മഹാഭാരതം · അധ്യായം 1.64
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.64.1
राजोपरिचरो नाम धर्मनित्यो महीपतिः ।
बभूव मृगयाशीलः शश्वत्स्वाध्यायवाञ्छुचिः ॥ १.६४.१ ॥
ഉപരിചരൻ എന്ന പേരുള്ള രാജാവ്, ധർമ്മത്തിൽ എന്നും ഉറച്ചവനും ഭൂമിയുടെ അധിപനുമായിരുന്നു. അവൻ വേട്ടയിൽ തൽപരനായിരുന്നു; എപ്പോഴും വേദപഠനത്തിൽ മുഴുകി പരിശുദ്ധനായിരുന്നു.
1.64.2
स चेदिविषयं रम्यं वसुः पौरवनन्दनः ।
इन्द्रोपदेशाज्जग्राह रमणीयं महीपतिः ॥ १.६४.२ ॥
പൗരവവംശത്തിന്റെ ആനന്ദമായ വസു, ഇന്ദ്രന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം ആ മനോഹരമായ ചേദിദേശം സ്വീകരിച്ചു; ഭൂമിയുടെ അധിപനായ അവൻ ആ രമണീയ പ്രദേശം കൈവശപ്പെടുത്തി.
1.64.3
तमाश्रमे न्यस्तशस्त्रं निवसन्तं तपोनिधिम् ।
देवाः शक्रपुरोगा वै राजानमुपतस्थिरे ॥ १.६४.३ ॥
ആശ്രമത്തിൽ ആയുധങ്ങൾ വെച്ച്, തപസ്സിന്റെ നിധിയായി വസിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ആ രാജാവിന്റെ അടുത്തേക്ക്, ശക്രനെ മുൻനിർത്തി ദേവന്മാർ വന്നു.
1.64.4
इन्द्रत्वमर्हो राजायं तपसेत्यनुचिन्त्य वै ।
तं सान्त्वेन नृपं साक्षात्तपसः संन्यवर्तयन् ॥ १.६४.४ ॥
'ഈ രാജാവ് തപസ്സിനാൽ ഇന്ദ്രപദവിക്ക് അർഹനാണ്' എന്നു ചിന്തിച്ച്, അവർ ആശ്വാസവാക്കുകളാൽ ആ രാജാവിനെ നേരിട്ട് തപസ്സിൽ നിന്ന് പിന്തിരിപ്പിച്ചു.
1.64.5
न संकीर्येत धर्मोऽयं पृथिव्यां पृथिवीपते ।
त्वया हि धर्मो विधृतः कृत्स्नं धारयते जगत् ॥ १.६४.५ ॥
ഭൂമിപതേ, ഭൂമിയിൽ ഈ ധർമ്മം ഇളകിപ്പോകരുത്; നിന്നാൽ ധർമ്മം ധരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, അത് സമസ്ത ജഗത്തിനെയും താങ്ങുന്നു.
1.64.6
देवानहं पालयिता पालय त्वं हि मानुषान् ।
लोके धर्मं पालय त्वं नित्ययुक्तः समाहितः।
धर्मयुक्तस्ततो लोकान्पुण्यान्प्राप्स्यसि शाश्वतान् ॥ १.६४.६ ॥
ഞാൻ ദേവന്മാരെ പാലിക്കുന്നവനാണ്; നീ മനുഷ്യരെ പാലിക്കുക. ലോകത്തിൽ ധർമ്മം കാക്കുക, എപ്പോഴും യുക്തനായും ഏകാഗ്രനായും. ധർമ്മയുക്തനായാൽ പുണ്യമായ ശാശ്വത ലോകങ്ങൾ നീ പ്രാപിക്കും.
1.64.7
दिविष्ठस्य भुविष्ठस्त्वं सखाभूतो मम प्रियः ।
ऊधः पृथिव्या यो देशस्तमावस नराधिप ॥ १.६४.७ ॥
സ്വർഗ്ഗത്തിൽ വസിക്കുന്ന എനിക്ക് ഭൂമിയിൽ പ്രിയസുഹൃത്തായിരിക്കുക. ഭൂമിയുടെ ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ ആ പ്രദേശത്ത് വസിക്കുക, നരാധിപാ.
1.64.8
पशव्यश्चैव पुण्यश्च प्रभूतधनधान्यवान् ।
स्वारक्ष्यश्चैव सौम्यश्च भोग्यैर्भूमिगुणैर्युतः ॥ १.६४.८ ॥
പശുസമ്പത്ത് നിറഞ്ഞതും പുണ്യമുള്ളതും ധനധാന്യസമൃദ്ധവുമായ ഈ ദേശം സുഖമായി സംരക്ഷിക്കാവുന്നതും സൗമ്യവും ഭൂമിയുടെ ഭോഗ്യഗുണങ്ങളാൽ സമ്പന്നവുമാണ്.
1.64.9
अर्थवानेष देशो हि धनरत्नादिभिर्युतः ।
वसुपूर्णा च वसुधा वस चेदिषु चेदिप ॥ १.६४.९ ॥
ഈ ദേശം തീർച്ചയായും ഉപയോഗപ്രദമാണ്; ധനരത്നാദികളാൽ സമ്പന്നമാണ്. ഭൂമി സമ്പത്തുകളാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ചേദിദേശത്തുതന്നെ വസിക്കുക.
1.64.10
धर्मशीला जनपदाः सुसंतोषाश्च साधवः ।
न च मिथ्या प्रलापोऽत्र स्वैरेष्वपि कुतोऽन्यथा ॥ १.६४.१० ॥
ഇവിടത്തെ ജനപദങ്ങൾ ധർമ്മശീലമുള്ളവയാണ്; സജ്ജനങ്ങൾ വളരെ സംതൃപ്തരാണ്. ഇവിടെ സ്വന്തക്കാർക്കിടയിൽപ്പോലും വ്യാജസംസാരമില്ല; അല്ലെങ്കിൽ എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും?
1.64.11
न च पित्रा विभज्यन्ते पुत्रा गुरुहिते रताः ।
युञ्जते धुरि नो गाश्च कृशान्संधुक्षयन्ति च ॥ १.६४.११ ॥
അച്ഛനാൽ പുത്രന്മാർ വിഭജിക്കപ്പെടുന്നില്ല; അവർ മുതിർന്നവരുടെ ഹിതത്തിൽ രമിക്കുന്നവരാണ്. അവർ ഞങ്ങളുടെ പശുക്കളെ നുകത്തിൽ കെട്ടുന്നു; മെലിഞ്ഞ പശുക്കളെ പോറ്റി പുഷ്ടിപ്പെടുത്തുന്നു.
1.64.12
सर्वे वर्णाः स्वधर्मस्थाः सदा चेदिषु मानद ।
न तेऽस्त्यविदितं किंचित्त्रिषु लोकेषु यद्भवेत् ॥ १.६४.१२ ॥
ചേദിദേശത്ത് എല്ലാ വർണ്ണക്കാരും എപ്പോഴും സ്വധർമ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. ഹേ മാനദാ, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ഉണ്ടാകാവുന്ന ഒന്നും നിനക്ക് അജ്ഞാതമല്ല.
1.64.13
दैवोपभोग्यं दिव्यं त्वामाकाशे स्फाटिकं महत् ।
आकाशगं त्वां मद्दत्तं विमानमुपपत्स्यते ॥ १.६४.१३ ॥
ദേവന്മാർക്ക് അനുഭവിക്കാൻ യോഗ്യമായ, ദിവ്യമായ, ആകാശത്തിലുള്ള മഹത്തായ സ്ഫടിക വിമാനം — ഞാൻ നിനക്ക് നൽകുന്ന ആകാശസഞ്ചാരിയായ ആ വിമാനം നിനക്കുള്ളതാകും.
1.64.14
त्वमेकः सर्वमर्त्येषु विमानवरमास्थितः ।
चरिष्यस्युपरिस्थो हि देवो विग्रहवानिव ॥ १.६४.१४ ॥
മർത്യരിലെല്ലാം നീ മാത്രം ശ്രേഷ്ഠമായ വിമാനത്തിൽ കയറി, മീതെ നിന്ന് ശരീരധാരിയായ ദേവനെപ്പോലെ സഞ്ചരിക്കും.
1.64.15
ददामि ते वैजयन्तीं मालामम्लानपङ्कजाम् ।
धारयिष्यति सङ्ग्रामे या त्वां शस्त्रैरविक्षतम् ॥ १.६४.१५ ॥
വാടാത്ത താമരകളാൽ നിർമ്മിച്ച വൈജയന്തീ മാല ഞാൻ നിനക്ക് തരുന്നു; അത് യുദ്ധത്തിൽ ആയുധങ്ങളാൽ മുറിവേൽക്കാതെ നിന്നെ അണിയിക്കും.
1.64.16
लक्षणं चैतदेवेह भविता ते नराधिप ।
इन्द्रमालेति विख्यातं धन्यमप्रतिमं महत् ॥ १.६४.१६ ॥
ഹേ നരാധിപാ, ഇതുതന്നെയാവും നിന്റെ ലക്ഷണം; 'ഇന്ദ്രമാല' എന്ന് പ്രസിദ്ധമായ, ധന്യവും അതുല്യവും മഹത്തുമായ ഈ മാല ആകും.
1.64.17
यष्टिं च वैणवीं तस्मै ददौ वृत्रनिषूदनः ।
इष्टप्रदानमुद्दिश्य शिष्टानां प्रतिपालिनीम् ॥ १.६४.१७ ॥
വൃത്രനെ വധിച്ച ഇന്ദ്രൻ അവന് ഒരു മുളവടി നൽകി; അത് ഇഷ്ടം നൽകുന്നതിനും ശിഷ്ടരെ പാലിക്കുന്നതിനുമായിരുന്നു.
1.64.18
एवं संसान्त्व्य नृपतिं तपसः संन्यवर्तयत् ।
प्रययौ दैवतैः सार्धं कृत्वा कार्यं दिवौकसाम् ॥ १.६४.१८ ॥
ഇങ്ങനെ രാജാവിനെ ആശ്വസിപ്പിച്ച്, തപസ്സിൽ നിന്ന് അവനെ പിന്തിരിപ്പിച്ച്, ദേവകളുടെ കാര്യം നിറവേറ്റി, ദേവന്മാരോടൊപ്പം പോയി.
1.64.19
ततस्तु राजा चेदीनामिन्द्राभरणभूषितः ।
इन्द्रदत्तं विमानं तदास्थाय प्रययौ पुरीम् ॥ १.६४.१९ ॥
പിന്നീട് ചേദിരാജാവ്, ഇന്ദ്രൻ നൽകിയ ആഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, ഇന്ദ്രൻ നൽകിയ ആ വിമാനത്തിൽ കയറി നഗരത്തിലേക്ക് പോയി.
1.64.20
तस्याः शक्रस्य पूजार्थं भूमौ भूमिपतिस्तदा ।
प्रवेशं कारयामास सर्वोत्सववरं तदा ॥ १.६४.२० ॥
അപ്പോൾ ഭൂമിപതി ഇന്ദ്രന്റെ പൂജയ്ക്കായി ഭൂമിയിൽ എല്ലാ ഉത്സവങ്ങളിലും ശ്രേഷ്ഠമായ പ്രവേശോത്സവം നടത്തിച്ചു.
