మహాభారతం · అధ్యాయం 1.70
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.70.1
ययातिः पूर्वजोऽस्माकं दशमो यः प्रजापतेः ।
कथं स शुक्रतनयां लेभे परमदुर्लभाम् ॥ १.७०.१ ॥
ప్రజాపతి నుండి పదవ తరంలో వచ్చిన మన పూర్వీకుడు యయాతి, శుక్రుని అత్యంత దుర్లభమైన కుమార్తెను ఎలా పొందాడు?
1.70.2
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं विस्तरेण तपोधन ।
आनुपूर्व्या च मे शंस राज्ञो वंशकरान्पृथक् ॥ १.७०.२ ॥
తపోధనా, దీనిని విస్తారంగా వినాలని నేను కోరుతున్నాను. రాజవంశాలను స్థాపించినవారిని క్రమంగా, ఒక్కొక్కరిగా నాకు చెప్పండి.
1.70.3
ययातिरासीन्नृपतिर्देवराजसमद्युतिः ।
तं शुक्रवृषपर्वाणौ वव्राते वै यथा पुरा ॥ १.७०.३ ॥
యయాతి అనే రాజు దేవేంద్రునితో సమాన తేజస్సు గలవాడు. పూర్వం వలెనే శుక్రుడు, వృషపర్వుడు అతడిని తమవాడిగా ఎన్నుకున్నారు.
1.70.4
तत्तेऽहं संप्रवक्ष्यामि पृच्छते जनमेजय ।
देवयान्याश्च संयोगं ययातेर्नाहुषस्य च ॥ १.७०.४ ॥
జనమేజయా, అడుగుతున్న నీకు దాన్ని నేను పూర్తిగా చెబుతాను — దేవయాని, నహుషుని కుమారుడు యయాతి కలయికను.
1.70.5
सुराणामसुराणां च समजायत वै मिथः ।
ऐश्वर्यं प्रति संघर्षस्त्रैलोक्ये सचराचरे ॥ १.७०.५ ॥
దేవతలకు, అసురులకు మధ్య చరాచర సహితమైన త్రిలోకాల ఆధిపత్యం కోసం ఘర్షణ తలెత్తింది.
1.70.6
जिगीषया ततो देवा वव्रिरेऽङ्गिरसं मुनिम् ।
पौरोहित्येन याज्यार्थे काव्यं तूशनसं परे ॥ १.७०.६ ॥
అప్పుడు జయించాలనే కోరికతో దేవతలు యజ్ఞం కోసం పురోహితుడిగా అంగిరస మునిని ఎన్నుకున్నారు; ఇతరులు కావ్యుడైన ఉశనసుని ఎన్నుకున్నారు.
1.70.7
ब्राह्मणौ तावुभौ नित्यमन्योन्यस्पर्धिनौ भृशम् ।
तत्र देवा निजघ्नुर्यान्दानवान्युधि संगतान् ॥ १.७०.७ ॥
ఆ ఇద్దరు బ్రాహ్మణులు ఎల్లప్పుడూ ఒకరితో ఒకరు తీవ్రంగా పోటీపడేవారు. అక్కడ యుద్ధంలో సమావేశమైన దానవులను దేవతలు సంహరించారు.
1.70.8
तान्पुनर्जीवयामास काव्यो विद्याबलाश्रयात् ।
ततस्ते पुनरुत्थाय योधयांचक्रिरे सुरान् ॥ १.७०.८ ॥
విద్యాబలాన్ని ఆశ్రయించి కావ్యుడు (శుక్రుడు) వారిని మళ్ళీ బ్రతికించాడు. అప్పుడు వారు మళ్ళీ లేచి దేవతలతో యుద్ధం చేశారు.
1.70.9
असुरास्तु निजघ्नुर्यान्सुरान्समरमूर्धनि ।
न तान्सञ्जीवयामास बृहस्पतिरुदारधीः ॥ १.७०.९ ॥
యుద్ధ ముందు భాగంలో అసురులు చంపిన దేవతలను ఉదారబుద్ధి గల బృహస్పతి తిరిగి బ్రతికించలేకపోయాడు.
1.70.10
न हि वेद स तां विद्यां यां काव्योवेत्ति वीर्यवान् ।
सञ्जीविनीं ततो देवा विषादमगमन्परम् ॥ १.७०.१० ॥
శక్తిమంతుడైన కావ్యుడు (శుక్రుడు) ఎరిగిన సంజీవినీ విద్యను బృహస్పతి నిజంగా ఎరుగడు. అప్పుడు దేవతలు తీవ్ర విషాదంలో మునిగారు.
1.70.11
ते तु देवा भयोद्विग्नाः काव्यादुशनसस्तदा ।
ऊचुः कचमुपागम्य ज्येष्ठं पुत्रं बृहस्पतेः ॥ १.७०.११ ॥
అప్పుడు భయంతో కలవరపడిన దేవతలు ఉశనసు (శుక్రుని) కుమారుడైన కావ్యుని వద్దనుండి, బృహస్పతి పెద్ద కుమారుడైన కచుని వద్దకు వెళ్లి ఇలా అన్నారు.
