महाभारत · अध्याय 1.69
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.69.1
त्वत्तः श्रुतमिदं ब्रह्मन्देवदानवरक्षसाम् ।
अंशावतरणं सम्यग्गन्धर्वाप्सरसां तथा ॥ १.६९.१ ॥
हे ब्राह्मणा, देव, दानव, राक्षस, गंधर्व आणि अप्सरा यांच्या अंशावताराचे वर्णन मी आपल्याकडून पूर्णपणे ऐकले आहे.
1.69.2
इमं तु भूय इच्छामि कुरूणां वंशमादितः ।
कथ्यमानं त्वया विप्र विप्रर्षिगणसन्निधौ ॥ १.६९.२ ॥
पण हे विप्रा, ब्राह्मण ऋषींच्या सभेसमोर आपण कुरुवंशाचे हे वर्णन आदिपासून पुन्हा सांगावे अशी माझी इच्छा आहे.
1.69.3
धर्मार्थकामसहितं राजर्षीणां प्रकीर्तितम् ।
पवित्रं कीर्त्यमानं मे निबोधेदं मनीषिणाम् ॥ १.६९.३ ॥
धर्म, अर्थ आणि काम यांनी युक्त, राजर्षींनी कीर्तिलेले हे पवित्र वृत्तांत मी सांगत असताना, हे मनीषींनो, ऐका.
1.69.4
प्रजापतेस्तु दक्षस्य मनोर्वैवस्वतस्य च ।
भरतस्य कुरोः पूरोराजमीढस्य चानघ ॥ १.६९.४ ॥
हे निष्पापा, प्रजापती, दक्ष, मनू, वैवस्वत, भरत, कुरु, पुरू आणि राजमीढ यांचा वंश.
1.69.5
यादवानामिमं वंशं कौरवाणां च सर्वशः ।
तथैव भरतानां च पुण्यं स्वस्त्ययनं महत् ॥ १.६९.५ ॥
यादवांचा हा वंश, कौरवांचा संपूर्ण वंश आणि भरतांचाही वंश हे पवित्र व महान कल्याणकारक आहेत.
1.69.6
धन्यं यशस्यमायुष्यं कीर्तयिष्यामि तेऽनघ ।
तेजोभिरुदिताः सर्वे महर्षिसमतेजसः ॥ १.६९.६ ॥
हे निष्पापा, धन, यश आणि दीर्घायुष्य देणारे हे वृत्तांत मी आपल्याला सांगेन; महर्षींच्या तेजासमान तेजस्वी ते सर्व आपल्या तेजाने उदित झाले.
1.69.7
दश प्राचेतसः पुत्राः सन्तः पुण्यजनाः स्मृताः ।
मुखजेनाग्निना यैस्ते पूर्वं दग्धा महौजसः ॥ १.६९.७ ॥
प्रचेतसाचे दहा पुत्र पुण्यजन म्हणून स्मरले जातात; मुखातून उत्पन्न झालेल्या अग्नीने ते महातेजस्वी पूर्वी दग्ध झाले.
1.69.8
तेभ्यः प्राचेतसो जज्ञे दक्षो दक्षादिमाः प्रजाः ।
संभूताः पुरुषव्याघ्र स हि लोकपितामहः ॥ १.६९.८ ॥
त्यांच्यापासून प्रचेतसाद्वारे दक्ष जन्मला; दक्षापासून ही प्रजा निर्माण झाली. हे पुरुषव्याघ्रा, तोच लोकपितामह आहे.
1.69.9
वीरिण्या सह सङ्गम्य दक्षः प्राचेतसो मुनिः ।
आत्मतुल्यानजनयत्सहस्रं संशितव्रतान् ॥ १.६९.९ ॥
वीरिणीशी संगम करून प्रचेतसाचा पुत्र मुनी दक्षाने स्वतःसारखे, कठोर व्रत पाळणारे हजार पुत्र निर्माण केले.
1.69.10
सहस्रसङ्ख्यानसंभूतान्दक्षपुत्रांश्च नारदः ।
मोक्षमध्यापयामास साङ्ख्यज्ञानमनुत्तमम् ॥ १.६९.१० ॥
नारदाने दक्षाच्या त्या हजारो पुत्रांना मोक्ष आणि सांख्यज्ञानाचे सर्वोत्तम ज्ञान शिकवले.
