ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.67
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.67.1
ब्रह्मणो मानसाः पुत्रा विदिताः षण्महर्षयः ।
एकादश सुताः स्थाणोः ख्याताः परमतेजसः ॥ १.६७.१ ॥
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਾਨਸ-ਪੁੱਤਰ ਛੇ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਥਾਣੂ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਗਿਆਰਾਂ ਪੁੱਤਰ ਪਰਮ ਤੇਜਸਵੀ ਵਜੋਂ ਵਿਖਿਆਤ ਹਨ।
1.67.2
मृगव्याधश्च सर्पश्च निर्ऋतिश्च महायशाः ।
अजैकपादहिर्बिध्न्यः पिनाकी च परन्तपः ॥ १.६७.२ ॥
ਮ੍ਰਿਗਵਿਆਧ ਤੇ ਸਰਪ ਅਤੇ ਨਿਰਰਿਤਿ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਹਨ; ਅਜੈਕਪਾਦ, ਅਹਿਰਬੁਧਨਿਆ ਤੇ ਪਿਨਾਕੀ ਵੀ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
1.67.3
दहनोऽथेश्वरश्चैव कपाली च महाद्युतिः ।
स्थाणुर्भगश्च भगवान् रुद्रा एकादश स्मृताः ॥ १.६७.३ ॥
ਦਹਨ, ਈਸ਼ਵਰ, ਮਹਾਦਿਊਤੀ ਕਪਾਲੀ, ਸਥਾਣੂ, ਭਗ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ — ਇਹ ਗਿਆਰਾਂ ਰੁਦਰ ਸਮਰਣ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
1.67.4
मरीचिरङ्गिरा अत्रिः पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः ।
षडेते ब्रह्मणः पुत्रा वीर्यवन्तो महर्षयः ॥ १.६७.४ ॥
ਮਰੀਚੀ, ਅੰਗਿਰਾ, ਅੱਤਰੀ, ਪੁਲਸਤਯ, ਪੁਲਹ ਅਤੇ ਕ੍ਰਤੂ — ਇਹ ਛੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਵੀਰਜਵਾਨ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਹਨ।
1.67.5
त्रयस्त्वङ्गिरसः पुत्रा लोके सर्वत्र विश्रुताः ।
बृहस्पतिरुतथ्यश्च संवर्तश्च धृतव्रताः ॥ १.६७.५ ॥
ਅੰਗਿਰਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ — ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਉਤਥਯ ਅਤੇ ਸੰਵਰਤ, ਜੋ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ ਹਨ।
1.67.6
अत्रेस्तु बहवः पुत्राः श्रूयन्ते मनुजाधिप ।
सर्वे वेदविदः सिद्धाः शान्तात्मानो महर्षयः ॥ १.६७.६ ॥
ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਅੱਤਰੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ — ਉਹ ਸਾਰੇ ਵੇਦਗਿਆਤਾ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਵਾਲੇ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਹਨ।
1.67.7
राक्षसाश्च पुलस्त्यस्य वानराः किन्नरास्तथा ।
यक्षाश्च मनुजव्याघ्र पुत्रास्तस्य च धीमतः ॥ १.६७.७ ॥
ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਵਾਨਰ, ਕਿੰਨਰ ਅਤੇ ਯਕਸ਼ ਸਨ; ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ।
1.67.8
पुलहस्य सुता राजञ्शरभाश्च प्रकीर्तिताः ।
सिंहाः किपुरुषा व्याघ्रा ऋक्षा ईहामृगास्तथा ॥ १.६७.८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪੁਲਹ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਰਭ, ਸ਼ੇਰ, ਕਿੰਪੁਰਸ਼, ਬਾਘ, ਰਿੱਛ ਅਤੇ ਈਹਾਮ੍ਰਿਗ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
1.67.9
क्रतोः क्रतुसमाः पुत्राः पतङ्गसहचारिणः ।
विश्रुतास्त्रिषु लोकेषु सत्यव्रतपरायणाः ॥ १.६७.९ ॥
ਕ੍ਰਤੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰਤੂ ਵਰਗੇ ਸਨ; ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਾਥੀ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਸੱਚ ਦੇ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ।
1.67.10
दक्षस्त्वजायताङ्गुष्ठाद्दक्षिणाद्भगवानृषिः ।
ब्रह्मणः पृथिवीपाल शान्तात्मा सुमहातपाः ॥ १.६७.१० ॥
ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸੱਜੇ ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦਕਸ਼ ਜੰਮੇ; ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਸਨ।
1.67.11
