ ॥
తండ్రి చేత కుమారులు విభజించబడరు; వారు గురుజనుల హితంలో నిమగ్నులై ఉంటారు. వారు మా ఆవులను నాగలి కాడకు కట్టుతారు; కృశించిన ఆవులను కూడా పోషించి ప్రేరేపిస్తారు.
1.64.12
सर्वे वर्णाः स्वधर्मस्थाः सदा चेदिषु मानद ।
न तेऽस्त्यविदितं किंचित्त्रिषु लोकेषु यद्भवेत् ॥ १.६४.१२ ॥
చేదుల దేశంలో అన్ని వర్ణాలవారూ ఎల్లప్పుడూ తమ తమ ధర్మంలో స్థిరంగా ఉంటారు. ఓ మానదా, మూడు లోకాలలో జరిగేది ఏదీ నీకు తెలియనిది లేదు.
1.64.13
दैवोपभोग्यं दिव्यं त्वामाकाशे स्फाटिकं महत् ।
आकाशगं त्वां मद्दत्तं विमानमुपपत्स्यते ॥ १.६४.१३ ॥
దేవతలు అనుభవించదగిన, దివ్యమైన, ఆకాశంలో ఉన్న గొప్ప స్ఫటిక విమానం — నేను నీకు ఇచ్చిన ఆ ఆకాశగామి విమానం నీదవుతుంది.
1.64.14
त्वमेकः सर्वमर्त्येषु विमानवरमास्थितः ।
चरिष्यस्युपरिस्थो हि देवो विग्रहवानिव ॥ १.६४.१४ ॥
మర్త్యులందరిలో నీవు ఒక్కడివే ఉత్తమ విమానాన్ని అధిరోహించి, ఎత్తున నిలిచి, రూపధారియైన దేవుడిలా సంచరిస్తావు.
1.64.15
ददामि ते वैजयन्तीं मालामम्लानपङ्कजाम् ।
धारयिष्यति सङ्ग्रामे या त्वां शस्त्रैरविक्षतम् ॥ १.६४.१५ ॥
వాడని పద్మాలతో కూడిన వైజయంతీ మాలను నీకు ఇస్తున్నాను; అది యుద్ధంలో ఆయుధాలచే నిన్ను గాయపడకుండా ధరింపజేస్తుంది.
1.64.16
लक्षणं चैतदेवेह भविता ते नराधिप ।
इन्द्रमालेति विख्यातं धन्यमप्रतिमं महत् ॥ १.६४.१६ ॥
ఓ నరాధిపా, ఇదే నీకు చిహ్నం కానున్నది; 'ఇంద్రమాల' అని ప్రసిద్ధమైనది, పుణ్యప్రదమైనది, అనుపమమైనది, గొప్పది అవుతుంది.
1.64.17
यष्टिं च वैणवीं तस्मै ददौ वृत्रनिषूदनः ।
इष्टप्रदानमुद्दिश्य शिष्टानां प्रतिपालिनीम् ॥ १.६४.१७ ॥
వృత్రుడిని సంహరించిన ఇంద్రుడు అతనికి వెదురు దండాన్ని ఇచ్చాడు; అది కోరిన వరాలను ఇవ్వడానికి, శిష్టులను కాపాడడానికి ఉద్దేశించినది.
1.64.18
एवं संसान्त्व्य नृपतिं तपसः संन्यवर्तयत् ।
प्रययौ दैवतैः सार्धं कृत्वा कार्यं दिवौकसाम् ॥ १.६४.१८ ॥
ఈ విధంగా రాజును ఓదార్చి, తపస్సు నుండి అతన్ని మరలించి, దేవతల కార్యాన్ని నెరవేర్చి, దేవతలతో కలిసి వెళ్ళిపోయాడు.
1.64.19
ततस्तु राजा चेदीनामिन्द्राभरणभूषितः ।
इन्द्रदत्तं विमानं तदास्थाय प्रययौ पुरीम् ॥ १.६४.१९ ॥
అప్పుడు చేదుల రాజు ఇంద్రుడు ఇచ్చిన ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, ఇంద్రుడు ఇచ్చిన ఆ విమానాన్ని ఎక్కి నగరానికి వెళ్లాడు.
1.64.20
तस्याः शक्रस्य पूजार्थं भूमौ भूमिपतिस्तदा ।
प्रवेशं कारयामास सर्वोत्सववरं तदा ॥ १.६४.२० ॥
అప్పుడు భూపతి ఇంద్రుని పూజ కోసం భూమిపై అన్ని ఉత్సవాలలో శ్రేష్ఠమైన ప్రవేశోత్సవాన్ని జరిపించాడు.
1.64.21
मार्गशीर्षे महाराज पूर्वपक्षे महामखम् ।
ततःप्रभृति चाद्यापि यष्टेः क्षितिपसत्तमैः ॥ १.६४.२१ ॥
మహారాజా, మార్గశిర మాసపు శుక్ల పక్షంలో ఇది మహాయజ్ఞంగా జరిగింది; అప్పటినుండి ఇప్పటివరకు శ్రేష్ఠ రాజులు దీనిని చేస్తున్నారు.
1.64.22
प्रवेशः क्रियते राजन्यथा तेन प्रवर्तितः ।
अपरेद्युस्ततस्तस्याः क्रियतेऽत्युच्छ्रयो नृपैः ॥ १.६४.२२ ॥
రాజా, అతడు ప్రవర్తింపజేసిన విధంగా ప్రవేశోత్సవం జరుగుతుంది; ఆ తర్వాత మరుసటి రోజు రాజులు దాని ఎత్తైన ధ్వజోత్థాపనను చేస్తారు.
1.64.23
अलङ्कृताया पिटकैर्गन्धमाल्यैश्च भूषणैः ।
माल्यदामपरिक्षिप्तां द्वात्रिंशत्किष्कुसंमिताम् ॥ १.६४.२३ ॥
బుట్టలతో, పరిమళాలు మరియు మాలలతో, ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన దానిని, మాలల దండలతో చుట్టి, ముప్పై రెండు కిష్కులు ఎత్తుగా (చేస్తారు).
1.64.24
उद्धृत्य पिटके चापि द्वादशारत्निकोच्छ्रये ।
महारजनवासांसि परिक्षिप्य ध्वजोत्तमम् ॥ १.६४.२४ ॥
పన్నెండు అరత్ని ఎత్తున్న బుట్టలో దానిని ఎత్తి, గొప్ప రంగుల వస్త్రాలతో చుట్టి, ఉత్తమ ధ్వజాన్ని (ఎత్తుతారు).
1.64.25
वासोभिरन्नपानैश्च पूजितैर्ब्राह्मणर्षभैः ।
पुण्याहं वाचयित्वाथ ध्वज उच्छ्रियते तदा ॥ १.६४.२५ ॥
వస్త్రాలతో, అన్నపానాలతో గౌరవించబడిన శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులచే పుణ్యాహవాచనం చేయించి, అప్పుడు ధ్వజాన్ని ఎత్తుతారు.
1.64.26
शङ्खभेरीमृदङ्गैश्च संनादः क्रियते तदा ।
भगवान्पूज्यते चात्र यष्टिरूपेण वासवः ॥ १.६४.२६ ॥
అప్పుడు శంఖ, భేరి, మృదంగాల నాదం చేస్తారు; ఇక్కడ యష్టి రూపంలో భగవాన్ వాసవుడు పూజించబడతాడు.
1.64.27
स्वयमेव गृहीतेन वसोः प्रीत्या महात्मनः ।
माणिभद्रादयो यक्षाः पूज्यन्ते दैवतैः सह ॥ १.६४.२७ ॥
మహాత్ముడైన వసువు ప్రేమతో స్వయంగా గ్రహించబడినదానితో, మణిభద్రుడు మొదలైన యక్షులు దేవతలతో కలిసి పూజించబడతారు.
1.64.28
नानाविधानि दानानि दत्त्वार्थिभ्यः सुहृज्जनैः ।
अलङ्कृत्वा माल्यदामैर्वस्त्रैर्नानाविधैस्तथा ॥ १.६४.२८ ॥
యాచకులకు నానావిధ దానాలు ఇచ్చి, మిత్రజనులు పూలదండలతో, నానావిధ వస్త్రాలతో అలంకరించుకున్నారు.
1.64.29
दृतिभिः सजलैः सर्वैः क्रीडित्वा नृपशासनात् ।
सभाजयित्वा राजानं कृत्वा नर्माश्रयाः कथाः ॥ १.६४.२९ ॥
రాజాజ్ఞతో అందరూ నీటితో నిండిన తిత్తులతో ఆడుకున్నారు, రాజును సత్కరించి, హాస్యకథలు చెప్పారు.
1.64.30
रमन्ते नागराः सर्वे तथा जानपदैः सह ।
सूताश्च मागधाश्चैव रमन्ते नटनर्तकाः ॥ १.६४.३० ॥
పట్టణవాసులందరూ, గ్రామీణులతో కలిసి ఆనందిస్తారు; సూతులు, మాగధులు, నటులు, నర్తకులు కూడా ఆనందిస్తారు.
1.64.31
प्रीत्या तु नृपशार्दूल सर्वे चक्रुर्महोत्सवम् ।
सान्तःपुरः सहामात्यः सर्वाभरणभूषितः ॥ १.६४.३१ ॥
రాజశ్రేష్ఠుడా, ప్రీతితో అందరూ మహోత్సవం జరిపారు; అంతఃపురంతో, మంత్రులతో కలిసి, సర్వాభరణాలతో అలంకరించుకొని.
