มหาภารตะ · อัธยายะ 1.69

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

1.69.1

त्वत्तः श्रुतमिदं ब्रह्मन्देवदानवरक्षसाम् ।
अंशावतरणं सम्यग्गन्धर्वाप्सरसां तथा ॥ १.६९.१ ॥

ข้าแต่พราหมณ์ ข้าพเจ้าได้ฟังจากท่านอย่างครบถ้วนแล้วถึงการลงมาของส่วนแห่งเทพ ทานพ รากษส คนธรรพ์ และอัปสร

1.69.2

इमं तु भूय इच्छामि कुरूणां वंशमादितः ।
कथ्यमानं त्वया विप्र विप्रर्षिगणसन्निधौ ॥ १.६९.२ ॥

แต่ข้าแต่พราหมณ์ ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังอีกครั้งตั้งแต่ต้น ถึงวงศ์แห่งกุรุที่ท่านเล่าอยู่ต่อหน้าหมู่พราหมณ์ฤๅษี

1.69.3

धर्मार्थकामसहितं राजर्षीणां प्रकीर्तितम् ।
पवित्रं कीर्त्यमानं मे निबोधेदं मनीषिणाम् ॥ १.६९.३ ॥

เรื่องราวอันบริสุทธิ์นี้ที่บรรดาราชฤๅษีได้ประกาศไว้ ประกอบด้วยธรรม ทรัพย์ และกาม เมื่อข้าพเจ้าท่องบอกอยู่บัดนี้ ข้าแต่ผู้มีปัญญาทั้งหลาย จงฟังเถิด

1.69.4

प्रजापतेस्तु दक्षस्य मनोर्वैवस्वतस्य च ।
भरतस्य कुरोः पूरोराजमीढस्य चानघ ॥ १.६९.४ ॥

ข้าแต่ผู้ไร้บาป วงศ์ของพระประชาบดี ทักษะ มนุ และไววสวตะ ภรต กุรุ ปูรุ และราชมีฑะ

1.69.5

यादवानामिमं वंशं कौरवाणां च सर्वशः ।
तथैव भरतानां च पुण्यं स्वस्त्ययनं महत् ॥ १.६९.५ ॥

วงศ์ของยาทพนี้ และวงศ์ของเการพทั้งหมดโดยทั่วไป ก็เช่นเดียวกับของภรตะ เป็นมงคลอันศักดิ์สิทธิ์และยิ่งใหญ่

1.69.6

धन्यं यशस्यमायुष्यं कीर्तयिष्यामि तेऽनघ ।
तेजोभिरुदिताः सर्वे महर्षिसमतेजसः ॥ १.६९.६ ॥

ข้าแต่ผู้ไร้บาป ข้าพเจ้าจะเล่าวงศ์นี้ให้ท่านฟัง ซึ่งนำความเจริญรุ่งเรือง เกียรติยศ และอายุยืนมาให้ ทุกคนผุดขึ้นด้วยรัศมีของตน เสมอด้วยความรุ่งโรจน์ของมหาฤๅษี

1.69.7

दश प्राचेतसः पुत्राः सन्तः पुण्यजनाः स्मृताः ।
मुखजेनाग्निना यैस्ते पूर्वं दग्धा महौजसः ॥ १.६९.७ ॥

บุตรทั้งสิบของพระประเจตัส ที่เรียกกันว่าปุณยชน เคยถูกไฟที่เกิดจากพระโอษฐ์เผาไหม้มาก่อน ผู้เป็นชายผู้มีอำนาจยิ่งใหญ่เหล่านั้น

1.69.8

तेभ्यः प्राचेतसो जज्ञे दक्षो दक्षादिमाः प्रजाः ।
संभूताः पुरुषव्याघ्र स हि लोकपितामहः ॥ १.६९.८ ॥

จากพวกเขา โดยทางพระประเจตัส ทักษะก็ได้เกิดขึ้น จากทักษะ สรรพสัตว์เหล่านี้ก็เกิดขึ้น ข้าแต่บุรุษผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ ท่านนั้นแลเป็นปู่แห่งโลกทั้งหลาย

1.69.9

वीरिण्या सह सङ्गम्य दक्षः प्राचेतसो मुनिः ।
आत्मतुल्यानजनयत्सहस्रं संशितव्रतान् ॥ १.६९.९ ॥

