Mahābhārata · Adhyāya 1.69
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.69.1
त्वत्तः श्रुतमिदं ब्रह्मन्देवदानवरक्षसाम् ।
अंशावतरणं सम्यग्गन्धर्वाप्सरसां तथा ॥ १.६९.१ ॥
Oh brāhmaṇa, de ti he escuchado por completo la descenso de las porciones de dioses, dānavas, rākṣasas, gandharvas y apsarases.
1.69.2
इमं तु भूय इच्छामि कुरूणां वंशमादितः ।
कथ्यमानं त्वया विप्र विप्रर्षिगणसन्निधौ ॥ १.६९.२ ॥
Pero, oh brahmin, deseo que de nuevo me cuentes desde el principio el linaje de los Kurus en presencia de la asamblea de sabios brahmines.
1.69.3
धर्मार्थकामसहितं राजर्षीणां प्रकीर्तितम् ।
पवित्रं कीर्त्यमानं मे निबोधेदं मनीषिणाम् ॥ १.६९.३ ॥
Este relato sagrado, proclamado por los reyes sabios y unido al dharma, la riqueza y el deseo, lo recito ahora; oh sabios, escuchad.
1.69.4
प्रजापतेस्तु दक्षस्य मनोर्वैवस्वतस्य च ।
भरतस्य कुरोः पूरोराजमीढस्य चानघ ॥ १.६९.४ ॥
Oh inmaculado, los linajes de Prajāpati, Dakṣa, Manu, Vaivasvata, Bharata, Kuru, Pūru y Rājamīḍha.
1.69.5
यादवानामिमं वंशं कौरवाणां च सर्वशः ।
तथैव भरतानां च पुण्यं स्वस्त्ययनं महत् ॥ १.६९.५ ॥
Este linaje de los Yādavas, el linaje completo de los Kauravas y también el de los Bharatas, es sagrado y gran fuente de bienestar.
1.69.6
धन्यं यशस्यमायुष्यं कीर्तयिष्यामि तेऽनघ ।
तेजोभिरुदिताः सर्वे महर्षिसमतेजसः ॥ १.६९.६ ॥
Oh inmaculado, te narraré este linaje que trae prosperidad, fama y larga vida; todos ellos surgieron por su resplandor, iguales en esplendor a grandes sabios.
1.69.7
दश प्राचेतसः पुत्राः सन्तः पुण्यजनाः स्मृताः ।
मुखजेनाग्निना यैस्ते पूर्वं दग्धा महौजसः ॥ १.६९.७ ॥
Los diez hijos de Pracetas, recordados como los Puṇyajanas, fueron antes quemados por el fuego nacido de la boca, aquellos de gran poder.
1.69.8
तेभ्यः प्राचेतसो जज्ञे दक्षो दक्षादिमाः प्रजाः ।
संभूताः पुरुषव्याघ्र स हि लोकपितामहः ॥ १.६९.८ ॥
De ellos, por medio de Pracetas, nació Dakṣa; de Dakṣa surgieron estas criaturas. Tigre entre los hombres, él es verdaderamente el abuelo de los mundos.
1.69.9
वीरिण्या सह सङ्गम्य दक्षः प्राचेतसो मुनिः ।
आत्मतुल्यानजनयत्सहस्रं संशितव्रतान् ॥ १.६९.९ ॥
Unido a Vīriṇī, el sabio Dakṣa, hijo de Pracetas, engendró mil hijos iguales a sí mismo, de votos firmes.
1.69.10
सहस्रसङ्ख्यानसंभूतान्दक्षपुत्रांश्च नारदः ।
मोक्षमध्यापयामास साङ्ख्यज्ञानमनुत्तमम् ॥ १.६९.१० ॥
Nārada enseñó a aquellos miles de hijos de Dakṣa la liberación y el conocimiento supremo del Sāṅkhya.
