مہابھارت · ادھیائے 1.67
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.67.1
ब्रह्मणो मानसाः पुत्रा विदिताः षण्महर्षयः ।
एकादश सुताः स्थाणोः ख्याताः परमतेजसः ॥ १.६७.१ ॥
برہما کے ذہنی بیٹے چھ عظیم رشی مشہور ہیں، اور سthāṇu (شیو) کے گیارہ بیٹے انتہائی تیجسوی کے طور پر معروف ہیں۔
1.67.2
मृगव्याधश्च सर्पश्च निर्ऋतिश्च महायशाः ।
अजैकपादहिर्बिध्न्यः पिनाकी च परन्तपः ॥ १.६७.२ ॥
مرگ وyādha، سرپ اور نرِرِتی مہایشس ہیں؛ اجیکپاد، اہِربُدھنیہ اور پِناکی بھی دشمنوں کو تپانے والے ہیں۔
1.67.3
दहनोऽथेश्वरश्चैव कपाली च महाद्युतिः ।
स्थाणुर्भगश्च भगवान् रुद्रा एकादश स्मृताः ॥ १.६७.३ ॥
دہن، ایشور، مہادیوتی کپالی، سthāṇu، بھگ اور بھگوان — یہ گیارہ رudra یاد کیے جاتے ہیں۔
1.67.4
मरीचिरङ्गिरा अत्रिः पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः ।
षडेते ब्रह्मणः पुत्रा वीर्यवन्तो महर्षयः ॥ १.६७.४ ॥
مریچی، انگیرا، اتری، پلستیہ، پلہ اور کرتو — یہ چھ برہما کے بیٹے، بااختیار عظیم رشی ہیں۔
1.67.5
त्रयस्त्वङ्गिरसः पुत्रा लोके सर्वत्र विश्रुताः ।
बृहस्पतिरुतथ्यश्च संवर्तश्च धृतव्रताः ॥ १.६७.५ ॥
انگیرا کے تین بیٹے دنیا میں ہر جگہ مشہور ہیں — برہسپتی، اُتھتیہ اور سمورت، جو پختہ عہد والے ہیں۔
1.67.6
अत्रेस्तु बहवः पुत्राः श्रूयन्ते मनुजाधिप ।
सर्वे वेदविदः सिद्धाः शान्तात्मानो महर्षयः ॥ १.६७.६ ॥
اے انسانوں کے بادشاہ، اتری کے بہت سے بیٹے سنے جاتے ہیں — وہ سب ویدوں کے جاننے والے، سدھ اور پرسکون دل کے عظیم رشی ہیں۔
1.67.7
राक्षसाश्च पुलस्त्यस्य वानराः किन्नरास्तथा ।
यक्षाश्च मनुजव्याघ्र पुत्रास्तस्य च धीमतः ॥ १.६७.७ ॥
پلستیہ کے بیٹے راکشس، وانر، کنّر اور یکش تھے، اے انسانوں میں شیر، اس دانا کے بیٹے۔
1.67.8
पुलहस्य सुता राजञ्शरभाश्च प्रकीर्तिताः ।
सिंहाः किपुरुषा व्याघ्रा ऋक्षा ईहामृगास्तथा ॥ १.६७.८ ॥
اے بادشاہ، پلہ کے بیٹے شرب، شیر، کم پرش، بگھ، ریچھ اور ایہامرگ بتائے گئے ہیں۔
1.67.9
क्रतोः क्रतुसमाः पुत्राः पतङ्गसहचारिणः ।
विश्रुतास्त्रिषु लोकेषु सत्यव्रतपरायणाः ॥ १.६७.९ ॥
کرتو کے بیٹے کرتو کے برابر تھے، سورج کے ساتھی، تینوں جہانوں میں مشہور اور سچائی کے عہد پر قائم۔
1.67.10
दक्षस्त्वजायताङ्गुष्ठाद्दक्षिणाद्भगवानृषिः ।
ब्रह्मणः पृथिवीपाल शान्तात्मा सुमहातपाः ॥ १.६७.१० ॥
اے زمین کے محافظ، برہما کے دائیں انگوٹھے سے بھگوان رشی دکش پیدا ہوئے، جو پرسکون روح اور عظیم تپسوی تھے۔