1.70.12
भजमानान्भजस्वास्मान्कुरु नः साह्यमुत्तमम् ।
या सा विद्या निवसति ब्राह्मणेऽमिततेजसि ॥ १.७०.१२ ॥
నిన్ను సేవించే మమ్మల్ని అనుగ్రహించు; మాకు అత్యుత్తమ సహాయం చెయ్యి. అపరిమిత తేజస్సు గల బ్రాహ్మణునిలో నివసించే ఆ విద్య (మాకు ఇవ్వు).
1.70.13
शुक्रे तामाहर क्षिप्रं भागभाङ्गो भविष्यसि ।
वृषपर्वसमीपे हि शक्यो द्रष्टुं त्वया द्विजः ॥ १.७०.१३ ॥
శుక్రుని వద్ద నుండి ఆ విద్యను త్వరగా తెచ్చు; అప్పుడు నీవు భాగానికి అర్హుడవవుతావు. వృషపర్వుని సమీపంలోనే ఆ ద్విజుని నీవు చూడగలవు.
1.70.14
रक्षते दानवांस्तत्र न स रक्षत्यदानवान् ।
तमाराधयितुं शक्तो भवान्पूर्ववयाः कविम् ॥ १.७०.१४ ॥
అక్కడ ఆయన దానవులను రక్షిస్తాడు, దానవులు కానివారిని రక్షించడు. యౌవనంలో ఉన్న నీవు ఆ కవిని సంతోషపెట్టగల సమర్థుడవు.
1.70.15
देवयानीं च दयितां सुतां तस्य महात्मनः ।
त्वमाराधयितुं शक्तो नान्यः कश्चन विद्यते ॥ १.७०.१५ ॥
ఆ మహాత్ముని ప్రియపుత్రి దేవయానిని సంతోషపెట్టగల సమర్థుడవు నీవే; మరొకరు లేరు.
1.70.16
शीलदाक्षिण्यमाधुर्यैराचारेण दमेन च ।
देवयान्यां हि तुष्टायां विद्यां तां प्राप्स्यसि ध्रुवम् ॥ १.७०.१६ ॥
శీలం, వినయం, మాధుర్యం, సదాచారం, నిగ్రహం ద్వారా దేవయాని సంతుష్టురాలైతే ఆ విద్యను నీవు నిశ్చయంగా పొందుతావు.
1.70.17
तथेत्युक्त्वा ततः प्रायाद्बृहस्पतिसुतः कचः ।
तदाऽभिपूजितो देवैः समीपे वृषपर्वणः ॥ १.७०.१७ ॥
'అలాగే' అని చెప్పి బృహస్పతి పుత్రుడు కచుడు బయలుదేరాడు; అప్పుడు దేవతలచే గౌరవించబడి వృషపర్వుని సమీపానికి వెళ్ళాడు.
1.70.18
स गत्वा त्वरितो राजन्देवैः संप्रेषितः कचः ।
असुरेन्द्रपुरे शुक्रं दृष्ट्वा वाक्यमुवाच ह ॥ १.७०.१८ ॥
ఓ రాజా, దేవతలచే పంపబడిన కచుడు త్వరగా వెళ్ళి, అసురేంద్రుని నగరంలో శుక్రుని చూసి ఈ మాట పలికాడు.
1.70.19
ऋषेरङ्गिरसः पौत्रं पुत्रं साक्षाद्बृहस्पतेः ।
नाम्ना कच इति ख्यातं शिष्यं गृह्णात् मां भवान् ॥ १.७०.१९ ॥
"ఋషి అంగిరసుని మనవడను, సాక్షాత్తు బృహస్పతి కుమారుడను, కచుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడను; నన్ను మీ శిష్యుడిగా స్వీకరించండి."
1.70.20
ब्रह्मचर्यं चरिष्यामि त्वय्यहं परमं गुरौ ।
अनुमन्यस्व मां ब्रह्मन्सहस्रं परिवत्सरान् ॥ १.७०.२० ॥
"బ్రాహ్మణుడా, మీ వద్ద నేను పరమ బ్రహ్మచర్యాన్ని ఆచరిస్తాను; వెయ్యి సంవత్సరాలపాటు అందుకు అనుమతి ఇవ్వండి."
1.70.21
कच सुस्वागतं तेऽस्तु प्रतिगृह्णामि ते वचः ।
अर्चयिष्येऽहमर्च्यं त्वामर्चितोऽस्तु बृहस्पतिः ॥ १.७०.२१ ॥
"కచా, నీకు స్వాగతం; నీ మాటలను అంగీకరిస్తున్నాను. నువ్వు గౌరవనీయుడవు కాబట్టి నిన్ను గౌరవిస్తాను; బృహస్పతికి కూడా గౌరవం కలుగుగాక."