1.69.11
नाशार्थं योजयामास दिगन्तज्ञानकर्मसु ।
ततः पञ्चाशतं कन्या पुत्रिका अभिसन्दधे।
प्रजापतिः प्रजा दक्षः सिसृक्षुर्जनमेजय ॥ १.६९.११ ॥
Los dedicó a su destrucción, al conocimiento y las obras que alcanzan los confines de las regiones. Entonces Dakṣa, señor de las criaturas, deseando crear descendencia, oh Janamejaya, engendró cincuenta hijas.
1.69.12
ददौ दश स धर्माय कश्यपाय त्रयोदश ।
कालस्य नयने युक्ताः सप्तविंशतिमिन्दवे ॥ १.६९.१२ ॥
Dio diez a Dharma y trece a Kaśyapa; las veintisiete, unidas como los ojos del Tiempo, las dio a la Luna.
1.69.13
त्रयोदशानां पत्नीनां या तु दाक्षायणी वरा ।
मारीचः कश्यपस्त्वस्यामादित्यान्समजीजनत् ॥ १.६९.१३ ॥
De las trece esposas, la excelente hija de Dakṣa dio a luz de Kaśyapa, hijo de Marīci, a los Ādityas.
1.69.14
इन्द्रादीन्वीर्यसंपन्नान्विवस्वन्तमथापि च ।
विवस्वतः सुतो जज्ञे यमो वैवस्वतः प्रभुः ॥ १.६९.१४ ॥
Engendró a Indra y a los demás, dotados de valor, y también a Vivasvat; y nació Yama Vaivasvata, el señor, hijo de Vivasvat.
1.69.15
मार्ताण्डस्य यमी चापि सुता राजन्नजायत ।
मार्तण्डस्य मनुर्धीमानजायत सुतः प्रभुः ॥ १.६९.१५ ॥
Oh rey, también nació Yamī, hija de Mārtāṇḍa; y nació Manu, el sabio señor, hijo de Mārtāṇḍa.
1.69.16
धर्मात्मा स मनुर्धीमान्यत्र वंशः प्रतिष्ठितः ।
मनोर्वंशो मानवानां ततोऽयं प्रथितोऽभवत् ॥ १.६९.१६ ॥
Aquel Manu justo y sabio, de quien se estableció el linaje; el linaje de Manu se hizo famoso como el linaje de los hombres desde entonces.
1.69.17
ब्रह्मक्षत्रादयस्तस्मान्मनोर्जातास्तु मानवाः ।
ततोऽभवन्महाराज ब्रह्म क्षत्रेण सङ्गतम् ॥ १.६९.१७ ॥
De Manu nacieron los hombres, brahmanes, kṣatriyas y los demás; luego, oh gran rey, el poder brahmánico se unió al poder guerrero.
1.69.18
ब्राह्मणा मानवास्तेषां साङ्गं वेदमदारयन् ।
वेनं धृष्णुं नरिष्यन्तं नाभागेक्ष्वाकुमेव च ॥ १.६९.१८ ॥
Entre ellos, los brahmanes de la línea humana dividieron el Veda con sus miembros; y también a Vena, Dhṛṣṇu, Nariṣyanta, Nābhāga e Ikṣvāku.
1.69.19
कारूषमथ शर्यातिं तथा चैवाष्टमीमिलाम् ।
पृष्टध्रं नवमं प्राहुः क्षत्रधर्मपरायणम् ॥ १.६९.१९ ॥
Kārūṣa, luego Śaryāti, asimismo Ilā como octavo, y como noveno Pṛṣṭadhra, devoto del deber del guerrero, dicen ellos.
1.69.20
नाभागारिष्टदशमान्मनोः पुत्रान्प्रचक्षते ।
पञ्चाशत्तु मनोः पुत्रास्तथैवान्येऽभवन्क्षितौ ॥ १.६९.२० ॥
Nābhāga y Ariṣṭa, el décimo, son contados como hijos de Manu. Manu tuvo cincuenta hijos, y otros también nacieron en la tierra.