1.67.11
वामादजायताङ्गुष्ठाद्भार्या तस्य महात्मनः ।
तस्यां पञ्चाशतं कन्याः स एवाजनयन्मुनिः ॥ १.६७.११ ॥
بائیں انگوٹھے سے اس مہاتما کی بیوی پیدا ہوئی؛ اس کے بطن سے اس منی نے پچاس بیٹیاں پیدا کیں۔
1.67.12
ताः सर्वास्त्वनवद्याङ्ग्यः कन्याः कमललोचनाः ।
पुत्रिकाः स्थापयामास नष्टपुत्रः प्रजापतिः ॥ १.६७.१२ ॥
وہ سب بے عیب اعضا والی، کنول نین بیٹیاں تھیں؛ بیٹوں سے محروم پرجاپتی نے انہیں پتریکا کے طور پر قائم کیا۔
1.67.13
ददौ स दश धर्माय सप्तविंशतिमिन्दवे ।
दिव्येन विधिना राजन्कश्यपाय त्रयोदश ॥ १.६७.१३ ॥
اس نے دس دھرم کو، ستائیس چاند کو دیے؛ اے راجن، دیویہ طریقے سے تیرہ کشیپ کو دیے۔
1.67.14
नामतो धर्मपत्न्यस्ताः कीर्त्यमाना निबोध मे ।
कीर्तिर्लक्ष्मीर्धृतिर्मेधा पुष्टिः श्रद्धा क्रिया तथा ॥ १.६७.१४ ॥
دھرم کی بیویاں، ان کے نام میں بتاتا ہوں، سنو: کیرتی، لکشمی، دھرتی، میدھا، پشٹی، شردھا، کریا اور اسی طرح۔
1.67.15
बुद्धिर्लज्जा मतिश्चैव पत्न्यो धर्मस्य ता दश ।
द्वाराण्येतानि धर्मस्य विहितानि स्वयंभुवा ॥ १.६७.१५ ॥
بُدّھی، لجّا اور متی بھی؛ یہی دھرم کی دس بیویاں ہیں۔ دھرم کے یہ دروازے سواینبھو نے مقرر کیے۔
1.67.16
सप्तविंशतिः सोमस्य पत्न्यो लोकस्य विश्रुताः ।
कालस्य नयने युक्ताः सोमपत्न्याः शुचिव्रताः ॥ १.६७.१६ ॥
سوم کی ستائیس بیویاں دنیا میں مشہور ہیں؛ کال کی آنکھوں سے جڑی ہوئی، پاک ورت والی سوم کی بیویاں۔
1.67.17
सर्वा नक्षत्रयोगिन्यो लोकयात्राविधानतः ।
पैतामहो मुनिर्देवस्तस्य पुत्रः प्रजापतिः।
तस्याष्टौ वसवः पुत्रास्तेषां वक्ष्यामि विस्तरम् ॥ १.६७.१७ ॥
یہ سب نچھتر یوگنیاں ہیں، دنیا کی گردش کے ضابطے کے مطابق۔ برہما کا پوتا منی دیو؛ اس کا بیٹا پرجاپتی؛ اس کے آٹھ واسو بیٹے ہیں — ان کا تفصیلی بیان میں کروں گا۔
1.67.18
धरो ध्रुवश्च सोमश्च अहश्चैवानिलोऽनलः ।
प्रत्यूषश्च प्रभासश्च वसवोऽष्टौ प्रकीर्तिताः ॥ १.६७.१८ ॥
دھر، دھرو، سوم، اہ، انل، انل، پرتیوش اور پربھاس — یہ آٹھ واسو کہے گئے ہیں۔
1.67.19
धूम्रायास्तु धरः पुत्रो ब्रह्मविद्यो ध्रुवस्तथा ।
चन्द्रमास्तु मनस्विन्याः श्वासायाः श्वसनस्तथा ॥ १.६७.१९ ॥
دھومرا کا بیٹا دھر تھا؛ برہم ودیا کا عالم دھرو بھی اسی طرح۔ منسوِنی کا بیٹا چندرما تھا؛ شواسا کا بیٹا شوسن بھی اسی طرح۔
1.67.20
रतायाश्चाप्यहः पुत्रः शाण्डिल्याश्च हुताशनः ।