ฤๅษีทักษะ บุตรของพระประเจตัส ได้ร่วมกับวีริณี แล้วให้กำเนิดบุตรพันคนซึ่งเสมอด้วยตนเอง ผู้มั่นคงในวัตรปฏิบัติ

1.69.10

सहस्रसङ्ख्यानसंभूतान्दक्षपुत्रांश्च नारदः ।
मोक्षमध्यापयामास साङ्ख्यज्ञानमनुत्तमम् ॥ १.६९.१० ॥

นารทะได้สอนบรรดาบุตรของทักษะจำนวนพันนั้นถึงโมกษะ และความรู้สางขยะอันสูงสุด

1.69.11

नाशार्थं योजयामास दिगन्तज्ञानकर्मसु ।
ततः पञ्चाशतं कन्या पुत्रिका अभिसन्दधे।
प्रजापतिः प्रजा दक्षः सिसृक्षुर्जनमेजय ॥ १.६९.११ ॥

พระองค์ทรงให้พวกเขาไปสู่ความพินาศ สู่ความรู้และการกระทำที่แผ่ไปถึงปลายทิศทั้งหลาย แล้วทักษะ เจ้าแห่งสรรพสัตว์ ผู้ปรารถนาจะสร้างสืบพงศ์ ข้าแต่ชนเมชัยะ ได้ให้กำเนิดธิดาห้าสิบคน

1.69.12

ददौ दश स धर्माय कश्यपाय त्रयोदश ।
कालस्य नयने युक्ताः सप्तविंशतिमिन्दवे ॥ १.६९.१२ ॥

พระองค์ทรงถวายธิดาสิบคนแก่ธรรม และสิบสามคนแก่กัศยปะ ส่วนยี่สิบเจ็ดคนซึ่งเป็นดุจดวงตาของกาล ทรงมอบให้แก่พระจันทร์

1.69.13

त्रयोदशानां पत्नीनां या तु दाक्षायणी वरा ।
मारीचः कश्यपस्त्वस्यामादित्यान्समजीजनत् ॥ १.६९.१३ ॥

ในบรรดาภรรยาสิบสามคน ธิดาของทักษะผู้ประเสริฐ ได้ให้กำเนิดแก่กัศยปะบุตรของมารีจิ คือบรรดาอาทิตย์

1.69.14

इन्द्रादीन्वीर्यसंपन्नान्विवस्वन्तमथापि च ।
विवस्वतः सुतो जज्ञे यमो वैवस्वतः प्रभुः ॥ १.६९.१४ ॥

ท่านให้กำเนิดพระอินทร์และองค์อื่นๆ ผู้เพียบพร้อมด้วยพลานุภาพ และยังให้กำเนิดวิวัสวันต์ด้วย และยมไววสวตะผู้เป็นเจ้า ได้เกิดเป็นบุตรของวิวัสวัต

1.69.15

मार्ताण्डस्य यमी चापि सुता राजन्नजायत ।
मार्तण्डस्य मनुर्धीमानजायत सुतः प्रभुः ॥ १.६९.१५ ॥

ข้าแต่พระราชา ยมีบุตรีของมารตาณฑะก็ได้ประสูติ และมนุผู้ปรีชาชาญ ผู้เป็นเจ้าผู้ทรงอำนาจ บุตรของมารตาณฑะ ก็ได้ประสูติเช่นกัน

1.69.16

धर्मात्मा स मनुर्धीमान्यत्र वंशः प्रतिष्ठितः ।
मनोर्वंशो मानवानां ततोऽयं प्रथितोऽभवत् ॥ १.६९.१६ ॥

มนุผู้มีปัญญาและมีธรรมในใจนั้น ผู้ซึ่งวงศ์ได้ตั้งมั่นจากท่าน จากนั้นวงศ์ของมนุก็เป็นที่รู้จักในชื่อวงศ์ของมนุษยชาติ

1.69.17

ब्रह्मक्षत्रादयस्तस्मान्मनोर्जातास्तु मानवाः ।
ततोऽभवन्महाराज ब्रह्म क्षत्रेण सङ्गतम् ॥ १.६९.१७ ॥

จากมนุ มนุษย์ พราหมณ์ กษัตริย์ และผู้อื่นๆ ได้ถือกำเนิดขึ้น ข้าแต่มหาราช ต่อจากนั้น อำนาจของพราหมณ์ก็ได้มาร่วมกับอำนาจของนักรบ

