Mahābhārata · Adhyāya 1.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.72.1
कृतविद्ये कचे प्राप्ते हृष्टरूपा दिवौकसः ।
कचादधीत्य तां विद्यां कृतार्था भरतर्षभ ॥ १.७२.१ ॥
Cuando Kaca regresó tras completar su aprendizaje, los dioses, de semblante alegre, aprendieron de Kaca aquel conocimiento y quedaron realizados, oh toro de los Bharatas.
1.72.2
सर्व एव समागम्य शतक्रतुमथाब्रुवन् ।
कालस्ते विक्रमस्याद्य जहि शत्रून्पुरन्दर ॥ १.७२.२ ॥
Todos ellos se reunieron y dijeron a Śatakratu: 'Ahora es el momento de tu valor, oh Purandara. Abate a tus enemigos.'
1.72.3
एवमुक्तस्तु सहितैस्त्रिदशैर्मघवांस्तदा ।
तथेत्युक्त्वा प्रचक्राम सोऽपश्यत वने स्त्रियः ॥ १.७२.३ ॥
Así exhortado por los treinta dioses, Maghavan dijo: 'Así sea', partió y vio mujeres en el bosque.
1.72.4
क्रीडन्तीनां तु कन्यानां वने चैत्ररथोपमे ।
वायुभूतः स वस्त्राणि सर्वाण्येव व्यमिश्रयत् ॥ १.७२.४ ॥
En aquel bosque semejante a Caitraratha, mientras las doncellas jugaban, él se hizo viento y mezcló todas sus vestiduras.
1.72.5
ततो जलात्समुत्तीर्य कन्यास्ताः सहितास्तदा ।
वस्त्राणि जगृहुस्तानि यथाऽऽसन्नान्यनेकशः ॥ १.७२.५ ॥
Entonces las doncellas, saliendo juntas del agua, tomaron las vestiduras, cada una las más cercanas, una y otra vez.
1.72.6
तत्र वासो देवयानयाः शर्मिष्ठा जगृहे तदा ।
व्यतिमिश्रमजानन्ती दुहिता वृषपर्वणः ॥ १.७२.६ ॥
Allí Śarmiṣṭhā, hija de Vṛṣaparvan, tomó la vestidura de Devayānī, sin saber que las vestiduras se habían mezclado.
1.72.7
ततस्तयोर्मिथस्तत्र विरोधः समजायत ।
देवयान्याश्च राजेन्द्र शर्मिष्ठायाश्च तत्कृते ॥ १.७२.७ ॥
Entonces surgió entre ellas una disputa allí, oh señor de reyes: entre Devayānī y Śarmiṣṭhā, a causa de aquello.
1.72.8
कस्माद्गृह्णासि मे वस्त्रं शिष्या भूत्वा ममासुरि ।
समुदाचारहीनाया न ते साधु भविष्यति ॥ १.७२.८ ॥
¿Por qué tomas mi vestido siendo mi discípula, oh hija de los asuras? No te irá bien, carente de buena conducta.
1.72.9
आसीनं च शयानं च पिता ते पितरं मम ।
स्तौतिबन्दीव चाभीक्ष्णं नीचैः स्थित्वा विनीतवत् ॥ १.७२.९ ॥
Tu padre alaba al mío constantemente, sentado o acostado, como un bardo, de pie y humilde abajo, como quien ha sido bien educado.
1.72.10
याचतस्त्वं हि दुहिता स्तुवतः प्रतिगृह्णतः ।
सुताहं स्तूयमानस्य ददतोऽप्रतिगृह्णतः ॥ १.७२.१० ॥
Tú eres hija del que pide, alaba y recibe; yo soy hija del que es alabado, da y no recibe.
1.72.11
आदुन्वस्व विदुन्वस्व द्रुह्य कुप्यस्व याचकि ।
अनायुधा सायुधाया रिक्ता क्षुभ्यसि भिक्षुकि ॥ १.७२.११ ॥
¡Agítate, aflígete, hazte enemiga, enfádate, oh mendiga! Desarmada y vacía ante la armada — oh mendiga, tiemblas.