प्रत्यूषश्च प्रभासश्च प्रभातायाः सुतौ स्मृतौ ॥ १.६७.२० ॥
رتا کا بیٹا اہ تھا؛ شانڈلیہ کا بیٹا ہُتاشن۔ پربھاتا کے دو بیٹے پرتیوش اور پربھاس یاد کیے گئے ہیں۔
1.67.21
धरस्य पुत्रो द्रविणो हुतहव्यवहस्तथा ।
आपस्य पुत्रो वैतण्ड्यः श्रमः शान्तोमुनिस्तथा।
ध्रुवस्य पुत्रो भगवान्कालो लोकप्रकालनः ॥ १.६७.२१ ॥
دھر کا بیٹا دراوِن تھا؛ ہُت ہویہ وہ بھی اسی طرح۔ آپ کا بیٹا وَیتنڈیہ تھا؛ شرم اور شانت منی بھی۔ دھرو کا بیٹا بھگوان کال تھا، جو لوکوں کا مٹانے والا ہے۔
1.67.22
सोमस्य तु सुतो वर्चा वर्चस्वी येन जायते ।
मनोहरायाः शिशिरः प्राणोऽथ रमणस्तथा ॥ १.६७.२२ ॥
سوم کا بیٹا ورچا تھا، جس سے تیجسوی پیدا ہوتا ہے؛ منوہرا کے ششر، اور پران اور رمن بھی اسی طرح۔
1.67.23
अह्नः सुतस्तथा ज्योतिः शमः शान्तस्तथा मुनिः ।
अग्नेः पुत्रः कुमारस्तु श्रीमाञ्छरवणालयः ॥ १.६७.२३ ॥
اہ کا بیٹا جیوتی تھا؛ شم اور شانت منی بھی اسی طرح۔ اگنی کا بیٹا کمار تھا، شرِیمان، سرکنڈوں کے جھنڈ میں رہنے والا۔
1.67.24
तस्य शाखो विशाखश्च नैगमेयश्च पृष्ठजः ।
कृत्तिकाभ्युपपत्तेश्च कार्तिकेय इति स्मृतः ॥ १.६७.२४ ॥
اس کے شاکھ اور وشاکھ، اور پیٹھ سے پیدا ہونے والا نیگمیئے؛ کرتتیکاؤں کے گود لینے کے سبب وہ کارتیکیہ کہلایا۔
1.67.25
अनिलस्य शिवा भार्या तस्याः पुत्रो मनोजवः ।
अविज्ञातगतिश्चैव द्वौ पुत्रावनिलस्य तु ॥ १.६७.२५ ॥
انیل کی بیوی شیوا تھی؛ اس کا بیٹا منوجو تھا۔ اویجناتگتی بھی؛ انیل کے دو ہی بیٹے تھے۔
1.67.26
प्रत्यूषस्य विदुः पुत्रमृषिं नाम्नाऽथ देवलम् ।
द्वौ पुत्रौ देवलस्यापि क्षमावन्तौ मनीषिणौ।
बृहस्पतेस्तु भगिनी वरस्त्री ब्रह्मवादिनी ॥ १.६७.२६ ॥
پرتیوش کا بیٹا دیول نامی رشی کہلاتا ہے؛ دیول کے بھی صابر اور دانا دو بیٹے تھے۔ برہسپتی کی بہن بہترین عورت اور برہمواديني تھی۔
1.67.27
योगसिद्धा जगत्कृत्स्नमसक्ता विचचार ह ।
प्रभासस्य तु भार्या सा वसूनामष्टमस्य ह ॥ १.६७.२७ ॥
یوگ سے کامل وہ بے تعلق ہو کر ساری کائنات میں گھومتی تھی۔ وہ وسوؤں میں آٹھویں پربھاس کی بیوی تھی۔
1.67.28
विश्वकर्मा महाभागो जज्ञे शिल्पप्रजापतिः ।
कर्ता शिल्पसहस्राणां त्रिदशानां च वर्धकिः ॥ १.६७.२८ ॥
مہابھاگ وشوکرما شلپ پرجاپتی کے طور پر پیدا ہوئے۔ ہزاروں فنون کے خالق اور دیوتاؤں کے بڑھئی وہی تھے۔
1.67.29
भूषणानां च सर्वेषां कर्ता शिल्पवतां वरः ।
यो दिव्यानि विमानानि त्रिदशानां चकार ह ॥ १.६७.२९ ॥