1.69.18

ब्राह्मणा मानवास्तेषां साङ्गं वेदमदारयन् ।
वेनं धृष्णुं नरिष्यन्तं नाभागेक्ष्वाकुमेव च ॥ १.६९.१८ ॥

ในหมู่พวกเขา พราหมณ์แห่งสายมนุษย์ได้แบ่งพระเวทพร้อมทั้งองค์ประกอบ และเวนะ ธฤษณุ นริษยันตะ นาภาคะ และอิกษวากุด้วย

1.69.19

कारूषमथ शर्यातिं तथा चैवाष्टमीमिलाम् ।
पृष्टध्रं नवमं प्राहुः क्षत्रधर्मपरायणम् ॥ १.६९.१९ ॥

การูษะ แล้วศรยาติ และเช่นเดียวกันอิลาองค์ที่แปด ปฤษฐธระองค์ที่เก้า ซึ่งยึดมั่นในหน้าที่ของนักรบ ว่ากันดังนี้

1.69.20

नाभागारिष्टदशमान्मनोः पुत्रान्प्रचक्षते ।
पञ्चाशत्तु मनोः पुत्रास्तथैवान्येऽभवन्क्षितौ ॥ १.६९.२० ॥

นาภาคะและอริษฏะ องค์ที่สิบ เหล่านี้นับว่าเป็นบุตรของมนุ มนุมีบุตรห้าสิบคน และอีกหลายคนก็เกิดขึ้นบนแผ่นดินเช่นกัน

1.69.21

अन्योन्यभेदात्ते सर्वे विनेशुरिति नः श्रुतम् ।
पुरूरवास्ततो विद्वानिलायां समपद्यत ॥ १.६९.२१ ॥

พวกเขาทั้งหมดพินาศเพราะความแตกแยกระหว่างกันดังที่เราได้ยินมา จากนั้นปุรูรวัสผู้มีปัญญาได้เกิดจากอิลา

1.69.22

सा वै तस्याभवन्माता पिता चैवेति नः श्रुतम् ।
त्रयोदश समुद्रस्य द्वीपानश्नन्पुरूरवाः ॥ १.६९.२२ ॥

นางเป็นทั้งมารดาและบิดาของเขาเช่นกันดังที่เราได้ยินมา ปุรูรวัสได้เสวยสุขในทวีปทั้งสิบสามแห่งของมหาสมุทร

1.69.23

अमानुषैर्वृतः सत्वैर्मानुषः सन्महायशाः ।
विप्रैः स विग्रहं चक्रे वीर्योन्मत्तः पुरूरवाः ॥ १.६९.२३ ॥

แม้เป็นมนุษย์แต่ล้อมรอบด้วยสัตว์ที่มิใช่มนุษย์ ปุรูรวัสผู้มีเกียรติยศอันยิ่งใหญ่ มัวเมาด้วยความทะนงในพละกำลังของตน ได้ก่อสงครามกับพราหมณ์

1.69.24

जहार च स विप्राणां रत्नान्युत्क्रोशतामपि ।
सनत्कुमारस्तं राजन्ब्रह्मलोकादुपेत्य ह ॥ १.६९.२४ ॥

เขาแย่งชิงอัญมณีของพราหมณ์ไปแม้พวกเขาจะร้องโอดครวญ ข้าแต่พระราชา ครั้นนั้นพระสนัตกุมารเสด็จลงมาจากพรหมโลกและเข้าเฝ้าเขา

1.69.25

अनुदर्शं ततश्चक्रे प्रत्यगृह्णान्न चाप्यसौ ।
ततो महर्षिभिः क्रुद्धैः सद्यः शप्तो व्यनश्यत ॥ १.६९.२५ ॥

จากนั้นเขามองดูพวกพราหมณ์ทีละคน แต่มิได้รับสิ่งใดจากพวกเขาเลย ครั้นนั้นมหาฤๅษีทั้งหลายผู้กริ้วโกรธได้สาปแช่งเขาทันที และเขาก็พินาศไป

1.69.26

लोभान्वितो बलमदान्नष्टसंज्ञो नराधिपः ।
स हि गन्धर्वलोकस्थानुर्वश्या सहितो विराट् ॥ १.६९.२६ ॥

