ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.69
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.69.1
त्वत्तः श्रुतमिदं ब्रह्मन्देवदानवरक्षसाम् ।
अंशावतरणं सम्यग्गन्धर्वाप्सरसां तथा ॥ १.६९.१ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ, ਰਾਖਸ਼ਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਸ਼ਾਵਤਾਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮੁੱਖੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
1.69.2
इमं तु भूय इच्छामि कुरूणां वंशमादितः ।
कथ्यमानं त्वया विप्र विप्रर्षिगणसन्निधौ ॥ १.६९.२ ॥
ਪਰ ਹੇ ਵਿਪਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪ ਕੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਇਹ ਬਿਰਤਾਂਤ ਆਦਿ ਤੋਂ ਫਿਰ ਸੁਣਾਓ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ।
1.69.3
धर्मार्थकामसहितं राजर्षीणां प्रकीर्तितम् ।
पवित्रं कीर्त्यमानं मे निबोधेदं मनीषिणाम् ॥ १.६९.३ ॥
ਧਰਮ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਕਾਮ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਕੀਰਤਿਤ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਬਿਰਤਾਂਤ ਮੈਂ ਸੁਣਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਨੀਸ਼ੀਓ, ਸੁਣੋ।
1.69.4
प्रजापतेस्तु दक्षस्य मनोर्वैवस्वतस्य च ।
भरतस्य कुरोः पूरोराजमीढस्य चानघ ॥ १.६९.४ ॥
ਹੇ ਨਿਰਮਲ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਦਕ੍ਸ਼, ਮਨੂ, ਵੈਵਸਵਤ, ਭਰਤ, ਕੁਰੂ, ਪੂਰੂ ਅਤੇ ਰਾਜਮੀੜ੍ਹ ਦਾ ਵੰਸ਼।
1.69.5
यादवानामिमं वंशं कौरवाणां च सर्वशः ।
तथैव भरतानां च पुण्यं स्वस्त्ययनं महत् ॥ १.६९.५ ॥
ਯਾਦਵਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵੰਸ਼, ਕੌਰਵਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਭਰਤਾਂ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਹਨ।
1.69.6
धन्यं यशस्यमायुष्यं कीर्तयिष्यामि तेऽनघ ।
तेजोभिरुदिताः सर्वे महर्षिसमतेजसः ॥ १.६९.६ ॥
ਹੇ ਨਿਰਮਲ, ਧਨ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਬਿਰਤਾਂਤ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ; ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਉਹ ਸਭ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਉਦਿਤ ਹੋਏ।
1.69.7
दश प्राचेतसः पुत्राः सन्तः पुण्यजनाः स्मृताः ।
मुखजेनाग्निना यैस्ते पूर्वं दग्धा महौजसः ॥ १.६९.७ ॥
ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਦੇ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਪੁਣਯਜਨ ਕਹਾਏ ਗਏ; ਮੂੰਹੋਂ ਉਤਪੰਨ ਅਗਨੀ ਨਾਲ ਉਹ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਸੜ ਗਏ ਸਨ।
1.69.8
तेभ्यः प्राचेतसो जज्ञे दक्षो दक्षादिमाः प्रजाः ।
संभूताः पुरुषव्याघ्र स हि लोकपितामहः ॥ १.६९.८ ॥
ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਰਾਹੀਂ ਦਕਸ਼ ਜੰਮਿਆ; ਦਕਸ਼ ਤੋਂ ਇਹ ਪ੍ਰਜਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘ੍ਰ, ਉਹੀ ਲੋਕਪਿਤਾਮਹ ਹੈ।
1.69.9
वीरिण्या सह सङ्गम्य दक्षः प्राचेतसो मुनिः ।
आत्मतुल्यानजनयत्सहस्रं संशितव्रतान् ॥ १.६९.९ ॥
ਵੀਰਿਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੁਨੀ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਰਗੇ, ਕਠੋਰ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
1.69.10
सहस्रसङ्ख्यानसंभूतान्दक्षपुत्रांश्च नारदः ।
मोक्षमध्यापयामास साङ्ख्यज्ञानमनुत्तमम् ॥ १.६९.१० ॥
ਨਾਰਦ ਨੇ ਦਕਸ਼ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮੋਕਸ਼ ਅਤੇ ਸਾਂਖਿਆ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਰਬੋਤਮ ਗਿਆਨ ਸਿਖਾਇਆ।
1.69.11
नाशार्थं योजयामास दिगन्तज्ञानकर्मसु ।
ततः पञ्चाशतं कन्या पुत्रिका अभिसन्दधे।
प्रजापतिः प्रजा दक्षः सिसृक्षुर्जनमेजय ॥ १.६९.११ ॥
ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਲਈ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਦੇ ਗਿਆਨ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਕਸ਼ ਨੇ, ਹੇ ਜਨਮੇਜਯ, ਪ੍ਰਜਾ ਰਚਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪੰਜਾਹ ਕੰਨਿਆਵਾਂ, ਪੁੱਤਰੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ।
1.69.12
ददौ दश स धर्माय कश्यपाय त्रयोदश ।
कालस्य नयने युक्ताः सप्तविंशतिमिन्दवे ॥ १.६९.१२ ॥
ਉਸਨੇ ਦਸ ਧਰਮ ਨੂੰ, ਤੇਰਾਂ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਕਾਲ ਦੇ ਨੇਤਰ ਬਣਾਈਆਂ ਸਤਾਈ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ।
1.69.13
त्रयोदशानां पत्नीनां या तु दाक्षायणी वरा ।
मारीचः कश्यपस्त्वस्यामादित्यान्समजीजनत् ॥ १.६९.१३ ॥
ਤੇਰਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਸ਼ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਮਰੀਚਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਆਦਿਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
1.69.14
इन्द्रादीन्वीर्यसंपन्नान्विवस्वन्तमथापि च ।
विवस्वतः सुतो जज्ञे यमो वैवस्वतः प्रभुः ॥ १.६९.१४ ॥
ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਬਲਵਾਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਵਿਵਸਵਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸਨੇ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ; ਵਿਵਸਵਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਭੂ ਯਮ ਵੈਵਸਵਤ ਜਨਮਿਆ।
1.69.15
मार्ताण्डस्य यमी चापि सुता राजन्नजायत ।
मार्तण्डस्य मनुर्धीमानजायत सुतः प्रभुः ॥ १.६९.१५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਾਰਤੰਡ ਦੀ ਧੀ ਯਮੀ ਵੀ ਜਨਮੀ; ਅਤੇ ਮਾਰਤੰਡ ਦਾ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਪੁੱਤਰ ਮਨੂ ਜਨਮਿਆ।
1.69.16
धर्मात्मा स मनुर्धीमान्यत्र वंशः प्रतिष्ठितः ।
मनोर्वंशो मानवानां ततोऽयं प्रथितोऽभवत् ॥ १.६९.१६ ॥
ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮਨੂ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਵੰਸ਼ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ; ਮਨੂ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਮਾਨਵਾਂ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਕਹਾਇਆ ਅਤੇ ਤਦੋਂ ਤੋਂ ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।
1.69.17
ब्रह्मक्षत्रादयस्तस्मान्मनोर्जातास्तु मानवाः ।
ततोऽभवन्महाराज ब्रह्म क्षत्रेण सङ्गतम् ॥ १.६९.१७ ॥
ਮਨੂ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਆਦਿ ਮਾਨਵ ਜਨਮੇ; ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਬ੍ਰਹਮ ਕਸ਼ੱਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ।
1.69.18
ब्राह्मणा मानवास्तेषां साङ्गं वेदमदारयन् ।
वेनं धृष्णुं नरिष्यन्तं नाभागेक्ष्वाकुमेव च ॥ १.६९.१८ ॥
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਾਨਵ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਅੰਗਾਂ ਸਮੇਤ ਵੇਦ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ; ਵੇਨ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟੂ, ਨਰਿਸ਼ਯੰਤ, ਨਾਭਾਗ ਅਤੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਨੂੰ ਵੀ।
1.69.19
कारूषमथ शर्यातिं तथा चैवाष्टमीमिलाम् ।
पृष्टध्रं नवमं प्राहुः क्षत्रधर्मपरायणम् ॥ १.६९.१९ ॥
ਕਾਰੂਸ਼, ਫਿਰ ਸ਼ਰਿਆਤਿ, ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਠਵਾਂ ਇਲਾ, ਅਤੇ ਨੌਵਾਂ ਕਸ਼ਤ੍ਰਧਰਮ ਪਰਾਇਣ ਪ੍ਰਿਸ਼ਟਧ੍ਰ — ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
1.69.20
नाभागारिष्टदशमान्मनोः पुत्रान्प्रचक्षते ।
पञ्चाशत्तु मनोः पुत्रास्तथैवान्येऽभवन्क्षितौ ॥ १.६९.२० ॥
ਨਾਭਾਗ ਅਤੇ ਅਰਿਸ਼ਟ ਦਸਵੇਂ — ਮਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਨੂ ਦੇ ਪੰਜਾਹ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