تمام زیورات کے خالق اور کاریگروں میں بہترین۔ جنہوں نے دیوتاؤں کے لیے دیویہ وِمان بنائے۔
1.67.30
मनुष्याश्चोपजीवन्ति यस्य शिल्पं महात्मनः ।
पूजयन्ति च यं नित्यं विश्वकर्माणमव्ययम् ॥ १.६७.३० ॥
جس مہاتما کے فن سے انسان روزی کماتے ہیں، اسی لافانی وشوکرما کی وہ ہمیشہ پوجا کرتے ہیں۔
1.67.31
स्तनं तु दक्षिणं भित्त्वा ब्रह्मणो नरविग्रहः ।
निःसृतो भगवान्धर्मः सर्वलोकसुखावहः ॥ १.६७.३१ ॥
برہما کا دائیں پستان چیر کر، انسانی صورت اختیار کیے ہوئے بھگوان دھرم نکلے، جو تمام جہانوں کو سکھ دینے والے ہیں۔
1.67.32
त्रयस्तस्य वराः पुत्राः सर्वभूतमनोहराः ।
शमः कामश्च हर्षश्च तेजसा लोकधारिणः ॥ १.६७.३२ ॥
ان کے تین بہترین بیٹے ہوئے جو تمام مخلوقات کے دل موہ لیتے تھے — شم، کام اور ہرش؛ اپنے تیج سے وہ جہانوں کو تھامنے والے تھے۔
1.67.33
कामस्य तु रतिर्भार्या शमस्य प्राप्तिरङ्गना ।
नन्दा तु भार्या हर्षस्य यासु लोकाः प्रतिष्ठिताः ॥ १.६७.३३ ॥
کام کی بیوی رتی تھی؛ شم کی بیوی پراپتی نامی عورت تھی؛ ہرش کی بیوی ندا تھی — جن میں تمام جہان قائم ہیں۔
1.67.34
मरीचेः कश्यपः पुत्रः कश्यपस्य सुरासुराः ।
जज्ञिरे नृपशार्दूल लोकानां प्रभवस्तु सः ॥ १.६७.३४ ॥
مریچی کا بیٹا کشیپ تھا؛ کشیپ سے سُر اور اسُر پیدا ہوئے؛ اے بادشاہوں میں شیر، وہی جہانوں کا سرچشمہ تھے۔
1.67.35
त्वाष्ट्री तु सवितुर्भार्या वडवारूपधारिणी ।
असूयत महाभागा सान्तरिक्षेऽस्विनावुभौ ॥ १.६७.३५ ॥
تواشٹری، جو سوِتری کی بیوی تھی، اس مہابھاگا نے گھوڑی کی صورت اختیار کر کے آسمان میں دونوں اشونی کماروں کو جنم دیا۔
1.67.36
द्वादशैवादितेः पुत्राः शक्रमुख्या नराधिप ।
तेषामवरजो विष्णुर्यत्र लोकाः प्रतिष्ठिताः ॥ १.६७.३६ ॥
اَدِتی کے بارہ ہی بیٹے تھے جن میں شکر سب سے نمایاں تھا؛ اے نرادھپ، ان میں سب سے چھوٹے وشنو تھے، جن میں تمام جہان قائم ہیں۔
1.67.37
त्रयस्त्रिंशत यत्येते देवास्तेषामहं तव ।
अन्वयं संप्रवक्ष्यामि पक्षैश्च कुलतो गणान् ॥ १.६७.३७ ॥
یہ تینتیس دیوتا ہیں؛ ان کا نسب، ان کے پکش اور خاندانوں کے مطابق ان کے گن سمیت میں آپ کو بیان کروں گا۔
1.67.38
रुद्राणामपरः पक्षः साध्यानां मरुतां तथा ।
वसूनां भार्गवं विद्याद्विश्वेदेवांस्तथैव च ॥ १.६७.३८ ॥
رُدروں کا دوسرا پکش؛ سادھیوں اور مرتوں کا بھی یہی؛ وسوؤں کا بھارگو (شکر) جاننا چاہیے؛ وشوادیو بھی اسی طرح۔
1.67.39
वैनतेयस्तु गरुडो बलवानरुणस्तथा ।
बृहस्पतिश्च भगवानादित्येष्वेव गण्यते ॥ १.६७.३९ ॥