1.64.21
मार्गशीर्षे महाराज पूर्वपक्षे महामखम् ।
ततःप्रभृति चाद्यापि यष्टेः क्षितिपसत्तमैः ॥ १.६४.२१ ॥
മഹാരാജാവേ, മാർഗശീർഷ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ അത് മഹായാഗമായി നടന്നു; അന്നുമുതൽ ഇന്നുവരെയും ശ്രേഷ്ഠരായ രാജാക്കന്മാർ അത് നടത്തുന്നു.
1.64.22
प्रवेशः क्रियते राजन्यथा तेन प्रवर्तितः ।
अपरेद्युस्ततस्तस्याः क्रियतेऽत्युच्छ्रयो नृपैः ॥ १.६४.२२ ॥
രാജാവേ, അവൻ ആരംഭിച്ചതുപോലെ പ്രവേശോത്സവം നടത്തപ്പെടുന്നു; പിന്നെ അടുത്ത ദിവസം രാജാക്കന്മാർ അതിന്റെ ഉയർന്ന കൊടിയേറ്റം നടത്തുന്നു.
1.64.23
अलङ्कृताया पिटकैर्गन्धमाल्यैश्च भूषणैः ।
माल्यदामपरिक्षिप्तां द्वात्रिंशत्किष्कुसंमिताम् ॥ १.६४.२३ ॥
കൊട്ടകളാലും ഗന്ധമാല്യങ്ങളാലും ആഭരണങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതിനെ, മാലച്ചരടുകളാൽ ചുറ്റി, മുപ്പത്തിരണ്ട് കിഷ്കുകൾ അളവുള്ളതായി (ഉണ്ടാക്കുന്നു).
1.64.24
उद्धृत्य पिटके चापि द्वादशारत्निकोच्छ्रये ।
महारजनवासांसि परिक्षिप्य ध्वजोत्तमम् ॥ १.६४.२४ ॥
പന്ത്രണ്ട് അരത്നി ഉയരമുള്ള കൊട്ടയിൽ അതിനെ ഉയർത്തി, മഹത്തായ വർണ്ണവസ്ത്രങ്ങളാൽ ചുറ്റി, ശ്രേഷ്ഠമായ കൊടി (ഉയർത്തുന്നു).
1.64.25
वासोभिरन्नपानैश्च पूजितैर्ब्राह्मणर्षभैः ।
पुण्याहं वाचयित्वाथ ध्वज उच्छ्रियते तदा ॥ १.६४.२५ ॥
വസ്ത്രങ്ങളും അന്നപാനങ്ങളും നൽകി ആദരിച്ച ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണരെക്കൊണ്ട് പുണ്യാഹവാചനം ചെയ്യിച്ച ശേഷം, അപ്പോൾ ധ്വജം ഉയർത്തുന്നു.
1.64.26
शङ्खभेरीमृदङ्गैश्च संनादः क्रियते तदा ।
भगवान्पूज्यते चात्र यष्टिरूपेण वासवः ॥ १.६४.२६ ॥
അപ്പോൾ ശംഖം, ഭേരി, മൃദംഗം എന്നിവയുടെ ഘോഷം ഉണ്ടാക്കുന്നു; ഇവിടെ യഷ്ടിരൂപത്തിൽ ഭഗവാൻ വാസവനെ പൂജിക്കുന്നു.
1.64.27
स्वयमेव गृहीतेन वसोः प्रीत्या महात्मनः ।
माणिभद्रादयो यक्षाः पूज्यन्ते दैवतैः सह ॥ १.६४.२७ ॥
മഹാത്മാവായ വസുവിന്റെ സ്നേഹത്താൽ സ്വയം ഏറ്റെടുക്കപ്പെട്ടതിനാൽ, മണിഭദ്രൻ മുതലായ യക്ഷന്മാർ ദേവതകളോടൊപ്പം പൂജിക്കപ്പെടുന്നു.
1.64.28
नानाविधानि दानानि दत्त्वार्थिभ्यः सुहृज्जनैः ।
अलङ्कृत्वा माल्यदामैर्वस्त्रैर्नानाविधैस्तथा ॥ १.६४.२८ ॥
യാചകർക്ക് പലവിധ ദാനങ്ങൾ നൽകി, ബന്ധുമിത്രങ്ങൾ മാലകളാലും പലവിധ വസ്ത്രങ്ങളാലും അലങ്കരിച്ചു.
1.64.29
दृतिभिः सजलैः सर्वैः क्रीडित्वा नृपशासनात् ।
सभाजयित्वा राजानं कृत्वा नर्माश्रयाः कथाः ॥ १.६४.२९ ॥
രാജാവിന്റെ കല്പനപ്രകാരം എല്ലാവരും വെള്ളം നിറച്ച തോൽസഞ്ചികൾകൊണ്ട് കളിച്ചു; രാജാവിനെ ആദരിച്ച്, തമാശക്കഥകൾ പറഞ്ഞു.
1.64.30
रमन्ते नागराः सर्वे तथा जानपदैः सह ।
सूताश्च मागधाश्चैव रमन्ते नटनर्तकाः ॥ १.६४.३० ॥
നഗരവാസികളെല്ലാം ഗ്രാമവാസികളോടൊപ്പം ആനന്ദിക്കുന്നു; സൂതന്മാരും മാഗധന്മാരും നടന്മാരും നർത്തകരും രമിക്കുന്നു.
1.64.31
प्रीत्या तु नृपशार्दूल सर्वे चक्रुर्महोत्सवम् ।
सान्तःपुरः सहामात्यः सर्वाभरणभूषितः ॥ १.६४.३१ ॥
രാജശാർദൂലാ, സന്തോഷത്തോടെ എല്ലാവരും മഹോത്സവം ആഘോഷിച്ചു; അന്തഃപുരത്തോടും അമാത്യന്മാരോടും കൂടി, സകല ആഭരണങ്ങളാലും അലങ്കരിച്ച്.
1.64.32
महारजनवासांसि वसित्वा चेदिराट् तदा ।
जातिहिङ्गुलकेनाक्तः सदारो मुमुदे तदा ॥ १.६४.३२ ॥
അപ്പോൾ ചേദിരാജാവ് വലിയ ചുവന്ന വസ്ത്രം ധരിച്ച്, ജാതിഹിങ്ഗുലകം പൂശി, ഭാര്യമാരോടൊപ്പം സന്തോഷിച്ചു.
1.64.33
एवं जानपदाः सर्वे चक्रुरिन्द्रमहं वसुः ।
यथा चेदिपतिः प्रीतश्चकारेन्द्रमहं वसुः ॥ १.६४.३३ ॥
അങ്ങനെ ജനപദക്കാരെല്ലാം ഇന്ദ്രമഹോത്സവം ആചരിച്ചു; വസു, പ്രീതനായ ചേദിപതി ഇന്ദ്രമഹോത്സവം ചെയ്തതുപോലെ.
1.64.34
एतां पूजां महेन्द्रस्तु दृष्ट्वा वसुकृतां शुभाम् ।
हरिभिर्वाजिभिर्युक्तमन्तरिक्षगतं रथम् ॥ १.६४.३४ ॥
വസു ചെയ്ത ഈ ശുഭമായ പൂജ മഹേന്ദ്രൻ കണ്ട്, ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന, ഹരി കുതിരകൾ പൂട്ടിയ രഥത്തിൽ.
1.64.35
आस्थाय सह शच्या च वृतो ह्यप्सरसां गणैः ।
वसुना राजमुख्येन समागम्याब्रवीद्वचः ॥ १.६४.३५ ॥
ശചിയോടൊപ്പം രഥമേറി, അപ്സരസ്സുകളുടെ സംഘങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, രാജശ്രേഷ്ഠനായ വസുവിന്റെ അടുത്തെത്തി വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
1.64.36
ये पूजयिष्यन्ति च मुदा यथा चेदिपतिर्नृपः ।
कारयिष्यन्ति च मुदा यथा चेदिपतिर्नृपः ॥ १.६४.३६ ॥
ചേദിപതി നൃപൻ ചെയ്തതുപോലെ സന്തോഷത്തോടെ പൂജിക്കുന്നവർ, ചേദിപതി നൃപൻ ചെയ്യിച്ചതുപോലെ സന്തോഷത്തോടെ ചെയ്യിക്കുന്നവർ.
1.64.37
तेषां श्रीर्विजयश्चैव सराष्ट्राणां भविष्यति ।
तथा स्फीतो जनपदो मुदितश्च भविष्यति ॥ १.६४.३७ ॥
അവർക്ക് രാജ്യങ്ങളോടുകൂടി ശ്രീയും വിജയവും ഉണ്ടാകും. അതുപോലെ ജനപദം സമൃദ്ധവും സന്തുഷ്ടവുമായിരിക്കും.
1.64.38
निरीतिकानि सस्यानि भवन्ति बहुधा नृप ।
राक्षसाश्च पिशाचाश्च न लुम्पन्ते कथंचन ॥ १.६४.३८ ॥
രാജാവേ, വിളകൾ പലവിധത്തിലും ഉപദ്രവമില്ലാതെ വളരും. രാക്ഷസരും പിശാചുക്കളും ഒരു വിധത്തിലും അവയെ ഉപദ്രവിക്കില്ല.
1.64.39
एवं महात्मना तेन महेन्द्रेण नराधिप ।
वसुः प्रीत्या मघवता महाराजोऽभिसत्कृतः।
एवं कृत्वा महेन्द्रस्तु जगाम स्वं निवेशनम् ॥ १.६४.३९ ॥
നരാധിപാ, ആ മഹാത്മാവായ മഹേന്ദ്രനാൽ മഘവാൻ സ്നേഹത്തോടെ മഹാരാജാവായ വസുവിനെ ആദരിച്ചു. ഇപ്രകാരം ചെയ്ത് മഹേന്ദ്രൻ തന്റെ വാസസ്ഥലത്തേക്ക് പോയി.
1.64.40
उत्सवं कारयिष्यन्ति सदा शक्रस्य ये नराः ।
भूमिरत्नादिभिर्दानैस्तथा पूज्या भवन्ति ते।
वरदानमहायज्ञैस्तथा शक्रोत्सवेन च ॥ १.६४.४० ॥
ശക്രോത്സവം എപ്പോഴും നടത്തുന്ന മനുഷ്യർ ഭൂമി, രത്നം തുടങ്ങിയ ദാനങ്ങളാലും വരദാന മഹായജ്ഞങ്ങളാലും ശക്രോത്സവത്താലും പൂജ്യരായിത്തീരും.
1.64.41
संपूजितो मघवता वसुश्चेदीश्वरो नृपः ।
पालयामास धर्मेण चेदिस्थः पृथिवीमिमाम् ॥ १.६४.४१ ॥
മഘവാനാൽ നന്നായി ആദരിക്കപ്പെട്ട ചേദിയുടെ ഈശ്വരനായ വസുരാജാവ് ചേദിയിൽ വസിച്ച് ഈ ഭൂമിയെ ധർമ്മത്തോടെ പാലിച്ചു.
1.64.42
इन्द्रपीत्या चेदिपतिश्चकारेन्द्रमहं वसुः ।
पुत्राश्चास्य महावीर्याः पञ्चासन्नमितौजसः ॥ १.६४.४२ ॥
ഇന്ദ്രപ്രീതിയാൽ ചേദിപതിയായ വസു ഇന്ദ്രോത്സവം നടത്തി. അളവറ്റ തേജസ്സുള്ള, മഹാവീര്യമുള്ള അഞ്ചു പുത്രന്മാർ അവനുണ്ടായി.