1.70.22
कचस्तु तं तथेत्युक्त्वा प्रतिजग्राह तद्व्रतम् ।
आदिष्टं कविपुत्रेण शुक्रेणोशनसा स्वयम् ॥ १.७०.२२ ॥
కచుడు "అలాగే" అని పలికి, కవి పుత్రుడైన శుక్రుడు, ఉశనసుడు స్వయంగా ఉపదేశించిన ఆ వ్రతాన్ని స్వీకరించాడు.
1.70.23
व्रतस्य प्राप्तकालं स यथोक्तं प्रत्यगृह्णत ।
आराधयन्नुपाध्यायं देवयानीं च भारत ॥ १.७०.२३ ॥
భరతవంశీయుడా, అతడు వ్రతాన్ని సరైన కాలంలో, చెప్పినట్లుగా స్వీకరించాడు; ఉపాధ్యాయుడిని, దేవయానిని సేవించాడు.
1.70.24
नित्यमाराधयिष्यंस्तां युवा यौवनगां मुनिः ।
गायन्नृत्यन्वादयंश्च देवयानीमतोषयत् ॥ १.७०.२४ ॥
యువకుడైన ముని ఆమెకు నిత్యం సేవ చేయాలనే కోరికతో, పాడుతూ, నాట్యం చేస్తూ, వాద్యాలు వాయిస్తూ యౌవనవతియైన దేవయానిని సంతోషపరిచాడు.
1.70.25
स शीलयन्देवयानीं कन्यां संप्राप्तयौवनाम् ।
पुष्पैः फलैः प्रेषणैश्च तोषयामास भारत ॥ १.७०.२५ ॥
యౌవనం పొందిన కన్య దేవయానిని అతడు సేవించి, పుష్పాలు, ఫలాలు, పనులతో సంతోషపెట్టాడు, ఓ భారతా.
1.70.26
देवयान्यपि तं विप्रं नियमव्रतधारिणम् ।
गायन्ती च ललन्ती च रहः पर्यचरत्तथा ॥ १.७०.२६ ॥
దేవయాని కూడా నియమ వ్రతాలను ధరించిన ఆ బ్రాహ్మణుడిని పాడుతూ, ఆడుతూ, ఏకాంతంలో అలాగే సేవించింది.
1.70.27
गायन्तं चैव शुल्कं च दातारं प्रियवादिनम् ।
नार्यो नरं कामयन्ते रूपिणं स्रग्विणं तथा ॥ १.७०.२७ ॥
పాడేవాడిని, పారితోషికం ఇచ్చేవాడిని, ప్రియంగా మాట్లాడేవాడిని, రూపవంతుడిని, పూలమాల ధరించినవాడిని స్త్రీలు కోరుకుంటారు.
1.70.28
पञ्चवर्षशतान्येवं कचस्य चरतो व्रतम् ।
तत्रातीयुरथो बुद्ध्वा दानवास्तं ततः कचम् ॥ १.७०.२८ ॥
ఈ విధంగా కచుడు వ్రతం చేస్తూ అక్కడ ఐదు వందల సంవత్సరాలు గడిచాయి. అప్పుడు దానవులు తెలుసుకుని ఆ కచుడిని...
1.70.29
गा रक्षन्तं वने दृष्ट्वा रहस्येकममर्षिताः ।
जघ्नुर्बृहस्पतेर्द्वेषाद्विद्यारक्षार्थमेव च ॥ १.७०.२९ ॥
అడవిలో ఆవులను కాస్తూ ఏకాంతంలో ఒంటరిగా ఉన్న అతడిని చూసి, కోపంతో వారు బృహస్పతిపై ద్వేషంతో, విద్యను రక్షించుకోవడానికే అతడిని చంపారు.
1.70.30
हत्वा शालावृकेभ्यश्च प्रायच्छँल्लवशः कृतम् ।
ततो गावो निवृत्तास्ता अगोपाः स्वं निवेशनम् ॥ १.७०.३० ॥
అతడిని చంపి ముక్కలు చేసి నక్కలకు పెట్టారు. అప్పుడు ఆవులు కాపరి లేకుండా తమ కొట్టానికి తిరిగి వచ్చాయి.
1.70.31
सा दृष्ट्वा रहिता गाश्च कचेनाभ्यागता वनात् ।
उवाच वचनं काले देवयान्यथ भारत ॥ १.७०.३१ ॥
కచుడు లేకుండా అడవి నుండి తిరిగివచ్చిన ఆవులను చూసి, భారతా, దేవయాని అప్పుడు సరైన సమయంలో ఈ మాటలు పలికింది.
1.70.32
आहुतं चाग्निहोत्रं ते सूर्यश्चास्तं गतः प्रभो ।
अगोपाश्चागता गावः कचस्तात न दृश्यते ॥ १.७०.३२ ॥
ప్రభూ, మీ అగ్నిహోత్రం అయిపోయింది, సూర్యుడు అస్తమించాడు. కాపరులు లేకుండా ఆవులు తిరిగివచ్చాయి; తాతా, కచుడు కనిపించడం లేదు.