ونتا کا بیٹا طاقتور گروڑ اور ارون؛ اور بھگوان برہسپتی بھی آدتیوں ہی میں شمار ہوتے ہیں۔
1.67.40
अश्विनौ गुह्यकान्विद्धि सर्वौषध्यस्तथा पशून् ।
एते देवगणा राजन्कीर्तितास्तेऽनुपूर्वशः ॥ १.६७.४० ॥
اشوِنی دیوتاؤں اور گہیکوں کو جانو؛ تمام جڑی بوٹیاں اور مویشی بھی؛ اے راجا، یہ دیوگن ترتیب سے بیان ہو چکے۔
1.67.41
यान्कीर्तयित्वा मनुजः सर्वपापैः प्रमुच्यते ।
ब्रह्मणो हृदयं भित्त्वा निःसृतो भगवान्भृगुः ॥ १.६७.४१ ॥
جن کا کیرتن کر کے انسان تمام گناہوں سے چھوٹ جاتا ہے۔ برہما کا دل چیر کر بھگوان بھرگو نکلے۔
1.67.42
भृगोः पुत्रः कविर्विद्वाञ्छुक्रः कविसुतो ग्रहः ।
त्रैलोक्यप्राणयात्रार्थं वर्षावर्षे भयाभये।
स्वयंभुवा नियुक्तः सन्भुवनं परिधावति ॥ १.६७.४२ ॥
بھرگو کا بیٹا عالم کوی؛ کوی کا بیٹا گرہ شکر۔ تینوں لوکوں کی زندگی کے سفر کے لیے، بارش اور قحط، خوف اور امن کے لیے، سوایمبھو کا مقرر کیا ہوا وہ دنیا میں گھومتا ہے۔
1.67.43
योगाचार्यो महाबुद्धिर्दैत्यानामभवद्गुरुः ।
सुराणां चापि मेधावी ब्रह्मचारी यतव्रतः ॥ १.६७.४३ ॥
یوگاچاریہ، مہابدھی والے، دیتیوں کے گرو ہوئے، اور دیوتاؤں کے بھی دانشمند گرو تھے؛ وہ برہمچاری اور ضبطِ نفس والے تھے۔
1.67.44
तस्मिन्नियुक्ते विधिना योगक्षेमाय भार्गवे ।
अन्यमुत्पादयामास पुत्रं भृगुरनिन्दितम् ॥ १.६७.४४ ॥
بھارگو (شکر) کے یوگ کشیم کے لیے ضابطے کے مطابق مقرر ہو جانے کے بعد، بھرگو نے ایک اور بے عیب بیٹا پیدا کیا۔
1.67.45
च्यवनं दीप्ततपसं धर्मात्मानं यशस्विनम् ।
यः स रोषाच्च्युतो गर्भान्मातुर्मोक्षाय भारत ॥ १.६७.४५ ॥
دیپت تپس والے، دھرماتما اور یشسوی چیون؛ اے بھارت، غصے سے ماں کے رحم سے رہائی کے لیے وہ گر پڑے۔
1.67.46
आरुषी तु मनोः कन्या तस्य पत्नी मनीषिणः ।
और्वस्तस्यां समभवदूरुं भित्त्वा महायशाः ॥ १.६७.४६ ॥
منو کی بیٹی آروشی اُس منیشی کی بیوی تھی؛ اُس سے مہایشسوی اَورو ران چیر کر پیدا ہوئے۔
1.67.47
महातेजा महावीर्यो बाल एव गुणैर्युतः ।
ऋचीकस्तस्य पुत्रस्तु जमदग्निस्ततोऽभवत् ॥ १.६७.४७ ॥
مہاتیجسوی اور مہاویریہ رچیک بچپن ہی سے اوصاف سے آراستہ تھے؛ ان کا بیٹا جمدگنی ان سے پیدا ہوا۔
1.67.48
जमदग्नेस्तु चत्वार आसन्पुत्रा महात्मनः ।
रामस्तेषां जघन्योऽभूदजघन्यैर्गुणैर्युतः।
सर्वशस्त्रेषु कुशलः क्षत्रियान्तकरो वशी ॥ १.६७.४८ ॥