1.69.11
नाशार्थं योजयामास दिगन्तज्ञानकर्मसु ।
ततः पञ्चाशतं कन्या पुत्रिका अभिसन्दधे।
प्रजापतिः प्रजा दक्षः सिसृक्षुर्जनमेजय ॥ १.६९.११ ॥
त्याने त्यांना नाशासाठी, दिशांच्या टोकापर्यंतच्या ज्ञान आणि कर्मांत गुंतवले. नंतर प्रजापती दक्ष, हे जनमेजया, प्रजा निर्माण करण्याच्या इच्छेने पन्नास कन्या, पुत्रिका निर्माण केल्या.
1.69.12
ददौ दश स धर्माय कश्यपाय त्रयोदश ।
कालस्य नयने युक्ताः सप्तविंशतिमिन्दवे ॥ १.६९.१२ ॥
त्याने दहा धर्माला, तेरा कश्यपाला दिल्या. कालाचे नेत्र म्हणून नियुक्त सत्तावीस चंद्राला दिल्या.
1.69.13
त्रयोदशानां पत्नीनां या तु दाक्षायणी वरा ।
मारीचः कश्यपस्त्वस्यामादित्यान्समजीजनत् ॥ १.६९.१३ ॥
तेरा पत्नींमध्ये जी दाक्षायणी श्रेष्ठ होती, तिच्यापासून मरीचीचा पुत्र कश्यपाने आदित्यांना उत्पन्न केले.
1.69.14
इन्द्रादीन्वीर्यसंपन्नान्विवस्वन्तमथापि च ।
विवस्वतः सुतो जज्ञे यमो वैवस्वतः प्रभुः ॥ १.६९.१४ ॥
इंद्र आदी पराक्रमी देवांना आणि विवस्वानालाही त्याने उत्पन्न केले; विवस्वानाचा पुत्र प्रभु यम वैवस्वत जन्मला.
1.69.15
मार्ताण्डस्य यमी चापि सुता राजन्नजायत ।
मार्तण्डस्य मनुर्धीमानजायत सुतः प्रभुः ॥ १.६९.१५ ॥
हे राजा, मार्तंडाची कन्या यमीही जन्मली; आणि मार्तंडाचा बुद्धिमान प्रभु पुत्र मनू जन्मला.
1.69.16
धर्मात्मा स मनुर्धीमान्यत्र वंशः प्रतिष्ठितः ।
मनोर्वंशो मानवानां ततोऽयं प्रथितोऽभवत् ॥ १.६९.१६ ॥
तो धर्मात्मा बुद्धिमान मनू, ज्याच्यापासून वंश प्रस्थापित झाला; मनूचा वंश मानवांचा वंश म्हणून तेव्हापासून प्रसिद्ध झाला.
1.69.17
ब्रह्मक्षत्रादयस्तस्मान्मनोर्जातास्तु मानवाः ।
ततोऽभवन्महाराज ब्रह्म क्षत्रेण सङ्गतम् ॥ १.६९.१७ ॥
मनूपासून ब्राह्मण, क्षत्रिय आदी मानव उत्पन्न झाले; नंतर, हे महाराजा, ब्रह्म क्षत्राशी संयुक्त झाले.
1.69.18
ब्राह्मणा मानवास्तेषां साङ्गं वेदमदारयन् ।
वेनं धृष्णुं नरिष्यन्तं नाभागेक्ष्वाकुमेव च ॥ १.६९.१८ ॥
त्यांच्यापैकी मानव ब्राह्मणांनी अंगांसह वेदाचे विभाजन केले; वेन, धृष्णू, नरिष्यंत, नाभाग आणि इक्ष्वाकू यांनाही.
1.69.19
कारूषमथ शर्यातिं तथा चैवाष्टमीमिलाम् ।
पृष्टध्रं नवमं प्राहुः क्षत्रधर्मपरायणम् ॥ १.६९.१९ ॥
कारूष, मग शर्याती, तसाच आठवा इला, आणि नववा क्षत्रधर्मपरायण पृष्टध्र असे ते म्हणतात.
1.69.20
नाभागारिष्टदशमान्मनोः पुत्रान्प्रचक्षते ।
पञ्चाशत्तु मनोः पुत्रास्तथैवान्येऽभवन्क्षितौ ॥ १.६९.२० ॥
नाभाग आणि अरिष्ट दहावे, मनूचे पुत्र असे म्हणतात. मनूला पन्नास पुत्र होते, आणि इतरही तसेच पृथ्वीवर जन्मले.