1.70.33
व्यक्तं हतो मृतो वापि कचस्तात भविष्यति ।
तं विना न च जीवेयमिति सत्यं ब्रवीमि ते ॥ १.७०.३३ ॥
ఖచ్చితంగా కచుడు చంపబడ్డాడు లేదా మరణించాడు, తాతా. అతడు లేకుండా నేను జీవించలేను; ఇది నిజంగా నీకు చెబుతున్నాను.
1.70.34
अयमेहीति संशब्द्य मृतं संजीवयाम्यहम् ।
ततः संजीविनीं विद्यां प्रयुज्य कचमाह्वयत् ॥ १.७०.३४ ॥
'ఇక్కడికి రా' అని పిలిచి, చనిపోయిన వానిని నేను బ్రతికిస్తాను. తర్వాత సంజీవినీ విద్యను ప్రయోగించి కచుడిని పిలిచాడు.
1.70.35
भित्त्वा भित्त्वा शरीराणि वृकाणां स विनिर्गतः ।
आहूतः प्रादुरभवत्कचो हृष्टोऽथ विद्यया ॥ १.७०.३५ ॥
తోడేళ్ల శరీరాలను చీల్చుకుని అతడు బయటకు వచ్చాడు. పిలవబడిన కచుడు, విద్య వల్ల సంతోషించి ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
1.70.36
कस्माच्चिरायितोऽसीति पृष्टस्तामाह भार्गवीम् ।
समिधश्च कुशादीनि काष्ठभारं च भामिनि ॥ १.७०.३६ ॥
'ఎందుకు ఇంత ఆలస్యం చేశావు?' అని అడిగినప్పుడు, అతడు భార్గవికి ఇలా చెప్పాడు: 'అందమైనదానా, సమిధలు, కుశ మొదలైనవి, కట్టెల భారం తెచ్చుకుంటున్నాను.'
1.70.37
गृहीत्वा श्रमभारार्तो वटवृक्षं समाश्रितः ।
गावश्च सहिताः सर्वा वृक्षच्छायामुपाश्रिताः ॥ १.७०.३७ ॥
భారమైన శ్రమతో అలసి, కట్టెలను ఎత్తుకొని మర్రిచెట్టును ఆశ్రయించాను. గోవులన్నీ కలిసి ఆ చెట్టు నీడలో చేరాయి.
1.70.38
असुरास्तत्र मां दृष्ट्वा कस्त्वमित्यभ्यचोदयन् ।
बृहस्पतिसुतश्चाहं कच इत्यभिविश्रुतः ॥ १.७०.३८ ॥
అక్కడ అసురులు నన్ను చూసి "నువ్వు ఎవరు?" అని పట్టుపట్టి అడిగారు. "నేను బృహస్పతి కుమారుడు కచుడను, ప్రసిద్ధుడను" అని చెప్పాను.
1.70.39
इत्युक्तमात्रे मां हत्वा पेषीकृत्वा तु दानवाः ।
दत्त्वा शालावृकेभ्यस्तु सुखं जग्मुः स्वमालयं ॥ १.७०.३९ ॥
ఇలా చెప్పిన వెంటనే దానవులు నన్ను చంపి, ముక్కలుగా నలిపి, నక్కలకు ఆహారంగా వేసి, సుఖంగా తమ ఇంటికి వెళ్ళిపోయారు.
1.70.40
आहूतो विद्यया भद्रे भार्गवेण महात्मना ।
त्वत्समीपमिहायातः कथंचित्प्राप्तजीवितः ॥ १.७०.४० ॥
ఓ శుభవతీ, మహాత్ముడైన భార్గవుడు (శుక్రుడు) విద్యతో నన్ను పిలిచాడు; ఏదోలా తిరిగి ప్రాణం పొంది ఇక్కడ నీ దగ్గరకు వచ్చాను.
1.70.41
हतोऽहमिति चाचख्यौ पृष्टो ब्राह्मणकन्यया ।
स पुनर्देवयान्योक्तः पुष्पाण्याहर मे द्विज ॥ १.७०.४१ ॥
"నేను చంపబడ్డాను" అని బ్రాహ్మణ కన్య అడిగినప్పుడు అతడు చెప్పాడు. తరువాత దేవయాని "ఓ ద్విజా, నాకోసం పూలు తీసుకురా" అని అతనితో అన్నది.
1.70.42
वनं ययौ कचो विप्रो ददृशुर्दानवाश्च तम् ।
पुनस्तं पेषयित्वा तु समुद्राम्भस्यमिश्रयन् ॥ १.७०.४२ ॥
బ్రాహ్మణుడు కచుడు అడవికి వెళ్ళాడు; దానవులు అతన్ని మళ్ళీ చూశారు. తరువాత అతన్ని నలిపి సముద్రపు నీటిలో కలిపారు.