वामादजायताङ्गुष्ठाद्भार्या तस्य महात्मनः ।
तस्यां पञ्चाशतं कन्याः स एवाजनयन्मुनिः ॥ १.६७.११ ॥
ਖੱਬੇ ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜੰਮੀ; ਉਸ ਤੋਂ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੇ ਪੰਜਾਹ ਕੁੜੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ।
1.67.12
ताः सर्वास्त्वनवद्याङ्ग्यः कन्याः कमललोचनाः ।
पुत्रिकाः स्थापयामास नष्टपुत्रः प्रजापतिः ॥ १.६७.१२ ॥
ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਬੇਦਾਗ਼ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਕਮਲ-ਨੈਣੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਸਨ; ਪੁੱਤਰ ਗੁਆ ਚੁੱਕੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਤ੍ਰਿਕਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਥਾਪਿਆ।
1.67.13
ददौ स दश धर्माय सप्तविंशतिमिन्दवे ।
दिव्येन विधिना राजन्कश्यपाय त्रयोदश ॥ १.६७.१३ ॥
ਉਸਨੇ ਦਸ ਧਰਮ ਨੂੰ, ਸਤਾਈ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦਿੱਬ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਤੇਰਾਂ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ।
1.67.14
नामतो धर्मपत्न्यस्ताः कीर्त्यमाना निबोध मे ।
कीर्तिर्लक्ष्मीर्धृतिर्मेधा पुष्टिः श्रद्धा क्रिया तथा ॥ १.६७.१४ ॥
ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਸੁਣੋ: ਕੀਰਤੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਧ੍ਰਿਤੀ, ਮੇਧਾ, ਪੁਸ਼ਟੀ, ਸ਼ਰਧਾ, ਕ੍ਰਿਆ ਅਤੇ ਤਥਾ।
1.67.15
बुद्धिर्लज्जा मतिश्चैव पत्न्यो धर्मस्य ता दश ।
द्वाराण्येतानि धर्मस्य विहितानि स्वयंभुवा ॥ १.६७.१५ ॥
ਬੁੱਧੀ, ਲੱਜਾ ਅਤੇ ਮਤੀ, ਇਹੀ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਦਸ ਪਤਨੀਆਂ ਹਨ। ਧਰਮ ਦੇ ਇਹ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਸਵੈਭੂ ਨੇ ਠਹਿਰਾਏ।
1.67.16
सप्तविंशतिः सोमस्य पत्न्यो लोकस्य विश्रुताः ।
कालस्य नयने युक्ताः सोमपत्न्याः शुचिव्रताः ॥ १.६७.१६ ॥
ਸੋਮ ਦੀਆਂ ਸਤਾਈ ਪਤਨੀਆਂ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ; ਕਾਲ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ, ਸ਼ੁੱਧ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੀਆਂ।
1.67.17
सर्वा नक्षत्रयोगिन्यो लोकयात्राविधानतः ।
पैतामहो मुनिर्देवस्तस्य पुत्रः प्रजापतिः।
तस्याष्टौ वसवः पुत्रास्तेषां वक्ष्यामि विस्तरम् ॥ १.६७.१७ ॥
ਇਹ ਸਭ ਨਕਸ਼ਤਰ-ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਹਨ, ਲੋਕ-ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੋਤਾ ਮੁਨੀ ਦੇਵ; ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ; ਉਸ ਦੇ ਅੱਠ ਵਸੂ ਪੁੱਤਰ ਹਨ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ।
1.67.18
धरो ध्रुवश्च सोमश्च अहश्चैवानिलोऽनलः ।
प्रत्यूषश्च प्रभासश्च वसवोऽष्टौ प्रकीर्तिताः ॥ १.६७.१८ ॥
ਧਰ, ਧਰੁਵ, ਸੋਮ, ਅਹ, ਅਨਿਲ, ਅਨਲ, ਪ੍ਰਤਯੂਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਸ — ਇਹ ਅੱਠ ਵਸੂ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।
1.67.19
धूम्रायास्तु धरः पुत्रो ब्रह्मविद्यो ध्रुवस्तथा ।
चन्द्रमास्तु मनस्विन्याः श्वासायाः श्वसनस्तथा ॥ १.६७.१९ ॥
ਧੂਮ੍ਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧਰ; ਬ੍ਰਹਮਵਿਦਿਆ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਧਰੁਵ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ। ਮਨਸ੍ਵਿਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ; ਸ਼੍ਵਾਸਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼੍ਵਸਨ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।
1.67.20
रतायाश्चाप्यहः पुत्रः शाण्डिल्याश्च हुताशनः ।
प्रत्यूषश्च प्रभासश्च प्रभातायाः सुतौ स्मृतौ ॥ १.६७.२० ॥
ਰਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਹਃ; ਸ਼ਾਂਡਿਲ੍ਯਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੁਤਾਸ਼ਨ। ਪ੍ਰਭਾਤਾ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਤਯੂਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਸ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।
1.67.21
धरस्य पुत्रो द्रविणो हुतहव्यवहस्तथा ।
आपस्य पुत्रो वैतण्ड्यः श्रमः शान्तोमुनिस्तथा।
ध्रुवस्य पुत्रो भगवान्कालो लोकप्रकालनः ॥ १.६७.२१ ॥
ਧਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦ੍ਰਵਿਣ; ਹੁਤਹਵਯਵਹ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ। ਆਪ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੈਤੰਡਯ; ਸ਼੍ਰਮ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮੁਨੀ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ। ਧਰੁਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭਗਵਾਨ ਕਾਲ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।
1.67.22
सोमस्य तु सुतो वर्चा वर्चस्वी येन जायते ।
मनोहरायाः शिशिरः प्राणोऽथ रमणस्तथा ॥ १.६७.२२ ॥
ਸੋਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਰਚਾ; ਜਿਸ ਤੋਂ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮਨੋਹਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰ; ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਰਮਣ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।
1.67.23
अह्नः सुतस्तथा ज्योतिः शमः शान्तस्तथा मुनिः ।
अग्नेः पुत्रः कुमारस्तु श्रीमाञ्छरवणालयः ॥ १.६७.२३ ॥
ਅਹਃ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜੋਤਿ; ਸ਼ਮ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮੁਨੀ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ। ਅਗਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕੁਮਾਰ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਸਰਵਣ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਵਾਲਾ।
1.67.24
तस्य शाखो विशाखश्च नैगमेयश्च पृष्ठजः ।
कृत्तिकाभ्युपपत्तेश्च कार्तिकेय इति स्मृतः ॥ १.६७.२४ ॥
ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਾਖ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਖ, ਅਤੇ ਪਿੱਠ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਨੈਗਮੇਯ; ਕ੍ਰਿਤਿਕਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਗੋਦ ਲੈਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਵਜੋਂ ਸਮਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
1.67.25
अनिलस्य शिवा भार्या तस्याः पुत्रो मनोजवः ।
अविज्ञातगतिश्चैव द्वौ पुत्रावनिलस्य तु ॥ १.६७.२५ ॥
ਅਨਿਲ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ਿਵਾ ਸੀ; ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਨੋਜਵ। ਅਵਿਜ੍ਞਾਤਗਤਿ ਵੀ; ਅਨਿਲ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ।
1.67.26
प्रत्यूषस्य विदुः पुत्रमृषिं नाम्नाऽथ देवलम् ।
द्वौ पुत्रौ देवलस्यापि क्षमावन्तौ मनीषिणौ।
बृहस्पतेस्तु भगिनी वरस्त्री ब्रह्मवादिनी ॥ १.६७.२६ ॥
ਪ੍ਰਤਯੂਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਲ ਨਾਮ ਦਾ ਰਿਸ਼ੀ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਦੇਵਲ ਦੇ ਵੀ ਖਿਮਾਵਾਨ ਅਤੇ ਮਨੀਸ਼ੀ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੀ ਭੈਣ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਇਸਤਰੀ, ਬ੍ਰਹਮਵਾਦਿਨੀ ਸੀ।
1.67.27
योगसिद्धा जगत्कृत्स्नमसक्ता विचचार ह ।
प्रभासस्य तु भार्या सा वसूनामष्टमस्य ह ॥ १.६७.२७ ॥