1.64.43
नानाराज्येषु च सुतान्स सम्राडभ्यषेचयत् ।
महारथो मागधानां विश्रुतो यो बृहद्रथः ॥ १.६४.४३ ॥
നാനാ രാജ്യങ്ങളിൽ ആ സമ്രാട്ട് തന്റെ പുത്രന്മാരെ അഭിഷേകം ചെയ്തു. മാഗധരുടെ മഹാരഥനായ, പ്രസിദ്ധനായ ബൃഹദ്രഥൻ.
1.64.44
प्रत्यग्रहः कुशाम्बश्च यमाहुर्मणिवाहनम् ।
मत्सिल्लश्च यदुश्चैव राजन्यश्चापराजितः ॥ १.६४.४४ ॥
പ്രത്യഗ്രഹൻ, കുശാംബൻ, മണിവാഹനൻ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നവൻ, മത്സില്ലൻ, യദു, അപരാജിതനായ രാജന്യൻ.
1.64.45
एते तस्य सुता राजन्राजर्षेर्भूरितेजसः ।
न्यवेशयन्नामभिः स्वैस्ते देशांश्च पुराणि च ॥ १.६४.४५ ॥
രാജാവേ, ഇവർ ആ മഹാതേജസ്വിയായ രാജർഷിയുടെ പുത്രന്മാരാണ്. അവർ സ്വന്തം നാമങ്ങളാൽ ദേശങ്ങളും നഗരങ്ങളും സ്ഥാപിച്ചു.
1.64.46
वासवाः पञ्च राजानः पृथग्वंशाश्च शास्वताः ।
वसन्तमिन्द्रप्रासादे आकाशे स्फाटिके च तम् ॥ १.६४.४६ ॥
വസുവിന്റെ വംശത്തിലെ അഞ്ച് രാജാക്കന്മാർ, വ്യത്യസ്ത വംശങ്ങളുള്ളവരും ശാശ്വതരും. ഇന്ദ്രപ്രാസാദത്തിൽ, ആകാശത്ത്, സ്ഫടിക നിർമ്മിതമായ മന്ദിരത്തിൽ അവനോടൊപ്പം വസിച്ചു.
1.64.47
उपतस्थुर्महात्मानं गन्धर्वाप्सरसो नृपम् ।
राजोपरिचरेत्येवं नाम तस्याथ विश्रुतम् ॥ १.६४.४७ ॥
ഗന്ധർവന്മാരും അപ്സരസ്സുകളും ആ മഹാത്മാവായ രാജാവിനെ ശുശ്രൂഷിച്ചു. ഇങ്ങനെ അവന്റെ നാമം 'രാജാ ഉപരിചരൻ' എന്ന് പ്രസിദ്ധമായി.
1.64.48
पुरोपवाहिनीं तस्य नदीं शुक्तमतीं गिरिः ।
अरौत्सीच्चेतनायुक्तः कामात्कोलाहलः किल ॥ १.६४.४८ ॥
അവന്റെ നഗരത്തിന് മുന്നിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ശുക്തിമതി നദിയെ, ചേതനയുള്ള പർവ്വതമായ കോലാഹലൻ കാമവശാൽ തടഞ്ഞു.
1.64.49
गिरिं कोलाहलं तं तु पदा वसुरताडयत् ।
निश्चक्राम ततस्तेन प्रहारविवरेण सा ॥ १.६४.४९ ॥
വസു ആ കോലാഹല പർവതത്തെ കാലുകൊണ്ട് ചവിട്ടി; അപ്പോൾ ആ പ്രഹാരത്തിൽ ഉണ്ടായ ദ്വാരത്തിലൂടെ അവൾ പുറത്തുവന്നു.
1.64.50
तस्यां नद्यां स जनयन्मिथुनं पर्वतः स्वयम् ।
तस्माद्विमोक्षणात्प्रीता नदी राज्ञे न्यवेदयत् ॥ १.६४.५० ॥
ആ നദിയിൽ പർവതം തന്നെ ഒരു ഇരട്ടയെ ജനിപ്പിച്ചു; ആ മോചനത്തിൽ സന്തുഷ്ടയായ നദി രാജാവിനെ അറിയിച്ചു.
1.64.51
महिषी भविता कन्या पुमान्सेनापतिर्भवेत् ।
शुक्तिमत्या वचःश्रुत्वा दृष्ट्वा तौ राजसत्तमः ॥ १.६४.५१ ॥
"കന്യക മഹിഷി (പട്ടമഹിഷി) ആകും; പുരുഷൻ സേനാപതിയാകും." ശുക്തിമതിയുടെ വാക്ക് കേട്ടും ആ ഇരുവരെ കണ്ടും ആ രാജശ്രേഷ്ഠൻ (സന്തോഷിച്ചു).
1.64.52
यः पुमानभवत्तत्र तं स राजर्षिसत्तमः ।
वसुर्वसुप्रदश्चक्रे सेनापतिमरिन्दमः ॥ १.६४.५२ ॥
അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന പുരുഷനെ (ശിശുവിനെ), ആ രാജർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനും സമ്പത്ത് നൽകുന്നവനും ശത്രുനിഗ്രഹിയുമായ വസു സേനാപതിയാക്കി.
1.64.53
चकार पत्नीं कन्यां तु तथा तां गिरिकां नृपः ।
वसोः पत्नी तु गिरिका कामकालं न्यवेदयत् ॥ १.६४.५३ ॥
രാജാവ് ആ കന്യകയായ ഗിരികയെ ഭാര്യയാക്കി. വസുവിന്റെ ഭാര്യ ഗിരിക തന്റെ കാമകാലം (ഋതുകാലം) അറിയിച്ചു.
1.64.54
ऋतुकालमनुप्राप्ता स्नाता पुंसवने शुचिः ।
तदहः पितरश्चैनपूचुर्जहि मृगानिति ॥ १.६४.५४ ॥
ഋതുകാലം വന്നെത്തി, കുളിച്ച്, പുംസവനത്തിന് ശുചിയായിരുന്ന അവളോട് ആ ദിവസം പിതൃക്കൾ, "മൃഗങ്ങളെ കൊല്ലുക" എന്ന് പറഞ്ഞു.
1.64.55
तं राजसत्तमं प्रीतास्तदा मतिमतां वरः ।
स पितॄणां नियोगेन तामतिक्रम्य पार्थिवः ॥ १.६४.५५ ॥
പിതൃക്കളുടെ കല്പനപ്രകാരം ആ രാജാവ് അവളെ കടന്നുപോയി; അപ്പോൾ ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ആ രാജശ്രേഷ്ഠനെ…
1.64.56
चकार मृगयां कामी गिरिकामेव संस्मरन् ।
अतीव रूपसंपन्नां साक्षाच्छ्रियमिवापराम् ॥ १.६४.५६ ॥
കാമാർത്തനായി ആ ഗിരികയെത്തന്നെ ഓർത്തുകൊണ്ട് അവൻ വേട്ടയാടി; അവൾ അത്യന്തം രൂപവതിയായിരുന്നു, സാക്ഷാൽ മറ്റൊരു ശ്രീയെപ്പോലെ.
1.64.57
अशोकैश्चम्पकैश्चूतैरनेकैरतिमुक्तकैः ।
पुन्नागैः कर्णिकारैश्च बकुलैर्दिव्यपाटलैः ॥ १.६४.५७ ॥
അശോകം, ചമ്പകം, മാമ്പഴം, പലതരം അതിമുക്തകം, പുന്നാഗം, കർണികാരം, ബകുലം, ദിവ്യപാടലം എന്നിവയാൽ…
1.64.58
पनसैर्नारिकेलैश्च चन्दनैश्चार्जुनैस्तथा ।
एतै रम्यैर्महावृक्षैः पुण्यैः स्वादुफलैर्युतम् ॥ १.६४.५८ ॥
പ്ലാവ്, തെങ്ങ്, ചന്ദനം, അർജുനം എന്നിവയാലും ഈ രമ്യമായ മഹാവൃക്ഷങ്ങളാലും പുണ്യമായ മധുരഫലങ്ങളാലും നിറഞ്ഞ…
1.64.59
कोकिलाकुलसन्नादं मत्तभ्रमरनादितम् ।
वसन्तकाले तत्पश्यन्वनं चैत्ररथोपमम् ॥ १.६४.५९ ॥
വസന്തകാലത്ത് കോകിലങ്ങളുടെ നാദം നിറഞ്ഞതും മദിച്ച വണ്ടുകളുടെ മുഴക്കമുള്ളതുമായ, ചൈത്രരഥവനത്തിനു തുല്യമായ ആ വനം കണ്ട്…
1.64.60
मन्मथाभिपरीतात्मा नापश्यद्गिरिकां तदा ।
अपश्यन्कामसंतप्तश्चरमाणो यदृच्छया ॥ १.६४.६० ॥
മന്മഥനാൽ വലയപ്പെട്ട മനസ്സോടെ അവൻ അപ്പോൾ ആ ഗിരികയെ കണ്ടില്ല; കാമതാപത്താൽ പീഡിതനായി, ആകസ്മികമായി അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞുകൊണ്ട് അവൻ കണ്ടില്ല.
1.64.61
पुष्पसंछन्नशाखाग्रं पल्लवैरुपशोभितम् ।
अशोकस्तबकैश्छन्नं रमणीयमपश्यत ॥ १.६४.६१ ॥
പൂക്കളാൽ മൂടിയ ശാഖാഗ്രങ്ങളും തളിരുകളാൽ അലംകൃതവും അശോകപ്പൂങ്കുലകളാൽ ആവൃതവുമായ മനോഹരമായ ഒരിടം അവൻ കണ്ടു.
1.64.62
अधस्यात्तस्य छायायां सुखासीनो नराधिपः ।
मधुगन्धैश्च संयुक्तं पुष्पगन्धमनोहरम् ॥ १.६४.६२ ॥
അതിന്റെ തണലിൽ സുഖമായിരുന്ന രാജാവ്, തേനിന്റെ ഗന്ധവും പൂവിന്റെ സുഗന്ധവുംകൊണ്ട് മനോഹരമായതിനെ കണ്ടു.
1.64.63
वायुना प्रेर्यमाणस्तु धूम्राय मुदमन्वगात् ।
भार्यां चिन्तयमानस्य मन्मथाग्निरवर्धत।
तस्य रेतः प्रचस्कन्द चरतो गहने वने ॥ १.६४.६३ ॥
കാറ്റിനാൽ പ്രേരിതനായി അവൻ ധൂമ്രയുടെ സുഖത്തിലേക്ക് നീങ്ങി; ഭാര്യയെ ചിന്തിക്കുമ്പോൾ അവന്റെ മന്മഥാഗ്നി വർധിച്ചു. ഇടതിങ്ങിയ കാട്ടിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ അവന്റെ രേതസ്സ് സ്രവിച്ചു.