พระราชาองค์นั้นเปี่ยมด้วยความโลภ และสูญเสียสติเพราะความมัวเมาในพละกำลัง ผู้ซึ่งประทับอยู่ในคันธรรวโลกพร้อมกับอูรวศี พระราชาผู้ยิ่งใหญ่ผู้นั้นคือวิราช

1.69.27

आनिनाय क्रियार्थेऽग्नीन्यथावद्विहितांस्त्रिधा ।
षट् सुता जज्ञिरे चैलादायुर्धीमानमावसुः ॥ १.६९.२७ ॥

เขานำไฟบูชาทั้งสามตามที่บัญญัติไว้โดยถูกต้องมาเพื่อพิธีกรรม อิลาให้กำเนิดโอรสหกคน ได้แก่อายุ อมาวสุผู้มีปัญญา และคนอื่น ๆ

1.69.28

दृढायुश्च वनायुश्च शतायुश्चोर्वशीसुताः ।
नहुषं वृद्धशर्माणं रजिं गयमनेनसम् ॥ १.६९.२८ ॥

ทฤฒายุ วนายุ และศตายุเป็นโอรสของอูรวศี และนหุษ วฤทธศรรมัน รชิ คยะ และอเนนส์

1.69.29

स्वर्भानवी सुतानेतानायोः पुत्रान्प्रचक्षते ।
आयुषो नहुषः पुत्रो धीमान्सत्यपराक्रमः ॥ १.६९.२९ ॥

โอรสทั้งหลายเหล่านี้ของธิดาแห่งสวรภานุ เรียกกันว่าโอรสของอายุ โอรสของอายุคือนหุษ ผู้มีปัญญาและกล้าหาญอย่างแท้จริง

1.69.30

राज्यं शशास सुमहद्धर्मेण पृथिवीपते ।
पितॄन्देवानृषीन्विप्रान्गन्धर्वोरगराक्षसान् ॥ १.६९.३० ॥

ข้าแต่เจ้าแห่งแผ่นดิน เขาปกครองอาณาจักรอันกว้างใหญ่ด้วยธรรม เหนือบรรพบุรุษ เทวดา ฤๅษี พราหมณ์ คันธรรพ์ นาค และรากษส

1.69.31

नहुषः पालयामास ब्रह्मक्षत्रमथो विशः ।
स हत्वा दस्युसंघातानृषीन्करमदापयत् ॥ १.६९.३१ ॥

นหุษคุ้มครองพราหมณ์ นักรบ และประชาชนสามัญ เมื่อปราบกลุ่มโจรได้แล้ว เขาก็บังคับให้ฤๅษีเสียส่วยแก่ตน

1.69.32

पशुवच्चैव तान्पृष्ठे वाहयामास वीर्यवान् ।
कारयामास चेन्द्रत्वमभिभूय दिवौकसः ॥ १.६९.३२ ॥

ผู้มีพละกำลังนั้นสั่งให้พวกเขาแบกเขาไว้บนหลังเหมือนสัตว์ และเมื่อครอบงำเทวดาผู้อยู่บนสวรรค์ เขาก็ให้พวกนั้นทำหน้าที่ของการเป็นอินทร์

1.69.33

तेजसा तपसा चैव विक्रमेणौजसा तथा ।
विश्लिष्टो नहुषः शप्तः सद्यो ह्यजगरोऽभवत्।
यतिं ययातिं संयातिमायातिमयतिं ध्रुवम् ॥ १.६९.३३ ॥

นหุษผู้ตกจากความรุ่งเรือง ตบะ ความกล้าหาญ และพลัง ถูกสาปแช่งและกลายเป็นงูใหญ่ทันที ยติ ยยาติ สังยาติ อายาติ อยติ และธรุวะ

1.69.34

नहुषो जनयामास षट् सुतान्प्रियवादिनः ।
यतिस्तु योगमास्थाय ब्रह्मीभूतोऽभवन्मुनिः ॥ १.६९.३४ ॥

นหุษให้กำเนิดโอรสหกคนผู้พูดจาไพเราะ ส่วนยติได้ฝึกโยคะ และกลายเป็นมุนีผู้รวมเป็นหนึ่งเดียวกับพรหมัน

1.69.35

ययातिर्नाहुषः सम्राडासीत्सत्यपराक्रमः ।
स पालयामास महीमीजे च बहुभिर्मखैः ॥ १.६९.३५ ॥