1.69.21
अन्योन्यभेदात्ते सर्वे विनेशुरिति नः श्रुतम् ।
पुरूरवास्ततो विद्वानिलायां समपद्यत ॥ १.६९.२१ ॥
Por disensión mutua todos perecieron, según hemos oído. Luego el sabio Purūravas nació de Ilā.
1.69.22
सा वै तस्याभवन्माता पिता चैवेति नः श्रुतम् ।
त्रयोदश समुद्रस्य द्वीपानश्नन्पुरूरवाः ॥ १.६९.२२ ॥
Ella fue en verdad su madre y su padre, así hemos oído. Purūravas disfrutó de las trece islas del océano.
1.69.23
अमानुषैर्वृतः सत्वैर्मानुषः सन्महायशाः ।
विप्रैः स विग्रहं चक्रे वीर्योन्मत्तः पुरूरवाः ॥ १.६९.२३ ॥
Siendo humano, rodeado de seres no humanos, el de gran fama Purūravas, embriagado por el orgullo de su poder, provocó la disputa contra los brahmanes.
1.69.24
जहार च स विप्राणां रत्नान्युत्क्रोशतामपि ।
सनत्कुमारस्तं राजन्ब्रह्मलोकादुपेत्य ह ॥ १.६९.२४ ॥
Él arrebató las joyas de los brahmanes mientras ellos clamaban. Entonces, oh rey, Sanatkumāra descendió del mundo de Brahmā y se acercó a él.
1.69.25
अनुदर्शं ततश्चक्रे प्रत्यगृह्णान्न चाप्यसौ ।
ततो महर्षिभिः क्रुद्धैः सद्यः शप्तो व्यनश्यत ॥ १.६९.२५ ॥
Entonces los contempló uno tras otro, pero no aceptó ninguno. Entonces los grandes sabios, airados, lo maldijeron de inmediato, y pereció.
1.69.26
लोभान्वितो बलमदान्नष्टसंज्ञो नराधिपः ।
स हि गन्धर्वलोकस्थानुर्वश्या सहितो विराट् ॥ १.६९.२६ ॥
Aquel rey, lleno de codicia y con la mente extraviada por la embriaguez de la fuerza, que habitaba en el mundo de los gandharvas junto a Urvaśī: aquel soberano Virāj.
1.69.27
आनिनाय क्रियार्थेऽग्नीन्यथावद्विहितांस्त्रिधा ।
षट् सुता जज्ञिरे चैलादायुर्धीमानमावसुः ॥ १.६९.२७ ॥
Para el rito trajo debidamente los fuegos, triples según lo prescrito. Le nacieron seis hijos: Āyu, hijo de Ilā, el sabio Amāvasu y otros.
1.69.28
दृढायुश्च वनायुश्च शतायुश्चोर्वशीसुताः ।
नहुषं वृद्धशर्माणं रजिं गयमनेनसम् ॥ १.६९.२८ ॥
Dṛḍhāyu, Vanāyu y Śatāyu fueron los hijos de Urvaśī; y Nahuṣa, Vṛddhaśarman, Raji, Gaya y Anenas.
1.69.29
स्वर्भानवी सुतानेतानायोः पुत्रान्प्रचक्षते ।
आयुषो नहुषः पुत्रो धीमान्सत्यपराक्रमः ॥ १.६९.२९ ॥
Estos hijos de la hija de Svarbhānu son llamados hijos de Āyu. El hijo de Āyu fue Nahuṣa, sabio y de verdadero valor.
1.69.30
राज्यं शशास सुमहद्धर्मेण पृथिवीपते ।
पितॄन्देवानृषीन्विप्रान्गन्धर्वोरगराक्षसान् ॥ १.६९.३० ॥
Oh señor de la tierra, gobernó un vasto reino con rectitud, sobre los antepasados, los dioses, los sabios, los brahmanes, los gandharvas, las serpientes y los rākṣasas.