1.64.32
महारजनवासांसि वसित्वा चेदिराट् तदा ।
जातिहिङ्गुलकेनाक्तः सदारो मुमुदे तदा ॥ १.६४.३२ ॥
అప్పుడు చేదిరాజు గొప్ప ఎర్రని వస్త్రాలు ధరించి, జాతిహింగులకంతో పూయబడి, భార్యలతో కలిసి ఆనందించాడు.
1.64.33
एवं जानपदाः सर्वे चक्रुरिन्द्रमहं वसुः ।
यथा चेदिपतिः प्रीतश्चकारेन्द्रमहं वसुः ॥ १.६४.३३ ॥
ఈ విధంగా జనపదవాసులందరూ ఇంద్రమహోత్సవం చేశారు; వసువు, ప్రీతిచెందిన చేదిపతి ఇంద్రమహోత్సవం చేసినట్లు.
1.64.34
एतां पूजां महेन्द्रस्तु दृष्ट्वा वसुकृतां शुभाम् ।
हरिभिर्वाजिभिर्युक्तमन्तरिक्षगतं रथम् ॥ १.६४.३४ ॥
వసువు చేసిన ఈ శుభమైన పూజను మహేంద్రుడు చూసి, ఆకాశంలో సంచరించే, హరి అశ్వాలు పూన్చిన రథంపై.
1.64.35
आस्थाय सह शच्या च वृतो ह्यप्सरसां गणैः ।
वसुना राजमुख्येन समागम्याब्रवीद्वचः ॥ १.६४.३५ ॥
శచితో కలిసి రథమెక్కి, అప్సరసల గణాలచే చుట్టబడి, రాజశ్రేష్ఠుడైన వసువు వద్దకు వచ్చి ఇలా పలికెను.
1.64.36
ये पूजयिष्यन्ति च मुदा यथा चेदिपतिर्नृपः ।
कारयिष्यन्ति च मुदा यथा चेदिपतिर्नृपः ॥ १.६४.३६ ॥
చేదిపతి రాజు చేసినట్లు ఆనందంతో పూజించేవారు, చేదిపతి రాజు చేయించినట్లు ఆనందంతో చేయించేవారు.
1.64.37
तेषां श्रीर्विजयश्चैव सराष्ट्राणां भविष्यति ।
तथा स्फीतो जनपदो मुदितश्च भविष्यति ॥ १.६४.३७ ॥
వారికి శ్రేయస్సు, విజయం రాజ్యాలతో సహా కలుగుతాయి. అలాగే జనపదం సమృద్ధిగా, సంతోషంగా ఉంటుంది.
1.64.38
निरीतिकानि सस्यानि भवन्ति बहुधा नृप ।
राक्षसाश्च पिशाचाश्च न लुम्पन्ते कथंचन ॥ १.६४.३८ ॥
ఓ రాజా, పంటలు అనేక విధాలుగా ఎటువంటి ఉపద్రవం లేకుండా ఉంటాయి. రాక్షసులు, పిశాచులు ఏ విధంగానూ వాటికి హాని చేయరు.
1.64.39
एवं महात्मना तेन महेन्द्रेण नराधिप ।
वसुः प्रीत्या मघवता महाराजोऽभिसत्कृतः।
एवं कृत्वा महेन्द्रस्तु जगाम स्वं निवेशनम् ॥ १.६४.३९ ॥
ఓ నరాధిపా, ఆ మహాత్ముడైన మహేంద్రుడు ప్రేమతో మహారాజు వసువును సత్కరించాడు. ఇలా చేసి మహేంద్రుడు తన నివాసానికి వెళ్ళిపోయాడు.
1.64.40
उत्सवं कारयिष्यन्ति सदा शक्रस्य ये नराः ।
भूमिरत्नादिभिर्दानैस्तथा पूज्या भवन्ति ते।
वरदानमहायज्ञैस्तथा शक्रोत्सवेन च ॥ १.६४.४० ॥
ఎవరైతే ఎల్లప్పుడూ శక్రుని ఉత్సవం జరిపిస్తారో, వారు భూమి, రత్నాలు మొదలైన దానాల ద్వారా, వరదాన మహాయజ్ఞాల ద్వారా, శక్రోత్సవం ద్వారా పూజనీయులవుతారు.
1.64.41
संपूजितो मघवता वसुश्चेदीश्वरो नृपः ।
पालयामास धर्मेण चेदिस्थः पृथिवीमिमाम् ॥ १.६४.४१ ॥
మఘవానుడిచే బాగా సత్కరించబడిన చేదీశ్వరుడైన రాజు వసువు, చేదిలో ఉంటూ ఈ భూమిని ధర్మంగా పాలించాడు.
1.64.42
इन्द्रपीत्या चेदिपतिश्चकारेन्द्रमहं वसुः ।
पुत्राश्चास्य महावीर्याः पञ्चासन्नमितौजसः ॥ १.६४.४२ ॥
ఇంద్రుని ప్రీతితో చేదిపతి వసువు ఇంద్రోత్సవం చేశాడు. అతనికి అపరిమిత తేజస్సు కలిగిన, మహా పరాక్రమశాలులైన ఐదుగురు కుమారులు ఉన్నారు.
1.64.43
नानाराज्येषु च सुतान्स सम्राडभ्यषेचयत् ।
महारथो मागधानां विश्रुतो यो बृहद्रथः ॥ १.६४.४३ ॥
అనేక రాజ్యాలలో ఆ సమ్రాట్ తన కుమారులకు అభిషేకం చేశాడు. మాగధుల మహారథుడు, ప్రసిద్ధుడైన బృహద్రథుడు.
1.64.44
प्रत्यग्रहः कुशाम्बश्च यमाहुर्मणिवाहनम् ।
मत्सिल्लश्च यदुश्चैव राजन्यश्चापराजितः ॥ १.६४.४४ ॥
ప్రత్యగ్రహుడు, కుశాంబుడు, మణివాహనుడు అని పిలువబడేవాడు, మత్సిల్లుడు, యదుడు, అపరాజితుడైన రాజన్యుడు.
1.64.45
एते तस्य सुता राजन्राजर्षेर्भूरितेजसः ।
न्यवेशयन्नामभिः स्वैस्ते देशांश्च पुराणि च ॥ १.६४.४५ ॥
ఓ రాజా, ఇవి ఆ మహాతేజస్వి రాజర్షి కుమారులు. వారు తమ పేర్లతో దేశాలను, నగరాలను స్థాపించారు.
1.64.46
वासवाः पञ्च राजानः पृथग्वंशाश्च शास्वताः ।
वसन्तमिन्द्रप्रासादे आकाशे स्फाटिके च तम् ॥ १.६४.४६ ॥
వసువు వంశపు ఐదుగురు రాజులు, వేర్వేరు వంశాలవారు, శాశ్వతులు. ఇంద్ర ప్రాసాదంలో, ఆకాశంలో, స్ఫటిక భవనంలో అతనితో నివసించారు.
1.64.47
उपतस्थुर्महात्मानं गन्धर्वाप्सरसो नृपम् ।
राजोपरिचरेत्येवं नाम तस्याथ विश्रुतम् ॥ १.६४.४७ ॥
గంధర్వులు, అప్సరసలు ఆ మహాత్ముడైన రాజును సేవించారు. అలా అతని పేరు 'రాజా ఉపరిచరుడు' అని ప్రసిద్ధమైంది.
1.64.48
पुरोपवाहिनीं तस्य नदीं शुक्तमतीं गिरिः ।
अरौत्सीच्चेतनायुक्तः कामात्कोलाहलः किल ॥ १.६४.४८ ॥
అతని నగరం ముందు ప్రవహించే శుక్తిమతీ నదిని, చైతన్యం కలిగిన పర్వతం కోలాహలుడు కామవశంగా అడ్డుకున్నాడు.
1.64.49
गिरिं कोलाहलं तं तु पदा वसुरताडयत् ।
निश्चक्राम ततस्तेन प्रहारविवरेण सा ॥ १.६४.४९ ॥
వసువు ఆ కోలాహల పర్వతాన్ని కాలితో తన్నాడు; అప్పుడు ఆ దెబ్బతో ఏర్పడిన రంధ్రం ద్వారా ఆమె బయటకు ప్రవహించింది.
1.64.50
तस्यां नद्यां स जनयन्मिथुनं पर्वतः स्वयम् ।
तस्माद्विमोक्षणात्प्रीता नदी राज्ञे न्यवेदयत् ॥ १.६४.५० ॥
ఆ నదిలో పర్వతమే స్వయంగా ఒక జంటను (కవలలను) కలిగించింది; ఆ విముక్తితో సంతోషించిన నది రాజుకు విన్నవించింది.
1.64.51
महिषी भविता कन्या पुमान्सेनापतिर्भवेत् ।
शुक्तिमत्या वचःश्रुत्वा दृष्ट्वा तौ राजसत्तमः ॥ १.६४.५१ ॥
"కన్య మహిషి (పట్టమహిషి) అవుతుంది, పురుషుడు సేనాపతి అవుతాడు." శుక్తిమతి మాటలు విని, ఆ ఇద్దరినీ చూసి ఆ రాజశ్రేష్ఠుడు (సంతోషించాడు).