1.69.21
अन्योन्यभेदात्ते सर्वे विनेशुरिति नः श्रुतम् ।
पुरूरवास्ततो विद्वानिलायां समपद्यत ॥ १.६९.२१ ॥
ਆਪਸੀ ਵੰਡ ਕਾਰਨ ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਗਿਆਨੀ ਪੁਰੂਰਵਾ ਇਲਾ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ।
1.69.22
सा वै तस्याभवन्माता पिता चैवेति नः श्रुतम् ।
त्रयोदश समुद्रस्य द्वीपानश्नन्पुरूरवाः ॥ १.६९.२२ ॥
ਉਹੀ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਪਿਓ ਸੀ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ। ਪੁਰੂਰਵਾ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ ਭੋਗ ਕੀਤਾ।
1.69.23
अमानुषैर्वृतः सत्वैर्मानुषः सन्महायशाः ।
विप्रैः स विग्रहं चक्रे वीर्योन्मत्तः पुरूरवाः ॥ १.६९.२३ ॥
ਅਮਾਨੁਸ਼ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਮਨੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਮਹਾਯਸ਼ਸ੍ਵੀ ਪੁਰੂਰਵਾ ਨੇ ਬਲ ਦੇ ਮਦ ਵਿੱਚ ਪਾਗਲ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਕੀਤਾ।
1.69.24
जहार च स विप्राणां रत्नान्युत्क्रोशतामपि ।
सनत्कुमारस्तं राजन्ब्रह्मलोकादुपेत्य ह ॥ १.६९.२४ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚੀਕਦੇ ਰਹੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਤਨ ਖੋਹ ਲਏ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤਦ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਤੋਂ ਆ ਕੇ ਉਸ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ।
1.69.25
अनुदर्शं ततश्चक्रे प्रत्यगृह्णान्न चाप्यसौ ।
ततो महर्षिभिः क्रुद्धैः सद्यः शप्तो व्यनश्यत ॥ १.६९.२५ ॥
ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਦੇਖਿਆ, ਪਰ ਕੁਝ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਤਦ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ।
1.69.26
लोभान्वितो बलमदान्नष्टसंज्ञो नराधिपः ।
स हि गन्धर्वलोकस्थानुर्वश्या सहितो विराट् ॥ १.६९.२६ ॥
ਲੋਭ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਬਲ ਦੇ ਮਦ ਨਾਲ ਸੁਰਤ ਗੁਆਈ ਹੋਈ ਉਹ ਨਰਾਧਿਪ — ਗੰਧਰਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਵਿਰਾਟ।
1.69.27
आनिनाय क्रियार्थेऽग्नीन्यथावद्विहितांस्त्रिधा ।
षट् सुता जज्ञिरे चैलादायुर्धीमानमावसुः ॥ १.६९.२७ ॥
ਯੱਗ-ਕਰਮ ਲਈ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਅਗਨੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਯਥਾਵਿਧ ਲਿਆਂਦਾ। ਉਸਦੇ ਛੇ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ — ਐਲਪੁੱਤਰ ਆਯੂ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਮਾਵਸੁ।
1.69.28
दृढायुश्च वनायुश्च शतायुश्चोर्वशीसुताः ।
नहुषं वृद्धशर्माणं रजिं गयमनेनसम् ॥ १.६९.२८ ॥
ਦ੍ਰਿੜਾਯੂ, ਵਨਾਯੂ ਅਤੇ ਸ਼ਤਾਯੂ — ਇਹ ਉਰਵਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ; ਅਤੇ ਨਹੁਸ਼, ਵ੍ਰਿੱਧਸ਼ਰਮਾ, ਰਜਿ, ਗਯ ਅਤੇ ਅਨੇਨਸ।
1.69.29
स्वर्भानवी सुतानेतानायोः पुत्रान्प्रचक्षते ।
आयुषो नहुषः पुत्रो धीमान्सत्यपराक्रमः ॥ १.६९.२९ ॥
ਸਵਰਭਾਨੂ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਇਹ ਪੁੱਤਰ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਯੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਯੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੁਸ਼, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਤੇ ਸੱਚੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲਾ ਸੀ।
1.69.30
राज्यं शशास सुमहद्धर्मेण पृथिवीपते ।
पितॄन्देवानृषीन्विप्रान्गन्धर्वोरगराक्षसान् ॥ १.६९.३० ॥
ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਉਸਨੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਾਜ ਚਲਾਇਆ — ਪਿਤਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਨਾਗਾਂ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਸਮੇਤ।