1.69.31
नहुषः पालयामास ब्रह्मक्षत्रमथो विशः ।
स हत्वा दस्युसंघातानृषीन्करमदापयत् ॥ १.६९.३१ ॥
Nahuṣa protegió a los brahmanes, a los guerreros y al pueblo común. Tras matar a bandas de salteadores, hizo que los sabios pagaran tributo.
1.69.32
पशुवच्चैव तान्पृष्ठे वाहयामास वीर्यवान् ।
कारयामास चेन्द्रत्वमभिभूय दिवौकसः ॥ १.६९.३२ ॥
El poderoso Nahuṣa los hizo cargarlo sobre sus espaldas como bestias. Tras dominar a los habitantes del cielo, les hizo cumplir las funciones de la soberanía de Indra.
1.69.33
तेजसा तपसा चैव विक्रमेणौजसा तथा ।
विश्लिष्टो नहुषः शप्तः सद्यो ह्यजगरोऽभवत्।
यतिं ययातिं संयातिमायातिमयतिं ध्रुवम् ॥ १.६९.३३ ॥
Nahuṣa, caído de su esplendor, austeridad, valor y vigor, fue maldecido y al instante se convirtió en pitón. Yati, Yayāti, Saṃyāti, Āyāti, Ayati y Dhruva.
1.69.34
नहुषो जनयामास षट् सुतान्प्रियवादिनः ।
यतिस्तु योगमास्थाय ब्रह्मीभूतोऽभवन्मुनिः ॥ १.६९.३४ ॥
Nahuṣa engendró seis hijos de palabra amable. Yati, en cambio, adoptó el yoga y se convirtió en un sabio unido a Brahman.
1.69.35
ययातिर्नाहुषः सम्राडासीत्सत्यपराक्रमः ।
स पालयामास महीमीजे च बहुभिर्मखैः ॥ १.६९.३५ ॥
Yayāti, hijo de Nahuṣa, fue un emperador de verdadero valor. Protegió la tierra y ofreció culto con muchos sacrificios.
1.69.36
अतिभक्त्या पितॄनर्चन्देवांश्च प्रयतः सदा ।
अन्वगृह्णात्प्रजाः सर्वा ययातिरपराजितः ॥ १.६९.३६ ॥
Yayāti, el invencible, siempre dueño de sí y con gran devoción honrando a los antepasados y a los dioses, favoreció a todos sus súbditos.
1.69.37
तस्य पुत्रा महेष्वासाः सर्वैः समुदिता गुणैः ।
देवयान्यां महाराज शर्मिष्ठायां च जज्ञिरे ॥ १.६९.३७ ॥
Sus hijos, grandes arqueros dotados de todas las virtudes, nacieron de Devayānī y Śarmiṣṭhā, oh gran rey.
1.69.38
देवयान्यामजायेतां यदुस्तुर्वसुरेव च ।
द्रुह्युश्चानुश्च पूरुश्च शर्मिष्ठायां च जज्ञिरे ॥ १.६९.३८ ॥
De Devayānī nacieron Yadu y Turvasu; de Śarmiṣṭhā nacieron Druhyu, Anu y Pūru.
1.69.39
स शाश्वतीः समा राजन्प्रजा धर्मेण पालयन् ।
जरामार्च्छन्महाघोरां नाहुषो रूपनाशिनीम् ॥ १.६९.३९ ॥
Oh rey, el hijo de Nahuṣa protegió a sus súbditos con rectitud durante incontables años, pero entonces le alcanzó la terrible vejez, destructora de la belleza.