ยยาติ โอรสของนหุษ เป็นจักรพรรดิผู้มีความกล้าหาญอันแท้จริง เขาปกครองแผ่นดินและบูชายัญด้วยพิธีมากมาย

1.69.36

अतिभक्त्या पितॄनर्चन्देवांश्च प्रयतः सदा ।
अन्वगृह्णात्प्रजाः सर्वा ययातिरपराजितः ॥ १.६९.३६ ॥

ยยาติผู้ไม่เคยพ่ายแพ้ ผู้ควบคุมตนเองเสมอและบูชาบรรพบุรุษและเทวดาด้วยความศรัทธาอย่างยิ่ง ได้แสดงความเมตตาต่อประชาราษฎร์ทั้งหมด

1.69.37

तस्य पुत्रा महेष्वासाः सर्वैः समुदिता गुणैः ।
देवयान्यां महाराज शर्मिष्ठायां च जज्ञिरे ॥ १.६९.३७ ॥

ข้าแต่มหาราชา โอรสของเขาเป็นนักธนูผู้ยิ่งใหญ่ พร้อมด้วยคุณธรรมทั้งปวง เกิดจากเทวยานีและศรรมิษฐา

1.69.38

देवयान्यामजायेतां यदुस्तुर्वसुरेव च ।
द्रुह्युश्चानुश्च पूरुश्च शर्मिष्ठायां च जज्ञिरे ॥ १.६९.३८ ॥

จากเทวยานีเกิดยทุและตุรวสุ จากศรรมิษฐาเกิดทรุหยุ อนุ และปูรุ

1.69.39

स शाश्वतीः समा राजन्प्रजा धर्मेण पालयन् ।
जरामार्च्छन्महाघोरां नाहुषो रूपनाशिनीम् ॥ १.६९.३९ ॥

ข้าแต่พระราชา โอรสของนหุษปกครองประชาราษฎร์ด้วยธรรมตลอดปีอันนับไม่ถ้วน แต่แล้วความชราอันน่ากลัวยิ่ง ผู้ทำลายความงาม ก็เข้าครอบงำเขา

1.69.40

जराऽभिभूतः पुत्रान्स राजा वचनमब्रवीत् ।
यदुं पूरुं तुर्वसुं च द्रुह्युं चानुं च भारत ॥ १.६९.४० ॥

ถูกความชราครอบงำ พระราชาองค์นั้นได้กล่าววาจาเหล่านี้แก่โอรสของพระองค์ คือยทุ ปูรุ ตุรวสุ ทรุหยุ และอนุ ข้าแต่ภารตะ

1.69.41

यौवनेन चरन्कामान्युवा युवतिभिः सह ।
बिहर्तुमहमिच्छामि साह्यं कुरुत पुत्रकाः ॥ १.६९.४१ ॥

ข้าพเจ้าปรารถนาจะเสพสุขทั้งหลายด้วยความหนุ่ม จะเที่ยวเล่นเหมือนชายหนุ่มกับหญิงสาวทั้งหลาย ข้าพเจ้าอยากทำเช่นนั้น โอ้ลูกทั้งหลาย จงช่วยข้าพเจ้าเถิด

1.69.42

तं पुत्रो दैवयानेयः पूर्वजो वाक्यमब्रवीत् ।
किं कार्यं भवतः कार्यमस्माकं यौवनेन ते ॥ १.६९.४२ ॥

บุตรคนโตของเทวยานีกล่าวกับท่านนั้นว่า "พระองค์ต้องการให้ข้าพเจ้าทำอะไร และความหนุ่มของพระองค์จะมีประโยชน์อะไรแก่พวกข้าพเจ้า?"

1.69.43

ययातिरब्रवीत्तं वै जरा मे प्रतिगृह्यताम् ।
यौवनेन त्वदीयेन चरेयं विषयानहम् ॥ १.६९.४३ ॥

ยยาติตรัสกับเขาว่า "จงรับความแก่ของข้าพเจ้าไว้เถิด ด้วยความหนุ่มของเจ้า ข้าพเจ้าจะเสพวัตถุแห่งกามสุข"

1.69.44

यजतो दीर्घसत्रैर्मे शापाच्चोशनसो मुनेः ।
कामार्थः परिहीणोऽयं तप्येयं तेन पुत्रकाः ॥ १.६९.४४ ॥