1.69.31
नहुषः पालयामास ब्रह्मक्षत्रमथो विशः ।
स हत्वा दस्युसंघातानृषीन्करमदापयत् ॥ १.६९.३१ ॥
ਨਹੁਸ਼ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਖੱਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਦਸਿਊ ਟੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਕਰ ਦਿਵਾਇਆ।
1.69.32
पशुवच्चैव तान्पृष्ठे वाहयामास वीर्यवान् ।
कारयामास चेन्द्रत्वमभिभूय दिवौकसः ॥ १.६९.३२ ॥
ਬਲਵਾਨ ਨਹੁਸ਼ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਾਂਗ ਆਪਣੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਚੁਕਵਾਇਆ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਇੰਦਰ-ਪਦ ਦੇ ਕੰਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕਰਵਾਏ।
1.69.33
तेजसा तपसा चैव विक्रमेणौजसा तथा ।
विश्लिष्टो नहुषः शप्तः सद्यो ह्यजगरोऽभवत्।
यतिं ययातिं संयातिमायातिमयतिं ध्रुवम् ॥ १.६९.३३ ॥
ਤੇਜ, ਤਪ, ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਓਜ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ ਨਹੁਸ਼ ਸਰਾਪਿਆ ਜਾ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਅਜਗਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਯਤਿ, ਯਯਾਤੀ, ਸੰਯਾਤੀ, ਆਯਾਤੀ, ਅਯਤੀ ਅਤੇ ਧਰੁਵ।
1.69.34
नहुषो जनयामास षट् सुतान्प्रियवादिनः ।
यतिस्तु योगमास्थाय ब्रह्मीभूतोऽभवन्मुनिः ॥ १.६९.३४ ॥
ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਛੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਯਤਿ ਨੇ ਯੋਗ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮੀਭੂਤ ਮੁਨੀ ਹੋ ਗਿਆ।
1.69.35
ययातिर्नाहुषः सम्राडासीत्सत्यपराक्रमः ।
स पालयामास महीमीजे च बहुभिर्मखैः ॥ १.६९.३५ ॥
ਨਹੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯਯਾਤੀ ਸੱਚੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲਾ ਸਮਰਾਟ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਯੱਗਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
1.69.36
अतिभक्त्या पितॄनर्चन्देवांश्च प्रयतः सदा ।
अन्वगृह्णात्प्रजाः सर्वा ययातिरपराजितः ॥ १.६९.३६ ॥
ਅਤਿ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਦਾ ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਅਪਰਾਜਿਤ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਸਾਰੀ ਪਰਜਾ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕੀਤੀ।
1.69.37
तस्य पुत्रा महेष्वासाः सर्वैः समुदिता गुणैः ।
देवयान्यां महाराज शर्मिष्ठायां च जज्ञिरे ॥ १.६९.३७ ॥
ਉਸ ਦੇ ਮਹਾਨ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਪੁੱਤਰ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਦੇਵਯਾਨੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਤੋਂ ਉਹ ਜਨਮੇ।
1.69.38
देवयान्यामजायेतां यदुस्तुर्वसुरेव च ।
द्रुह्युश्चानुश्च पूरुश्च शर्मिष्ठायां च जज्ञिरे ॥ १.६९.३८ ॥
ਦੇਵਯਾਨੀ ਤੋਂ ਯਦੁ ਅਤੇ ਤੁਰਵਸੁ ਜਨਮੇ; ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਤੋਂ ਦ੍ਰੁਹਯੂ, ਅਨੂ ਅਤੇ ਪੂਰੂ ਜਨਮੇ।
1.69.39
स शाश्वतीः समा राजन्प्रजा धर्मेण पालयन् ।
जरामार्च्छन्महाघोरां नाहुषो रूपनाशिनीम् ॥ १.६९.३९ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਨਹੁਸ਼ ਪੁੱਤਰ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਧਰਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਾ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਫਿਰ ਰੂਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਭਿਆਨਕ ਬੁਢਾਪਾ ਉਸ ਨੂੰ ਆ ਘੇਰਿਆ।
1.69.40
जराऽभिभूतः पुत्रान्स राजा वचनमब्रवीत् ।
यदुं पूरुं तुर्वसुं च द्रुह्युं चानुं च भारत ॥ १.६९.४० ॥
ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ — ਯਦੁ, ਪੂਰੂ, ਤੁਰਵਸੁ, ਦ੍ਰੁਹਯੂ ਅਤੇ ਅਨੂ — ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ। ਹੇ ਭਾਰਤ!