1.64.64
स्कन्नमात्रं च तद्रेतो वृक्षपत्रेण भूमिपः ।
प्रतिजग्राह मिथ्या मे न पतेद्रेत इत्युत ॥ १.६४.६४ ॥
വീണ ഉടനെ ആ രേതസ്സ് രാജാവ് ഒരു മരയിലയിൽ സ്വീകരിച്ചു; 'എന്റെ രേതസ്സ് വെറുതെ വീഴരുത്' എന്ന് കരുതി.
1.64.65
अङ्गुलीयेन शुक्लस्य रक्षां च विदधे नृपः ।
अशोकस्तबकै रक्तैः पल्लवैश्चाप्यबन्धयत् ॥ १.६४.६५ ॥
രാജാവ് ആ ശുക്ലത്തെ മോതിരംകൊണ്ട് സംരക്ഷിച്ചു; ചുവന്ന അശോകപ്പൂങ്കുലകളും തളിരുകളും കൊണ്ട് അത് കെട്ടി.
1.64.66
इदं मिथ्या परिस्कन्नं रेतो मे न भवेदिति ।
ऋतुश्च तस्याः पत्न्या मे न मोघः स्यादिति प्रभुः ॥ १.६४.६६ ॥
'ഈ എന്റെ രേതസ്സ് വെറുതെ ചിന്തിയതാകരുത്; എന്റെ ഭാര്യയുടെ ഋതുകാലവും വ്യർഥമാകരുത്' എന്ന് ആ പ്രഭു ചിന്തിച്ചു.
1.64.67
संचिन्त्यैवं तदा राजा विचार्य च पुनःपुनः ।
अमोघत्वं च विज्ञाय रेतसो राजसत्तमः ॥ १.६४.६७ ॥
ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ച്, രാജാവ് പലവട്ടം വിചാരിച്ച്, ബീജം വ്യർഥമാകില്ലെന്ന് മനസ്സിലാക്കി; ആ രാജശ്രേഷ്ഠൻ (സമാധാനം പ്രാപിച്ചു).
1.64.68
शुक्रप्रस्थापने कालं महिष्या प्रसमीक्ष्य वै ।
अभिमन्त्र्याथ तच्छुक्रमारात्तिष्ठन्तमाशुगम् ॥ १.६४.६८ ॥
റാണിയുടെ ഋതുകാലം നന്നായി നിരീക്ഷിച്ച്, പിന്നെ ആ ബീജത്തെ മന്ത്രത്താൽ അഭിമന്ത്രിച്ച്, ദൂരെ നിൽക്കുന്ന ആ വേഗമുള്ള (പരുന്തിനെ) (കണ്ടു).
1.64.69
सूक्ष्मधर्मार्थतत्त्वज्ञो गत्वा श्येनं ततोऽब्रवीत् ।
मत्प्रियार्थमिदं सौम्य शुक्रं मम गृहं नय ॥ १.६४.६९ ॥
സൂക്ഷ്മമായ ധർമ്മാർത്ഥ തത്ത്വങ്ങൾ അറിയുന്നവൻ, പരുന്തിന്റെ അടുത്ത് ചെന്ന് പറഞ്ഞു: "സൗമ്യനേ, എന്റെ പ്രിയത്തിനായി ഈ ബീജം എന്റെ വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകൂ."
1.64.70
गिरिकायाः प्रयच्छाशु तस्या ह्यार्तवमद्य वै ।
गृहीत्वा तत्तदा श्येनस्तूर्णमुत्पत्य वेगवान् ॥ १.६४.७० ॥
"ഗിരികയ്ക്ക് വേഗം കൊടുക്കൂ, കാരണം ഇന്ന് അവളുടെ ഋതുകാലത്തിന് ഇത് വേണം." അതെടുത്ത് അപ്പോൾ വേഗമുള്ള പരുന്ത് വേഗം പറന്നുയർന്നു.
1.64.71
जवं परममास्थाय प्रदुद्राव विहंगमः ।
तमपश्यदथायान्तं श्येनं श्येनस्तथाऽपरः ॥ १.६४.७१ ॥
പരമമായ വേഗം സ്വീകരിച്ച് ആ പക്ഷി പാഞ്ഞു. അപ്പോൾ അത് വരുന്ന ആ പരുന്തിനെ കണ്ടു; മറ്റൊരു പരുന്തും അങ്ങനെ (കണ്ടു).
1.64.72
अभ्यद्रवच्च तं सद्यो दृष्ट्वैवामिषशङ्कया ।
तुण्डयुद्धमथाकाशे तावुभौ संप्रचक्रतुः ॥ १.६४.७२ ॥
മാംസമെന്ന സംശയത്താൽ അതിനെ കണ്ടപ്പോൾ മറ്റേത് ഉടനെ അതിന്മേൽ ചാടി വീണു. പിന്നെ ആകാശത്ത് ആ രണ്ടും കൊക്കുകൊണ്ട് യുദ്ധം ചെയ്തു.
1.64.73
युद्ध्यतोरपतद्रेतस्तच्चापि यमुनाम्भसि ।
तत्राद्रिकेति विख्याता ब्रह्मशापाद्वराप्सरा ॥ १.६४.७३ ॥
യുദ്ധം ചെയ്യുന്ന ഇരുവരുടെയും ശുക്ലം യമുനാജലത്തിൽ വീണു. അവിടെ ബ്രഹ്മശാപം മൂലം അദ്രികാ എന്ന പ്രസിദ്ധയായ ശ്രേഷ്ഠ അപ്സരസ്സ് ഉണ്ടായിരുന്നു.
1.64.74
मीनभावमनुप्राप्ता बभूव यमुनाचरी ।
श्येनपादपरिभ्रष्टं तद्वीर्यमथ वासवम् ॥ १.६४.७४ ॥
മത്സ്യരൂപം പ്രാപിച്ച് അവൾ യമുനയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവളായി. പരുന്തിന്റെ നഖത്തിൽനിന്ന് വീണുപോയ വസുവിന്റെ ആ ശുക്ലം.
1.64.75
जग्राह तरसोपेत्य साऽद्रिका मत्स्यरूपिणी ।
कदाचिदपि मत्सीं तां बबन्धुर्मत्स्यजीविनः ॥ १.६४.७५ ॥
മത്സ്യരൂപിണിയായ അദ്രികാ അതിനെ വേഗത്തിൽ സമീപിച്ച് സ്വീകരിച്ചു. ഒരിക്കൽ മീൻപിടുത്തക്കാർ ആ പെൺമീനെ പിടികൂടി.
1.64.76
मासे च दशमे प्राप्ते तदा भरतसत्तम ।
उज्जह्रुरुदरात्तस्याः स्त्रीं पुमांसं च मानुषौ ॥ १.६४.७६ ॥
പത്താം മാസം എത്തിയപ്പോൾ, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, അവളുടെ ഉദരത്തിൽനിന്ന് ഒരു സ്ത്രീയെയും ഒരു പുരുഷനെയും, രണ്ടു മനുഷ്യരെയും പുറത്തെടുത്തു.
1.64.77
आश्चर्यभूतं तद्गत्वा राज्ञेऽथ प्रत्यवेदयन् ।
काये मत्स्या इमौ राजन्संभूतौ मानुषाविति ॥ १.६४.७७ ॥
ആ അത്ഭുതം രാജാവിനെ അറിയിച്ചു. രാജാവേ, മത്സ്യത്തിന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് ഈ രണ്ടു മനുഷ്യർ ജനിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന്.
1.64.78
तयोः पुमांसं जग्राह राजोपरिचरस्तदा ।
स मत्स्यो नाम राजासीद्धार्मिकः सत्यसङ्गरः ॥ १.६४.७८ ॥
അവരിൽ പുരുഷനെ അപ്പോൾ ഉപരിചരരാജാവ് സ്വീകരിച്ചു. ആ ധാർമ്മികനും സത്യപ്രതിജ്ഞനുമായ രാജാവ് മത്സ്യൻ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായി.
1.64.79
साऽप्सरा मुक्तशापा च क्षणेन समपद्यत ।
या पुरोक्ता भगवता तिर्यग्योनिगता शुभा ॥ १.६४.७९ ॥
ശാപമുക്തയായ ആ അപ്സരസ് ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് തന്റെ രൂപം വീണ്ടെടുത്തു; മുൻപ് ഭഗവാൻ തിര്യഗ്യോനിയിൽ പോയ ശുഭ എന്ന് പറഞ്ഞവൾ അവളായിരുന്നു.
1.64.80
मानुषौ जनयित्वा त्वं शापमोक्षमवाप्स्यसि ।
ततः साजनयित्वा तौ विशस्ता मत्स्यघातिभिः ॥ १.६४.८० ॥
രണ്ടു മനുഷ്യശിശുക്കളെ പ്രസവിച്ചശേഷം നീ ശാപമോചനം നേടും. പിന്നീട് അവൾ അവരെ പ്രസവിച്ചു; മത്സ്യബന്ധനക്കാരാൽ അവൾ വധിക്കപ്പെട്ടു.
1.64.81
संत्यज्य मत्स्यरूपं सा दिव्यं रूपमवाप्य च ।
सिद्धर्षिचारणपथं जगामाथ वराप्सराः ॥ १.६४.८१ ॥
മത്സ്യരൂപം ഉപേക്ഷിച്ച് ദിവ്യരൂപം നേടി ആ ശ്രേഷ്ഠയായ അപ്സരസ് സിദ്ധർ, ഋഷികൾ, ചാരണർ എന്നിവരുടെ മാർഗത്തിൽ പോയി.
1.64.82
सा कन्या दुहिता तस्या मत्स्या मत्स्यसगन्धिनी ।
राज्ञा दत्ता च दाशाय कन्येयं ते भवत्विति ॥ १.६४.८२ ॥
അവൾ ആ കന്യക, അവളുടെ മകൾ — മത്സ്യത്തിൽ ജനിച്ച, മത്സ്യഗന്ധമുള്ളവൾ. രാജാവ് അവളെ 'ഈ കന്യക നിനക്കാകട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞ് മത്സ്യബന്ധനക്കാരന് നൽകി.
1.64.83
रूपसत्वसमायुक्ता सर्वैः समुदिता गुणैः ।
सा तु सत्यवती नाम मत्स्यघात्यभिसंश्रयात् ॥ १.६४.८३ ॥
സൗന്ദര്യവും സത്ത്വവുമുള്ള, എല്ലാ ഗുണങ്ങളും നിറഞ്ഞ അവൾ മത്സ്യബന്ധനക്കാരന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ കഴിഞ്ഞതിനാൽ സത്യവതി എന്ന പേര് നേടി.
1.64.84
आसीत्सा मत्स्यगन्धैव कंचित्कालं शुचिस्मिता ।
शुश्रूषार्थं पितुर्नावं वाहयन्तीं जले च ताम् ॥ १.६४.८४ ॥
കുറച്ചുകാലം അവൾ മത്സ്യഗന്ധമുള്ളവളായിത്തന്നെ തുടർന്നു; ശുദ്ധമായ പുഞ്ചിരിയുള്ളവൾ. പിതാവിന്റെ സേവയ്ക്കായി അവൾ വെള്ളത്തിൽ തോണി തുഴഞ്ഞു.
1.64.85
तीर्थयात्रां परिक्रामन्नपश्यद्वै पराशरः ।
अतीव रूपसंपन्नां सिद्धानामपि काङ्क्षिताम् ॥ १.६४.८५ ॥
തീർത്ഥയാത്ര ചെയ്ത് സഞ്ചരിക്കുന്ന പരാശരൻ അതിസുന്ദരിയും സിദ്ധന്മാർക്കുപോലും കാംക്ഷിക്കത്തക്കവളുമായ ഒരുവളെ കണ്ടു.