1.72.12
लप्स्यसे प्रतियोद्धारं न हि त्वां गणयाम्यहम् ।
प्रतिकूलं वदसि चेदितःप्रभृति याचकि ॥ १.७२.१२ ॥
Encontrarás un rival; ni siquiera te tengo en cuenta. Desde ahora, si hablas en contra, ¡oh mendiga!
1.72.13
समुच्छ्रयं देवयानीं गतां सक्तां च वाससि ।
शर्मिष्ठा प्राक्षिपत्कूपे ततः स्वपुरमागमत्।
हतेयमिति विज्ञाय शर्मिष्ठा पापनिश्चया ॥ १.७२.१३ ॥
Śarmiṣṭhā arrojó al pozo a Devayānī, que había caído en él aferrada a su vestido, y luego regresó a su ciudad. Creyendo que había muerto, Śarmiṣṭhā, decidida al mal, partió.
1.72.14
अनवेक्ष्य ययौ वेश्म क्रोधवेगपरायणा ।
प्रविश्य स्वगृहं स्वस्था धर्ममासुरमास्थिता।
अथ तं देशमभ्यागाद्ययातिर्नहुषात्मजः ॥ १.७२.१४ ॥
Dominada por la fuerza de su ira, se fue a casa sin mirar atrás. Entrando en su casa y recobrando la calma, adoptó la conducta demoníaca. Entonces Yayāti, hijo de Nahuṣa, llegó a aquel lugar.
1.72.15
श्रान्तयुग्यः श्रान्तहयो मृगलिप्सुः पिपासितः ।
स नाहुषः प्रेक्षमाण उदपानं गतोदकम् ॥ १.७२.१५ ॥
El hijo de Nahuṣa, con sus caballos del carro agotados y sus corceles fatigados, persiguiendo un ciervo y sediento, llegó allí, mirando alrededor un pozo sin agua.
1.72.16
ददर्श राजा तां तत्र कन्यामग्निशिखामिव ।
तामपृच्छत्स दृष्ट्वैव कन्याममरवर्णिनीम् ॥ १.७२.१६ ॥
Allí el rey vio a aquella doncella, como una llama de fuego; y en cuanto vio a la doncella de tez divina, le preguntó.
1.72.17
सान्त्वयित्वा नृपश्रेष्ठः साम्ना परमवल्गुना ।
का त्वं ताम्रनखी श्यामा सुमृष्टमणिकुण्डला ॥ १.७२.१७ ॥
El mejor de los reyes, consolándola con las palabras más suaves y conciliadoras, preguntó: "¿Quién eres tú, de uñas de cobre, de tez oscura, con pendientes de joyas bien pulidas?"
1.72.18
दीर्घं ध्यायसि चात्यर्थं कस्माच्छ्वसिषि चातुरा ।
कथं च पतिताऽस्यस्मिन्कूपे वीरुत्तृणावृते ॥ १.७२.१८ ॥
¿Por qué meditas tanto tiempo y tan profundamente, y por qué suspiras angustiada? ¿Cómo caíste en este pozo cubierto de enredaderas y hierba?
1.72.19
दुहिता चैव कस्य त्वं वद सत्यं सुमध्यमे ।
योऽसौ देवैर्हतान्दैत्यानुत्थापयति विद्यया ॥ १.७२.१९ ॥
Oh, de cintura esbelta, di la verdad: ¿de quién eres hija? ¿Eres la hija de aquel que, con su saber, levanta a los daityas abatidos por los dioses?
1.72.20
तस्य शुक्रस्य कन्याहं स मां नूनं न बुध्यते ।
एष मे दक्षिणो राजन्पाणिस्ताम्रनखाङ्गुलिः ॥ १.७२.२० ॥
Soy la hija de aquel Śukra; seguramente él no me reconoce. Oh rey, esta es mi mano derecha, con sus dedos y uñas de color cobrizo.
1.72.21
समुद्धर गृहीत्वा मां कुलीनस्त्वं हि मे मतः ।
जानामि हि त्वां संशान्तं वीर्यवन्तं यशस्विनम् ॥ १.७२.२१ ॥
Tómame de la mano y levántame; considero que eres de noble linaje. Sé que eres sereno, poderoso y glorioso.