1.69.40
जराऽभिभूतः पुत्रान्स राजा वचनमब्रवीत् ।
यदुं पूरुं तुर्वसुं च द्रुह्युं चानुं च भारत ॥ १.६९.४० ॥
Abrumado por la vejez, el rey dijo estas palabras a sus hijos Yadu, Pūru, Turvasu, Druhyu y Anu, oh Bhārata.
1.69.41
यौवनेन चरन्कामान्युवा युवतिभिः सह ।
बिहर्तुमहमिच्छामि साह्यं कुरुत पुत्रकाः ॥ १.६९.४१ ॥
Deseando disfrutar de mis placeres con la juventud, recrearme como joven con mujeres jóvenes, lo deseo. Hijos, ayudadme.
1.69.42
तं पुत्रो दैवयानेयः पूर्वजो वाक्यमब्रवीत् ।
किं कार्यं भवतः कार्यमस्माकं यौवनेन ते ॥ १.६९.४२ ॥
Entonces el hijo mayor de Devayānī le dijo: "¿Cuál es tu tarea? ¿De qué nos sirve tu juventud?"
1.69.43
ययातिरब्रवीत्तं वै जरा मे प्रतिगृह्यताम् ।
यौवनेन त्वदीयेन चरेयं विषयानहम् ॥ १.६९.४३ ॥
Yayāti le dijo: "Acepta mi vejez; con tu juventud disfrutaré de los placeres."
1.69.44
यजतो दीर्घसत्रैर्मे शापाच्चोशनसो मुनेः ।
कामार्थः परिहीणोऽयं तप्येयं तेन पुत्रकाः ॥ १.६९.४४ ॥
"Mientras realizaba largas sesiones de sacrificio, la maldición del sabio Uśanas disminuyó mi cumplimiento de deseos; por eso, hijos míos, estoy atormentado."
1.69.45
मामकेन शरीरेण राज्यमेकः प्रशास्तु वः ।
अहं तन्वाऽभिनवया युवा काममवाप्नुयाम् ॥ १.६९.४५ ॥
"Con este cuerpo mío, que uno solo de vosotros gobierne el reino; y yo, con un cuerpo nuevo y joven, alcanzaré mis deseos."
1.69.46
ते न तस्य प्रत्यगृह्णन्यदुप्रभृतयो जराम् ।
तमब्रवीत्ततः पूरुः कनीयान्सत्यविक्रमः ॥ १.६९.४६ ॥
Yadu y los demás no aceptaron su vejez; entonces Pūru, el menor, de verdadero valor, le habló.
1.69.47
राजंश्चराभिनवया तन्वा यौवनगोचरः ।
अहं जरां समादाय राज्ये स्थास्यामि तेज्ञया ॥ १.६९.४७ ॥
"¡Oh rey, disfruta de la juventud con tu cuerpo nuevo; por tu orden tomaré tu vejez y permaneceré en el reino."
1.69.48
एवमुक्तः स राजर्षिस्तपोवीर्यसमाश्रयात् ।
संचारयामास जरां तदा पुत्रे महात्मनि ॥ १.६९.४८ ॥
Así interpelado, aquel rey sabio, confiando en el poder de sus austeridades, en ese mismo momento transfirió su vejez al hijo de gran alma.
1.69.49
पौरवेणाथ वयसा राजा यौवनमास्थितः ।
यायातेनापि वयसा राज्यं पूरुरकारयत् ॥ १.६९.४९ ॥
Entonces el rey tomó la juventud del Paurava; y también Yayāti, en su vejez, hizo que Pūru gobernara el reino.
1.69.50
ततो वर्षसहस्राणि ययातिरपराजितः ।
स्थितः स नृपशार्दूलः शार्दूलसमविक्रमः ॥ १.६९.५० ॥
Después, durante miles de años, Yayāti, invencible, permaneció — aquel tigre entre los reyes, de valor semejante al de un tigre.