1.64.52
यः पुमानभवत्तत्र तं स राजर्षिसत्तमः ।
वसुर्वसुप्रदश्चक्रे सेनापतिमरिन्दमः ॥ १.६४.५२ ॥
అక్కడ ఉన్న పురుషుడిని (శిశువును), ఆ రాజర్షులలో శ్రేష్ఠుడు, ధనాన్ని ఇచ్చేవాడు, శత్రువులను అణచేవాడైన వసువు సేనాపతిని చేశాడు.
1.64.53
चकार पत्नीं कन्यां तु तथा तां गिरिकां नृपः ।
वसोः पत्नी तु गिरिका कामकालं न्यवेदयत् ॥ १.६४.५३ ॥
రాజు ఆ కన్య గిరికను భార్యగా చేసుకున్నాడు. వసువు భార్య గిరిక అప్పుడు తన కామకాలాన్ని (ఋతుకాలాన్ని) విన్నవించింది.
1.64.54
ऋतुकालमनुप्राप्ता स्नाता पुंसवने शुचिः ।
तदहः पितरश्चैनपूचुर्जहि मृगानिति ॥ १.६४.५४ ॥
ఋతుకాలం వచ్చి, స్నానం చేసి, పుంసవన (కర్మ)కు శుచిగా ఉన్న ఆమెతో, ఆ రోజు పితరులు, "జింకలను చంపు" అని అన్నారు.
1.64.55
तं राजसत्तमं प्रीतास्तदा मतिमतां वरः ।
स पितॄणां नियोगेन तामतिक्रम्य पार्थिवः ॥ १.६४.५५ ॥
పితృదేవతల ఆజ్ఞ ప్రకారం ఆ రాజు ఆమెను దాటిపోయాడు; అప్పుడు బుద్ధిమంతులలో శ్రేష్ఠుడైన ఆ రాజశ్రేష్ఠుని…
1.64.56
चकार मृगयां कामी गिरिकामेव संस्मरन् ।
अतीव रूपसंपन्नां साक्षाच्छ्रियमिवापराम् ॥ १.६४.५६ ॥
కామాసక్తుడై ఆ గిరికను స్మరిస్తూ అతడు వేటాడాడు; ఆమె అతిసుందరి, సాక్షాత్తు మరో శ్రీదేవిలా ఉంది.
1.64.57
अशोकैश्चम्पकैश्चूतैरनेकैरतिमुक्तकैः ।
पुन्नागैः कर्णिकारैश्च बकुलैर्दिव्यपाटलैः ॥ १.६४.५७ ॥
అశోకాలు, చంపకాలు, మామిడి చెట్లు, అనేక అతిముక్తకాలు, పున్నాగాలు, కర్ణికారాలు, బకుళాలు, దివ్య పాటలాలతో…
1.64.58
पनसैर्नारिकेलैश्च चन्दनैश्चार्जुनैस्तथा ।
एतै रम्यैर्महावृक्षैः पुण्यैः स्वादुफलैर्युतम् ॥ १.६४.५८ ॥
పనస, కొబ్బరి, చందన, అర్జున వృక్షాలతో, ఈ రమణీయ మహావృక్షాలతో, పవిత్రమైన మధుర ఫలాలతో కూడినది…
1.64.59
कोकिलाकुलसन्नादं मत्तभ्रमरनादितम् ।
वसन्तकाले तत्पश्यन्वनं चैत्ररथोपमम् ॥ १.६४.५९ ॥
వసంత కాలంలో కోయిల స్వరాలతో నిండి, మత్త భ్రమరాల ధ్వనితో మ్రోగుతూ, చైత్రరథ వనంలా ఉన్న ఆ అరణ్యాన్ని చూస్తూ…
1.64.60
मन्मथाभिपरीतात्मा नापश्यद्गिरिकां तदा ।
अपश्यन्कामसंतप्तश्चरमाणो यदृच्छया ॥ १.६४.६० ॥
మన్మథునిచే ఆవరింపబడిన మనసుతో అతడు అప్పుడు ఆ గిరికను చూడలేదు; కామతాపంతో యాదృచ్ఛికంగా తిరుగుతూ అతడు చూడలేకపోయాడు.
1.64.61
पुष्पसंछन्नशाखाग्रं पल्लवैरुपशोभितम् ।
अशोकस्तबकैश्छन्नं रमणीयमपश्यत ॥ १.६४.६१ ॥
పూలతో కప్పబడిన కొమ్మల అగ్రభాగాలు, చిగుళ్ళతో అలంకరించబడినవి, అశోక గుచ్ఛాలతో కప్పబడినవి, రమణీయమైనదాన్ని అతడు చూశాడు.
1.64.62
अधस्यात्तस्य छायायां सुखासीनो नराधिपः ।
मधुगन्धैश्च संयुक्तं पुष्पगन्धमनोहरम् ॥ १.६४.६२ ॥
దాని నీడలో సుఖంగా కూర్చున్న రాజు, తేనె పరిమళం, పూల సువాసనలతో మనోహరమైనదాన్ని చూశాడు.
1.64.63
वायुना प्रेर्यमाणस्तु धूम्राय मुदमन्वगात् ।
भार्यां चिन्तयमानस्य मन्मथाग्निरवर्धत।
तस्य रेतः प्रचस्कन्द चरतो गहने वने ॥ १.६४.६३ ॥
గాలి ప్రేరణతో అతడు ధూమ్రా సుఖాన్ని అనుసరించాడు; భార్యను తలచుకుంటూ అతని మన్మథాగ్ని పెరిగింది. దట్టమైన అడవిలో తిరుగుతుండగా అతని వీర్యం స్రవించింది.
1.64.64
स्कन्नमात्रं च तद्रेतो वृक्षपत्रेण भूमिपः ।
प्रतिजग्राह मिथ्या मे न पतेद्रेत इत्युत ॥ १.६४.६४ ॥
జారిన వెంటనే ఆ వీర్యాన్ని రాజు ఒక చెట్టు ఆకులో పట్టుకున్నాడు; 'నా వీర్యం వృథాగా పడకూడదు' అని.
1.64.65
अङ्गुलीयेन शुक्लस्य रक्षां च विदधे नृपः ।
अशोकस्तबकै रक्तैः पल्लवैश्चाप्यबन्धयत् ॥ १.६४.६५ ॥
రాజు ఆ శుక్లాన్ని ఉంగరంతో రక్షించాడు; ఎర్రని అశోక గుచ్ఛాలు, చిగుళ్ళతో దానిని కట్టాడు.
1.64.66
इदं मिथ्या परिस्कन्नं रेतो मे न भवेदिति ।
ऋतुश्च तस्याः पत्न्या मे न मोघः स्यादिति प्रभुः ॥ १.६४.६६ ॥
'ఈ నా వీర్యం వృథాగా పడినది కాకూడదు; నా భార్య ఋతుకాలం కూడా నిష్ఫలం కాకూడదు' అని ఆ ప్రభువు అనుకున్నాడు.
1.64.67
संचिन्त्यैवं तदा राजा विचार्य च पुनःपुनः ।
अमोघत्वं च विज्ञाय रेतसो राजसत्तमः ॥ १.६४.६७ ॥
ఇలా ఆలోచించి, ఆ రాజు మళ్లీ మళ్లీ విచారించి, వీర్యం వృథా కాదని తెలుసుకున్నాడు; ఆ రాజశ్రేష్ఠుడు (మనసు కుదుటపడ్డాడు).
1.64.68
शुक्रप्रस्थापने कालं महिष्या प्रसमीक्ष्य वै ।
अभिमन्त्र्याथ तच्छुक्रमारात्तिष्ठन्तमाशुगम् ॥ १.६४.६८ ॥
రాణి ఋతుకాలాన్ని జాగ్రత్తగా గమనించి, తరువాత ఆ వీర్యాన్ని మంత్రంతో అభిమంత్రించి, దూరంలో నిలిచిన ఆ వేగవంతమైన (డేగను) (చూశాడు).
1.64.69
सूक्ष्मधर्मार्थतत्त्वज्ञो गत्वा श्येनं ततोऽब्रवीत् ।
मत्प्रियार्थमिदं सौम्य शुक्रं मम गृहं नय ॥ १.६४.६९ ॥
సూక్ష్మ ధర్మార్థ తత్త్వాలను తెలిసినవాడు, డేగ వద్దకు వెళ్లి ఇలా అన్నాడు: "సౌమ్యుడా, నా ప్రియం కోసం ఈ వీర్యాన్ని నా ఇంటికి తీసుకెళ్లు."
1.64.70
गिरिकायाः प्रयच्छाशु तस्या ह्यार्तवमद्य वै ।
गृहीत्वा तत्तदा श्येनस्तूर्णमुत्पत्य वेगवान् ॥ १.६४.७० ॥
"గిరికకు వెంటనే ఇవ్వు, ఎందుకంటే ఈ రోజు ఆమె ఋతువుకు ఇది సంబంధించినది." దానిని తీసుకొని, అప్పుడు ఆ వేగవంతమైన డేగ వేగంగా ఎగిరింది.