مہاتما جمدگنی کے چار بیٹے تھے؛ ان میں رام سب سے چھوٹے تھے، مگر اوصاف میں کسی سے کم نہ تھے۔ وہ تمام ہتھیاروں میں ماہر، کشتریوں کے نابود کرنے والے اور ضبط نفس والے تھے۔
1.67.49
और्वस्यासीत्पुत्रशतं जमदग्निपुरोगमम् ।
तेषां पुत्रसहस्राणि बभूवुर्भुवि विस्तरः ॥ १.६७.४९ ॥
اَورو کے سو بیٹے تھے جن میں جمدگنی سرِفہرست تھے۔ ان کے ہزاروں بیٹے ہوئے جو زمین پر پھیل گئے۔
1.67.50
द्वौ पुत्रो ब्रह्मणस्त्वन्यौ ययोस्तिष्ठति लक्षणम् ।
लोके धाता विधाता च यौ स्थितौ मनुना सह ॥ १.६७.५० ॥
برہما کے دو اور بیٹے تھے، جن کی علامات دنیا میں قائم ہیں — دھاتا اور ویدھاتا، جو منو کے ساتھ رہے۔
1.67.51
तयोरेव स्वसा देवी लक्ष्मीः पद्मगृहा शुभा ।
तस्यास्तु मानसाः पुत्रास्तुरगा व्योमचारिणः ॥ १.६७.५१ ॥
ان دونوں کی بہن دیوی لکشمی تھیں، جن کا مسکن کمل ہے، جو شبھ ہیں۔ ان کے من سے پیدا بیٹے آسمان میں اڑنے والے گھوڑے تھے۔
1.67.52
वरुणस्य भार्या या ज्येष्ठा शुक्राद्देवी व्यजायत ।
तस्याः पुत्रं बलं विद्धि सुरां च सुरनन्दिनीम् ॥ १.६७.५२ ॥
ورن کی بڑی بیوی دیوی جو شکر سے پیدا ہوئیں، ان کا بیٹا بل جانو، اور دیوتاؤں کو خوشی دینے والی بیٹی سُرا کو بھی جانو۔
1.67.53
प्रजानामन्नकामानामन्योन्यपरिभक्षणात् ।
अधर्मस्तत्र संजातः सर्वभूतविनाशकः ॥ १.६७.५३ ॥
غذا کے خواہش مند جانداروں نے جب ایک دوسرے کو کھانا شروع کیا، تو وہاں ادھرم پیدا ہوا، جو تمام جانداروں کو تباہ کرنے والا ہے۔
1.67.54
तस्यापि निर्ऋतिर्भार्या नैर्ऋता येन राक्षसाः ।
घोरास्तस्यास्त्रयः पुत्राः पापकर्मरताः सदा ॥ १.६७.५४ ॥
اس کی بیوی بھی نرریتی تھی؛ اسی سے نیرریت اور ہولناک راکشس پیدا ہوئے۔ اس کے تین بیٹے تھے جو ہمیشہ گناہ کے کاموں میں لگے رہتے تھے۔
1.67.55
भयो महाभयश्चैव मृत्युर्भूतान्तकस्तथा ।
न तस्य भार्या पुत्रो वा कश्चिदस्त्यन्तको हि सः ॥ १.६७.५५ ॥
بھَے، مہابھے، موت اور بھوتانتک بھی اسی طرح (پیدا ہوئے)۔ اس کی نہ کوئی بیوی تھی نہ بیٹا؛ وہ تو انتک ہی ہے۔
1.67.56
काकीं श्येनीं तथा भासीं धृतराष्ट्रीं तथा शुकीम् ।
ताम्रा तु सुषुवे देवी पञ्चैता लोकविश्रुताः ॥ १.६७.५६ ॥
کاکی، شیینی، بھاسی، دھرتراشٹری اور شُکی — یہ پانچوں دنیا میں مشہور ہیں؛ دیوی تامرا نے انہیں جنم دیا۔
1.67.57
उलूकान्सुषुवे काकी श्येनी श्येनान्व्यजायत ।
भासी भासानजनयद्गृध्रांश्चैव जनाधिप ॥ १.६७.५७ ॥
کاکی نے الوؤں کو جنم دیا، شیینی نے بازوں کو، بھاسی نے بھاسوں کو، اور اے جنادھپ، گدھوں کو بھی۔
1.67.58