ਯੋਗ ਸਿੱਧ ਉਹ ਅਨਾਸਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਵਸੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਠਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ।
1.67.28
विश्वकर्मा महाभागो जज्ञे शिल्पप्रजापतिः ।
कर्ता शिल्पसहस्राणां त्रिदशानां च वर्धकिः ॥ १.६७.२८ ॥
ਮਹਾਭਾਗ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਸ਼ਿਲਪ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵਜੋਂ ਜਨਮੇ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ਿਲਪਾਂ ਦੇ ਕਰਤਾ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਤਰਖਾਣ ਉਹੀ ਸਨ।
1.67.29
भूषणानां च सर्वेषां कर्ता शिल्पवतां वरः ।
यो दिव्यानि विमानानि त्रिदशानां चकार ह ॥ १.६७.२९ ॥
ਸਾਰੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੇ ਕਰਤਾ ਅਤੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਦਿਵ ਵਿਮਾਨ ਬਣਾਏ।
1.67.30
मनुष्याश्चोपजीवन्ति यस्य शिल्पं महात्मनः ।
पूजयन्ति च यं नित्यं विश्वकर्माणमव्ययम् ॥ १.६७.३० ॥
ਜਿਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ਿਲਪ ਕਲਾ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੀ ਉਹ ਸਦਾ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
1.67.31
स्तनं तु दक्षिणं भित्त्वा ब्रह्मणो नरविग्रहः ।
निःसृतो भगवान्धर्मः सर्वलोकसुखावहः ॥ १.६७.३१ ॥
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਸੱਜਾ ਥਣ ਚੀਰ ਕੇ, ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਧਾਰੀ ਭਗਵਾਨ ਧਰਮ ਬਾਹਰ ਆਏ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
1.67.32
त्रयस्तस्य वराः पुत्राः सर्वभूतमनोहराः ।
शमः कामश्च हर्षश्च तेजसा लोकधारिणः ॥ १.६७.३२ ॥
ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਨ ਹਰ ਲੈਂਦੇ ਸਨ — ਸ਼ਮ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਹਰਸ਼; ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ।
1.67.33
कामस्य तु रतिर्भार्या शमस्य प्राप्तिरङ्गना ।
नन्दा तु भार्या हर्षस्य यासु लोकाः प्रतिष्ठिताः ॥ १.६७.३३ ॥
ਕਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰਤੀ ਸੀ; ਸ਼ਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਾਮ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਸੀ; ਹਰਸ਼ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੰਦਾ ਸੀ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
1.67.34
मरीचेः कश्यपः पुत्रः कश्यपस्य सुरासुराः ।
जज्ञिरे नृपशार्दूल लोकानां प्रभवस्तु सः ॥ १.६७.३४ ॥
ਮਰੀਚੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਸ਼ਯਪ ਸੀ; ਕਸ਼ਯਪ ਤੋਂ ਸੁਰ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਜਨਮੇ; ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਉਹ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਸਨ।
1.67.35
त्वाष्ट्री तु सवितुर्भार्या वडवारूपधारिणी ।
असूयत महाभागा सान्तरिक्षेऽस्विनावुभौ ॥ १.६७.३५ ॥
ਤ੍ਵਸ਼ਟਾ ਦੀ ਧੀ, ਸਵਿਤਾ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਉਸ ਮਹਾਭਾਗਾ ਨੇ ਘੋੜੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਕੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
1.67.36
द्वादशैवादितेः पुत्राः शक्रमुख्या नराधिप ।
तेषामवरजो विष्णुर्यत्र लोकाः प्रतिष्ठिताः ॥ १.६७.३६ ॥
ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਰ ਮੁੱਖ ਸੀ; ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਸਨ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
1.67.37
त्रयस्त्रिंशत यत्येते देवास्तेषामहं तव ।
अन्वयं संप्रवक्ष्यामि पक्षैश्च कुलतो गणान् ॥ १.६७.३७ ॥