1.64.71
जवं परममास्थाय प्रदुद्राव विहंगमः ।
तमपश्यदथायान्तं श्येनं श्येनस्तथाऽपरः ॥ १.६४.७१ ॥
పరమ వేగాన్ని అవలంబించి ఆ పక్షి పరుగెత్తి ఎగిరింది. అప్పుడు అది వస్తున్న ఆ డేగను చూసింది; మరొక డేగ కూడా అలాగే (చూసింది).
1.64.72
अभ्यद्रवच्च तं सद्यो दृष्ट्वैवामिषशङ्कया ।
तुण्डयुद्धमथाकाशे तावुभौ संप्रचक्रतुः ॥ १.६४.७२ ॥
మాంసం అనే అనుమానంతో దానిని చూసి, రెండవది వెంటనే దానిపై దూకింది. అప్పుడు ఆకాశంలో ఆ రెండూ ముక్కుతో యుద్ధం చేశాయి.
1.64.73
युद्ध्यतोरपतद्रेतस्तच्चापि यमुनाम्भसि ।
तत्राद्रिकेति विख्याता ब्रह्मशापाद्वराप्सरा ॥ १.६४.७३ ॥
పోరాడుతున్న వారిద్దరి వీర్యం యమునా జలంలో పడింది. అక్కడ బ్రహ్మశాపం వల్ల అద్రికా అనే ప్రసిద్ధ శ్రేష్ఠ అప్సరస ఉండెను.
1.64.74
मीनभावमनुप्राप्ता बभूव यमुनाचरी ।
श्येनपादपरिभ्रष्टं तद्वीर्यमथ वासवम् ॥ १.६४.७४ ॥
చేపరూపం పొంది ఆమె యమునలో సంచరించేది అయింది. గద్ద పంజా నుండి జారిపడిన వసువు యొక్క ఆ వీర్యాన్ని.
1.64.75
जग्राह तरसोपेत्य साऽद्रिका मत्स्यरूपिणी ।
कदाचिदपि मत्सीं तां बबन्धुर्मत्स्यजीविनः ॥ १.६४.७५ ॥
చేపరూపంలో ఉన్న అద్రికా దానిని వేగంగా సమీపించి స్వీకరించెను. ఒకసారి చేపలు పట్టేవారు ఆ ఆడ చేపను పట్టుకున్నారు.
1.64.76
मासे च दशमे प्राप्ते तदा भरतसत्तम ।
उज्जह्रुरुदरात्तस्याः स्त्रीं पुमांसं च मानुषौ ॥ १.६४.७६ ॥
పదవ నెల రాగా, భరతశ్రేష్ఠా, అప్పుడు ఆమె ఉదరం నుండి ఒక స్త్రీని, ఒక పురుషుడిని, ఇద్దరు మానవులను బయటికి తీశారు.
1.64.77
आश्चर्यभूतं तद्गत्वा राज्ञेऽथ प्रत्यवेदयन् ।
काये मत्स्या इमौ राजन्संभूतौ मानुषाविति ॥ १.६४.७७ ॥
ఆ ఆశ్చర్యాన్ని రాజు వద్దకు వెళ్లి వారు తెలిపారు. రాజా, ఈ ఇద్దరు మానవులు చేప శరీరం నుండి జన్మించారని.
1.64.78
तयोः पुमांसं जग्राह राजोपरिचरस्तदा ।
स मत्स्यो नाम राजासीद्धार्मिकः सत्यसङ्गरः ॥ १.६४.७८ ॥
వారిద్దరిలో పురుషుణ్ణి అప్పుడు రాజు ఉపరిచరుడు స్వీకరించెను. ఆ ధార్మిక, సత్యప్రతిజ్ఞ కలిగిన రాజు మత్స్యుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడాయెను.
1.64.79
साऽप्सरा मुक्तशापा च क्षणेन समपद्यत ।
या पुरोक्ता भगवता तिर्यग्योनिगता शुभा ॥ १.६४.७९ ॥
శాపం నుండి విముక్తి పొందిన ఆ అప్సరస క్షణంలో తన రూపాన్ని తిరిగి పొందింది; పూర్వం భగవానుడు తిర్యగ్యోనిలో పడిన శుభురాలు అని చెప్పినది ఆమెయే.
1.64.80
मानुषौ जनयित्वा त्वं शापमोक्षमवाप्स्यसि ।
ततः साजनयित्वा तौ विशस्ता मत्स्यघातिभिः ॥ १.६४.८० ॥
ఇద్దరు మానవ సంతానాన్ని కన్న తర్వాత నీవు శాపవిమోచనం పొందుతావు. తరువాత ఆమె వారిని ప్రసవించి మత్స్యకారులచే హతమైంది.
1.64.81
संत्यज्य मत्स्यरूपं सा दिव्यं रूपमवाप्य च ।
सिद्धर्षिचारणपथं जगामाथ वराप्सराः ॥ १.६४.८१ ॥
మత్స్యరూపాన్ని విడిచి దివ్యరూపాన్ని పొంది, ఆ శ్రేష్ఠ అప్సరస సిద్ధ, ఋషి, చారణుల మార్గంలో వెళ్లింది.
1.64.82
सा कन्या दुहिता तस्या मत्स्या मत्स्यसगन्धिनी ।
राज्ञा दत्ता च दाशाय कन्येयं ते भवत्विति ॥ १.६४.८२ ॥
ఆమె ఆ కన్య, ఆమె కుమార్తె — చేపలో పుట్టి చేపవాసన కలిగినది. రాజు ఆమెను మత్స్యకారునికి 'ఈ కన్య నీదగును గాక' అని ఇచ్చాడు.
1.64.83
रूपसत्वसमायुक्ता सर्वैः समुदिता गुणैः ।
सा तु सत्यवती नाम मत्स्यघात्यभिसंश्रयात् ॥ १.६४.८३ ॥
రూపసత్త్వాలతో కూడినదీ, సర్వగుణ సంపన్నురాలైనదీ అయిన ఆమె, మత్స్యకారుని ఆశ్రయంలో ఉండటం వల్ల సత్యవతి అనే పేరు పొందింది.
1.64.84
आसीत्सा मत्स्यगन्धैव कंचित्कालं शुचिस्मिता ।
शुश्रूषार्थं पितुर्नावं वाहयन्तीं जले च ताम् ॥ १.६४.८४ ॥
కొంతకాలం ఆమె చేపవాసనతోనే ఉంది; పవిత్రమైన నవ్వు కలిగినది. తండ్రి సేవ కోసం ఆమె నీటిలో పడవ నడిపేది.
1.64.85
तीर्थयात्रां परिक्रामन्नपश्यद्वै पराशरः ।
अतीव रूपसंपन्नां सिद्धानामपि काङ्क्षिताम् ॥ १.६४.८५ ॥
తీర్థయాత్రలు చేస్తూ తిరుగుతున్న పరాశరుడు నిజంగా అత్యంత సౌందర్యవతి, సిద్ధులకు కూడా కోరదగినదైన ఒక స్త్రీని చూశాడు.
1.64.86
दृष्ट्वैव स च तां धीमांश्चकमे चारुहासिनीम् ।
दिव्यां तां वासवीं कन्यां रम्भोरूं मुनिपुङ्गवः ॥ १.६४.८६ ॥
ఆ బుద్ధిమంతుడైన మునిశ్రేష్ఠుడు ఆ చక్కని నవ్వు గల స్త్రీని చూడగానే ఆమెను కోరాడు — ఆ దివ్య వాసవి కన్యను, అరటి స్తంభాల వంటి తొడలు గలదానిని.
1.64.87
संभवं चिन्तयित्वा तां ज्ञात्वा प्रोवाच शक्तिजः ।
क्व कर्णधारो नौर्येन नीयते ब्रूहि भामिनि ॥ १.६४.८७ ॥
ఆమె గురించి ఆలోచించి, ఆమె ఎవరో తెలుసుకుని శక్తి కుమారుడు ఇలా అన్నాడు — "ఓ భామినీ, ఈ పడవను నడుపుతున్న నావికుడు ఎక్కడ? చెప్పు."
1.64.88
अनपत्यस्य दाशस्य सुता तत्प्रियकाम्यया ।
सहस्रजनसंपन्ना नौर्मया वाह्यते द्विज ॥ १.६४.८८ ॥
"ఓ ద్విజా, సంతానం లేని దాశుని కుమార్తెను నేను; అతని ప్రియాన్ని కోరి, వెయ్యిమందిని మోయగల ఈ పడవను నడుపుతున్నాను."
1.64.89
शोभनं वासवि शुभे किं चिरायसि वाह्यताम् ।
कलशं भविता भद्रे सहस्रार्धेन संमितम् ॥ १.६४.८९ ॥
"వాసవీ, శుభే, ఇది మంచిదే; ఎందుకు ఆలస్యం చేస్తావు? పడవను నడపనివ్వు. భద్రే, వెయ్యిలో సగం కొలత గల కుండ ఇది అవుతుంది."
1.64.90
अहं शेषो भिविष्यामि नीयतामचिरेण वै ।
मत्स्यगन्धा तथेत्युक्त्वा नावं वाहयतां जले ॥ १.६४.९० ॥
"నేను శేషుడిని అవుతాను; త్వరగా దీనిని తీసుకెళ్లనివ్వు." "అలాగే" అని పలికి మత్స్యగంధ నీటిలో పడవను నడిపింది.
1.64.91
वीक्षमाणं मुनिं दृष्ट्वा प्रोवाचेदं वचस्तदा ।
मत्स्यगन्धेति मामाहुर्दाशराजसुतां जनाः ॥ १.६४.९१ ॥
ముని వైపు చూస్తూ ఆమె అప్పుడు ఈ మాటలు పలికింది. ప్రజలు నన్ను మత్స్యగంధ అని, దాశరాజు కుమార్తె అని పిలుస్తారు.
1.64.92
जन्म शोकाभितप्तायाः कथं ज्ञास्यसि कथ्यताम् ।
दिव्यज्ञानेन दृष्टं हि दृष्टमात्रेण ते वपुः ॥ १.६४.९२ ॥
శోకంతో బాధపడుతున్న నా జన్మను నీవు ఎలా తెలుసుకుంటావు? చెప్పు. దివ్య జ్ఞానంతో, నీ శరీరాన్ని చూసిన వెంటనే నీవు తెలుసుకున్నావు.
1.64.93
प्रणयग्रहणार्थाय वक्ष्येव वासवि तच्छृणु ।
बर्हिषद इति ख्याताः पितरः सोमपास्तुते ॥ १.६४.९३ ॥
నీ ప్రేమను పొందడానికే చెబుతాను, వాసవీ, అది విను. బర్హిషదులు అని ప్రసిద్ధులైన, సోమం త్రాగే పితృదేవతలు వారు.
1.64.94
तेषां त्वं मानसी कन्या अच्छोदा नाम विश्रुता ।
अच्छोदं नाम तद्दिव्यं सरो यस्मात्समुत्थितम् ॥ १.६४.९४ ॥
వారి మానస పుత్రివి నీవు, అచ్ఛోద అనే పేరుతో ప్రసిద్ధురాలవు. ఆ దివ్య సరస్సు అచ్ఛోదం అని పిలువబడింది, దాని నుండి అది ఉద్భవించింది.
1.64.95
त्वया न दृष्टपूर्वास्तु पितरस्ते कदाचन ।
संभूता मनसा तेषां पितॄन्स्वान्नाभिजानती ॥ १.६४.९५ ॥
నీవు ఆ పితృదేవతలను ఎప్పుడూ చూడలేదు. మనసు ద్వారా వారి నుండి జన్మించినా, నీ స్వంత పితృదేవతలను నీవు ఎరుగవు.
1.64.96
सा त्वन्यं पितरं वव्रे स्वानतिक्रम्य तान्पितॄन् ।
नाम्ना वसुरिति ख्यातं मनुपुत्रं दिवि स्थितम् ॥ १.६४.९६ ॥
కానీ ఆమె తన ఆ పితృదేవతలను దాటి, మరొక తండ్రిని వరించింది. వసు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడైన, స్వర్గంలో నివసించే మనువు కుమారుడిని.
1.64.97
अद्रिकाऽप्सरसा युक्तं विमाने दिवि विष्ठितम् ।
सा तेन व्यभिचारेण मनसा कामचारिणी ॥ १.६४.९७ ॥
అద్రికా అనే అప్సరస స్వర్గంలో విమానంలో కూర్చున్న అతనితో కలిసి ఉంది. ఆ వ్యభిచారంతో ఆమె మనసులో కోరిక ప్రకారం తిరిగేది అయింది.
1.64.98
पितरं प्रार्थयित्वाऽन्यं योगाद्भष्टा पपात सा ।
अपश्यत्पतमाना सा विमानत्रयमन्तिकात् ॥ १.६४.९८ ॥
మరొక భర్తను కోరి, యోగ స్థితి నుండి భ్రష్టయై ఆమె పడిపోయింది. పడుతూ ఉండగా దగ్గరలో మూడు విమానాలను చూసింది.
1.64.99
त्रसरेणुप्रमाणांस्तांस्तत्रापश्यत्स्वकान्पितॄन् ।
सुसूक्ष्मानपरिव्यक्तानङ्गैरङ्गेष्विवाहितान् ॥ १.६४.९९ ॥
అక్కడ ఆమె తన పితరులను ధూళిరేణువుల పరిమాణంలో అత్యంత సూక్ష్మంగా, అస్పష్టంగా చూసింది; వారి అవయవాలు ఒకదానిలో ఒకటి కలిసినట్లుగా.
1.64.100
तातेति तानुवाचार्ता पतन्ती सा ह्यधोमुखी ।
तैरुक्ता सा तु माभैषीस्तेन सा संस्थिता दिवि ॥ १.६४.१०० ॥
'తాతా' అని దుఃఖంతో, తలక్రిందులుగా పడుతూ ఆమె వారితో మాట్లాడింది. వారు 'భయపడకు' అన్నారు; దానివల్ల ఆమె స్వర్గంలో స్థిరంగా నిలిచింది.
1.64.101
ततः प्रसादयामास स्वान्पितॄन्दीनया गिरा ।
तामूचुः पितरः कन्यां भ्रैष्टश्वर्यां व्यतिक्रमात् ॥ १.६४.१०१ ॥
తర్వాత ఆమె దీనమైన స్వరంతో తన పితరులను ప్రసన్నం చేసుకుంది. తన ఐశ్వర్యాన్ని కోల్పోయిన, మర్యాద అతిక్రమించిన ఆ కన్యతో పితరులు అన్నారు.
1.64.102
भ्रष्टैश्वर्या स्वदोषेण पतसि त्वं शुचिस्मिते ।
यैरारभन्ते कर्माणि शरीरैरिह देवताः ॥ १.६४.१०२ ॥
'ఓ పవిత్రమైన నవ్వు గల దానా! నీ స్వంత దోషం వల్ల ఐశ్వర్యం కోల్పోయి నీవు పడిపోతున్నావు. దేవతలు ఇక్కడ ఏ శరీరాలతో కర్మలు ఆరంభిస్తారో, వాటితోనే నీవు పడుతున్నావు.'
1.64.103
तैरेव तत्कर्मफलं प्राप्नुवन्ति स्म देवताः ।
मनुष्यास्त्वन्यदेहेन शुभाशुभमिति स्थितिः ॥ १.६४.१०३ ॥
దేవతలు ఆ శరీరాలతోనే తమ కర్మఫలాన్ని పొందుతారు; మనుషులు మాత్రం వేరే దేహంతో శుభాశుభ ఫలాలను పొందుతారు. ఇదే నియమం.
1.64.104
सद्यः फलन्ति कर्माणि देवत्वे प्रेत्य मानुषे ।
तस्मात्त्वं पतसे पुत्रि प्रेत्यत्वं प्राप्स्यसे फलम् ॥ १.६४.१०४ ॥
దేవత్వంలో కర్మఫలం వెంటనే ఫలిస్తుంది; మానవ జన్మలో మరణానంతరం ఫలిస్తుంది. కాబట్టి ఓ కుమార్తె, నువ్వు పడిపోతున్నావు; మరణానంతరం నీ ఫలాన్ని పొందుతావు.
1.64.105
पितृहीना तु कन्या त्वं वसोर्हि त्वं सुता मता ।
मत्स्ययोनौ समुत्पन्ना सुताराज्ञो भविष्यसि ॥ १.६४.१०५ ॥
నువ్వు తండ్రి లేని కన్యవు; అయినా నువ్వు వసువు కుమార్తెగా భావించబడుతున్నావు. మత్స్య యోనిలో జన్మించి నువ్వు రాజు కుమార్తెవవుతావు.
1.64.106
अद्रिका मत्स्यरूपाऽभूद्गङ्गायमनुसङ्गमे ।
पराशरस्य दायादं त्वं पुत्रं जनयिष्यसि ॥ १.६४.१०६ ॥
అద్రికా మత్స్య రూపంలో గంగా-యమునల సంగమంలో ఉండెను. నువ్వు పరాశరుని వారసుడైన కుమారుని కంటావు.
1.64.107
यो वेदमेकं ब्रह्मर्षिश्चतुर्धा विबजिष्यति ।
महाभिषक्सुतस्यैव शन्तनोः कीर्तिवर्धनम् ॥ १.६४.१०७ ॥
ఒకే వేదాన్ని నాలుగుగా విభజించే బ్రహ్మర్షి, మహాభిషకుని కుమారుడైన శంతనుని కీర్తిని పెంచుతాడు.
1.64.108
ज्येष्ठं चित्राङ्गदं वीरं चित्रवीरं च विश्रुतम् ।
एतान्सूत्वा सुपुत्रांस्त्वं पुनरेव गमिष्यसि ॥ १.६४.१०८ ॥
జ్యేష్ఠుడైన వీరుడు చిత్రాంగదుని, ప్రసిద్ధుడైన చిత్రవీర్యుని — ఈ మంచి కుమారులను కని, నువ్వు తిరిగి వెళ్తావు.
1.64.109
व्यतिक्रमात्पितॄणां च प्राप्स्यसे जन्म कुत्सितम् ।
अस्यैव राज्ञस्त्वं कन्या ह्यद्रिकायां भविष्यसि ॥ १.६४.१०९ ॥
పితృదేవతల ఉల్లంఘన వల్ల నీవు నిందితమైన జన్మను పొందుతావు. ఈ రాజు కుమార్తెగా, అద్రికలో నీవు జన్మిస్తావు.