1.64.86
दृष्ट्वैव स च तां धीमांश्चकमे चारुहासिनीम् ।
दिव्यां तां वासवीं कन्यां रम्भोरूं मुनिपुङ्गवः ॥ १.६४.८६ ॥
ബുദ്ധിമാനായ ആ മുനിശ്രേഷ്ഠൻ മനോഹരമായി ചിരിക്കുന്ന അവളെ കണ്ടയുടനെ ആഗ്രഹിച്ചു — വസുവിന്റെ ദിവ്യകന്യകയെ, വാഴത്തണ്ടുപോലുള്ള തുടകളുള്ളവളെ.
1.64.87
संभवं चिन्तयित्वा तां ज्ञात्वा प्रोवाच शक्तिजः ।
क्व कर्णधारो नौर्येन नीयते ब्रूहि भामिनि ॥ १.६४.८७ ॥
അവളെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ച്, അവൾ ആരെന്ന് അറിഞ്ഞ ശക്തിപുത്രൻ പറഞ്ഞു — "ഭാമിനീ, ഈ വള്ളം തുഴയുന്ന നാവികൻ എവിടെ? പറയൂ."
1.64.88
अनपत्यस्य दाशस्य सुता तत्प्रियकाम्यया ।
सहस्रजनसंपन्ना नौर्मया वाह्यते द्विज ॥ १.६४.८८ ॥
"ദ്വിജാ, സന്താനമില്ലാത്ത ദാശന്റെ മകളാണ് ഞാൻ; അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രിയം ആഗ്രഹിച്ച് ആയിരം പേരെ വഹിക്കാൻ കഴിവുള്ള ഈ വള്ളം ഞാൻ തുഴയുന്നു."
1.64.89
शोभनं वासवि शुभे किं चिरायसि वाह्यताम् ।
कलशं भविता भद्रे सहस्रार्धेन संमितम् ॥ १.६४.८९ ॥
"വാസവീ, ശുഭേ, ഇത് നല്ലതുതന്നെ; എന്തിനു താമസിക്കുന്നു? വള്ളം നീങ്ങട്ടെ. ഭദ്രേ, ആയിരത്തിന്റെ പകുതി അളവുള്ള കുടം ഇത് ആകും."
1.64.90
अहं शेषो भिविष्यामि नीयतामचिरेण वै ।
मत्स्यगन्धा तथेत्युक्त्वा नावं वाहयतां जले ॥ १.६४.९० ॥
"ഞാൻ ശേഷിക്കുന്നവനാകും; വേഗം ഇത് കൊണ്ടുപോകട്ടെ." "അങ്ങനെയാകട്ടെ" എന്നു പറഞ്ഞ് മത്സ്യഗന്ധ വള്ളം വെള്ളത്തിൽ നീക്കി.
1.64.91
वीक्षमाणं मुनिं दृष्ट्वा प्रोवाचेदं वचस्तदा ।
मत्स्यगन्धेति मामाहुर्दाशराजसुतां जनाः ॥ १.६४.९१ ॥
മുനിയെ നോക്കിക്കൊണ്ടിരുന്ന അവൾ അപ്പോൾ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു. ജനങ്ങൾ എന്നെ മത്സ്യഗന്ധ എന്നും ദാശരാജന്റെ പുത്രി എന്നും വിളിക്കുന്നു.
1.64.92
जन्म शोकाभितप्तायाः कथं ज्ञास्यसि कथ्यताम् ।
दिव्यज्ञानेन दृष्टं हि दृष्टमात्रेण ते वपुः ॥ १.६४.९२ ॥
ദുഃഖത്താൽ പീഡിതയായ എന്റെ ജന്മം നീ എങ്ങനെ അറിയും? പറയൂ. ദിവ്യജ്ഞാനത്താൽ, നിന്റെ ശരീരം കണ്ട മാത്രയിൽ നീ അറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
1.64.93
प्रणयग्रहणार्थाय वक्ष्येव वासवि तच्छृणु ।
बर्हिषद इति ख्याताः पितरः सोमपास्तुते ॥ १.६४.९३ ॥
നിന്റെ പ്രേമം നേടാൻ വേണ്ടിയാണ് ഞാൻ പറയുന്നത്, വാസവീ, അത് കേൾക്കൂ. ബർഹിഷദർ എന്നു പ്രസിദ്ധരായ, സോമം കുടിക്കുന്ന പിതൃക്കൾ അവരാണ്.
1.64.94
तेषां त्वं मानसी कन्या अच्छोदा नाम विश्रुता ।
अच्छोदं नाम तद्दिव्यं सरो यस्मात्समुत्थितम् ॥ १.६४.९४ ॥
അവരുടെ മാനസപുത്രിയാണ് നീ, അച്ഛോദ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധ. ആ ദിവ്യ തടാകം അച്ഛോദം എന്ന പേരിലുള്ളതാണ്, അതിൽ നിന്നാണ് അത് ഉയർന്നത്.
1.64.95
त्वया न दृष्टपूर्वास्तु पितरस्ते कदाचन ।
संभूता मनसा तेषां पितॄन्स्वान्नाभिजानती ॥ १.६४.९५ ॥
നീ ആ പിതൃക്കളെ ഒരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ല. മനസ്സിനാൽ അവരിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവളായിട്ടും നിന്റെ സ്വന്തം പിതൃക്കളെ നീ അറിഞ്ഞിരുന്നില്ല.
1.64.96
सा त्वन्यं पितरं वव्रे स्वानतिक्रम्य तान्पितॄन् ।
नाम्ना वसुरिति ख्यातं मनुपुत्रं दिवि स्थितम् ॥ १.६४.९६ ॥
എന്നാൽ അവൾ തന്റെ ആ പിതൃക്കളെ വിട്ട് മറ്റൊരു പിതാവിനെ വരിച്ചു. വസു എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ, സ്വർഗ്ഗത്തിൽ വസിക്കുന്ന മനുവിന്റെ പുത്രനെ.
1.64.97
अद्रिकाऽप्सरसा युक्तं विमाने दिवि विष्ठितम् ।
सा तेन व्यभिचारेण मनसा कामचारिणी ॥ १.६४.९७ ॥
സ്വർഗ്ഗത്തിൽ വിമാനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നവനോടൊപ്പം അദ്രികാ എന്ന അപ്സരസ്സ് ഉണ്ടായിരുന്നു. ആ വ്യഭിചാരത്താൽ മനസ്സിന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം സഞ്ചരിക്കുന്നവളായി അവൾ മാറി.
1.64.98
पितरं प्रार्थयित्वाऽन्यं योगाद्भष्टा पपात सा ।
अपश्यत्पतमाना सा विमानत्रयमन्तिकात् ॥ १.६४.९८ ॥
മറ്റൊരു ഭർത്താവിനെ ആഗ്രഹിച്ച് യോഗത്തിൽ നിന്ന് വീണുപോയ അവൾ വീണു. വീഴുമ്പോൾ അടുത്ത് മൂന്ന് വിമാനങ്ങൾ അവൾ കണ്ടു.
1.64.99
त्रसरेणुप्रमाणांस्तांस्तत्रापश्यत्स्वकान्पितॄन् ।
सुसूक्ष्मानपरिव्यक्तानङ्गैरङ्गेष्विवाहितान् ॥ १.६४.९९ ॥
അവിടെ അവൾ തന്റെ പിതൃക്കളെ ധൂളികണത്തോളം സൂക്ഷ്മമായും അവ്യക്തമായും കണ്ടു; അവരുടെ അവയവങ്ങൾ അവയവങ്ങളിൽ ചേർന്നതുപോലെ.
1.64.100
तातेति तानुवाचार्ता पतन्ती सा ह्यधोमुखी ।
तैरुक्ता सा तु माभैषीस्तेन सा संस्थिता दिवि ॥ १.६४.१०० ॥
'താതാ' എന്ന് ദുഃഖത്തോടെ, തലകീഴായി വീണുകൊണ്ടിരുന്ന അവൾ അവരോട് പറഞ്ഞു. അവർ പറഞ്ഞു: 'ഭയപ്പെടേണ്ട.' അതിനാൽ അവൾ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിലകൊണ്ടു.
1.64.101
ततः प्रसादयामास स्वान्पितॄन्दीनया गिरा ।
तामूचुः पितरः कन्यां भ्रैष्टश्वर्यां व्यतिक्रमात् ॥ १.६४.१०१ ॥
പിന്നീട് അവൾ ദീനമായ സ്വരത്തിൽ തന്റെ പിതൃക്കളെ പ്രസാദിപ്പിച്ചു. ഐശ്വര്യം നഷ്ടപ്പെട്ട, മര്യാദ ലംഘിച്ച ആ കന്യകയോട് പിതൃക്കൾ പറഞ്ഞു.
1.64.102
भ्रष्टैश्वर्या स्वदोषेण पतसि त्वं शुचिस्मिते ।
यैरारभन्ते कर्माणि शरीरैरिह देवताः ॥ १.६४.१०२ ॥
'ശുദ്ധമായ പുഞ്ചിരിയുള്ളവളേ, നിന്റെ സ്വന്തം തെറ്റിനാൽ ഐശ്വര്യം നഷ്ടപ്പെട്ട് നീ വീഴുന്നു. ദേവന്മാർ ഇവിടെ ഏത് ശരീരങ്ങളാൽ കർമ്മങ്ങൾ ആരംഭിക്കുന്നുവോ, അവയാൽത്തന്നെ നീ വീഴുന്നു.'
1.64.103
तैरेव तत्कर्मफलं प्राप्नुवन्ति स्म देवताः ।
मनुष्यास्त्वन्यदेहेन शुभाशुभमिति स्थितिः ॥ १.६४.१०३ ॥
ദേവന്മാർ ആ ശരീരങ്ങളാൽത്തന്നെ തങ്ങളുടെ കർമഫലം നേടുന്നു; മനുഷ്യർ മറ്റൊരു ശരീരത്താൽ ശുഭാശുഭഫലം നേടുന്നു. ഇതാണ് നിയമം.
1.64.104
सद्यः फलन्ति कर्माणि देवत्वे प्रेत्य मानुषे ।
तस्मात्त्वं पतसे पुत्रि प्रेत्यत्वं प्राप्स्यसे फलम् ॥ १.६४.१०४ ॥
ദേവത്വത്തിൽ കർമഫലം ഉടൻ ഫലിക്കുന്നു; മനുഷ്യജന്മത്തിൽ മരണശേഷമാണ് ഫലിക്കുന്നത്. അതിനാൽ മകളേ, നീ വീഴുന്നു; മരണശേഷം നിന്റെ ഫലം നീ നേടും.
1.64.105
पितृहीना तु कन्या त्वं वसोर्हि त्वं सुता मता ।
मत्स्ययोनौ समुत्पन्ना सुताराज्ञो भविष्यसि ॥ १.६४.१०५ ॥
നീ പിതാവില്ലാത്ത കന്യകയാണ്; എങ്കിലും നീ വസുവിന്റെ പുത്രിയായി കരുതപ്പെടുന്നു. മത്സ്യയോനിയിൽ ജനിച്ച് നീ രാജാവിന്റെ പുത്രിയാകും.