1.70.43
चिरं गतं पुनः कन्या पित्रे तं संन्यवेदयत् ।
विप्रेण पुनराहूतो विद्यया गुरुदेहजः।
पुनरावृत्य तद्वृत्तं न्यवेदयत तद्यथा ॥ १.७०.४३ ॥
చాలాసేపటికి కన్య మళ్లీ వెళ్లి ఆ సంగతి తండ్రికి తెలిపింది. బ్రాహ్మణుడు విద్యా మంత్రంతో పిలవగా గురుదేహజుడు తిరిగి వచ్చి జరిగిన విషయాన్ని ఉన్నది ఉన్నట్టు చెప్పాడు.
1.70.44
ततस्तृतीयं हत्वा तं दग्ध्वा कृत्वा च चूर्णशः ।
प्रायच्छन्ब्राह्मणायैव सुरायामसुरास्तथा ॥ १.७०.४४ ॥
అప్పుడు అసురులు అతన్ని మూడవసారి చంపి, దహించి, చూర్ణం చేసి, సురలో కలిపి బ్రాహ్మణునికే ఇచ్చారు.
1.70.45
अपिबत्सुरया सार्धं कचभस्म भृगूद्वहः ।
सा सायन्तनवेलायामगोपा गाः समागताः ॥ १.७०.४५ ॥
భృగువంశీయుడు (శుక్రుడు) సురతో కలిపి కచుని భస్మాన్ని తాగాడు. అప్పుడు సాయంకాలంలో ఆవులు, గొల్లలు కలిసి వచ్చారు.
1.70.46
देवयानी शङ्कमाना दृष्ट्वा पितरमब्रवीत् ।
पुष्पाहारः प्रेषणकृत्कचस्तात न दृश्यते ॥ १.७०.४६ ॥
దేవయాని శంకిస్తూ తండ్రిని చూసి అన్నది: "తండ్రీ, పూలు తెచ్చి పనులు చేసే కచుడు కనిపించడం లేదు."
1.70.47
व्यक्तं हतो मृतो वापि कचस्तात भविष्यति ।
तं विना न च जीवेयं कचं सत्यं ब्रवीमि ते ॥ १.७०.४७ ॥
తండ్రీ, కచుడు ఖచ్చితంగా చంపబడ్డాడో లేక మరణించాడో. అతనులేకుండా నేను బ్రతకను; ఇది నీతో సత్యం చెబుతున్నాను.
1.70.48
श्रुत्वा पुत्रीवचः काव्यो मन्त्रेणाहूतवान्कचम् ।
ज्ञात्वा बहिष्ठमज्ञात्वा स्वकुक्षिस्थं कचं नृप ॥ १.७०.४८ ॥
కుమార్తె మాటలు విని కావ్యుడు (శుక్రుడు) మంత్రంతో కచుని పిలిచాడు. ఓ రాజా, కచుడు బయట ఉన్నాడని అతను తెలుసుకున్నాడు; కానీ అతను తన కడుపులోనే ఉన్నాడని తెలుసుకోలేదు.
1.70.49
बृहस्पतेः सुतः पुत्रि कचः प्रेतगतिं गतः ।
विद्यया जीवितोऽप्येवं हन्यते करवाम किम् ॥ १.७०.४९ ॥
ఓ కుమార్తె, బృహస్పతి కుమారుడు కచుడు మరణమార్గం చేరాడు. విద్యతో బ్రతికించినా ఇలా అతడు మళ్లీ చంపబడుతున్నాడు. మనం ఏం చేద్దాం?
1.70.50
मैवं शुचो मा रुद देवयानि ।
न त्वादृशी मर्त्यमनुप्रशोचते।
यस्यास्तव ब्रह्म च ब्राह्मणाश्च ।
सेन्द्रा देवा वसवोऽथाश्विनौ च ॥ १.७०.५० ॥
దేవయానీ, అలా దుఃఖించకు, ఏడవకు. నీ వంటి స్త్రీ మర్త్యుని కోసం శోకించదు. బ్రహ్మము, బ్రాహ్మణులు, ఇంద్రునితో దేవతలు, వసువులు, అశ్వినులు ఎవరికి ఉన్నారో (వారు దుఃఖించరు).
1.70.51
सुरद्विषश्चैव जगच्च सर्व-
मुपस्थाने सन्नमन्ति प्रभावात्।
अशक्योऽसौ जीवयितुं द्विजातिः ।
संजीवितो वध्यते चैव भूयः ॥ १.७०.५१ ॥
దేవతల శత్రువులు, సమస్త జగత్తు కూడా (బ్రహ్మ) ప్రభావం వల్ల సేవలో వంగుతాయి. ఈ ద్విజుడిని బ్రతికించడం సాధ్యం కాదు; బ్రతికించినా మళ్లీ చంపబడతాడు.
1.70.52
यस्याङ्गिरा वृद्धतमः पितामहो ।
बृहस्पतिश्चापि पिता तपोनिधिः।
ऋषेः पुत्रं तमथो वापि पौत्रं ।
कथं न शोचेयमहं न रुद्याम् ॥ १.७०.५२ ॥
వృద్ధతముడైన అంగిరసుడు పితామహుడు, తపోనిధి బృహస్పతి తండ్రి అయిన ఋషి కుమారుడిని, లేదా మనవడిని, నేను ఎలా దుఃఖించకుండా, ఏడవకుండా ఉండగలను?