1.72.22
तस्मान्मां पतितामस्मात्कूपादुद्धर्तुमर्हसि ।
तामथो ब्राह्मणीं कन्यां विज्ञायनहुषात्मजः ॥ १.७२.२२ ॥
Por tanto, debes sacarme, caída de este pozo. Entonces el hijo de Nahuṣa, sabiendo que era una doncella brahmán,
1.72.23
गृहीत्वा दक्षिणे पाणावुज्जहार ततोऽवटात् ।
उद्धृत्य चैनां तरसा तस्मात्कूपान्नराधिपः ॥ १.७२.२३ ॥
Tomando su mano derecha, la sacó velozmente de aquella fosa; y, levantándola del pozo, el señor de los hombres
1.72.24
गच्छ भद्रे यथाकामं न भयं विद्यते तव ।
इत्युच्यमाना नृपतिं देवयानीदमुत्तरम् ॥ १.७२.२४ ॥
Ve, oh bienaventurada, adonde quieras; no tienes miedo. Así habló el rey, y Devayānī respondió esto:
1.72.25
उवाच मामुपादाय गच्छ शीघ्रं प्रियो हि मे ।
गृहीताहं त्वया पाणौ तस्माद्भर्ता भविष्यसि ॥ १.७२.२५ ॥
Me dijo: "Ve pronto, pues eres querida para mí. Has tomado mi mano, por tanto serás mi esposa."
1.72.26
इत्येवमुक्तो नृपतिराह क्षत्रकुलोद्भवः ।
त्वं भद्रे ब्राह्मणी तस्मान्मया नार्हसि सङ्गमम् ॥ १.७२.२६ ॥
Así interpelado, el rey, nacido de linaje guerrero, respondió: "Tú eres una brahmani, oh bienaventurada, y por eso no te corresponde la unión conmigo."
1.72.27
सर्वलोकगुरुः काव्यस्त्वं तस्य दुहिता शुभे ।
तस्मादपि भयं मेऽद्य ततः कल्याणि नार्हसि ॥ १.७२.२७ ॥
"Oh auspiciosa, tú eres hija de Kāvya, el maestro de todos los mundos; por eso hoy temo incluso a él. Oh bella, por tanto no debes hacer esto."
1.72.28
यदि मद्वचनान्नाद्य मां नेच्छसि नराधिप ।
त्वामेव वरये पित्रा तस्माल्लप्स्यसि गच्छ हि ॥ १.७२.२८ ॥
Devayānī dijo: "Oh señor de los hombres, si hoy, por mi palabra, no me deseas, entonces te elegiré a ti de mi padre; por tanto, vete."
1.72.29
आमन्त्रयित्वा सुश्रोणीं ययातिः स्वपुरं ययौ ।
गते तु नाहुषे तस्मिन्देवयान्यप्यनिन्दिता ॥ १.७२.२९ ॥
Tras despedirse de la de hermosas caderas, Yayāti, hijo de Nahuṣa, marchó a su propia ciudad. Cuando él se hubo ido, también Devayānī, la irreprochable...
1.72.30
क्वचिद्गत्वा च रुदती वृक्षमाश्रित्य धिष्ठिता ।
ततश्चिरायमाणायां दुहितर्यथ भार्गवः ॥ १.७२.३० ॥
Habiendo ido a algún lugar, llorando, se quedó de pie apoyada en un árbol. Entonces, como la hija tardaba, el descendiente de Bhṛgu...
1.72.31
संस्मृत्योवाच धात्रीं तां दुहितुः स्नेहविक्लवः ।
धात्रि त्वमानय क्षिप्रं देवयानीं समुध्यमाम् ॥ १.७२.३१ ॥
Recordando a la nodriza, abrumado por el afecto a su hija, dijo: 'Nodriza, tráeme pronto a Devayānī.'
1.72.32
इत्युक्तमात्रे सा धात्री त्वरिताऽऽनयितुं गता ।
यत्रयत्र सशीभिः सा गता पदममार्गत ॥ १.७२.३२ ॥
Apenas dicho esto, la nodriza partió deprisa a buscarla. Fue siguiendo las huellas de Devayānī por dondequiera que había ido con sus compañeras.