ਇਹ ਤੇਤੀ ਦੇਵਤੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵੰਸ਼, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਅਤੇ ਕੁਲਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ।
1.67.38
रुद्राणामपरः पक्षः साध्यानां मरुतां तथा ।
वसूनां भार्गवं विद्याद्विश्वेदेवांस्तथैव च ॥ १.६७.३८ ॥
ਰੁਦਰਾਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੱਖ; ਸਾਧਯਾਂ ਅਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਦਾ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ; ਵਸੂਆਂ ਦਾ ਭਾਰਗਵ (ਸ਼ੁਕਰ) ਜਾਣੋ; ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ ਵੀ ਏਦਾਂ ਹੀ।
1.67.39
वैनतेयस्तु गरुडो बलवानरुणस्तथा ।
बृहस्पतिश्च भगवानादित्येष्वेव गण्यते ॥ १.६७.३९ ॥
ਵਿਨਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਲਵਾਨ ਗਰੁੜ ਅਤੇ ਅਰੁਣ; ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਵੀ ਆਦਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
1.67.40
अश्विनौ गुह्यकान्विद्धि सर्वौषध्यस्तथा पशून् ।
एते देवगणा राजन्कीर्तितास्तेऽनुपूर्वशः ॥ १.६७.४० ॥
ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਗੁਹਿਆਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣੋ; ਸਾਰੀਆਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਵੀ ਏਦਾਂ ਹੀ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਦੇਵਗਣ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
1.67.41
यान्कीर्तयित्वा मनुजः सर्वपापैः प्रमुच्यते ।
ब्रह्मणो हृदयं भित्त्वा निःसृतो भगवान्भृगुः ॥ १.६७.४१ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਚੀਰ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਭ੍ਰਿਗੂ ਨਿਕਲੇ।
1.67.42
भृगोः पुत्रः कविर्विद्वाञ्छुक्रः कविसुतो ग्रहः ।
त्रैलोक्यप्राणयात्रार्थं वर्षावर्षे भयाभये।
स्वयंभुवा नियुक्तः सन्भुवनं परिधावति ॥ १.६७.४२ ॥
ਭ੍ਰਿਗੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਦਵਾਨ ਕਵੀ; ਕਵੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਗ੍ਰਹ ਸ਼ੁਕਰ। ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ-ਯਾਤਰਾ ਲਈ, ਵਰਖਾ ਅਤੇ ਸੋਕਾ, ਭੈ ਅਤੇ ਅਭੈ ਲਈ, ਸਵੈਭੂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।
1.67.43
योगाचार्यो महाबुद्धिर्दैत्यानामभवद्गुरुः ।
सुराणां चापि मेधावी ब्रह्मचारी यतव्रतः ॥ १.६७.४३ ॥
ਮਹਾਬੁੱਧੀ ਯੋਗਾਚਾਰੀਆ ਦੈਂਤਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਬਣੇ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੀ ਮੇਧਾਵੀ ਗੁਰੂ ਸਨ; ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਅਤੇ ਯਤਵ੍ਰਤ ਸਨ।
1.67.44
तस्मिन्नियुक्ते विधिना योगक्षेमाय भार्गवे ।
अन्यमुत्पादयामास पुत्रं भृगुरनिन्दितम् ॥ १.६७.४४ ॥
ਭਾਰਗਵ (ਸ਼ੁਕ੍ਰ) ਯੋਗਕ੍ਸ਼ੇਮ ਲਈ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ, ਭ੍ਰਿਗੂ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
1.67.45
च्यवनं दीप्ततपसं धर्मात्मानं यशस्विनम् ।
यः स रोषाच्च्युतो गर्भान्मातुर्मोक्षाय भारत ॥ १.६७.४५ ॥
ਦੀਪਤ ਤਪ ਵਾਲੇ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਯਸ਼ਸਵੀ ਚ੍ਯਵਨ; ਹੇ ਭਾਰਤ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਮਾਤਾ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਉਹ ਖਿਸਕ ਗਏ।
1.67.46
आरुषी तु मनोः कन्या तस्य पत्नी मनीषिणः ।
और्वस्तस्यां समभवदूरुं भित्त्वा महायशाः ॥ १.६७.४६ ॥
ਮਨੂ ਦੀ ਧੀ ਆਰੁਸ਼ੀ ਉਸ ਮਨੀਸ਼ੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ; ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਔਰਵ ਪੱਟ ਚੀਰ ਕੇ ਜਨਮੇ।
1.67.47
महातेजा महावीर्यो बाल एव गुणैर्युतः ।
ऋचीकस्तस्य पुत्रस्तु जमदग्निस्ततोऽभवत् ॥ १.६७.४७ ॥