1.70.53
स ब्रह्मचारी च तपोधनश्च ।
सदोत्थितः कर्मसु चैव दक्षः।
कचस्य मार्गं प्रतिपत्स्ये न भोक्ष्ये ।
प्रियो हि मे तात कचोऽभिरूपः ॥ १.७०.५३ ॥
అతడు బ్రహ్మచారి, తపోధనుడు, సదా సిద్ధుడు, కర్మలలో నేర్పరి. నేను కచుని మార్గాన్ని అనుసరిస్తాను, భోజనం చేయను; తండ్రీ, కచుడు నాకు ప్రియుడు, అందగాడు.
1.70.54
कं ब्रह्महत्या न दहेदपीन्द्रम् ॥ १.७०.५४ ॥
బ్రహ్మహత్య ఎవరిని దహించదు? ఇంద్రుడిని కూడా.
1.70.55
संचोदितो देवयान्या महर्षिः पुनराह्वयत् ।
संरम्भेणैव काव्यो हि बृहस्पतिसुतं कचम् ॥ १.७०.५५ ॥
దేవయాని ప్రేరణతో మహర్షి కావ్యుడు కోపంతో బృహస్పతి కుమారుడు కచుని మళ్లీ పిలిచాడు.
1.70.56
कचोऽपि राजन्स महानुभावो ।
विद्याबलाल्लब्धमतिर्महात्मा।
गुरोर्हि भीतो विद्यया चोपहूतः ।
शनैर्वाक्यं जठरे व्याजहार ॥ १.७०.५६ ॥
ఓ రాజా, ఆ మహానుభావుడు కచుడు కూడా విద్యాబలంతో మనస్సు తెలివిపొంది, గురువుకు భయపడి, విద్య ద్వారా పిలవబడి, కడుపులోనుండి మెల్లగా మాట్లాడాడు.
1.70.57
प्रसीद भगवन्मह्यं कचोऽहमभिवादये ।
यथा बहुमतः पुत्रस्तथा मन्यतु मां भवान् ॥ १.७०.५७ ॥
భగవాన్, నాపై దయ చూపండి; నేను కచుడను, మీకు నమస్కరిస్తున్నాను. మీకు ప్రియమైన కుమారుడు ఎలా గౌరవించబడతాడో, అలాగే నన్నూ భావించండి.
1.70.58
तमब्रवीत्केन पथोपनीत-
स्त्वं चोदरे तिष्ठसि ब्रूहि विप्र।
अस्मिन्मुहूर्ते ह्यसुरान्विनाश्य ।
गच्छामि देवानहमद्य विप्र ॥ १.७०.५८ ॥
ఆయన అతనితో ఇలా అన్నాడు: విప్రుడా, ఏ మార్గంలో నీవు తీసుకురాబడ్డావు? కడుపులో ఎలా ఉన్నావు? చెప్పు. ఈ క్షణంలోనే అసురులను నాశనం చేసి, ఈ రోజు నేను దేవతల వద్దకు వెళ్తాను.
1.70.59
तव प्रसादान्न जहाति मां स्मृतिः ।
स्मरामि सर्वं यच्च यथा च वृत्तम्।
नत्वेवं स्यात्तपसः संक्षयो मे ।
ततः क्लेशं घोरमिमं सहामि ॥ १.७०.५९ ॥
మీ అనుగ్రహంతో స్మృతి నన్ను వదలదు; జరిగినదంతా, అది ఎలా జరిగిందో, నేను గుర్తుంచుకుంటాను. అయితే నా తపస్సు అలా క్షయించకూడదు; అందుకే ఈ భయంకర బాధను నేను సహిస్తున్నాను.
1.70.60
असुरैः सुरायां भवतोऽस्मि दत्तो ।
हत्वा दग्ध्वा चूर्णयित्वा च काव्य।
ब्राह्मीं मायां चासुरीं विप्र मायां ।
त्वयि स्थिते कथमेवातिवर्तेत् ॥ १.७०.६० ॥
అసురులు సురలో నన్ను మీకు ఇచ్చారు. చంపి, దహించి, పొడి చేసినా, ఓ కావ్యా, విప్రా, బ్రాహ్మీ మాయను, ఆసురీ మాయను మీరుండగా ఎలా అధిగమించగలరు?
1.70.61
किं ते प्रियं करवाण्यद्य वत्से ।
वधेन मे जीवितं स्यात्कचस्य।
नान्यत्र कुक्षेर्मम भेदनेन ।
दृश्येत्कचो मद्गतो देवयानि ॥ १.७०.६१ ॥
అమ్మా, నేడు నీకు ఏమి ప్రియమైనది చేయను? నా వధతోనే కచునికి జీవం వస్తుంది. నా కడుపు చీల్చడం తప్ప మరో మార్గం లేదు; ఓ దేవయానీ, కచుడు నాలో కనిపిస్తాడు.