1.69.21
अन्योन्यभेदात्ते सर्वे विनेशुरिति नः श्रुतम् ।
पुरूरवास्ततो विद्वानिलायां समपद्यत ॥ १.६९.२१ ॥
परस्परभेदामुळे ते सर्व नष्ट झाले असे आम्ही ऐकले आहे. नंतर विद्वान पुरूरवा इलेपासून जन्मला.
1.69.22
सा वै तस्याभवन्माता पिता चैवेति नः श्रुतम् ।
त्रयोदश समुद्रस्य द्वीपानश्नन्पुरूरवाः ॥ १.६९.२२ ॥
तीच त्याची माता आणि पिताही होती असे आम्ही ऐकले आहे. पुरूरवा समुद्रातील तेरा बेटांचा उपभोग घेत असे.
1.69.23
अमानुषैर्वृतः सत्वैर्मानुषः सन्महायशाः ।
विप्रैः स विग्रहं चक्रे वीर्योन्मत्तः पुरूरवाः ॥ १.६९.२३ ॥
अमानुष प्राण्यांनी वेढलेला, मनुष्य असूनही महायशस्वी पुरूरवा, पराक्रमाच्या मदाने उन्मत्त होऊन ब्राह्मणांशी विग्रह करीत असे.
1.69.24
जहार च स विप्राणां रत्नान्युत्क्रोशतामपि ।
सनत्कुमारस्तं राजन्ब्रह्मलोकादुपेत्य ह ॥ १.६९.२४ ॥
ब्राह्मण आक्रोश करीत असतानाही त्याने त्यांची रत्ने हरण केली. हे राजा, तेव्हा सनत्कुमार ब्रह्मलोकातून येऊन त्याच्याजवळ आले.
1.69.25
अनुदर्शं ततश्चक्रे प्रत्यगृह्णान्न चाप्यसौ ।
ततो महर्षिभिः क्रुद्धैः सद्यः शप्तो व्यनश्यत ॥ १.६९.२५ ॥
नंतर त्याने एकेक करून पाहिले, पण काहीही स्वीकारले नाही. तेव्हा संतप्त महर्षींनी त्याला तात्काळ शाप दिला आणि तो नष्ट झाला.
1.69.26
लोभान्वितो बलमदान्नष्टसंज्ञो नराधिपः ।
स हि गन्धर्वलोकस्थानुर्वश्या सहितो विराट् ॥ १.६९.२६ ॥
लोभाने भरलेला, बलमदाने भान हरपलेला तो नरपती — गन्धर्वलोकात उर्वशीसह राहणारा विराट.
1.69.27
आनिनाय क्रियार्थेऽग्नीन्यथावद्विहितांस्त्रिधा ।
षट् सुता जज्ञिरे चैलादायुर्धीमानमावसुः ॥ १.६९.२७ ॥
यज्ञकर्मासाठी विधीनुसार सांगितलेले त्रिविध अग्नी त्याने यथाविधी आणले. त्याला सहा पुत्र झाले — ऐलपुत्र आयू, बुद्धिमान अमावसू.
1.69.28
दृढायुश्च वनायुश्च शतायुश्चोर्वशीसुताः ।
नहुषं वृद्धशर्माणं रजिं गयमनेनसम् ॥ १.६९.२८ ॥
दृढायू, वनायू आणि शतायू — हे उर्वशीचे पुत्र; तसेच नहुष, वृद्धशर्मा, रजि, गय आणि अनेनस.
1.69.29
स्वर्भानवी सुतानेतानायोः पुत्रान्प्रचक्षते ।
आयुषो नहुषः पुत्रो धीमान्सत्यपराक्रमः ॥ १.६९.२९ ॥
स्वर्भानूच्या कन्येचे हे पुत्र — यांना आयूचे पुत्र म्हणतात. आयूचा पुत्र नहुष, बुद्धिमान आणि सत्यपराक्रमी होता.
1.69.30
राज्यं शशास सुमहद्धर्मेण पृथिवीपते ।
पितॄन्देवानृषीन्विप्रान्गन्धर्वोरगराक्षसान् ॥ १.६९.३० ॥
हे पृथ्वीपते, त्याने धर्माने विशाल राज्य चालवले — पितर, देव, ऋषी, ब्राह्मण, गन्धर्व, नाग आणि राक्षस यांच्यासह.