1.69.41
यौवनेन चरन्कामान्युवा युवतिभिः सह ।
बिहर्तुमहमिच्छामि साह्यं कुरुत पुत्रकाः ॥ १.६९.४१ ॥
ਜੁਆਨੀ ਨਾਲ ਕਾਮ-ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ, ਜੁਆਨ ਤੀਵੀਆਂ ਨਾਲ ਮੁੜ ਜੁਆਨ ਬਣ ਕੇ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨਾ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਮੇਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੋ।
1.69.42
तं पुत्रो दैवयानेयः पूर्वजो वाक्यमब्रवीत् ।
किं कार्यं भवतः कार्यमस्माकं यौवनेन ते ॥ १.६९.४२ ॥
ਤਦ ਦੇਵਯਾਨੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ — "ਤੁਹਾਡਾ ਕੀ ਕੰਮ ਹੈ? ਤੁਹਾਡੀ ਜੁਆਨੀ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਲੈਣਾ?"
1.69.43
ययातिरब्रवीत्तं वै जरा मे प्रतिगृह्यताम् ।
यौवनेन त्वदीयेन चरेयं विषयानहम् ॥ १.६९.४३ ॥
ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰਾ ਬੁਢਾਪਾ ਲੈ ਲੈ; ਤੇਰੀ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਭੋਗ ਕਰਾਂਗਾ।"
1.69.44
यजतो दीर्घसत्रैर्मे शापाच्चोशनसो मुनेः ।
कामार्थः परिहीणोऽयं तप्येयं तेन पुत्रकाः ॥ १.६९.४४ ॥
"ਲੰਮੇ ਯਗ ਸੱਤਰ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ਼ਨਸ ਮੁਨੀ ਦੇ ਸ਼ਰਾਪ ਕਾਰਨ ਮੇਰੀ ਕਾਮਨਾ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਘਟ ਗਈ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਮੈਂ ਦੁਖੀ ਹਾਂ।"
1.69.45
मामकेन शरीरेण राज्यमेकः प्रशास्तु वः ।
अहं तन्वाऽभिनवया युवा काममवाप्नुयाम् ॥ १.६९.४५ ॥
"ਮੇਰੇ ਇਸ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੀ ਰਾਜ ਕਰੇ; ਮੈਂ ਨਵੇਂ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂ।"
1.69.46
ते न तस्य प्रत्यगृह्णन्यदुप्रभृतयो जराम् ।
तमब्रवीत्ततः पूरुः कनीयान्सत्यविक्रमः ॥ १.६९.४६ ॥
ਯਦੂ ਆਦਿ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਉਸਦਾ ਬੁਢਾਪਾ ਕਬੂਲ ਨਾ ਕੀਤਾ; ਤਦ ਸੱਚੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਛੋਟੇ ਪੂਰੂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ।
1.69.47
राजंश्चराभिनवया तन्वा यौवनगोचरः ।
अहं जरां समादाय राज्ये स्थास्यामि तेज्ञया ॥ १.६९.४७ ॥
"ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਨਵੇਂ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜਵਾਨੀ ਭੋਗੋ; ਤੁਹਾਡੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਬੁਢਾਪਾ ਲੈ ਕੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਂਗਾ।"
1.69.48
एवमुक्तः स राजर्षिस्तपोवीर्यसमाश्रयात् ।
संचारयामास जरां तदा पुत्रे महात्मनि ॥ १.६९.४८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਉਸ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਤਪ ਦੇ ਬਲ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਮਹਾਤਮਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਬੁਢਾਪਾ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
1.69.49
पौरवेणाथ वयसा राजा यौवनमास्थितः ।
यायातेनापि वयसा राज्यं पूरुरकारयत् ॥ १.६९.४९ ॥
ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਪੌਰਵ ਤੋਂ ਜਵਾਨੀ ਲਈ; ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਨਾਲ ਪੂਰੂ ਰਾਹੀਂ ਰਾਜ ਚਲਵਾਇਆ।
1.69.50
ततो वर्षसहस्राणि ययातिरपराजितः ।
स्थितः स नृपशार्दूलः शार्दूलसमविक्रमः ॥ १.६९.५० ॥
ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਅਪਰਾਜਿਤ ਯਯਾਤੀ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ; ਉਹ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਬਲਵਾਨ ਸੀ।
1.69.51
ययातिरपि पत्नीभ्यां दीर्घकालं विहृत्य च ।
विश्वाच्या सहितो रेमे पुनश्चैत्ररथे वने ॥ १.६९.५१ ॥
ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਵਿਹਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਚੀ ਨਾਲ ਫਿਰ ਚੈਤ੍ਰਰਥ ਬਨ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਕੀਤਾ।
1.69.52
नाध्यगच्छत्तदा तृप्तिं कामानां स महायशाः ।
अवेत्य मनसा राजन्निमां गाथां तदा जगौ ॥ १.६९.५२ ॥