1.70.62
द्वौ मां शोकावग्निकल्पौ दहेतां ।
कचस्य नाशस्तव चैवोपघातः।
कचस्य नाशे मम शर्म नास्ति ।
तवोपघाते जीवितुं नास्मि शक्ता ॥ १.७०.६२ ॥
రెండు దుఃఖాలు అగ్నిలా నన్ను దహింపజేస్తాయి — కచుని నాశనం, మీకు జరిగే హాని. కచుని నాశనంలో నాకు శాంతి లేదు; మీకు హాని జరిగితే నేను జీవించలేను.
1.70.63
संसिद्धरूपोऽसि बृहस्पतेः सुत ।
यत्त्वां भक्तं भजते देवयानी।
विद्यामिमां प्राप्नुहि जीवनीं त्वं ।
न चेदिन्द्रः कचरूपी त्वमद्य ॥ १.७०.६३ ॥
బృహస్పతి కుమారా, నీవు పరిపూర్ణ రూపుడవు; దేవయాని భక్తితో నిన్ను ప్రేమిస్తుంది. ఈ జీవనప్రదమైన విద్యను పొందు — నేడు కచ రూపంలో ఉన్న నీవు ఇంద్రుడు కాకపోతే.
1.70.64
न निवर्तेत्पुनर्जीवन्कश्चिदन्यो ममोदरात् ।
ब्राह्मणं वर्जयित्वैकं तस्माद्विद्यामवाप्नुहि ॥ १.७०.६४ ॥
నా కడుపు నుండి ఒక్క బ్రాహ్మణుడు తప్ప మరెవ్వరూ జీవంతో తిరిగి రాలేరు. కాబట్టి ఈ విద్యను పొందు.
1.70.65
पुत्रो भूत्वा भावय भावितो मा-
मस्मद्देहादुपनिष्क्रम्य तात।
समीक्षेथा धर्मवतीमवेक्षां ।
गुरोः सकाशात्प्राप्य विद्यां सविद्यः ॥ १.७०.६५ ॥
కుమారుడవై, మా శరీరం నుండి బయటకు వచ్చి, నన్ను పుట్టించు, తాతా. ధర్మబద్ధమైన విచారణ చేయి; గురువు సన్నిధిలో విద్యను పొంది విద్యావంతుడవుకమ్ము.
1.70.66
गुरोः सकाशात्समवाप्य विद्यां ।
भित्त्वा कुक्षिं निर्विचक्राम विप्रः।
कचोऽभिरूपस्तत्क्षणाद्ब्राह्मणस्य ।
शुक्लात्यये पौर्णमास्यामिवेन्दुः ॥ १.७०.६६ ॥
గురువు సన్నిధిలో విద్యను పూర్తిగా పొంది, బ్రాహ్మణుని కడుపును చీల్చుకొని, అందమైన కచుడు ఆ క్షణంలోనే బయటకు వచ్చాడు; శుక్లపక్షాంతంలో పౌర్ణమినాడు చంద్రుడు ఉదయించినట్లు.
1.70.67
दृष्ट्वा च तं पतितं ब्रह्मराशि-
मुत्थापयामास मृतं कचोऽपि।
विद्यां सिद्धां तामवाप्याभिवाद्य ।
ततः कचस्तं गुरुमित्युवाच ॥ १.७०.६७ ॥
పడి ఉన్న ఆ బ్రాహ్మణ శరీరాన్ని చూసి, మరణించిన గురువును కూడా కచుడు లేపాడు. తరువాత ఆ సిద్ధ విద్యను పొంది, నమస్కరించి, కచుడు ఆ గురువుతో ఇలా అన్నాడు.
1.70.68
यः श्रोत्रयोरमृतं सन्निषिञ्चे-
द्विद्यामविद्यस्य यथा त्वमार्यः।
तं मन्येऽहं पितरं मातरं च ।
तस्मै न द्रुह्येत्कृतमस्य जानन् ॥ १.७०.६८ ॥
ఆర్యా, అజ్ఞానినైన నా చెవులలో అమృతంలాంటి విద్యను ఎవరు పోస్తారో, వారిని నేను తండ్రిగా, తల్లిగా భావిస్తాను. వారు చేసిన ఉపకారాన్ని తెలిసి వారికి ద్రోహం చేయకూడదు.
1.70.69
ऋतस्य दातारमनुत्तमस्य ।
निधिं निधीनामपि लब्धविद्याः।
ये नाद्रियन्ते गुरुमर्चनीयं ।
पापाँल्लोकांस्ते व्रजन्त्यप्रतिष्ठाः ॥ १.७०.६९ ॥
సత్యానికి ఉత్తమ దాత, నిధులకు కూడా నిధి అయిన, పూజనీయుడైన గురువును విద్య పొందినవారు గౌరవించనివారు, స్థిరత్వం లేనివారై పాప లోకాలకు వెళ్తారు.