1.69.31
नहुषः पालयामास ब्रह्मक्षत्रमथो विशः ।
स हत्वा दस्युसंघातानृषीन्करमदापयत् ॥ १.६९.३१ ॥
नहुषाने ब्राह्मण, क्षत्रिय आणि वैश्यांचे पालन केले. दस्युसमूहांना मारून त्याने ऋषींकडून कर भरवला.
1.69.32
पशुवच्चैव तान्पृष्ठे वाहयामास वीर्यवान् ।
कारयामास चेन्द्रत्वमभिभूय दिवौकसः ॥ १.६९.३२ ॥
पराक्रमी नहुषाने त्यांना पशूंप्रमाणे आपल्या पाठीवर वाहून नेण्यास लावले. देवांना जिंकून त्याने त्यांच्याकडून इंद्रपदाची कामे करवून घेतली.
1.69.33
तेजसा तपसा चैव विक्रमेणौजसा तथा ।
विश्लिष्टो नहुषः शप्तः सद्यो ह्यजगरोऽभवत्।
यतिं ययातिं संयातिमायातिमयतिं ध्रुवम् ॥ १.६९.३३ ॥
तेज, तप, पराक्रम आणि ओज यांपासून च्युत झालेला नहुष शापित होऊन तत्काळ अजगर झाला. यति, ययाति, संयाति, आयाति, अयति आणि ध्रुव.
1.69.34
नहुषो जनयामास षट् सुतान्प्रियवादिनः ।
यतिस्तु योगमास्थाय ब्रह्मीभूतोऽभवन्मुनिः ॥ १.६९.३४ ॥
नहुषाला प्रियभाषी असे सहा पुत्र झाले. यति मात्र योगाचा आश्रय घेऊन ब्रह्मीभूत मुनी झाला.
1.69.35
ययातिर्नाहुषः सम्राडासीत्सत्यपराक्रमः ।
स पालयामास महीमीजे च बहुभिर्मखैः ॥ १.६९.३५ ॥
नहुषपुत्र ययाति हा सत्यपराक्रमी सम्राट होता. त्याने पृथ्वीचे पालन केले आणि अनेक यज्ञांनी यजन केले.
1.69.36
अतिभक्त्या पितॄनर्चन्देवांश्च प्रयतः सदा ।
अन्वगृह्णात्प्रजाः सर्वा ययातिरपराजितः ॥ १.६९.३६ ॥
अत्यंत भक्तीने पितरांची आणि देवांची सदैव संयमाने पूजा करीत अपराजित ययातीने सर्व प्रजांवर अनुग्रह केला.
1.69.37
तस्य पुत्रा महेष्वासाः सर्वैः समुदिता गुणैः ।
देवयान्यां महाराज शर्मिष्ठायां च जज्ञिरे ॥ १.६९.३७ ॥
त्याचे महान धनुर्धर पुत्र सर्व गुणांनी युक्त होते. हे महाराज, देवयानी आणि शर्मिष्ठा यांच्यापासून ते जन्मले.
1.69.38
देवयान्यामजायेतां यदुस्तुर्वसुरेव च ।
द्रुह्युश्चानुश्च पूरुश्च शर्मिष्ठायां च जज्ञिरे ॥ १.६९.३८ ॥
देवयानीपासून यदू आणि तुर्वसू जन्मले; शर्मिष्ठेपासून द्रुह्यू, अनू आणि पूरू जन्मले.
1.69.39
स शाश्वतीः समा राजन्प्रजा धर्मेण पालयन् ।
जरामार्च्छन्महाघोरां नाहुषो रूपनाशिनीम् ॥ १.६९.३९ ॥
हे राजा, तो नहुषपुत्र अनेक वर्षे धर्माने प्रजेचे पालन करत राहिला; नंतर रूप नष्ट करणारी भयंकर जरा त्याला प्राप्त झाली.
1.69.40
जराऽभिभूतः पुत्रान्स राजा वचनमब्रवीत् ।
यदुं पूरुं तुर्वसुं च द्रुह्युं चानुं च भारत ॥ १.६९.४० ॥
वार्धक्याने व्यापलेल्या त्या राजाने आपल्या पुत्रांना — यदू, पूरू, तुर्वसू, द्रुह्यू आणि अनू यांना — हे शब्द सांगितले. हे भारता!