1.72.33
सा ददर्श तथा दीनां श्रमार्तां रुदतीं स्थिताम् ।
वृत्तान्तं किमिदं भद्रे शीघ्रं वद पिताह्वयत् ॥ १.७२.३३ ॥
Vio a Devayānī de pie, afligida, agotada y llorando. «Buena mujer, ¿qué ha sucedido? Dímelo pronto», la llamó el padre.
1.72.34
एवमुक्ताह धात्रीं तां शर्मिष्ठावृजिनं कृतम् ।
उवाच शोकसंतप्ता घूर्णिकामागतां पुरः ॥ १.७२.३४ ॥
Así interrogada, Devayānī, consumida por la pena, contó a la nodriza que se había presentado ante ella la ofensa que había cometido Śarmiṣṭhā.
1.72.35
त्वरितं घूर्णिके गच्छ शीघ्रमाचक्ष्व मे पितुः ॥ १.७२.३५ ॥
«Ghūrṇikā, ve deprisa y dile a mi padre sin demora».
1.72.36
नेदानीं संप्रवेक्ष्यामि नगरं वृषपर्वणः ।
सा तत्र त्वरितं गत्वा घूर्णिकाऽसुरमन्दिरम् ॥ १.७२.३६ ॥
«Ahora no entraré en la ciudad de Vṛṣaparvan». Entonces Ghūrṇikā fue deprisa allí y entró en el palacio de los asuras.
1.72.37
दृष्ट्वा काव्यमुवाचेदं संभ्रमाविष्टचेतना ।
आचचक्षे महाप्राज्ञं देवयानीं वने हताम् ॥ १.७२.३७ ॥
Al ver a Kāvya, con la mente embargada por la agitación, habló estas palabras y contó al muy sabio sobre Devayānī, herida en el bosque.
1.72.38
शर्मिष्ठया महाभाग दुहित्रा वृषपर्वणः ।
श्रुत्वा दुहितरं काव्यस्तत्र शर्मिष्ठया हताम् ॥ १.७२.३८ ॥
Oh tú de gran fortuna, al oír que su hija había sido herida allí por Śarmiṣṭhā, hija de Vṛṣaparvan, Kāvya…
1.72.39
त्वरया निर्ययौ दुःखान्मार्गमाणः सुतां वने ।
दृष्ट्वा दुहितरं काव्यो देवयानीं ततो वने ॥ १.७२.३९ ॥
Con dolor salió apresuradamente buscando a su hija en el bosque; al ver a su hija Devayānī en el bosque, Kāvya…
1.72.40
बाहुभ्यां संपरिष्वज्य दुःखितो वाक्यमब्रवीत् ।
आत्मदोषैर्नियच्छन्ति सर्वे दुःखसुखे जनाः ॥ १.७२.४० ॥
Abrazándola con ambos brazos, afligido, pronunció estas palabras: "Todas las personas causan dolor y placer por sus propias faltas."
1.72.41
मन्ये दुश्चरितं तेऽस्ति यस्येयं निष्कृतिः कृता ।
निष्कृतिर्मेऽस्तु वा मास्तु शृणुष्वावहितो मम ॥ १.७२.४१ ॥
Creo que has cometido alguna mala acción, por la que se ha realizado esta expiación. Haya o no expiación para mí, escúchame atentamente.
1.72.42
शर्मिष्ठया यदुक्ताऽस्मि दुहित्रा वृषपर्वणः ।
सत्यं किलैतत्सा प्राह दैत्यानामसि गायनः ॥ १.७२.४२ ॥
Lo que me dijo Śarmiṣṭhā, la hija de Vṛṣaparvan, es verdad; ella dijo: "Tú eres la cantora de los Daitya."
1.72.43
एवं हि मे कथयति शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी ।
वचनं तीक्ष्णपरुषं क्रोधरक्तेक्षणा भृशम् ॥ १.७२.४३ ॥
Así me habla Śarmiṣṭhā, la hija de Vṛṣaparvan, con los ojos enrojecidos de ira, con palabras agudas y duras.
1.72.44
स्तुवतो दुहिता नित्यं याचतः प्रतिगृह्णतः ।
अहं तु स्तूयमानस्य ददतोऽप्रतिगृह्णतः ॥ १.७२.४४ ॥
Eres la hija de quien siempre alaba, pide y recibe; pero yo soy la que es alabada, la que da y la que no recibe.