1.64.110
अष्टाविंशे भवित्री त्वं द्वापरे मत्स्ययोनिजा ।
एवमुक्ता पुरा तैस्त्वं जाता सत्यवती शुभा ॥ १.६४.११० ॥
ఇరవై ఎనిమిదవ ద్వాపరంలో నీవు మత్స్యయోనిలో జన్మిస్తావు. పూర్వం వారు ఇలా చెప్పగా, శుభకరమైన సత్యవతి జన్మించింది.
1.64.111
अद्रिकेत्यभिविख्याता ब्रह्मशापाद्वराप्सरा ।
मीनभावमनुप्राप्ता त्वं जनित्वा गता दिवम् ॥ १.६४.१११ ॥
అద్రిక అని ప్రసిద్ధురాలైన ఆ శ్రేష్ఠ అప్సరస బ్రాహ్మణ శాపం వల్ల మత్స్య రూపాన్ని పొందింది. జన్మనిచ్చి నీవు స్వర్గానికి వెళ్ళావు.
1.64.112
तस्यां जातासि सा कन्या राज्ञो वीर्येण चैवहि ।
तस्माद्वासवि भद्रं ते याचे वंशकरं सुतम् ॥ १.६४.११२ ॥
ఆమె ద్వారానే, రాజు వీర్యం వల్లనే నీవు కన్యగా జన్మించావు. కాబట్టి, వాసవీ, నీకు మంగళం; వంశాన్ని నిలబెట్టే పుత్రుని నేను కోరుతున్నాను.
1.64.113
संगमं मम कल्याणि कुरुष्वेत्यभ्यभाषत ॥ १.६४.११३ ॥
కల్యాణీ, నాతో సంగమించు — అని అతడు ఆమెతో అన్నాడు.
1.64.114
विस्मयाविष्टसर्वाङ्गी जातिस्मरणतां गता ।
साब्रवीत्पश्य भगवन्परपारे स्थितानृषीन् ॥ १.६४.११४ ॥
ఆశ్చర్యంతో అంగాంగం నిండిపోగా, తన జన్మను స్మరించి ఆమె ఇలా అంది — "భగవాన్, ఆవలి తీరంలో నిలిచిన ఋషులను చూడండి."
1.64.115
आवयोर्दृष्टयोरेभिः कथं नु स्यात्समागमः ।
एवं तयोक्तो भगवान्नीहारमसृजत्प्रभुः ॥ १.६४.११५ ॥
మనిద్దరిని వీరు చూస్తుండగా కలయిక ఎలా జరుగుతుంది? ఆమె ఇలా చెప్పగా భగవానుడు ప్రభువు పొగమంచును సృష్టించాడు.
1.64.116
येन देशः स सर्वस्तु तमोभूत इवाभवत् ।
दृष्ट्वा सृष्टं तु नीहारं ततस्तं परमर्षिणा ॥ १.६४.११६ ॥
దానివల్ల ఆ ప్రదేశమంతా చీకటిగా మారినట్లయింది. అప్పుడు ఆ మహర్షి సృష్టించబడిన ఆ పొగమంచును చూశాడు.
1.64.117
विस्मिता साभवत्कन्या व्रीडिता च तपस्विनी ।
विद्धि मां भगवन्कन्यां सदा पितृवशानुगाम् ॥ १.६४.११७ ॥
ఆ కన్య ఆశ్చర్యపడింది, సిగ్గుపడింది; తపస్విని ఆమె ఇలా అంది: "భగవన్, నన్ను ఎల్లప్పుడూ తండ్రి మాటను అనుసరించే కన్యగా తెలుసుకోండి."
1.64.118
त्वत्संयोगाच्च दुष्येत कन्याभावो ममाऽनघ ।
कन्यात्वे दूषिते वापि कथं शक्ष्ये द्विजोत्तम ॥ १.६४.११८ ॥
మీతో కలయిక వలన నా కన్యత్వం దూషితమవుతుంది, పాపరహితుడా. కన్యత్వం దూషితమైతే నేను ఎలా జీవించగలను, ద్విజోత్తమా?
1.64.119
गृह गन्तुमुषे चाहं धीमन्न स्थातुमुत्सहे ।
एतत्संचिन्त्य भगवन्विधत्स्व यदनन्तरम् ॥ १.६४.११९ ॥
నేను ఇంటికి వెళ్లాలని కోరుకుంటున్నాను, ఓ బుద్ధిమంతుడా, ఇక్కడ ఉండే ధైర్యం నాకు లేదు. దీనిని ఆలోచించి, భగవన్, తదుపరి ఏది చేయాలో అది చేయండి.
1.64.120
एवमुक्तवतीं तीं तु प्रीतिमानुषिसत्तमः ।
उवाच मत्प्रियं कृत्वा कन्यैव त्वं भविष्यति ॥ १.६४.१२० ॥
ఆమె ఇలా అనగా, సంతోషించిన ఋషిశ్రేష్ఠుడు ఆమెతో అన్నాడు: "నా ప్రియమైన పని చేసినా, నీవు కన్యగానే ఉంటావు."
1.64.121
वृणीष्व च वरं भीरुं यं त्वमिच्छसि भामिनि ।
वृथा हि न प्रसादो मे भूतपूर्वः शुचिस्मिते ॥ १.६४.१२१ ॥
ఓ భామినీ, భీరూ, నీవు కోరిన వరాన్ని ఎంచుకో. ఓ శుచిస్మితే, నా అనుగ్రహం గతంలో ఎప్పుడూ వృథా కాలేదు.
1.64.122
एवमुक्ता वरं वव्रे गात्रसौगन्ध्यमुत्तमम् ।
सचास्यै भगवान्प्रादान्मनः काङ्क्षितं प्रभुः ॥ १.६४.१२२ ॥
అలా చెప్పబడగానే ఆమె శరీర సుగంధమనే ఉత్తమ వరాన్ని కోరింది. ఆ భగవానుడు ఆమెకు ఆమె కోరిన దానిని ప్రసాదించాడు.
1.64.123
ततो लब्धवरा प्रीता स्त्रीभावगुणभूषिता ।
जगाम सह संसर्गमृषिणाऽद्भुतकर्मणा ॥ १.६४.१२३ ॥
అప్పుడు వరం పొందిన ఆమె సంతోషించి, స్త్రీ గుణాలతో అలంకరించబడినదై, అద్భుత కర్మలు చేసే ఋషితో కలిసింది.
1.64.124
तस्यास्तु योजनाद्गन्धमाजिघ्रन्त नरा भुवि ॥ १.६४.१२४ ॥
ఆమె సుగంధాన్ని ఒక యోజనం దూరం నుండే భూమిపై ఉన్న మనుషులు ఆఘ్రాణించారు.
1.64.125
तस्या योजनगन्धेति ततो नामापरं स्मृतम् ।
इति सत्यवती हृष्टा लब्ध्वा वरमनुत्तमम् ॥ १.६४.१२५ ॥
అప్పటినుంచి ఆమెకు 'యోజనగంధ' అనే మరో పేరు వచ్చింది. ఈ విధంగా సత్యవతి అత్యుత్తమ వరాన్ని పొంది సంతోషించింది.
1.64.126
पराशरेण संयुक्ता सद्यो गर्भं सुषाव सा ।
जज्ञे च यमुनाद्वीपे पाराशर्यः स वीर्यवान् ॥ १.६४.१२६ ॥
పరాశరునితో కలిసిన ఆమె వెంటనే గర్భం ధరించి ప్రసవించింది. యమునా ద్వీపంలో పరాశరుని ఆ పరాక్రమశాలి కుమారుడు జన్మించాడు.
1.64.127
स मातरमनुज्ञाप्य तपस्येव मनो दधे ।
स्मृतोऽहं दर्शयिष्यामि कृत्येष्विति च सोऽब्रवीत् ॥ १.६४.१२७ ॥
ఆయన తల్లి అనుమతి తీసుకొని తపస్సులోనే మనసు నిలిపాడు; అవసరమైన సమయాల్లో స్మరిస్తే తాను దర్శనమిస్తానని చెప్పాడు.
1.64.128
एवं द्वैपायनो जज्ञे सत्यवत्यां पराशरात् ।
न्यस्तोद्वीपे यद्बालस्तस्माद्द्वैपायनःस्मृतः ॥ १.६४.१२८ ॥
ఈ విధంగా పరాశరుని ద్వారా సత్యవతికి ద్వైపాయనుడు జన్మించాడు; ద్వీపంలో విడిచిపెట్టబడిన బాలుడు కాబట్టి అతడు ద్వైపాయనుడని పిలువబడ్డాడు.
1.64.129
पादापसारिणं धर्मं स तु विद्वान्युगे युगे ।
आयुः शक्तिं च मर्त्यानां युगावस्थामवेक्ष्यच ॥ १.६४.१२९ ॥
ప్రతి యుగంలోనూ ధర్మం ఒక్కో పాదం తగ్గిపోతుందని ఆయన తెలిసినవాడు; మనుషుల ఆయుష్షు, శక్తి, యుగస్థితిని కూడా పరిశీలించాడు.
1.64.130
ब्रह्मणो ब्राह्मणानां च तथानुग्रहकाङ्क्षया ।
विव्यास वेदान्यस्मत्स तस्माद्व्यास इति स्मृतः ॥ १.६४.१३० ॥
బ్రహ్మకు, బ్రాహ్మణులకు అనుగ్రహం చేయాలనే కోరికతో ఆయన వేదాలను విభజించాడు; అందువల్ల అతడు వ్యాసుడని స్మరించబడ్డాడు.