1.69.41
यौवनेन चरन्कामान्युवा युवतिभिः सह ।
बिहर्तुमहमिच्छामि साह्यं कुरुत पुत्रकाः ॥ १.६९.४१ ॥
यौवनात कामसुख भोगत, तरुणींसोबत तरुण होऊन विहार करू इच्छितो. हे पुत्रांनो, मला साहाय्य करा.
1.69.42
तं पुत्रो दैवयानेयः पूर्वजो वाक्यमब्रवीत् ।
किं कार्यं भवतः कार्यमस्माकं यौवनेन ते ॥ १.६९.४२ ॥
तेव्हा देवयानीचा ज्येष्ठ पुत्र त्याला म्हणाला — "तुमचे काय काम आहे? तुमच्या यौवनाशी आमचा काय संबंध?"
1.69.43
ययातिरब्रवीत्तं वै जरा मे प्रतिगृह्यताम् ।
यौवनेन त्वदीयेन चरेयं विषयानहम् ॥ १.६९.४३ ॥
ययाती त्याला म्हणाला, "माझी जरा स्वीकार; तुझ्या तारुण्याने मी विषयसुख भोगीन."
1.69.44
यजतो दीर्घसत्रैर्मे शापाच्चोशनसो मुनेः ।
कामार्थः परिहीणोऽयं तप्येयं तेन पुत्रकाः ॥ १.६९.४४ ॥
"दीर्घ यज्ञसत्रे करीत असता उशनस मुनीच्या शापामुळे माझा कामार्थ न्यून झाला आहे; म्हणून हे पुत्रांनो, मी तप्त आहे."
1.69.45
मामकेन शरीरेण राज्यमेकः प्रशास्तु वः ।
अहं तन्वाऽभिनवया युवा काममवाप्नुयाम् ॥ १.६९.४५ ॥
"माझ्या या शरीराने तुमच्यापैकी एकानेच राज्य करावे; मी नव्या शरीराने तरुण होऊन कामना पूर्ण करीन."
1.69.46
ते न तस्य प्रत्यगृह्णन्यदुप्रभृतयो जराम् ।
तमब्रवीत्ततः पूरुः कनीयान्सत्यविक्रमः ॥ १.६९.४६ ॥
यदू इत्यादींनी त्याची जरा स्वीकारली नाही; तेव्हा सत्यपराक्रमी धाकटा पूरू त्याला म्हणाला.
1.69.47
राजंश्चराभिनवया तन्वा यौवनगोचरः ।
अहं जरां समादाय राज्ये स्थास्यामि तेज्ञया ॥ १.६९.४७ ॥
"हे राजा, तुम्ही नव्या शरीराने तारुण्य उपभोगा; तुमच्या आज्ञेने मी तुमची जरा घेऊन राज्यात राहीन."
1.69.48
एवमुक्तः स राजर्षिस्तपोवीर्यसमाश्रयात् ।
संचारयामास जरां तदा पुत्रे महात्मनि ॥ १.६९.४८ ॥
असे सांगितल्यावर त्या राजर्षीने आपल्या तपोबलाचा आश्रय घेऊन त्याचवेळी त्या महात्मा पुत्रात आपली जरा संक्रमित केली.
1.69.49
पौरवेणाथ वयसा राजा यौवनमास्थितः ।
यायातेनापि वयसा राज्यं पूरुरकारयत् ॥ १.६९.४९ ॥
तेव्हा राजा पौरवाकडून यौवन घेऊन राहिला; ययातीनेही आपल्या वयानुसार पूरूकडून राज्य चालवून घेतले.
1.69.50
ततो वर्षसहस्राणि ययातिरपराजितः ।
स्थितः स नृपशार्दूलः शार्दूलसमविक्रमः ॥ १.६९.५० ॥
नंतर हजारो वर्षे अपराजित ययाती राहिला; तो नृपश्रेष्ठ वाघासारखा पराक्रमी होता.
1.69.51
ययातिरपि पत्नीभ्यां दीर्घकालं विहृत्य च ।
विश्वाच्या सहितो रेमे पुनश्चैत्ररथे वने ॥ १.६९.५१ ॥
ययातीनेही आपल्या दोन पत्नींसह दीर्घकाल विहार करून, विश्वाचीसह पुन्हा चैत्ररथ वनात रमला.