धृतराष्ट्री तु हंसांश्च कलहंसांश्च सर्वशः ।
चक्रवाकांश्च भद्रा तु जनयामास सैव तु ॥ १.६७.५८ ॥
دھرتراشٹری نے ہنسوں اور کلہنسوں کو، اور ہر قسم کے چکرواکوں کو جنم دیا؛ اور بھدرا نے بھی انہیں ہی جنم دیا۔
1.67.59
शुकी च जनयामास शुकानेव यशस्विनी ।
कल्याणगुणसंपन्ना सर्वलक्षणपूजिता ॥ १.६७.५९ ॥
یشسوی شُکی نے طوطوں ہی کو جنم دیا؛ وہ نیک اوصاف سے آراستہ اور تمام مبارک نشانیوں سے پوجی گئی تھی۔
1.67.60
नव क्रोधवशा नारीः प्रजज्ञे क्रोधसंभवाः ।
मृगी च मृगमन्दा च हरी भद्रमना अपि ॥ १.६७.६० ॥
کرودھوَشا نے غصے سے پیدا ہونے والی نو عورتیں جنم دیں — مرگی، مرگمندا، ہری اور بھدرمنا بھی۔
1.67.61
मातङ्गी त्वथ शार्दूली श्वेता सुरभिरेव च ।
सर्वलक्षणसंपन्ना सुरसा चैव भामिनी ॥ १.६७.६१ ॥
پھر ماتنگی، شاردولی، شویتا، سُربھی اور سب شبھ لکشنوں سے مزین بھامنی سُرسا بھی پیدا ہوئیں۔
1.67.62
अपत्यं तु मृगाः सर्वे मृग्या नरवरोत्तम ।
ऋक्षाश्च मृगमन्दायाः सृमराश्च परंतप ॥ १.६७.६२ ॥
اے نرشریشٹھ، مرگی کی تمام اولاد ہرن ہیں؛ مرگمندا کی اولاد ریچھ اور سرمر ہیں۔ اے دشمنوں کو تپانے والے!
1.67.63
ततस्त्वैरावतं नागं जज्ञे भद्रमनाः सुतम् ।
ऐरावतः सुतस्तस्या देवनागो महागजः ॥ १.६७.६३ ॥
پھر بھدرمنا نے ایراوت نامی ناگ ہاتھی کو بیٹے کے طور پر جنم دیا؛ وہ ایراوت، اس کا بیٹا، دیوناگ اور مہاگج ہے۔
1.67.64
हर्याश्च हरयोऽपत्यं वानराश्च तरस्विनः ।
गोलाङ्गूलांश्च भद्रं ते हर्याः पुत्रान्प्रचक्षते ॥ १.६७.६४ ॥
ہریا کی اولاد ہری ہیں، اور تیز رفتار بندر بھی۔ تمہارا بھلا ہو — گولانگول بھی ہریا کے بیٹے کہے جاتے ہیں۔
1.67.65
प्रजज्ञे त्वथ शार्दूली सिंहान्व्याग्राननेकशः ।
द्वीपिनश्च महासत्वान्सर्वानेव न सशंयः ॥ १.६७.६५ ॥
پھر شاردولی نے بہت سے شیر اور باघ پیدا کیے؛ اور مہابلی چیتے بھی — اس میں کوئی شک نہیں۔
1.67.66
मातङ्ग्यपि च मातङ्गानपत्यानि नराधिप ।
दिशां गजं तु श्वेताख्यं श्वेताऽजनयदाशुगम् ॥ १.६७.६६ ॥
اے نراधپ، ماتنگی نے بھی ماتنگ (ہاتھی) اولاد پیدا کی؛ اور شویتا نے دِگّجوں میں سے شویت نامی تیز رفتار ہاتھی کو جنم دیا۔
1.67.67
तथा दुहितरौ राजन्सुरभिर्वै व्यजायत ।
रोहिणी चैव भद्रं ते गन्धर्वी तु यशस्विनी ॥ १.६७.६७ ॥
اے راجا، اسی طرح سُرَبھی نے دو بیٹیوں کو جنم دیا — روہنی اور یشسوی گندھرومی۔ تیرا بھلا ہو۔
1.67.68
विमलामपि भद्रं ते अनलामपि भारत ।