1.64.131
वेदानध्यापयामास महाभारतपञ्चमान् ।
सुमन्तुं जैमिनिं पैलं शुकं चैव स्वमात्मजम् ॥ १.६४.१३१ ॥
మహాభారతాన్ని ఐదవ వేదంగా కలిగి వేదాలను బోధించాడు; సుమంతుడు, జైమినిడు, పైలుడు, తన కుమారుడైన శుకునకు.
1.64.132
प्रभुर्वरिष्ठो वरदो वैशंपायनमेव च ।
संहितास्तैः पृथक्त्वेन भारतस्य प्रकाशिताः ॥ १.६४.१३२ ॥
సమర్థుడు, శ్రేష్ఠుడు, వరదాత అయిన ఆయన వైశంపాయనునికీ బోధించాడు; వారిచే భారత సంహితలు వేర్వేరుగా ప్రకాశింపజేయబడ్డాయి.
1.64.133
तथा भीष्मः शान्तनवो गङ्गायाममितद्युतिः ।
वसुवीर्यात्समभवन्महावीर्यो महायशाः ॥ १.६४.१३३ ॥
అలాగే శంతనుని కుమారుడైన భీష్ముడు, అపరిమిత తేజస్సు గలవాడు, వసువు వీర్యం నుండి గంగా దేవి వద్ద జన్మించాడు; అతడు గొప్ప పరాక్రమశాలి, మహా యశస్వి.
1.64.134
वैदार्थविच्च भगवानृषिर्विप्रो महायशाः ।
शूले प्रोतः पुराणर्षिरचोरश्चोरशङ्कया ॥ १.६४.१३४ ॥
వేదార్థాన్ని తెలిసిన, భగవంతుడైన, ఋషి, బ్రాహ్మణుడు, మహాయశస్వి, ప్రాచీన ఋషి (మాండవ్యుడు) దొంగ కాకపోయినా దొంగతనపు అనుమానంతో శూలంపై గుచ్చబడ్డాడు.
1.64.135
अणीमाण्डव्य इत्येवं विख्यातः स महायशाः ।
स धर्ममाहूय पुरा महर्षिरिदमुक्तवान् ॥ १.६४.१३५ ॥
అణీమాండవ్యుడు అని ఇలా ప్రసిద్ధుడైన ఆ మహాయశస్వి, పూర్వం ధర్మదేవుని పిలిచి ఇలా పలికాడు.
1.64.136
इषीकया मया बाल्याद्विद्धा ह्येका शकुन्तिका ।
तत्किल्बिषं स्मरे धर्म नान्यत्पापमहं स्मरे ॥ १.६४.१३६ ॥
చిన్నతనంలో నేను ఒక గడ్డితో ఒక చిన్న పక్షిని గుచ్చాను; ఆ దోషమే నాకు గుర్తు, ధర్మదేవా. అంతకంటే వేరే పాపం నాకు గుర్తులేదు.
1.64.137
तन्मे सहस्रममितं कस्मान्नेहाजयत्तपः ।
गरीयान्ब्राह्मणवधः सर्वभूतवधाद्यतः ॥ १.६४.१३७ ॥
అలాగైతే నా అపరిమితమైన వేయి సంవత్సరాల తపస్సు ఇక్కడ ఎందుకు గెలవలేదు? ఎందుకంటే బ్రాహ్మణ వధ సర్వ ప్రాణుల వధకంటే భారమైనది.
1.64.138
तस्मात्त्वं किल्बिषादस्माच्छूद्रयोनौ जनिष्यसि ।
तेन शापेन धर्मोऽपि शूद्रयोनावजायत ॥ १.६४.१३८ ॥
కాబట్టి ఈ దోషం వల్ల నీవు శూద్ర యోనిలో జన్మిస్తావు. ఆ శాపం వల్ల ధర్మదేవుడు కూడా శూద్ర యోనిలో జన్మించాడు.
1.64.139
विद्वान्विदुररूपेण धार्मिकः किल्बिषात्ततः ।
संजयो मुनिकल्पस्तु जज्ञे सूतो गवल्गणात् ॥ १.६४.१३९ ॥
విదుర రూపంలో విద్వాంసుడు, ధార్మికుడు ఆ దోషం వల్ల; తరువాత మునితుల్యుడైన సంజయుడు గవల్గణుని వలన సూతునిగా జన్మించాడు.
1.64.140
सूर्याच्च कुन्तिकन्यायां जज्ञे कर्णो महाबलः ।
सहजं कवचं बिभ्रत्कुण्डलोद्योतिताननः ॥ १.६४.१४० ॥
సూర్యుని వలన కుంతి కన్యయందు మహాబలుడైన కర్ణుడు జన్మించాడు; సహజ కవచాన్ని ధరించినవాడు, కుండలాలతో ప్రకాశించిన ముఖం కలవాడు.
1.64.141
अनुग्रहार्थं लोकानां विष्णुर्लोकनमस्कृतः ।
वसुदेवात्तु देवक्यां प्रादुर्भूतो महायशाः ॥ १.६४.१४१ ॥
లోకాలకు అనుగ్రహం కోసం, లోకులచే నమస్కరించబడే విష్ణువు, మహాయశస్వి, వసుదేవుని వలన దేవకియందు ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
1.64.142
अनादिनिधनो देवः स कर्ता जगतः प्रभुः ।
अव्यक्तमक्षरं ब्रह्म प्रधानं त्रिगुणात्मकम् ॥ १.६४.१४२ ॥
ఆదిమధ్యాంతరహితుడైన ఆ దేవుడు, జగత్కర్త, ప్రభువు; అవ్యక్తుడు, అక్షర బ్రహ్మము, ప్రధానము, త్రిగుణాత్మకుడు.
1.64.143
आत्मानमव्ययं चैव प्रकृतिं प्रभवं प्रभुम् ।
पुरुषं विश्वकर्माणं सत्वयोगं ध्रुवाक्षरम् ॥ १.६४.१४३ ॥
ఆయన అవ్యయమైన ఆత్మ, ప్రకృతి, ప్రభవము, ప్రభువు; పురుషుడు, విశ్వకర్మలను నిర్వహించేవాడు, సత్త్వయోగము గలవాడు, ధ్రువుడు, అక్షరుడు.
1.64.144
अनन्तमचलं देवं हंसं नारायणं प्रभुम् ।
धातारमजमव्यक्तं यमाहुः परमव्ययम् ॥ १.६४.१४४ ॥
అనంతుడు, అచలుడు, దేవుడు, హంసుడు, నారాయణుడు, ప్రభువు, ధాత, అజుడు, అవ్యక్తుడు—ఆయనను పరమమైన, అవ్యయుడు అని అంటారు.
1.64.145
कैवल्यं निर्गुणं विश्वमनादिमजमव्ययम् ।
पुरुषः स विभुः कर्ता सर्वभूतपितामहः ॥ १.६४.१४५ ॥
ఆయన కైవల్యుడు, నిర్గుణుడు, విశ్వరూపుడు, అనాదియు, అజుడు, అవ్యయుడు. ఆయన పురుషుడు, విభుడు, కర్త, సర్వభూతపితామహుడు.
1.64.146
धर्मसंस्थापनार्थाय प्रजज्ञेऽन्धकवृष्णिषु ।
अस्त्रज्ञौ तु महावीर्यौ सर्वशास्त्रविशारदौ ॥ १.६४.१४६ ॥
ధర్మ స్థాపన కోసం వారు అంధక, వృష్ణి వంశాలలో జన్మించారు. ఆయుధ విద్యా నిపుణులు, మహాపరాక్రమవంతులు, సర్వశాస్త్ర పండితులైన ఆ ఇద్దరు.
1.64.147
सात्यकिः कृतवर्मा च नारायणमनुव्रतौ ।
सत्यकाद्धृदिकाच्चैव जज्ञातेऽस्त्रविशारदौ ॥ १.६४.१४७ ॥
సాత్యకి, కృతవర్మ అనే ఇద్దరు నారాయణునికి అనుయాయులు; సత్యకుడు, హృదికుని నుండి జన్మించారు. వారు ఆయుధ విద్యా నిపుణులు.
1.64.148
भरद्वाजस्य च स्कन्नं द्रोण्यां शुक्रमवर्धत ।
सहर्षेरुग्रतपसस्तस्माद्द्रोणो व्यजायत ॥ १.६४.१४८ ॥
భరద్వాజుని శుక్రం ఒక ద్రోణిలో పడి పెరిగింది. ఉగ్రతపస్వియైన ఆ ఋషి నుండి ద్రోణుడు జన్మించాడు.
1.64.149
गौतमान्मिथुनं जज्ञे शरस्तम्बाच्छरद्वतः ।
अश्वत्थाम्नश्च जननी कृपश्चैव महाबलः ॥ १.६४.१४९ ॥
గౌతముని నుండి ఒక జంట జన్మించింది; శరస్తంబం నుండి శరద్వంతుడు. అశ్వత్థామ తల్లి, మహాబలుడైన కృపుడు కూడా జన్మించారు.