1.64.106
अद्रिका मत्स्यरूपाऽभूद्गङ्गायमनुसङ्गमे ।
पराशरस्य दायादं त्वं पुत्रं जनयिष्यसि ॥ १.६४.१०६ ॥
അദ്രിക മത്സ്യരൂപത്തിൽ ഗംഗാ-യമുനാ സംഗമത്തിൽ ആയി. നീ പരാശരന്റെ അവകാശിയായ പുത്രനെ പ്രസവിക്കും.
1.64.107
यो वेदमेकं ब्रह्मर्षिश्चतुर्धा विबजिष्यति ।
महाभिषक्सुतस्यैव शन्तनोः कीर्तिवर्धनम् ॥ १.६४.१०७ ॥
ഒരേ വേദത്തെ നാലായി വിഭജിക്കുന്ന ബ്രഹ്മർഷി, മഹാഭിഷകന്റെ പുത്രനായ ശന്തനുവിന്റെ കീർത്തി വർധിപ്പിക്കും.
1.64.108
ज्येष्ठं चित्राङ्गदं वीरं चित्रवीरं च विश्रुतम् ।
एतान्सूत्वा सुपुत्रांस्त्वं पुनरेव गमिष्यसि ॥ १.६४.१०८ ॥
മൂത്ത വീരനായ ചിത്രാംഗദനെയും പ്രസിദ്ധനായ ചിത്രവീര്യനെയും പ്രസവിച്ച ശേഷം നീ വീണ്ടും മടങ്ങിപ്പോകും.
1.64.109
व्यतिक्रमात्पितॄणां च प्राप्स्यसे जन्म कुत्सितम् ।
अस्यैव राज्ञस्त्वं कन्या ह्यद्रिकायां भविष्यसि ॥ १.६४.१०९ ॥
പിതൃക്കളുടെ ലംഘനം കാരണം നീ നിന്ദ്യമായ ജന്മം പ്രാപിക്കും. ഈ രാജാവിന്റെ പുത്രിയായി, അദ്രികയിൽ നീ ജനിക്കും.
1.64.110
अष्टाविंशे भवित्री त्वं द्वापरे मत्स्ययोनिजा ।
एवमुक्ता पुरा तैस्त्वं जाता सत्यवती शुभा ॥ १.६४.११० ॥
ഇരുപത്തെട്ടാം ദ്വാപരയുഗത്തിൽ നീ മത്സ്യയോനിയിൽ ജനിക്കും. പണ്ട് അവർ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞതുപോലെ, ശുഭയായ സത്യവതി ജനിച്ചു.
1.64.111
अद्रिकेत्यभिविख्याता ब्रह्मशापाद्वराप्सरा ।
मीनभावमनुप्राप्ता त्वं जनित्वा गता दिवम् ॥ १.६४.१११ ॥
അദ്രിക എന്നു പ്രസിദ്ധയായ ആ ശ്രേഷ്ഠാപ്സരസ് ബ്രഹ്മശാപത്താൽ മത്സ്യഭാവം പ്രാപിച്ചു. പ്രസവിച്ച ശേഷം നീ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോയി.
1.64.112
तस्यां जातासि सा कन्या राज्ञो वीर्येण चैवहि ।
तस्माद्वासवि भद्रं ते याचे वंशकरं सुतम् ॥ १.६४.११२ ॥
അവളിൽ നിന്നുതന്നെ, രാജാവിന്റെ വീര്യത്താൽ നീ കന്യകയായി ജനിച്ചു. അതിനാൽ, വാസവീ, നിനക്ക് മംഗളം; വംശം നിലനിർത്തുന്ന ഒരു പുത്രനെ ഞാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നു.
1.64.113
संगमं मम कल्याणि कुरुष्वेत्यभ्यभाषत ॥ १.६४.११३ ॥
കല്യാണീ, എന്നോടുകൂടെ സംഗമിക്കുക — എന്ന് അവൻ അവളോട് പറഞ്ഞു.
1.64.114
विस्मयाविष्टसर्वाङ्गी जातिस्मरणतां गता ।
साब्रवीत्पश्य भगवन्परपारे स्थितानृषीन् ॥ १.६४.११४ ॥
വിസ്മയത്താൽ സർവാംഗവും നിറഞ്ഞവളായി, തന്റെ ജന്മം ഓർമ്മിച്ചവളായി അവൾ പറഞ്ഞു — "ഭഗവാനേ, മറുകരയിൽ നിൽക്കുന്ന ഋഷിമാരെ നോക്കൂ."
1.64.115
आवयोर्दृष्टयोरेभिः कथं नु स्यात्समागमः ।
एवं तयोक्तो भगवान्नीहारमसृजत्प्रभुः ॥ १.६४.११५ ॥
ഞങ്ങൾ ഇരുവരെയും ഇവർ കാണുമ്പോൾ സംഗമം എങ്ങനെ സംഭവിക്കും? ഇങ്ങനെ അവളാൽ പറയപ്പെട്ട ഭഗവാൻ പ്രഭു മഞ്ഞിനെ സൃഷ്ടിച്ചു.
1.64.116
येन देशः स सर्वस्तु तमोभूत इवाभवत् ।
दृष्ट्वा सृष्टं तु नीहारं ततस्तं परमर्षिणा ॥ १.६४.११६ ॥
അതിനാൽ ആ പ്രദേശമാകെ ഇരുട്ടുപോലെയായി. അപ്പോൾ ആ പരമർഷി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ആ മഞ്ഞിനെ കണ്ടു.
1.64.117
विस्मिता साभवत्कन्या व्रीडिता च तपस्विनी ।
विद्धि मां भगवन्कन्यां सदा पितृवशानुगाम् ॥ १.६४.११७ ॥
ആ കന്യക വിസ്മയിച്ചു; ലജ്ജിക്കുകയും ചെയ്തു. തപസ്വിനി പറഞ്ഞു: "ഭഗവാനേ, എന്നെ എപ്പോഴും പിതാവിന്റെ വാക്ക് അനുസരിക്കുന്ന കന്യകയായി അറിഞ്ഞാലും."
1.64.118
त्वत्संयोगाच्च दुष्येत कन्याभावो ममाऽनघ ।
कन्यात्वे दूषिते वापि कथं शक्ष्ये द्विजोत्तम ॥ १.६४.११८ ॥
നിങ്ങളുമായുള്ള സംയോഗത്താൽ എന്റെ കന്യകാത്വം ദൂഷിതമാകും, നിഷ്പാപാ. കന്യകാത്വം ദൂഷിതമായാൽ ഞാൻ എങ്ങനെ ജീവിക്കും, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ?
1.64.119
गृह गन्तुमुषे चाहं धीमन्न स्थातुमुत्सहे ।
एतत्संचिन्त्य भगवन्विधत्स्व यदनन्तरम् ॥ १.६४.११९ ॥
ഞാൻ വീട്ടിലേക്ക് പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ബുദ്ധിമാനേ; ഇവിടെ നിൽക്കാൻ എനിക്ക് ധൈര്യമില്ല. ഇതു ചിന്തിച്ച്, ഭഗവാനേ, പിന്നെ എന്തു വേണമോ അതു ചെയ്താലും.
1.64.120
एवमुक्तवतीं तीं तु प्रीतिमानुषिसत्तमः ।
उवाच मत्प्रियं कृत्वा कन्यैव त्वं भविष्यति ॥ १.६४.१२० ॥
അവൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ പ്രസന്നനായ ഋഷിശ്രേഷ്ഠൻ അവളോട് പറഞ്ഞു: "എനിക്ക് പ്രിയമായത് ചെയ്താലും നീ കന്യകയായി തന്നെ ഇരിക്കും."
1.64.121
वृणीष्व च वरं भीरुं यं त्वमिच्छसि भामिनि ।
वृथा हि न प्रसादो मे भूतपूर्वः शुचिस्मिते ॥ १.६४.१२१ ॥
ഓ ഭാമിനീ, ഭീരുവേ, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വരം തിരഞ്ഞെടുക്കൂ. ഓ ശുചിസ്മിതേ, എന്റെ അനുഗ്രഹം മുമ്പ് ഒരിക്കലും വ്യർഥമായിട്ടില്ല.
1.64.122
एवमुक्ता वरं वव्रे गात्रसौगन्ध्यमुत्तमम् ।
सचास्यै भगवान्प्रादान्मनः काङ्क्षितं प्रभुः ॥ १.६४.१२२ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ അവൾ ശരീരത്തിന്റെ ഉത്തമമായ സുഗന്ധം വരമായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. ആ ഭഗവാൻ അവൾ ആഗ്രഹിച്ചത് അവൾക്കു നൽകി.
1.64.123
ततो लब्धवरा प्रीता स्त्रीभावगुणभूषिता ।
जगाम सह संसर्गमृषिणाऽद्भुतकर्मणा ॥ १.६४.१२३ ॥
പിന്നെ വരം ലഭിച്ച് സന്തുഷ്ടയായ അവൾ, സ്ത്രീഗുണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവളായി, അദ്ഭുതകർമ്മിയായ ഋഷിയോടൊപ്പം സംസർഗത്തിന് പോയി.
1.64.124
तस्यास्तु योजनाद्गन्धमाजिघ्रन्त नरा भुवि ॥ १.६४.१२४ ॥
അവളുടെ സുഗന്ധം ഒരു യോജന ദൂരെ നിന്നുപോലും ഭൂമിയിലെ മനുഷ്യർ മണത്തറിഞ്ഞു.
1.64.125
तस्या योजनगन्धेति ततो नामापरं स्मृतम् ।
इति सत्यवती हृष्टा लब्ध्वा वरमनुत्तमम् ॥ १.६४.१२५ ॥
അതോടെ അവൾക്ക് 'യോജനഗന്ധ' എന്ന മറ്റൊരു പേരും ഓർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. ഇങ്ങനെ സത്യവതി ഉത്തമമായ വരം ലഭിച്ച് സന്തോഷിച്ചു.
1.64.126
पराशरेण संयुक्ता सद्यो गर्भं सुषाव सा ।
जज्ञे च यमुनाद्वीपे पाराशर्यः स वीर्यवान् ॥ १.६४.१२६ ॥
പരാശരനുമായി ചേർന്ന അവൾ ഉടൻതന്നെ ഗർഭം ധരിച്ച് പ്രസവിച്ചു. യമുനാദ്വീപിൽ പരാശരന്റെ ആ വീര്യവാനായ പുത്രൻ ജനിച്ചു.
1.64.127
स मातरमनुज्ञाप्य तपस्येव मनो दधे ।
स्मृतोऽहं दर्शयिष्यामि कृत्येष्विति च सोऽब्रवीत् ॥ १.६४.१२७ ॥
അദ്ദേഹം അമ്മയോട് അനുവാദം വാങ്ങി തപസ്സിൽ തന്നെ മനസ്സുറപ്പിച്ചു; ആവശ്യമുള്ള സമയങ്ങളിൽ സ്മരിച്ചാൽ താൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമെന്നും പറഞ്ഞു.
1.64.128
एवं द्वैपायनो जज्ञे सत्यवत्यां पराशरात् ।
न्यस्तोद्वीपे यद्बालस्तस्माद्द्वैपायनःस्मृतः ॥ १.६४.१२८ ॥
ഇങ്ങനെ പരാശരനിൽ നിന്ന് സത്യവതിയിൽ ദ്വൈപായനൻ ജനിച്ചു; ദ്വീപിൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട ശിശുവായതിനാൽ അദ്ദേഹം ദ്വൈപായനൻ എന്നറിയപ്പെട്ടു.