रोहिण्यां जज्ञिरे गावो गन्धर्व्यां वाजिनः सुताः ॥ १.६७.६८ ॥
اے بھارت، تیرا بھلا ہو۔ روہنی سے ویملا اور انلا بھی پیدا ہوئیں — گائیں پیدا ہوئیں؛ گندھرومی سے گھوڑے بیٹوں کی صورت میں پیدا ہوئے۔
1.67.69
इरायाः कन्यका जातास्तिस्रः कमललोचनाः ।
वनस्पतीनां वृक्षाणां वीरुधां चैव मातरः ॥ १.६७.६९ ॥
ایرا سے کنول جیسی آنکھوں والی تین بیٹیاں پیدا ہوئیں؛ وہ نباتات، درختوں اور بیلوں کی مائیں بنیں۔
1.67.70
लतारुहे च द्वे प्रोक्ते वीरुधां चैव ताः स्मृताः ।
गृह्णन्ति ये विना पुष्पं फलानि तरवः पृथक् ॥ १.६७.७० ॥
لتا اور رُہا نام کی دو کو بیلوں کی مائیں کہا گیا ہے۔ جو درخت پھول کے بغیر الگ الگ پھل پکڑتے ہیں —
1.67.71
लतासुतास्ते विज्ञेयास्तानेवाहुर्वनस्पतीन् ।
पुष्पैः फलग्रहान्वृक्षान्रुहायाः प्रसवं विदुः ॥ १.६७.७१ ॥
انہیں بیلوں کے بیٹے جاننا چاہیے؛ انہی کو بنسپتی کہا جاتا ہے۔ پھولوں کے ذریعے پھل دینے والے درختوں کو روہا کی اولاد جاننا چاہیے۔
1.67.72
लतागुल्मानि वृक्षाश्च त्वक्सारतृणजन्तवः ।
वीरुधो याः प्रजास्तस्यास्तत्र वंशः समाप्यते ॥ १.६७.७२ ॥
بیلیں، جھاڑیاں، درخت، چھال دار، گھاس اور جاندار؛ جو بیلیں اس کی اولاد ہیں — یہاں اس کا نسب ختم ہوتا ہے۔
1.67.73
सप्तपिम्डफलान्वृक्षाननलापि व्यजायत ॥ १.६७.७३ ॥
انلا نے بھی سات گچھوں والے پھل دار درختوں کو جنم دیا۔
1.67.74
अनलायाः शुकी पुत्री कंकस्तु सुरसासुतः ।
अरुणस्य भार्या श्येनी तु वीर्यवन्तौ महाबलौ ॥ १.६७.७४ ॥
انلا کی بیٹی شکی تھی؛ کنک سورسا کا بیٹا تھا۔ ارون کی بیوی شیینی تھی؛ وہ دونوں طاقتور اور عظیم قوت والے تھے۔
1.67.75
संपातिं जनयामास वीर्यवन्तं जटायुषम् ।
सुरसाऽजनयन्नागान्कद्रूः पुत्रांस्तु पन्नगान् ॥ १.६७.७५ ॥
شکی نے طاقتور سمپاتی اور جٹایو کو جنم دیا۔ سورسا نے ناگوں کو جنم دیا؛ کدرو نے بیٹوں کے طور پر پنّگوں کو جنم دیا۔
1.67.76
द्वौ पुत्रौ विनतायास्तु विख्यातौ गरुडारुणौ ।
इत्येष सर्वभूतानां महतां मनुजाधिप।
प्रभवः कीर्तितः सम्यङ्मया मतिमतां वर ॥ १.६७.७६ ॥
ونتا کے دو مشہور بیٹے تھے: گروڑ اور ارون۔ اے منوجادھیپ، اے دانشمندوں میں بہترین، اس طرح میں نے تمام مخلوقات اور عظیم ہستیوں کی ابتدا پوری طرح بیان کر دی۔
1.67.77
यं श्रुत्वा पुरुषः सम्यङ्मुक्तो भवति पाप्मनः ।
सर्वज्ञतां च लभते रतिमग्र्यां च विन्दति ॥ १.६७.७७ ॥
جسے سن کر انسان گناہ سے پوری طرح آزاد ہو جاتا ہے، ہمہ دانی حاصل کرتا ہے اور بہترین مسرت پاتا ہے۔