1.70.70
सुरापानाद्वञ्चनां प्राप्य विद्वा-
न्संज्ञानाशं चैव महातिघोरम्।
दृष्ट्वा कचं चापि तथाभिरूपं ।
पीतं तदा सुरया मोहितेन ॥ १.७०.७० ॥
మద్యపానం వల్ల మోసానికి గురైన విద్వాంసుడు, అత్యంత భయంకరమైన స్పృహ కోల్పోవడాన్ని పొందాడు; అందమైన కచుడిని చూసినప్పుడు కూడా, అప్పుడు మద్యంతో మోహితుడై దాన్ని తాగాడు.
1.70.71
समन्युरुत्थाय महानुभाव-
स्तदोशना विप्रहितं चिकीर्षुः।
सुरापानं प्रति संजातमन्युः ।
काव्यः स्वयं वाक्यमिदं जगाद ॥ १.७०.७१ ॥
మహా ప్రభావశాలి ఉశనసుడు కోపంతో లేచి, బ్రాహ్మణుని హితం కోరి; సురాపానంపై కోపం కలిగి, కావ్యుడు స్వయంగా ఈ మాటలు పలికాడు.
1.70.72
यो ब्राह्मणोऽद्यप्रभृतीह कश्चि-
न्मोहात्सुरां पास्यति मन्दबुद्धिः।
अपेतधर्मा ब्र्हमहा चैव स स्या-
दस्मिंल्लोके गर्हितः स्यात्परे च ॥ १.७०.७२ ॥
ఈ రోజు నుండి ఇక్కడ ఏ బ్రాహ్మణుడైనా మోహంతో మందబుద్ధితో సురను తాగితే, అతడు ధర్మం తప్పినవాడు, బ్రహ్మహత్య చేసినవాడే అవుతాడు; అతడు ఈ లోకంలో కూడా, పరలోకంలో కూడా నిందితుడవుతాడు.
1.70.73
मया चैतां विप्रधर्मोक्तिसीमां ।
मर्यादां वै स्थापितां सर्वलोके।
सन्तो विप्राः शुश्रुवांसो गुरूणां ।
देवा लोकाश्चोपशृण्वन्तु सर्वे ॥ १.७०.७३ ॥
నేను ఈ బ్రాహ్మణధర్మ ప్రకటన యొక్క సీమను సర్వలోకాలలో మర్యాదగా స్థాపించాను. సజ్జనులైన బ్రాహ్మణులు, గురువుల మాట విన్నవారు, దేవతలు, అన్ని లోకాలు దీనిని వినుగాక.
1.70.74
इतीदमुक्त्वा स महानुभाव-
स्तपोनिधीनां निधिरप्रमेयः।
तान्दानवान्दैवविमूढबुद्धी-
निदं समाहूय वचोऽभ्युवाच ॥ १.७०.७४ ॥
ఇలా చెప్పి, తపోనిధులలో అపరిమిత నిధియైన ఆ మహానుభావుడు, దైవముచే మోహితబుద్ధులైన ఆ దానవులను పిలిచి ఈ మాట పలికెను.
1.70.75
आचक्षे वो दानवा बालिशाः स्थ ।
सिद्धः कचो वत्स्यति मत्सकाशे।
सञ्जीविनीं प्राप्य विद्यां महात्मा ।
तुल्यप्रभावो ब्राह्मणो ब्रह्मभूतः ॥ १.७०.७५ ॥
దానవులారా, మీరు బాలిశులు; నేను మీకు చెబుతున్నాను. సిద్ధుడైన కచుడు నా సమీపంలో ఉంటాడు. సంజీవినీ విద్యను పొంది, నాతో సమాన ప్రభావం గల ఆ మహాత్ముడైన బ్రాహ్మణుడు బ్రహ్మస్వరూపుడౌతాడు.
1.70.76
योऽकार्षीद्दुष्करं कर्म देवानां कारणात्कचः ।
न तत्किर्तिर्जरां गच्छेद्याज्ञीयश्च भविष्यति ॥ १.७०.७६ ॥
దేవతల కోసం కచుడు దుష్కర కార్యం చేశాడు; అతని కీర్తి ఎన్నటికీ క్షీణించదు, అతడు యజ్ఞార్హుడుగానూ అవుతాడు.
1.70.77
एतावदुक्त्वा वचनं विरराम स भार्गवः ।
दानवा विस्मयाविष्टाः प्रययुः स्वं निवेशनम् ॥ १.७०.७७ ॥
ఇంతవరకు చెప్పి ఆ భార్గవుడు మౌనమయ్యెను. విస్మయంతో నిండిన దానవులు తమ నివాసానికి వెళ్ళిపోయారు.
1.70.78
गुरोरुष्य सकाशे तु दश वर्षशतानि सः ।
अनुज्ञातः कचो गन्तुमियेष त्रिदशालयम् ॥ १.७०.७८ ॥
గురువు సన్నిధిలో వంద సంవత్సరాలకు పైగా ఉండి, గురువు అనుమతి పొంది కచుడు దేవలోకానికి వెళ్లదలచాడు.