ਮਹਾਤੇਜਸ੍ਵੀ ਤੇ ਮਹਾਵੀਰਯ ਰਿਚੀਕ ਬਾਲਕ ਹੋਣ ਤੋਂ ਹੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਮਦਗ੍ਨੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ।
1.67.48
जमदग्नेस्तु चत्वार आसन्पुत्रा महात्मनः ।
रामस्तेषां जघन्योऽभूदजघन्यैर्गुणैर्युतः।
सर्वशस्त्रेषु कुशलः क्षत्रियान्तकरो वशी ॥ १.६७.४८ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਜਮਦਗ੍ਨੀ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਰਾਮ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਸਨ, ਪਰ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸੰਯਮੀ ਸਨ।
1.67.49
और्वस्यासीत्पुत्रशतं जमदग्निपुरोगमम् ।
तेषां पुत्रसहस्राणि बभूवुर्भुवि विस्तरः ॥ १.६७.४९ ॥
ਔਰਵ ਦੇ ਜਮਦਗਨੀ ਜਿਸ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸਨ ਐਸੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਫੈਲ ਗਏ।
1.67.50
द्वौ पुत्रो ब्रह्मणस्त्वन्यौ ययोस्तिष्ठति लक्षणम् ।
लोके धाता विधाता च यौ स्थितौ मनुना सह ॥ १.६७.५० ॥
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹੋਰ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਸਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹਨ — ਧਾਤਾ ਅਤੇ ਵਿਧਾਤਾ, ਜੋ ਮਨੂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
1.67.51
तयोरेव स्वसा देवी लक्ष्मीः पद्मगृहा शुभा ।
तस्यास्तु मानसाः पुत्रास्तुरगा व्योमचारिणः ॥ १.६७.५१ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਭੈਣ ਦੇਵੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸੀ; ਕਮਲ ਜਿਸਦਾ ਘਰ ਹੈ ਐਸੀ ਸ਼ੁਭ। ਉਸਦੇ ਮਾਨਸ ਪੁੱਤਰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਸਨ।
1.67.52
वरुणस्य भार्या या ज्येष्ठा शुक्राद्देवी व्यजायत ।
तस्याः पुत्रं बलं विद्धि सुरां च सुरनन्दिनीम् ॥ १.६७.५२ ॥
ਵਰੁਣ ਦੀ ਜੇਠੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਸ਼ੁਕਰ ਤੋਂ ਜਨਮੀ, ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਲ ਜਾਣ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਧੀ ਸੁਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਣ।
1.67.53
प्रजानामन्नकामानामन्योन्यपरिभक्षणात् ।
अधर्मस्तत्र संजातः सर्वभूतविनाशकः ॥ १.६७.५३ ॥
ਅੰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲੱਗੇ, ਤਦ ਉੱਥੇ ਅਧਰਮ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
1.67.54
तस्यापि निर्ऋतिर्भार्या नैर्ऋता येन राक्षसाः ।
घोरास्तस्यास्त्रयः पुत्राः पापकर्मरताः सदा ॥ १.६७.५४ ॥
ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਵੀ ਨਿਰ੍ਰਿਤੀ ਸੀ; ਉਸ ਤੋਂ ਨੈਰ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸ਼ ਜਨਮੇ। ਉਸਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਜੋ ਸਦਾ ਪਾਪ-ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
1.67.55
भयो महाभयश्चैव मृत्युर्भूतान्तकस्तथा ।
न तस्य भार्या पुत्रो वा कश्चिदस्त्यन्तको हि सः ॥ १.६७.५५ ॥
ਭਯ, ਮਹਾਭਯ, ਮ੍ਰਿਤਯੂ ਅਤੇ ਭੂਤਾਂਤਕ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ (ਜਨਮੇ)। ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਉਹ ਤਾਂ ਅੰਤਕ ਹੀ ਹੈ।
1.67.56
काकीं श्येनीं तथा भासीं धृतराष्ट्रीं तथा शुकीम् ।
ताम्रा तु सुषुवे देवी पञ्चैता लोकविश्रुताः ॥ १.६७.५६ ॥
ਕਾਕੀ, ਸ਼੍ਯੇਨੀ, ਭਾਸੀ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟ੍ਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕੀ — ਇਹ ਪੰਜੇ ਲੋਕ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ; ਦੇਵੀ ਤਾਮ੍ਰਾ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
1.67.57
उलूकान्सुषुवे काकी श्येनी श्येनान्व्यजायत ।
भासी भासानजनयद्गृध्रांश्चैव जनाधिप ॥ १.६७.५७ ॥