ਉਸ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਾ ਮਿਲੀ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਗਾਥਾ ਗਾਈ।
1.69.53
न जातु कामः कामानामुपभोगेन शाम्यति ।
इविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्धते ॥ १.६९.५३ ॥
ਕਾਮਨਾ ਕਦੇ ਵੀ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੇ ਭੋਗ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਘਿਓ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਇਹ ਹੋਰ ਵਧਦੀ ਹੈ।
1.69.54
यत्पृथिव्यां व्रीहियवं हिरण्यं पशवः स्त्रियः ।
नालमेकस्य तत्सर्वमिति मत्वा शमं व्रजेत् ॥ १.६९.५४ ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੋ ਝੋਨਾ, ਜੌਂ, ਸੋਨਾ, ਪਸ਼ੂ, ਇਸਤਰੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਇੱਕ ਲਈ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ — ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
1.69.55
यदा न कुरुते पापं सर्वभूतेषु कर्हिचित् ।
कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्म संपद्यते तदा ॥ १.६९.५५ ॥
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕਰਮ, ਮਨ ਅਤੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਾਣੀ ਪ੍ਰਤੀ ਕਦੇ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਦ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
1.69.56
न बिभेति यदा चायं यदा चास्मान्न बिभ्यति ।
यदा नेच्छति न द्वेष्टि ब्रह्म संपद्यते तदा ॥ १.६९.५६ ॥
ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਉਸ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਾ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਨਾ ਦਵੇਸ਼, ਤਦ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
1.69.57
इत्यवेक्ष्य महाप्राज्ञः कामानां फल्गुतां नृप ।
समाधाय मनो बुद्ध्या प्रत्यगृह्णाज्जरां सुतात् ॥ १.६९.५७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਅਰਥਤਾ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਉਸ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਨੇ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਟਿਕਾਇਆ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਲਈ ਜਰਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।
1.69.58
ततो वर्षसहस्रान्ते ययातिरपराजितः ।
दत्वा च यौवनं राजा पूरुं राज्येऽभिषिच्य च।
अतृप्त एव कामानां पूरुं पुत्रमुवाच ह ॥ १.६९.५८ ॥
ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਬੀਤਣ ਉਪਰੰਤ ਅਜੇਤੂ ਰਾਜਾ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਜਵਾਨੀ ਮੋੜ ਦਿੱਤੀ, ਪੂਰੂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਅਤ੍ਰਿਪਤ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਪੁੱਤਰ ਪੂਰੂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
1.69.59
त्वया दायादवानस्मि त्वं मे वंशकरः सुतः ।
पौरवो वंश इति ते ख्यातिं लोके गमिष्यति ॥ १.६९.५९ ॥
ਤੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਵਾਰਸ ਹੈ; ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ। ਇਹ ਵੰਸ਼ ਪੌਰਵ ਵੰਸ਼ ਕਹਾਏਗਾ, ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਕੀਰਤੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇਗੀ।
1.69.60
ततः स नृपशार्दूल पूरुं राज्येऽभिषिच्य च ।
ततः सुचरितं कृत्वा भृगुतुङ्गे महातपाः ॥ १.६९.६० ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਪੂਰੂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਸਦਾਚਾਰਮਈ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾ ਕੇ ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਬਣਿਆ।
1.69.61
कालेन महता पश्चात्कालधर्ममुपेयिवान् ।
कारयित्वा त्वनशनं सदारः स्वर्गमाप्तवान् ॥ १.६९.६१ ॥
ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਕਾਲਧਰਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ; ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਪਾਇਆ।