મહાભારત · અધ્યાય 1.71
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.71.1
समावृतव्रतं तं तु विसृष्टं गुरुणा कचम् ।
प्रस्थितं त्रिदशावासं देवयान्यब्रवीदिदम् ॥ १.७१.१ ॥
ગુરુએ વિદાય આપેલા, વ્રત પૂર્ણ કરેલા તે કચ દેવલોક તરફ પ્રસ્થાન કરતા દેવયાનીએ આ કહ્યું.
1.71.2
ऋषेरङ्गिरसः पौत्र वृत्तेनाभिजनेन च ।
भ्राजसे विद्यया चैव तपसा च दमेन च ॥ १.७१.२ ॥
હે ઋષિ અંગિરાના પૌત્ર, તું આચરણ, કુળ, વિદ્યા, તપ અને દમથી પ્રકાશે છે.
1.71.3
ऋषिर्यथाङ्गिरा मान्यः पितुर्मम महायशाः ।
तथा प्रान्यश्च पूज्यश्च मम भूयो बृहस्पतिः ॥ १.७१.३ ॥
મારા પિતા માટે મહાયશસ્વી ઋષિ અંગિરા જેમ માન્ય છે, તેમ મારા માટે બૃહસ્પતિ શ્રેષ્ઠ અને પૂજ્ય છે, વળી તેથી પણ વધુ.
1.71.4
एवं ज्ञात्वा विजानीहि यद्ब्रवीमि तपोधन ।
व्रतस्थे नियमोपेते यथा वर्ताम्यहं त्वयि ॥ १.७१.४ ॥
હે તપોધન, આ રીતે જાણીને હું જે કહું છું તે સમજ. વ્રતમાં સ્થિત અને નિયમથી યુક્ત એવા તારી સાથે હું જે રીતે વર્તું છું તે.
1.71.5
स समावृतविद्यो मां भक्तां भजितुमर्हसि ।
गृहाण पाणिं विधिवन्मम मन्त्रपुरस्कृतम् ॥ १.७१.५ ॥
તારી વિદ્યા પૂર્ણ થઈ છે, તેથી ભક્ત એવી મને સ્વીકારવા તું યોગ્ય છે. વિધિપૂર્વક મંત્રો સાથે મારો હાથ ગ્રહણ કર.
1.71.6
कच उवाच ।
पूज्यो मान्यश्च भगवान्यथा तव पिता मम।
तथा त्वमनवद्याङ्गि पूजनीयतरा मम ॥ १.७१.६ ॥
તારા પિતા મારા માટે જેમ પૂજ્ય, માન્ય અને ભગવાન છે, તેમ હે નિર્દોષ અંગોવાળી, તું મારા માટે વધુ પૂજનીય છે.
1.71.7
प्राणेभ्योऽपि प्रियतरा भार्गवस्य महात्मनः ।
त्वं भत्रे धर्मतः पूज्या गुरुपुत्री सदा मम ॥ १.७१.७ ॥
તું પ્રાણ કરતાં પણ પ્રિય મહાત્મા ભાર્ગવની પુત્રી છે; ધર્મ પ્રમાણે પતિ માટે પૂજ્ય છે; મારા માટે સદા ગુરુપુત્રી છે.
1.71.8
यथा मम गुरुर्नित्यं मान्यः शुक्रः पिता तव ।
देवयानि तथैव त्वं नैवं मां वक्तुमर्हसि ॥ १.७१.८ ॥
મારા ગુરુ સદા માન્ય છે અને તારા પિતા શુક્ર પણ; તેમ જ, હે દેવયાની, તારે મને આવું કહેવું યોગ્ય નથી.
1.71.9
गुरुपुत्रस्य पुत्रो वै न त्वं पुत्रश्च मे पितुः ।
तस्मात्पूज्यश्च मान्यश्च ममापि त्वं द्विजोत्तम ॥ १.७१.९ ॥
તું ગુરુપુત્રનો પુત્ર છે, મારા પિતાનો પુત્ર નથી; તેથી, હે દ્વિજોત્તમ, તું મારા માટે પણ પૂજ્ય અને માન્ય છે.
1.71.10
असुरैर्हन्यमाने च कच त्वयि पुनःपुनः ।
तदाप्रभृति या प्रीतिस्तां त्वमद्य स्मरस्व मे ॥ १.७१.१० ॥
હે કચ, અસુરોએ તને વારંવાર મારી નાખ્યો ત્યારથી મારો તારા પ્રત્યેનો જે પ્રેમ છે, તે આજે તું સ્મરણમાં લાવ.
1.71.11
सौहार्दे चानुरागे च वेत्थ मे भक्तिमुत्तमाम् ।
न मामर्हसि धर्मज्ञ त्यक्तुं भक्तामनागसम् ॥ १.७१.११ ॥
હે ધર્મજ્ઞ, મિત્રતા અને અનુરાગમાં તું મારી ઉત્તમ ભક્તિ જાણે છે; નિર્દોષ, ભક્ત એવી મને તારે ત્યજવી ન જોઈએ.
1.71.12
अनियोज्ये नियोक्तुं मां देवयानि न चार्हसि ।
प्रसीद सुभ्रु त्वं मह्यं गुरोर्गुरुतरा शुभे ॥ १.७१.१२ ॥
હે દેવયાની, નિયોજિત ન થવા યોગ્ય એવા મને તારે નિયોજવો ન જોઈએ. હે સુભ્રુ, હે શુભે, મારા પર પ્રસન્ન થા; તું મારા ગુરુ કરતાં પણ વધુ પૂજ્ય છે.
1.71.13
यत्रोषितं विशालाक्षि त्वया चन्द्रनिभानने ।
तत्राहमुषितो भद्रे कुक्षौ काव्यस्य भामिनि ॥ १.७१.१३ ॥
હે વિશાળ નેત્રવાળી, ચંદ્રમુખી, તું જ્યાં રહી હતી, હે ભદ્રે, ત્યાં જ હું પણ કાવ્ય (શુક્ર)ના ઉદરમાં રહ્યો હતો.
1.71.14
भगिनी धर्मतो मे त्वं मैवं वोचः सुमध्यमे ।
सुखमस्म्युषितो भद्रे न मन्युर्विद्यते मम ॥ १.७१.१४ ॥
તું ધર્મથી મારી બહેન છે, હે સુમધ્યમા, એવું ન બોલ. હે ભદ્રે, હું સુખપૂર્વક રહ્યો, મારા મનમાં ક્રોધ નથી.
1.71.15
आपृच्छे त्वां गमिष्यामि शिवमाशंस मे पथि ।
अविरोधेन धर्मस्य स्मर्तव्योऽस्मि कथान्तरे।
अप्रमत्तोत्थिता नित्यमाराधय गुरुं मम ॥ १.७१.१५ ॥
તારી પાસેથી વિદાય લઉં છું, હું જાઉં છું. મારા માર્ગ માટે શુભની આશિષ આપ. ધર્મને વિરોધ કર્યા વિના, બીજી કથાના પ્રસંગે મને સ્મર. હંમેશા સાવધ અને ઊભી રહીને મારા ગુરુની આરાધના કર.
1.71.16
यदि मां धर्मकामार्थे प्रत्याख्यास्यसि याचितः ।
ततः कच न ते विद्या सिद्धिमेषा गमिष्यति ॥ १.७१.१६ ॥
ધર્મ, કામ કે અર્થ માટે હું યાચના કરું ત્યારે જો તું મને નકારીશ, તો હે કચ, તારી આ વિદ્યા સિદ્ધ થશે નહીં.
1.71.17
गुरुपुत्रीति कृत्वाऽहं प्रत्याचक्षे न दोषतः ।
गुरुणा चाननुज्ञातः काममेवं शपस्व माम् ॥ १.७१.१७ ॥
તું ગુરુપુત્રી છે એમ માનીને, દોષને કારણે નહીં, હું તને નકારું છું. ગુરુની અનુમતિ વિના, ઇચ્છા પ્રમાણે મને આ રીતે શાપ આપ.
1.71.18
आर्षं धर्मं ब्रुवाणोऽहं देवयानि यथा त्वया ।
शप्तो ह्यनर्हः शापस्य कामतोऽद्य न धर्मतः ॥ १.७१.१८ ॥
હે દેવયાની, આર્ષ ધર્મ કહેતો હું, તેં મને જે શાપ આપ્યો તેને ખરેખર યોગ્ય નથી. આજે તેં કામથી શાપ આપ્યો, ધર્મથી નહીં.
1.71.19
तस्माद्भवत्या यः कामो न तथा स भविष्यति ।
ऋषिपुत्रो न ते कश्चिज्जातु पाणिं ग्रहीष्यति ॥ १.७१.१९ ॥
તેથી તારી જે ઇચ્છા છે તે એ રીતે પૂરી થશે નહીં. કોઈ ઋષિપુત્ર ક્યારેય તારો હાથ પકડશે નહીં.
1.71.20
फलिष्यति न ते विद्या यत्त्वं मामात्थ तत्तथा ।
अध्यापयिष्यामि तु यं तस्य विद्या फलिष्यति ॥ १.७१.२० ॥
તેં મને જે કહ્યું તે પ્રમાણે આ વિદ્યા તને ફળદાયી નહીં થાય. પરંતુ હું જેને શીખવીશ, તેની જ વિદ્યા ફળશે.
1.71.21
एवमुक्त्वा द्विजश्रेष्ठो देवयानीं कचस्तदा ।
त्रिदशेशालयं शीघ्रं जगाम द्विजसत्तमः ॥ १.७१.२१ ॥
દેવયાનીને આ પ્રમાણે કહીને દ્વિજશ્રેષ્ઠ કચ તરત જ ઇન્દ્રના લોક તરફ ઝડપથી ચાલ્યા ગયા.
1.71.22
तमागतमभिप्रेक्ष्य देवा इन्द्रपुरोगमाः ।
बृहस्पतिं सभाज्येदं कचं वचनमब्रुवन् ॥ १.७१.२२ ॥
તેને આવતો જોઈને ઇન્દ્ર આગેવાની હેઠળના દેવોએ બૃહસ્પતિનો સત્કાર કરીને કચને આ વચન કહ્યું.
1.71.23
यत्त्वयास्मद्धितं कर्म कृतं वै परमाद्भुतम् ।
न ते यशः प्रणशिता भागभाक्व भविष्यसि ॥ १.७१.२३ ॥
તેં અમારા હિત માટે કરેલું અત્યંત અદ્ભુત કર્મ જોતાં તારી કીર્તિ નાશ નહીં પામે, અને તું ભાગીદાર પણ બનીશ.