ਕਾਕੀ ਨੇ ਉੱਲੂਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ; ਸ਼੍ਯੇਨੀ ਨੇ ਬਾਜਾਂ ਨੂੰ; ਭਾਸੀ ਨੇ ਭਾਸਾਂ ਨੂੰ; ਅਤੇ ਹੇ ਜਨਾਧਿਪ, ਗਿੱਧਾਂ ਨੂੰ ਵੀ।
1.67.58
धृतराष्ट्री तु हंसांश्च कलहंसांश्च सर्वशः ।
चक्रवाकांश्च भद्रा तु जनयामास सैव तु ॥ १.६७.५८ ॥
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟ੍ਰੀ ਨੇ ਹੰਸ, ਕਲਹੰਸ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਚਕਰਵਾਕ ਜਨਮੇ; ਭਦ੍ਰਾ ਨੇ ਵੀ ਉਹੀ ਜਨਮੇ।
1.67.59
शुकी च जनयामास शुकानेव यशस्विनी ।
कल्याणगुणसंपन्ना सर्वलक्षणपूजिता ॥ १.६७.५९ ॥
ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਸ਼ੁਕੀ ਨੇ ਤੋਤੇ ਹੀ ਜਨਮੇ; ਉਹ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਿਤ ਸੀ।
1.67.60
नव क्रोधवशा नारीः प्रजज्ञे क्रोधसंभवाः ।
मृगी च मृगमन्दा च हरी भद्रमना अपि ॥ १.६७.६० ॥
ਕ੍ਰੋਧਵਸ਼ਾ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਜਨਮੀਆਂ ਨੌ ਇਸਤਰੀਆਂ ਜਨਮੀਆਂ — ਮ੍ਰਿਗੀ, ਮ੍ਰਿਗਮੰਦਾ, ਹਰੀ ਅਤੇ ਭਦ੍ਰਮਨਾ ਵੀ।
1.67.61
मातङ्गी त्वथ शार्दूली श्वेता सुरभिरेव च ।
सर्वलक्षणसंपन्ना सुरसा चैव भामिनी ॥ १.६७.६१ ॥
ਫਿਰ ਮਾਤੰਗੀ, ਸ਼ਾਰਦੂਲੀ, ਸ਼ਵੇਤਾ, ਸੁਰਭੀ ਅਤੇ ਸਰਵ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੁਰਸਾ ਭਾਮਿਨੀ ਵੀ ਜਨਮੀ।
1.67.62
अपत्यं तु मृगाः सर्वे मृग्या नरवरोत्तम ।
ऋक्षाश्च मृगमन्दायाः सृमराश्च परंतप ॥ १.६७.६२ ॥
ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮ੍ਰਿਗੀ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਸਾਰੇ ਮ੍ਰਿਗ ਹਨ; ਮ੍ਰਿਗਮੰਦਾ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਰਿੱਛ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਮਰ। ਹੇ ਪਰੰਤਪ!
1.67.63
ततस्त्वैरावतं नागं जज्ञे भद्रमनाः सुतम् ।
ऐरावतः सुतस्तस्या देवनागो महागजः ॥ १.६७.६३ ॥
ਫਿਰ ਭਦ੍ਰਮਨਾ ਨੇ ਐਰਾਵਤ ਨਾਮਕ ਨਾਗ-ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਐਰਾਵਤ, ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਦੇਵਨਾਗ ਅਤੇ ਮਹਾਗਜ ਹੈ।
1.67.64
हर्याश्च हरयोऽपत्यं वानराश्च तरस्विनः ।
गोलाङ्गूलांश्च भद्रं ते हर्याः पुत्रान्प्रचक्षते ॥ १.६७.६४ ॥
ਹਰਯਾ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਹਰੀ ਹਨ; ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਵਾਨਰ ਵੀ। ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ — ਗੋਲਾਂਗੂਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹਰਯਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
1.67.65
प्रजज्ञे त्वथ शार्दूली सिंहान्व्याग्राननेकशः ।
द्वीपिनश्च महासत्वान्सर्वानेव न सशंयः ॥ १.६७.६५ ॥
ਫਿਰ ਸ਼ਾਰਦੂਲੀ ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਬਾਘ ਜਨਮੇ; ਮਹਾਬਲੀ ਚੀਤੇ ਵੀ — ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
1.67.66
मातङ्ग्यपि च मातङ्गानपत्यानि नराधिप ।
दिशां गजं तु श्वेताख्यं श्वेताऽजनयदाशुगम् ॥ १.६७.६६ ॥
ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਮਾਤੰਗੀ ਨੇ ਵੀ ਮਾਤੰਗ (ਹਾਥੀ) ਸੰਤਾਨਾਂ ਜਨਮੀਆਂ; ਅਤੇ ਸ਼ਵੇਤਾ ਨੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਗਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ਵੇਤ ਨਾਮਕ ਤੇਜ਼ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
1.67.67
तथा दुहितरौ राजन्सुरभिर्वै व्यजायत ।
रोहिणी चैव भद्रं ते गन्धर्वी तु यशस्विनी ॥ १.६७.६७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰਭੀ ਨੇ ਦੋ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ — ਰੋਹਿਣੀ ਅਤੇ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਗੰਧਰਵੀ। ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ।
1.67.68