1.64.129
पादापसारिणं धर्मं स तु विद्वान्युगे युगे ।
आयुः शक्तिं च मर्त्यानां युगावस्थामवेक्ष्यच ॥ १.६४.१२९ ॥
ഓരോ യുഗത്തിലും ധർമ്മത്തിന്റെ പാദം കുറയുന്നത് അദ്ദേഹം അറിഞ്ഞിരുന്നു; മനുഷ്യരുടെ ആയുസ്സും ശക്തിയും യുഗാവസ്ഥയും പരിഗണിച്ചു.
1.64.130
ब्रह्मणो ब्राह्मणानां च तथानुग्रहकाङ्क्षया ।
विव्यास वेदान्यस्मत्स तस्माद्व्यास इति स्मृतः ॥ १.६४.१३० ॥
ബ്രഹ്മാവിനോടും ബ്രാഹ്മണരോടും അനുഗ്രഹം ചെയ്യാനുള്ള ആഗ്രഹത്താൽ അദ്ദേഹം വേദങ്ങളെ വിഭജിച്ചു; അതിനാൽ അദ്ദേഹം വ്യാസൻ എന്നറിയപ്പെട്ടു.
1.64.131
वेदानध्यापयामास महाभारतपञ्चमान् ।
सुमन्तुं जैमिनिं पैलं शुकं चैव स्वमात्मजम् ॥ १.६४.१३१ ॥
മഹാഭാരതത്തെ അഞ്ചാം വേദമായി വെച്ചുകൊണ്ട് വേദങ്ങൾ അദ്ദേഹം പഠിപ്പിച്ചു; സുമന്തു, ജൈമിനി, പൈലൻ, സ്വന്തം പുത്രനായ ശുകൻ എന്നിവർക്ക്.
1.64.132
प्रभुर्वरिष्ठो वरदो वैशंपायनमेव च ।
संहितास्तैः पृथक्त्वेन भारतस्य प्रकाशिताः ॥ १.६४.१३२ ॥
ശക്തനും ശ്രേഷ്ഠനും വരദായകനുമായ അദ്ദേഹം വൈശമ്പായനനെയും പഠിപ്പിച്ചു; അവരാൽ ഭാരതത്തിന്റെ സംഹിതകൾ വെവ്വേറെ പ്രകാശിതമായി.
1.64.133
तथा भीष्मः शान्तनवो गङ्गायाममितद्युतिः ।
वसुवीर्यात्समभवन्महावीर्यो महायशाः ॥ १.६४.१३३ ॥
അതുപോലെ ശന്തനുവിന്റെ പുത്രനായ ഭീഷ്മർ, അളവറ്റ തേജസ്സുള്ളവൻ, വസുവിന്റെ വീര്യത്താൽ ഗംഗയിൽ ജനിച്ചു; അദ്ദേഹം മഹാവീരനും മഹായശസ്വിയുമായിരുന്നു.
1.64.134
वैदार्थविच्च भगवानृषिर्विप्रो महायशाः ।
शूले प्रोतः पुराणर्षिरचोरश्चोरशङ्कया ॥ १.६४.१३४ ॥
വേദാർത്ഥമറിയുന്നവനും ഭഗവാനും ഋഷിയും ബ്രാഹ്മണനും മഹായശസ്വിയും പുരാതനനുമായ ആ ഋഷി (മാണ്ഡവ്യൻ) കള്ളനല്ലാതിരുന്നിട്ടും കള്ളനെന്ന സംശയത്താൽ ശൂലത്തിൽ കുത്തപ്പെട്ടു.
1.64.135
अणीमाण्डव्य इत्येवं विख्यातः स महायशाः ।
स धर्ममाहूय पुरा महर्षिरिदमुक्तवान् ॥ १.६४.१३५ ॥
അണീമാണ്ഡവ്യൻ എന്ന് ഇങ്ങനെ പ്രസിദ്ധനായ ആ മഹായശസ്വി, പണ്ട് ധർമ്മനെ വിളിച്ച് ഇതു പറഞ്ഞു.
1.64.136
इषीकया मया बाल्याद्विद्धा ह्येका शकुन्तिका ।
तत्किल्बिषं स्मरे धर्म नान्यत्पापमहं स्मरे ॥ १.६४.१३६ ॥
ബാല്യത്തിൽ ഞാൻ ഒരു ചൂലിനാൽ ഒരു ചെറിയ പക്ഷിയെ കുത്തി; ആ കുറ്റമാണ് ഞാൻ ഓർക്കുന്നത്, ധർമ്മാ. അതല്ലാതെ മറ്റൊരു പാപവും ഞാൻ ഓർക്കുന്നില്ല.
1.64.137
तन्मे सहस्रममितं कस्मान्नेहाजयत्तपः ।
गरीयान्ब्राह्मणवधः सर्वभूतवधाद्यतः ॥ १.६४.१३७ ॥
അങ്ങനെയെങ്കിൽ എന്റെ അളവറ്റ ആയിരം വർഷത്തെ തപസ്സ് ഇവിടെ എന്തുകൊണ്ട് ജയിച്ചില്ല? കാരണം ബ്രാഹ്മണവധം എല്ലാ ജീവികളെയും കൊല്ലുന്നതിനെക്കാൾ ഭാരമേറിയതാണ്.
1.64.138
तस्मात्त्वं किल्बिषादस्माच्छूद्रयोनौ जनिष्यसि ।
तेन शापेन धर्मोऽपि शूद्रयोनावजायत ॥ १.६४.१३८ ॥
അതുകൊണ്ട് ഈ കുറ്റത്താൽ നീ ശൂദ്രയോനിയിൽ ജനിക്കും. ആ ശാപത്താൽ ധർമ്മനും ശൂദ്രയോനിയിൽ ജനിച്ചു.
1.64.139
विद्वान्विदुररूपेण धार्मिकः किल्बिषात्ततः ।
संजयो मुनिकल्पस्तु जज्ञे सूतो गवल्गणात् ॥ १.६४.१३९ ॥
വിദുരരൂപത്തിൽ പണ്ഡിതനും ധാർമ്മികനുമായവൻ; ആ ദോഷത്താൽ പിന്നീട് മുനിതുല്യനായ സഞ്ജയൻ ഗവൽഗണനിൽ നിന്ന് സൂതനായി ജനിച്ചു.
1.64.140
सूर्याच्च कुन्तिकन्यायां जज्ञे कर्णो महाबलः ।
सहजं कवचं बिभ्रत्कुण्डलोद्योतिताननः ॥ १.६४.१४० ॥
സൂര്യനിൽ നിന്ന് കുന്തീകന്യയിൽ മഹാബലനായ കർണ്ണൻ ജനിച്ചു; സഹജകവചം ധരിച്ചവൻ, കുണ്ഡലങ്ങളാൽ പ്രകാശിച്ച മുഖമുള്ളവൻ.
1.64.141
अनुग्रहार्थं लोकानां विष्णुर्लोकनमस्कृतः ।
वसुदेवात्तु देवक्यां प्रादुर्भूतो महायशाः ॥ १.६४.१४१ ॥
ലോകാനുഗ്രഹത്തിനായി, ലോകങ്ങളാൽ നമസ്കരിക്കപ്പെടുന്ന വിഷ്ണു, മഹായശസ്വി, വസുദേവനിൽ നിന്ന് ദേവകിയിൽ പ്രത്യക്ഷനായി.
1.64.142
अनादिनिधनो देवः स कर्ता जगतः प्रभुः ।
अव्यक्तमक्षरं ब्रह्म प्रधानं त्रिगुणात्मकम् ॥ १.६४.१४२ ॥
ആദിയും അന്തവുമില്ലാത്ത ആ ദേവൻ, ജഗത്തിന്റെ കർത്താവും പ്രഭുവുമാണ്; അവ്യക്തവും അക്ഷരബ്രഹ്മവും പ്രധാനവും ത്രിഗുണാത്മകവുമാണ്.
1.64.143
आत्मानमव्ययं चैव प्रकृतिं प्रभवं प्रभुम् ।
पुरुषं विश्वकर्माणं सत्वयोगं ध्रुवाक्षरम् ॥ १.६४.१४३ ॥
അവൻ അവ്യയനായ ആത്മാവ്, പ്രകൃതി, ഉത്ഭവം, പ്രഭു; പുരുഷൻ, വിശ്വകർമ്മാവ്, സത്ത്വയോഗി, സ്ഥിരമായ അക്ഷരൻ.
1.64.144
अनन्तमचलं देवं हंसं नारायणं प्रभुम् ।
धातारमजमव्यक्तं यमाहुः परमव्ययम् ॥ १.६४.१४४ ॥
അനന്തനും അചലനും ദേവനും ഹംസനും നാരായണനും പ്രഭുവും ധാതാവും അജനും അവ്യക്തനുമായവനെ പരമനും അവ്യയനുമെന്ന് വിളിക്കുന്നു.
1.64.145
कैवल्यं निर्गुणं विश्वमनादिमजमव्ययम् ।
पुरुषः स विभुः कर्ता सर्वभूतपितामहः ॥ १.६४.१४५ ॥
അവൻ കൈവല്യനും നിർഗുണനും വിശ്വവും അനാദിയും അജനും അവ്യയനുമാണ്. അവൻ പുരുഷനും വിഭുവും കർത്താവും സർവഭൂതപിതാമഹനുമാണ്.
1.64.146
धर्मसंस्थापनार्थाय प्रजज्ञेऽन्धकवृष्णिषु ।
अस्त्रज्ञौ तु महावीर्यौ सर्वशास्त्रविशारदौ ॥ १.६४.१४६ ॥
ധർമ്മസ്ഥാപനത്തിനായി അവർ അന്ധക-വൃഷ്ണി വംശങ്ങളിൽ ജനിച്ചു. ആയുധവിദ്യയിൽ നിപുണരും മഹാവീര്യമുള്ളവരും സർവശാസ്ത്രവിശാരദരുമായ ആ ഇരുവരും.
1.64.147
सात्यकिः कृतवर्मा च नारायणमनुव्रतौ ।
सत्यकाद्धृदिकाच्चैव जज्ञातेऽस्त्रविशारदौ ॥ १.६४.१४७ ॥
സാത്യകിയും കൃതവർമ്മനും നാരായണന്റെ അനുയായികളായി, സത്യകനിൽ നിന്നും ഹൃദികനിൽ നിന്നും ജനിച്ചു. അവർ ഇരുവരും അസ്ത്രവിദ്യയിൽ നിപുണരായിരുന്നു.
1.64.148
भरद्वाजस्य च स्कन्नं द्रोण्यां शुक्रमवर्धत ।
सहर्षेरुग्रतपसस्तस्माद्द्रोणो व्यजायत ॥ १.६४.१४८ ॥
ഭരദ്വാജന്റെ ശുക്ലം ഒരു ദ്രോണിയിൽ വീണു വളർന്നു. ഉഗ്രതപസ്വിയായ ആ മുനിയിൽ നിന്ന് ദ്രോണൻ ജനിച്ചു.