"ขณะที่ข้าพเจ้ากำลังประกอบพิธียัญยาวนาน ความสมหวังในกามของข้าพเจ้าก็เสื่อมลงด้วยคำสาปของฤๅษีอุศนัส ดังนั้น โอ้ลูกทั้งหลาย ข้าพเจ้าจึงทุกข์ทรมาน"

1.69.45

मामकेन शरीरेण राज्यमेकः प्रशास्तु वः ।
अहं तन्वाऽभिनवया युवा काममवाप्नुयाम् ॥ १.६९.४५ ॥

"ด้วยร่างกายของข้าพเจ้านี้ ขอให้ผู้หนึ่งผู้เดียวในพวกเจ้าปกครองแผ่นดินเถิด ส่วนข้าพเจ้าจะได้ร่างใหม่ที่หนุ่มแน่น และจะได้บรรลุความปรารถนาของข้าพเจ้า"

1.69.46

ते न तस्य प्रत्यगृह्णन्यदुप्रभृतयो जराम् ।
तमब्रवीत्ततः पूरुः कनीयान्सत्यविक्रमः ॥ १.६९.४६ ॥

ยทุและพี่น้องคนอื่นไม่ยอมรับความแก่ของเขา ครั้งนั้นปูรุผู้เป็นน้องสุดท้องซึ่งมีความกล้าหาญที่แท้จริง จึงกล่าวกับเขา

1.69.47

राजंश्चराभिनवया तन्वा यौवनगोचरः ।
अहं जरां समादाय राज्ये स्थास्यामि तेज्ञया ॥ १.६९.४७ ॥

"ข้าแต่พระราชา ขอพระองค์จงเสวยความหนุ่มด้วยร่างใหม่ของพระองค์เถิด ข้าพเจ้าจะรับความแก่ของพระองค์ไว้ และจะประทับอยู่ในราชอาณาจักรตามพระบัญชาของพระองค์"

1.69.48

एवमुक्तः स राजर्षिस्तपोवीर्यसमाश्रयात् ।
संचारयामास जरां तदा पुत्रे महात्मनि ॥ १.६९.४८ ॥

เมื่อได้รับคำกล่าวเช่นนั้น พระราชฤๅษีผู้นั้นอาศัยอำนาจแห่งการบำเพ็ญตบะ จึงถ่ายโอนความแก่ของตนไปยังบุตรผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ในทันที

1.69.49

पौरवेणाथ वयसा राजा यौवनमास्थितः ।
यायातेनापि वयसा राज्यं पूरुरकारयत् ॥ १.६९.४९ ॥

จากนั้นพระราชาได้รับความหนุ่มจากปารวะ ส่วนยยาติเมื่อมีวัยชรา ก็ให้ปูรุเป็นผู้ปกครองราชอาณาจักร

1.69.50

ततो वर्षसहस्राणि ययातिरपराजितः ।
स्थितः स नृपशार्दूलः शार्दूलसमविक्रमः ॥ १.६९.५० ॥

จากนั้นยยาติ ผู้ไม่เคยพ่ายแพ้ ได้ดำรงอยู่นานหลายพันปี พระองค์ผู้เป็นเสือในหมู่กษัตริย์ มีความกล้าหาญดุจเสือ

1.69.51

ययातिरपि पत्नीभ्यां दीर्घकालं विहृत्य च ।
विश्वाच्या सहितो रेमे पुनश्चैत्ररथे वने ॥ १.६९.५१ ॥

ยยาติเสวยกามสุขกับภรรยาทั้งสองเป็นเวลานาน และร่วมรักกับวิศวาจีอีกครั้ง จากนั้นก็เพลิดเพลินในป่าไจตรรถ

1.69.52

नाध्यगच्छत्तदा तृप्तिं कामानां स महायशाः ।
अवेत्य मनसा राजन्निमां गाथां तदा जगौ ॥ १.६९.५२ ॥

ผู้มีเกียรติยศยิ่งใหญ่ผู้นั้นยังไม่พบความอิ่มเอิบในกามทั้งหลาย โอ้พระราชา เมื่อทรงรู้แจ้งเช่นนี้ในพระทัย พระองค์จึงขับบทกวีนี้ขึ้นในครานั้น

1.69.53

न जातु कामः कामानामुपभोगेन शाम्यति ।
इविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्धते ॥ १.६९.५३ ॥