विमलामपि भद्रं ते अनलामपि भारत ।
रोहिण्यां जज्ञिरे गावो गन्धर्व्यां वाजिनः सुताः ॥ १.६७.६८ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਰੋਹਿਣੀ ਤੋਂ ਵਿਮਲਾ ਅਤੇ ਅਨਲਾ ਵੀ ਜਨਮੀਆਂ — ਗਾਵਾਂ ਜਨਮੀਆਂ; ਗੰਧਰਵੀ ਤੋਂ ਘੋੜੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਜੋਂ ਜਨਮੇ।
1.67.69
इरायाः कन्यका जातास्तिस्रः कमललोचनाः ।
वनस्पतीनां वृक्षाणां वीरुधां चैव मातरः ॥ १.६७.६९ ॥
ਇਰਾ ਤੋਂ ਕਮਲ-ਨੈਣੀਆਂ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਜਨਮੀਆਂ; ਉਹ ਬਨਸਪਤੀਆਂ, ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਬੇਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਬਣੀਆਂ।
1.67.70
लतारुहे च द्वे प्रोक्ते वीरुधां चैव ताः स्मृताः ।
गृह्णन्ति ये विना पुष्पं फलानि तरवः पृथक् ॥ १.६७.७० ॥
ਲਤਾ ਅਤੇ ਰੁਹਾ ਨਾਮਕ ਦੋ ਬੇਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਕਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਰੁੱਖ ਫੁੱਲ ਬਿਨਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ —
1.67.71
लतासुतास्ते विज्ञेयास्तानेवाहुर्वनस्पतीन् ।
पुष्पैः फलग्रहान्वृक्षान्रुहायाः प्रसवं विदुः ॥ १.६७.७१ ॥
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੇਲਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਬਨਸਪਤੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੁੱਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਰੁਹਾ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
1.67.72
लतागुल्मानि वृक्षाश्च त्वक्सारतृणजन्तवः ।
वीरुधो याः प्रजास्तस्यास्तत्र वंशः समाप्यते ॥ १.६७.७२ ॥
ਬੇਲਾਂ, ਝਾੜੀਆਂ, ਰੁੱਖ, ਤ੍ਵਕਸਾਰ, ਘਾਹ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ; ਉਸਦੀ ਸੰਤਾਨ ਬੇਲਾਂ — ਇੱਥੇ ਉਸਦਾ ਵੰਸ਼ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
1.67.73
सप्तपिम्डफलान्वृक्षाननलापि व्यजायत ॥ १.६७.७३ ॥
ਅਨਲਾ ਨੇ ਵੀ ਸੱਤ ਗੁੱਛਿਆਂ ਵਾਲੇ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
1.67.74
अनलायाः शुकी पुत्री कंकस्तु सुरसासुतः ।
अरुणस्य भार्या श्येनी तु वीर्यवन्तौ महाबलौ ॥ १.६७.७४ ॥
ਅਨਲਾ ਦੀ ਧੀ ਸ਼ੁਕੀ ਸੀ; ਕੰਕ ਸੁਰਸਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਅਰੁਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸ਼੍ਯੇਨੀ ਸੀ; ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਸਨ।
1.67.75
संपातिं जनयामास वीर्यवन्तं जटायुषम् ।
सुरसाऽजनयन्नागान्कद्रूः पुत्रांस्तु पन्नगान् ॥ १.६७.७५ ॥
ਸ਼ੁਕੀ ਨੇ ਬਲਵਾਨ ਸੰਪਾਤੀ ਅਤੇ ਜਟਾਯੂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਸੁਰਸਾ ਨੇ ਨਾਗਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ; ਕਦ੍ਰੂ ਨੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਜੋਂ ਪੰਨਗਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
1.67.76
द्वौ पुत्रौ विनतायास्तु विख्यातौ गरुडारुणौ ।
इत्येष सर्वभूतानां महतां मनुजाधिप।
प्रभवः कीर्तितः सम्यङ्मया मतिमतां वर ॥ १.६७.७६ ॥
ਵਿਨਤਾ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਸਨ: ਗਰੁੜ ਅਤੇ ਅਰੁਣ। ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਹੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਹਸਤੀਆਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਭਲੀ-ਭਾਂਤ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
1.67.77
यं श्रुत्वा पुरुषः सम्यङ्मुक्तो भवति पाप्मनः ।
सर्वज्ञतां च लभते रतिमग्र्यां च विन्दति ॥ १.६७.७७ ॥
ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਰਬਗਿਆਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਆਨੰਦ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।