1.69.52
नाध्यगच्छत्तदा तृप्तिं कामानां स महायशाः ।
अवेत्य मनसा राजन्निमां गाथां तदा जगौ ॥ १.६९.५२ ॥
त्या महायशस्वीला तेव्हा कामनांनी तृप्ती मिळाली नाही; हे राजा, मनात हे जाणून त्याने ही गाथा गायली.
1.69.53
न जातु कामः कामानामुपभोगेन शाम्यति ।
इविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्धते ॥ १.६९.५३ ॥
कामना कधीही कामनांच्या उपभोगाने शमत नाही; तुपाने अग्नी वाढावा तसे ती अधिकच वाढते.
1.69.54
यत्पृथिव्यां व्रीहियवं हिरण्यं पशवः स्त्रियः ।
नालमेकस्य तत्सर्वमिति मत्वा शमं व्रजेत् ॥ १.६९.५४ ॥
पृथ्वीवरील तांदूळ, जव, सोने, पशू, स्त्रिया — हे सर्व एकाला पुरेसे नाही असे मानून माणसाने शांती मिळवावी.
1.69.55
यदा न कुरुते पापं सर्वभूतेषु कर्हिचित् ।
कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्म संपद्यते तदा ॥ १.६९.५५ ॥
जेव्हा कोणी कर्माने, मनाने किंवा वाणीने कोणत्याही प्राण्याप्रती कधीही पाप करीत नाही, तेव्हा तो ब्रह्माला प्राप्त होतो.
1.69.56
न बिभेति यदा चायं यदा चास्मान्न बिभ्यति ।
यदा नेच्छति न द्वेष्टि ब्रह्म संपद्यते तदा ॥ १.६९.५६ ॥
जेव्हा तो कुणालाही भीत नाही, आणि कुणीही त्याला भीत नाही, जेव्हा तो इच्छा करीत नाही आणि द्वेषही करीत नाही, तेव्हा तो ब्रह्माला प्राप्त होतो.
1.69.57
इत्यवेक्ष्य महाप्राज्ञः कामानां फल्गुतां नृप ।
समाधाय मनो बुद्ध्या प्रत्यगृह्णाज्जरां सुतात् ॥ १.६९.५७ ॥
हे राजा, अशा प्रकारे कामनांची व्यर्थता जाणून त्या महाप्राज्ञाने बुद्धीने मन एकाग्र केले आणि पुत्राकडून घेतलेली जरा पुन्हा स्वीकारली.
1.69.58
ततो वर्षसहस्रान्ते ययातिरपराजितः ।
दत्वा च यौवनं राजा पूरुं राज्येऽभिषिच्य च।
अतृप्त एव कामानां पूरुं पुत्रमुवाच ह ॥ १.६९.५८ ॥
नंतर हजार वर्षे संपल्यावर अपराजित राजा ययातीने यौवन परत दिले, पूरूला राज्यावर अभिषिक्त केले आणि कामनांनी अतृप्त असताना पुत्र पूरूला म्हटले.
1.69.59
त्वया दायादवानस्मि त्वं मे वंशकरः सुतः ।
पौरवो वंश इति ते ख्यातिं लोके गमिष्यति ॥ १.६९.५९ ॥
तुझ्यामुळे मला वारस लाभला आहे; तू माझा वंश चालविणारा पुत्र आहेस. हा वंश पौरव वंश म्हणून ओळखला जाईल आणि जगात तुझी कीर्ती पसरेल.
1.69.60
ततः स नृपशार्दूल पूरुं राज्येऽभिषिच्य च ।
ततः सुचरितं कृत्वा भृगुतुङ्गे महातपाः ॥ १.६९.६० ॥
मग त्या नृपश्रेष्ठ ययातीने पूरूला राज्यावर अभिषिक्त केले, नंतर सदाचाराने जीवन जगून भृगुशिखरावर तो महातपस्वी झाला.
1.69.61
कालेन महता पश्चात्कालधर्ममुपेयिवान् ।
कारयित्वा त्वनशनं सदारः स्वर्गमाप्तवान् ॥ १.६९.६१ ॥
बऱ्याच काळानंतर ते कालधर्माला प्राप्त झाले; उपवास करून पत्नीसह स्वर्गाला पोहोचले.