1.72.45
इदं मामाह शर्मिष्ठा दुहिता वृषपर्वणः ।
क्रोधसंरक्तनयना दर्पपूर्णा पुनः पुनः ॥ १.७२.४५ ॥
Śarmiṣṭhā, la hija de Vṛṣaparvan, me dijo esto una y otra vez, con los ojos profundamente enrojecidos de ira, llena de orgullo.
1.72.46
यद्यह स्तुवतस्तात दुहिता प्रतिगृह्णतः ।
प्रसादयिष्ये शर्मिष्ठामित्युक्ता तु सखी मया ॥ १.७२.४६ ॥
Padre, si eres hija de quien alaba y recibe, apaciguaré a Śarmiṣṭhā — así dije a mi amiga.
1.72.47
उक्ताप्येवं भृशं मां सा निगृह्य विजने वने ।
कूपे प्रक्षेपयामास प्रक्षिप्य गृहमागमत् ॥ १.७२.४७ ॥
Aunque le hablé así, me agarró con fuerza, me arrojó a un pozo en el bosque desierto y, tras arrojarme, regresó a casa.
1.72.48
स्तुवतो दुहिता न त्वं याचतः प्रतिगृह्णतः ।
अस्तोतुः स्तूयमानस्य दुहिता देवयान्यसि ॥ १.७२.४८ ॥
No eres hija de quien alaba, pide y recibe; tú, Devayānī, eres la hija del que no alaba y del que es alabado.
1.72.49
वृषपर्वैव तद्वेद शक्रो राजा च नाहुषः ।
अचिन्त्यं ब्रह्म निर्द्वन्द्वमैश्वरं हि बलं मम ॥ १.७२.४९ ॥
También lo sabe Vṛṣaparvan, y lo saben Śakra y el rey Nahuṣa. Mi fuerza es inconcebible, más allá de toda dualidad, el poder soberano del brahman.
1.72.50
जानामि जीविनीं विद्यां लोकेस्मिञ्शाश्वतीं ध्रुवम् ।
मृतः संजीवते जन्तुर्यया कमललोचने ॥ १.७२.५० ॥
Conozco en este mundo el conocimiento eterno y seguro que da la vida, por el cual el ser muerto revive, oh de ojos de loto.
1.72.51
कत्थनं स्वगुणानां च कृत्वा तप्यति सज्जनः ।
ततो वक्तुमशक्तोऽस्मित्वं मे जानासि यद्बलम् ॥ १.७२.५१ ॥
El hombre bueno sufre al jactarse de sus propias virtudes; por eso no puedo hablar. Tú sabes cuál es mi fuerza.
1.72.52
तसमादुत्तिष्ठ गच्छामः स्वगृहं कुलनन्दिनि ।
क्षमां कृत्वा विशालाक्षि क्षमासारा हि साधवः ॥ १.७२.५२ ॥
Por eso levántate, alegría de la familia; vayamos a nuestra casa. Perdona, oh de ojos anchos, pues la paciencia es la esencia de los buenos.
1.72.53
यच्च किंचित्सर्वगतं भूमौ वा यदि वा दिवि ।
तस्याहमीश्वरो नित्यं तुष्टेनोक्तः स्वयंभुवा ॥ १.७२.५३ ॥
De cuanto todo lo impregna, en la tierra o en el cielo, soy siempre el señor; esto me lo dijo el Svayambhū, complacido.
1.72.54
अहं जलं विमुञ्चामि प्रजानां हितकाम्यया ।
पुष्णाम्यौषधयः सर्वा इति सत्यं ब्रवीमि ते ॥ १.७२.५४ ॥
Deseando el bien de las criaturas, libero las aguas y nutro todas las hierbas. Esto te digo en verdad.
1.72.55
एवं विषादमापन्नां मन्युना संप्रपीडिताम् ।
वचनैर्मधुरैः श्लक्ष्णैः सान्त्वयामास तां पिता ॥ १.७२.५५ ॥
Así, sumida en la desesperación y profundamente afligida por la aflicción, su padre la consoló con palabras dulces y suaves.