กามไม่เคยดับลงด้วยการเสพกามทั้งหลาย เหมือนไฟที่ใส่เนยใสลงไป ย่อมยิ่งลุกโชนขึ้นอีก

1.69.54

यत्पृथिव्यां व्रीहियवं हिरण्यं पशवः स्त्रियः ।
नालमेकस्य तत्सर्वमिति मत्वा शमं व्रजेत् ॥ १.६९.५४ ॥

ข้าวเปลือก ข้าวบาร์เลย์ ทองคำ โค และสตรีทั้งหลายที่มีอยู่บนแผ่นดิน ทั้งหมดนั้นไม่พอสำหรับคนเพียงคนเดียว เมื่อรู้เช่นนี้แล้ว ก็ควรบรรลุความสงบ

1.69.55

यदा न कुरुते पापं सर्वभूतेषु कर्हिचित् ।
कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्म संपद्यते तदा ॥ १.६९.५५ ॥

เมื่อบุคคลไม่ทำบาปต่อสัตว์ทั้งปวงเลยไม่ว่าเมื่อใด ไม่ว่าด้วยการกระทำ ความคิด หรือวาจา เมื่อนั้นเขาย่อมบรรลุพรหมัน

1.69.56

न बिभेति यदा चायं यदा चास्मान्न बिभ्यति ।
यदा नेच्छति न द्वेष्टि ब्रह्म संपद्यते तदा ॥ १.६९.५६ ॥

เมื่อเขาไม่กลัว และเมื่อผู้อื่นไม่กลัวเขา เมื่อเขาไม่ปรารถนาและไม่เกลียดชัง เมื่อนั้นเขาย่อมบรรลุพรหมัน

1.69.57

इत्यवेक्ष्य महाप्राज्ञः कामानां फल्गुतां नृप ।
समाधाय मनो बुद्ध्या प्रत्यगृह्णाज्जरां सुतात् ॥ १.६९.५७ ॥

โอ้พระราชา ผู้มีปัญญายิ่งใหญ่ ครั้นพิจารณาเห็นความไร้ค่าของกามทั้งหลายเช่นนี้ และตั้งจิตให้มั่นด้วยปัญญาแล้ว จึงรับความแก่คืนจากบุตรของตน

1.69.58

ततो वर्षसहस्रान्ते ययातिरपराजितः ।
दत्वा च यौवनं राजा पूरुं राज्येऽभिषिच्य च।
अतृप्त एव कामानां पूरुं पुत्रमुवाच ह ॥ १.६९.५८ ॥

ครั้นผ่านไปหนึ่งพันปี พระราชายยาติผู้ไม่เคยพ่ายแพ้ ได้คืนความหนุ่มแก่บุตร แล้วอภิเษกปูรุขึ้นครองราชย์ และเมื่อยังไม่อิ่มเอิบในกามทั้งหลาย จึงตรัสกับปูรุบุตรของพระองค์

1.69.59

त्वया दायादवानस्मि त्वं मे वंशकरः सुतः ।
पौरवो वंश इति ते ख्यातिं लोके गमिष्यति ॥ १.६९.५९ ॥

ข้าพเจ้ามีทายาทสืบต่อด้วยเจ้า เจ้าเป็นบุตรที่จะสืบวงศ์ของข้าพเจ้า จะเรียกว่าวงศ์เปารวะ และชื่อเสียงของเจ้าจะแผ่ไปในโลก

1.69.60

ततः स नृपशार्दूल पूरुं राज्येऽभिषिच्य च ।
ततः सुचरितं कृत्वा भृगुतुङ्गे महातपाः ॥ १.६९.६० ॥

จากนั้น พระราชาผู้เป็นเสือในหมู่กษัตริย์ ได้อภิเษกปูรุขึ้นครองราชย์ แล้วดำเนินชีวิตอันดีงาม จึงกลายเป็นผู้มีตบะยิ่งใหญ่บนยอดเขาภฤคุ

1.69.61

कालेन महता पश्चात्कालधर्ममुपेयिवान् ।
कारयित्वा त्वनशनं सदारः स्वर्गमाप्तवान् ॥ १.६९.६१ ॥

หลังจากกาลเวลาอันยาวนาน ท่านก็ได้พบกับกฎแห่งความตาย และเมื่ออดอาหารจนตัวเองตั้งมั่นแล้ว ท่านได้ขึ้นสู่สวรรค์พร้อมกับภรรยา