1.69.51
ययातिरपि पत्नीभ्यां दीर्घकालं विहृत्य च ।
विश्वाच्या सहितो रेमे पुनश्चैत्ररथे वने ॥ १.६९.५१ ॥
También Yayāti, después de disfrutar largo tiempo con sus dos esposas, y de nuevo con Viśvācī, se deleitó en el bosque de Caitraratha.
1.69.52
नाध्यगच्छत्तदा तृप्तिं कामानां स महायशाः ।
अवेत्य मनसा राजन्निमां गाथां तदा जगौ ॥ १.६९.५२ ॥
Aquel de gran fama no encontró entonces saciedad en los deseos; oh rey, comprendiendo esto en su mente, entonces cantó esta gāthā.
1.69.53
न जातु कामः कामानामुपभोगेन शाम्यति ।
इविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्धते ॥ १.६९.५३ ॥
El deseo nunca se apacigua con el disfrute de los deseos; como el fuego con mantequilla clarificada, sólo crece más.
1.69.54
यत्पृथिव्यां व्रीहियवं हिरण्यं पशवः स्त्रियः ।
नालमेकस्य तत्सर्वमिति मत्वा शमं व्रजेत् ॥ १.६९.५४ ॥
Cuanto arroz, cebada, oro, ganado y mujeres hay en la tierra, todo ello no basta para uno solo; pensándolo así, uno debe alcanzar la paz.
1.69.55
यदा न कुरुते पापं सर्वभूतेषु कर्हिचित् ।
कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्म संपद्यते तदा ॥ १.६९.५५ ॥
Cuando uno nunca hace mal a ningún ser con obra, mente o palabra, entonces alcanza Brahman.
1.69.56
न बिभेति यदा चायं यदा चास्मान्न बिभ्यति ।
यदा नेच्छति न द्वेष्टि ब्रह्म संपद्यते तदा ॥ १.६९.५६ ॥
Cuando él no teme, y cuando otros no le temen, cuando no desea ni odia, entonces alcanza Brahman.
1.69.57
इत्यवेक्ष्य महाप्राज्ञः कामानां फल्गुतां नृप ।
समाधाय मनो बुद्ध्या प्रत्यगृह्णाज्जरां सुतात् ॥ १.६९.५७ ॥
Así, oh rey, el muy sabio, comprendiendo la vanidad de los deseos, sosegó su mente con el intelecto y recobró la vejez de su hijo.
1.69.58
ततो वर्षसहस्रान्ते ययातिरपराजितः ।
दत्वा च यौवनं राजा पूरुं राज्येऽभिषिच्य च।
अतृप्त एव कामानां पूरुं पुत्रमुवाच ह ॥ १.६९.५८ ॥
Luego, al cabo de mil años, el rey invencible Yayāti devolvió la juventud, consagró a Pūru en el reino y, aún insatisfecho en sus deseos, habló a su hijo Pūru.
1.69.59
त्वया दायादवानस्मि त्वं मे वंशकरः सुतः ।
पौरवो वंश इति ते ख्यातिं लोके गमिष्यति ॥ १.६९.५९ ॥
Gracias a ti tengo un heredero; tú eres el hijo que perpetuará mi linaje. Se conocerá como el linaje paurava, y tu fama se extenderá por el mundo.
1.69.60
ततः स नृपशार्दूल पूरुं राज्येऽभिषिच्य च ।
ततः सुचरितं कृत्वा भृगुतुङ्गे महातपाः ॥ १.६९.६० ॥
Entonces aquel tigre entre los reyes, habiendo consagrado a Pūru en el reino y habiendo vivido una vida virtuosa, se volvió un gran asceta en la cima de Bhṛgu.
1.69.61
कालेन महता पश्चात्कालधर्ममुपेयिवान् ।
कारयित्वा त्वनशनं सदारः स्वर्गमाप्तवान् ॥ १.६९.६१ ॥
Tras mucho tiempo alcanzó la ley de la muerte y, habiéndose hecho ayunar, alcanzó el cielo junto con su esposa.