1.64.150
अश्वत्थामा ततो जज्ञे द्रोणादेव महाबलः ।
तथैव धृष्टद्युम्नोऽपि साक्षादग्निसमद्युतिः ॥ १.६४.१५० ॥
తరువాత ద్రోణుని నుండే మహాబలుడైన అశ్వత్థామ జన్మించాడు. అలాగే అగ్ని సమాన తేజస్సు గల ధృష్టద్యుమ్నుడు కూడా ప్రత్యక్షంగా జన్మించాడు.
1.64.151
वैताने कर्मणि तते पावकात्समजायत ।
वीरो द्रोणविनाशाय धनुरादाय वीर्यवान् ॥ १.६४.१५१ ॥
విస్తారంగా సాగుతున్న వైతాన యజ్ఞకర్మలో అగ్ని నుండి ద్రోణుని వినాశనం కోసం విల్లు ధరించిన పరాక్రమశాలి వీరుడు జన్మించాడు.
1.64.152
तथैव वेद्यां कृष्णापि जज्ञे तेजस्विनी शुभा ।
विभ्राजमाना वपुषा बिभ्रती रूपमुत्तमम् ॥ १.६४.१५२ ॥
అలాగే వేదిక నుండి కృష్ణ కూడా జన్మించింది; తేజోవంతురాలు, శుభురాలు, శరీరంతో ప్రకాశిస్తూ ఉత్తమమైన రూపాన్ని ధరించినది.
1.64.153
प्रह्रादशिष्यो नग्नजित्सुबलश्चाभवत्ततः ।
तस्य प्रजा धर्महन्त्री जज्ञे देवप्रकोपनात् ॥ १.६४.१५३ ॥
అనంతరం ప్రహ్లాదుని శిష్యులు నగ్నజిత్తు, సుబలుడు అయ్యారు; దేవతలను కోపింపజేయడం వల్ల వారి సంతానం ధర్మాన్ని నాశనం చేసేదిగా జన్మించింది.
1.64.154
गान्धारराजपुत्रोऽभूच्छकुनिः सौबलस्तथा ।
दुर्योधनस्य जननी जज्ञातेऽर्थविशारदौ ॥ १.६४.१५४ ॥
గాంధార రాజపుత్రుడు శకుని అయ్యాడు, అతడు సుబలుని కుమారుడు; దుర్యోధనుని తల్లి, శకుని ఇద్దరూ అర్థశాస్త్రంలో నిపుణులుగా జన్మించారు.
1.64.155
कृष्णद्वैपायनाज्जज्ञे धृतराष्ट्रो जनेश्वरः ।
क्षेत्रे विचित्रवीर्यस्य पाण्डुश्चैव महाबलः ॥ १.६४.१५५ ॥
కృష్ణద్వైపాయనుని నుండి జనేశ్వరుడు ధృతరాష్ట్రుడు జన్మించాడు; విచిత్రవీర్యుని క్షేత్రంలో మహాబలుడు పాండుడు కూడా జన్మించాడు.
1.64.156
धर्मार्थकुशलो धीमान्मेधावी धूतकल्मषः ।
विदुरः शूद्रयोनौ तु जज्ञे द्वैपायनादपि ॥ १.६४.१५६ ॥
ధర్మార్థ కుశలుడు, ధీమంతుడు, మేధావి, నిర్మల దోషుడైన విదురుడు శూద్ర యోనిలో, అయితే ద్వైపాయనుని నుండి కూడా జన్మించాడు.
1.64.157
पाण्डोस्तु जज्ञिरे पञ्च पुत्रा देवसमाः पृथक् ।
द्वयोः स्त्रियोर्गुणज्येष्ठस्तेषामासीद्युधिष्ठिरः ॥ १.६४.१५७ ॥
పాండునికి దేవతలతో సమానులైన ఐదుగురు కుమారులు జన్మించారు. ఇద్దరు భార్యల సంతానంలో గుణంలో అగ్రజుడు యుధిష్ఠిరుడు.
1.64.158
धर्माद्युधिष्ठिरो जज्ञे मारुताच्च वृकोदरः ।
इन्द्राद्धनंजयः श्रीमान्सर्वशस्त्रभृतां वरः ॥ १.६४.१५८ ॥
ధర్మునివలన యుధిష్ఠిరుడు, వాయువువలన వృకోదరుడు (భీముడు), ఇంద్రునివలన సర్వ శస్త్రధారులలో శ్రేష్ఠుడైన ధనంజయుడు (అర్జునుడు) జన్మించారు.
1.64.159
जज्ञाते रूपसंपन्नावश्विभ्यां च यमावपि ।
नकुलः सहदेवश्च गुरुशुश्रूषणे रतौ ॥ १.६४.१५९ ॥
అశ్వినీదేవతల వలన అందమైన కవలలు నకులుడు, సహదేవుడు జన్మించారు; వారిద్దరూ గురుజనుల సేవలో నిమగ్నులై ఉన్నారు.
1.64.160
तथा पुत्रशतं जज्ञे धृतराष्ट्रस्य धीमतः ।
दुर्योधनप्रभृतयो युयुत्सुः करणस्तथा ॥ १.६४.१६० ॥
అలాగే బుద్ధిమంతుడైన ధృతరాష్ట్రునికి దుర్యోధనుడు మొదలైన నూరుగురు కుమారులు జన్మించారు; యుయుత్సుడు, కరణుడు కూడా.
1.64.161
ततो दुःशासनश्चैव दुःसहश्चापि भारत ।
दुर्मर्षणो विकर्णश्च चित्रसेनो विविंशतिः ॥ १.६४.१६१ ॥
తరువాత దుశ్శాసనుడు, దుస్సహుడు, ఓ భారతా, దుర్మర్షణుడు, వికర్ణుడు, చిత్రసేనుడు, వివింశతి కూడా.
1.64.162
जयः सत्यव्रतश्चैव पुरुमित्रश्च भारत ।
वैश्यापुत्रो युयुत्सुश्च एकादश महारथाः ॥ १.६४.१६२ ॥
జయుడు, సత్యవ్రతుడు, పురుమిత్రుడు, ఓ భారతా, వైశ్యపుత్రుడైన యుయుత్సుడు — వీరు పదకొండుమంది మహారథులు.
1.64.163
अभिमन्युः सुभद्रायामर्जुनादभ्यजायत ।
स्वस्रीयो वासुदेवस्य पौत्रः पाण्डोर्महात्मनः ॥ १.६४.१६३ ॥
అభిమన్యుడు సుభద్రలో అర్జునుని వలన జన్మించాడు. అతడు వాసుదేవుని మేనల్లుడు, మహాత్ముడైన పాండు మనవడు.
1.64.164
पाण्डवेभ्यो हि पाञ्चाल्यां द्रौपद्यां पञ्च जज्ञिरे ।
कुमारा रूपसंपन्नाः सर्वशास्त्रविशारदाः ॥ १.६४.१६४ ॥
పాండవులకు పాంచాలి ద్రౌపదిలో ఐదుగురు కుమారులు జన్మించారు. వారు రూపసంపన్నులు, సర్వశాస్త్రాలలో నిపుణులు.
1.64.165
प्रतिविन्ध्यो युधिष्ठिरात्सुतसोमो वृकोदरात् ।
अर्जुनाच्छ्रुतकीर्तिस्तु शतानीकस्तु नाकुलिः ॥ १.६४.१६५ ॥
యుధిష్ఠిరుని వలన ప్రతివింధ్యుడు, వృకోదరుని వలన సుతసోముడు, అర్జునుని వలన శ్రుతకీర్తి, నకులుని వలన శతానీకుడు జన్మించారు.
1.64.166
तथैव सहदेवाच्च श्रुतसेनः प्रतापवान् ।
हिडिम्बायां च भीमेन वने जज्ञे घटोत्कचः ॥ १.६४.१६६ ॥
అలాగే సహదేవుని వలన ప్రతాపవంతుడైన శ్రుతసేనుడు జన్మించాడు. అడవిలో భీముని వలన హిడింబలో ఘటోత్కచుడు జన్మించాడు.
1.64.167
शिखण्डी द्रुपदाज्जज्ञे कन्या पुत्रत्वभागता ।
यां यक्षः पुरुषं चक्रे स्थूमः प्रियचिकीर्षया ॥ १.६४.१६७ ॥
ద్రుపదునికి శిఖండి జన్మించాడు. ఆమె కన్య, కాని పుత్రత్వాన్ని పొందినది. ప్రియము చేయాలనే కోరికతో యక్షుడు స్థూముడు ఆమెను పురుషునిగా చేశాడు.
1.64.168
कुरूणां विग्रहे तस्मिन्समागच्छन्बहून्यथ ।
राज्ञां शतसहस्राणि योत्स्यमानानि संयुगे ॥ १.६४.१६८ ॥
ఆ కౌరవుల కలహంలో అనేక రాజులు, లక్షలాది రాజులు యుద్ధంలో పోరాడటానికి సమావేశమయ్యారు.
1.64.169
तेषामपरिमेयानां नामधेयानि सर्वशः ।
न शक्यानि समाख्यातुं वर्षाणामयुतैरपि।
एते तु कीर्तिता मुख्या यैराख्यानमिदं ततम् ॥ १.६४.१६९ ॥
అపరిమితమైన వారి పేర్లన్నింటినీ వేల సంవత్సరాలలో కూడా చెప్పడం సాధ్యం కాదు. అయితే ఈ ప్రధానులు చెప్పబడ్డారు; వారి ద్వారా ఈ ఆఖ్యానం విస్తరించబడింది.