1.64.149
गौतमान्मिथुनं जज्ञे शरस्तम्बाच्छरद्वतः ।
अश्वत्थाम्नश्च जननी कृपश्चैव महाबलः ॥ १.६४.१४९ ॥
ഗൗതമനിൽ നിന്ന് ഒരു ഇരട്ട ജനിച്ചു; ശരസ്തംബത്തിൽ നിന്ന് ശരദ്വാൻ. അശ്വത്ഥാമാവിന്റെ മാതാവും മഹാബലനായ കൃപനും ജനിച്ചു.
1.64.150
अश्वत्थामा ततो जज्ञे द्रोणादेव महाबलः ।
तथैव धृष्टद्युम्नोऽपि साक्षादग्निसमद्युतिः ॥ १.६४.१५० ॥
പിന്നീട് ദ്രോണനിൽ നിന്നുതന്നെ മഹാബലനായ അശ്വത്ഥാമാവ് ജനിച്ചു. അതുപോലെ അഗ്നിസമാന തേജസ്സുള്ള ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും സാക്ഷാൽ ജനിച്ചു.
1.64.151
वैताने कर्मणि तते पावकात्समजायत ।
वीरो द्रोणविनाशाय धनुरादाय वीर्यवान् ॥ १.६४.१५१ ॥
വിസ്തൃതമായി നടന്നിരുന്ന വൈതാന യജ്ഞകർമ്മത്തിൽ അഗ്നിയിൽ നിന്ന് ദ്രോണന്റെ വിനാശത്തിനായി വില്ലേന്തിയ വീര്യവാനായ വീരൻ ജനിച്ചു.
1.64.152
तथैव वेद्यां कृष्णापि जज्ञे तेजस्विनी शुभा ।
विभ्राजमाना वपुषा बिभ्रती रूपमुत्तमम् ॥ १.६४.१५२ ॥
അതുപോലെ വേദിയിൽ നിന്ന് കൃഷ്ണയും ജനിച്ചു; തേജസ്വിനിയും ശുഭയുമായ അവൾ ശരീരത്താൽ പ്രകാശിച്ച് ഉത്തമരൂപം ധരിച്ചവളായിരുന്നു.
1.64.153
प्रह्रादशिष्यो नग्नजित्सुबलश्चाभवत्ततः ।
तस्य प्रजा धर्महन्त्री जज्ञे देवप्रकोपनात् ॥ १.६४.१५३ ॥
പിന്നെ പ്രഹ്ലാദന്റെ ശിഷ്യരായ നഗ്നജിത്തും സുബലനും ആയി; ദേവന്മാരെ കോപിപ്പിച്ചതിനാൽ അവരുടെ സന്തതി ധർമ്മത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നവരായി ജനിച്ചു.
1.64.154
गान्धारराजपुत्रोऽभूच्छकुनिः सौबलस्तथा ।
दुर्योधनस्य जननी जज्ञातेऽर्थविशारदौ ॥ १.६४.१५४ ॥
ഗാന്ധാരരാജപുത്രനായി ശകുനി ആയി, അവൻ സുബലന്റെ സന്തതി; ദുര്യോധനന്റെ അമ്മയും ശകുനിയും, അർത്ഥശാസ്ത്രത്തിൽ വിദഗ്ധരായി ജനിച്ചു.
1.64.155
कृष्णद्वैपायनाज्जज्ञे धृतराष्ट्रो जनेश्वरः ।
क्षेत्रे विचित्रवीर्यस्य पाण्डुश्चैव महाबलः ॥ १.६४.१५५ ॥
കൃഷ്ണദ്വൈപായനനിൽ നിന്ന് ജനേശ്വരനായ ധൃതരാഷ്ട്രൻ ജനിച്ചു; വിചിത്രവീര്യന്റെ ക്ഷേത്രത്തിൽ മഹാബലനായ പാണ്ഡുവും ജനിച്ചു.
1.64.156
धर्मार्थकुशलो धीमान्मेधावी धूतकल्मषः ।
विदुरः शूद्रयोनौ तु जज्ञे द्वैपायनादपि ॥ १.६४.१५६ ॥
ധർമ്മാർത്ഥകുശലനും ധീമാനും മേധാവിയും നിർമ്മലനുമായ വിദുരൻ ശൂദ്രയോനിയിൽ, എന്നാൽ ദ്വൈപായനനിൽ നിന്നും ജനിച്ചു.
1.64.157
पाण्डोस्तु जज्ञिरे पञ्च पुत्रा देवसमाः पृथक् ।
द्वयोः स्त्रियोर्गुणज्येष्ठस्तेषामासीद्युधिष्ठिरः ॥ १.६४.१५७ ॥
പാണ്ഡുവിന് ദേവതുല്യരായ അഞ്ച് പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു. ഇരു ഭാര്യമാരിലുമായുണ്ടായ അവരിൽ ഗുണത്തിൽ മൂത്തവൻ യുധിഷ്ഠിരനായിരുന്നു.
1.64.158
धर्माद्युधिष्ठिरो जज्ञे मारुताच्च वृकोदरः ।
इन्द्राद्धनंजयः श्रीमान्सर्वशस्त्रभृतां वरः ॥ १.६४.१५८ ॥
ധർമ്മത്തിൽനിന്ന് യുധിഷ്ഠിരനും വായുവിൽനിന്ന് വൃകോദരനും (ഭീമൻ) ഇന്ദ്രനിൽനിന്ന് സർവശസ്ത്രധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ധനഞ്ജയനും (അർജുനൻ) ജനിച്ചു.
1.64.159
जज्ञाते रूपसंपन्नावश्विभ्यां च यमावपि ।
नकुलः सहदेवश्च गुरुशुश्रूषणे रतौ ॥ १.६४.१५९ ॥
അശ്വിനീദേവന്മാരിൽനിന്ന് രൂപസമ്പന്നരായ ഇരട്ടകളായ നകുലനും സഹദേവനും ജനിച്ചു; ഇരുവരും ഗുരുശുശ്രൂഷയിൽ മുഴുകിയവരായിരുന്നു.
1.64.160
तथा पुत्रशतं जज्ञे धृतराष्ट्रस्य धीमतः ।
दुर्योधनप्रभृतयो युयुत्सुः करणस्तथा ॥ १.६४.१६० ॥
അതുപോലെ ബുദ്ധിമാനായ ധൃതരാഷ്ട്രന് ദുര്യോധനൻ മുതലായ നൂറ് പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു; യുയുത്സുവും കർണ്ണനും ഉൾപ്പെടെ.
1.64.161
ततो दुःशासनश्चैव दुःसहश्चापि भारत ।
दुर्मर्षणो विकर्णश्च चित्रसेनो विविंशतिः ॥ १.६४.१६१ ॥
പിന്നെ ദുശ്ശാസനൻ, ദുസ്സഹൻ, ഭാരതാ, ദുർമ്മർഷണൻ, വികർണ്ണൻ, ചിത്രസേനൻ, വിവിംശതി എന്നിവരും.
1.64.162
जयः सत्यव्रतश्चैव पुरुमित्रश्च भारत ।
वैश्यापुत्रो युयुत्सुश्च एकादश महारथाः ॥ १.६४.१६२ ॥
ജയൻ, സത്യവ്രതൻ, പുരുമിത്രൻ, ഭാരതാ, വൈശ്യപുത്രനായ യുയുത്സു — ഇവർ പതിനൊന്ന് മഹാരഥന്മാർ.
1.64.163
अभिमन्युः सुभद्रायामर्जुनादभ्यजायत ।
स्वस्रीयो वासुदेवस्य पौत्रः पाण्डोर्महात्मनः ॥ १.६४.१६३ ॥
സുഭദ്രയിൽ അർജുനനിൽ നിന്ന് അഭിമന്യു ജനിച്ചു. അവൻ വാസുദേവന്റെ സഹോദരീപുത്രനും മഹാത്മാവായ പാണ്ഡുവിന്റെ പൗത്രനുമാണ്.
1.64.164
पाण्डवेभ्यो हि पाञ्चाल्यां द्रौपद्यां पञ्च जज्ञिरे ।
कुमारा रूपसंपन्नाः सर्वशास्त्रविशारदाः ॥ १.६४.१६४ ॥
പാണ്ഡവർക്ക് പാഞ്ചാലിയായ ദ്രൗപദിയിൽ അഞ്ചു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു. അവർ സുന്ദരന്മാരും എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും വിദഗ്ധരുമായിരുന്നു.
1.64.165
प्रतिविन्ध्यो युधिष्ठिरात्सुतसोमो वृकोदरात् ।
अर्जुनाच्छ्रुतकीर्तिस्तु शतानीकस्तु नाकुलिः ॥ १.६४.१६५ ॥
യുധിഷ്ഠിരനിൽ നിന്ന് പ്രതിവിന്ധ്യൻ, വൃകോദരനിൽ നിന്ന് സുതസോമൻ, അർജുനനിൽ നിന്ന് ശ്രുതകീർത്തി, നകുലനിൽ നിന്ന് ശതാനീകൻ.
1.64.166
तथैव सहदेवाच्च श्रुतसेनः प्रतापवान् ।
हिडिम्बायां च भीमेन वने जज्ञे घटोत्कचः ॥ १.६४.१६६ ॥
അതുപോലെ സഹദേവനിൽ നിന്ന് പ്രതാപവാനായ ശ്രുതസേനൻ. കാട്ടിൽ ഭീമനിൽ നിന്ന് ഹിഡിംബയിൽ ഘടോത്കചൻ ജനിച്ചു.
1.64.167
शिखण्डी द्रुपदाज्जज्ञे कन्या पुत्रत्वभागता ।
यां यक्षः पुरुषं चक्रे स्थूमः प्रियचिकीर्षया ॥ १.६४.१६७ ॥
ദ്രുപദനിൽ നിന്ന് ശിഖണ്ഡി ജനിച്ചു. അവൾ കന്യകയായിരുന്നു, എന്നാൽ പുത്രത്വം സ്വീകരിച്ചവൾ. പ്രിയം ചെയ്യാനുള്ള ആഗ്രഹത്താൽ യക്ഷൻ സ്ഥൂമൻ അവളെ പുരുഷനാക്കി.
1.64.168
कुरूणां विग्रहे तस्मिन्समागच्छन्बहून्यथ ।
राज्ञां शतसहस्राणि योत्स्यमानानि संयुगे ॥ १.६४.१६८ ॥
കുരുക്കളുടെ ആ കലഹത്തിൽ പല രാജാക്കന്മാരും, ലക്ഷക്കണക്കിന് രാജാക്കന്മാരും യുദ്ധത്തിൽ പോരാടാൻ ഒത്തുകൂടി.
1.64.169
तेषामपरिमेयानां नामधेयानि सर्वशः ।
न शक्यानि समाख्यातुं वर्षाणामयुतैरपि।
एते तु कीर्तिता मुख्या यैराख्यानमिदं ततम् ॥ १.६४.१६९ ॥
അളവറ്റവരായ അവരുടെ എല്ലാ പേരുകളും പതിനായിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾകൊണ്ടും പറയാൻ സാധ്യമല്ല. എന്നാൽ ഇവരാണ് പ്രധാനികളായി കീർത്തിക്കപ്പെട്ടത്; ഇവരിലൂടെയാണ് ഈ ആഖ്യാനം വിസ്തരിക്കപ്പെട്ടത്.