મહાભારત · અધ્યાય 1.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.72.1
कृतविद्ये कचे प्राप्ते हृष्टरूपा दिवौकसः ।
कचादधीत्य तां विद्यां कृतार्था भरतर्षभ ॥ १.७२.१ ॥
કચ વિદ્યા પૂર્ણ કરીને પાછો આવ્યો ત્યારે દેવતાઓ હર્ષિત મુખે હતા. હે ભરતશ્રેષ્ઠ, કચ પાસેથી તે વિદ્યા શીખીને તેઓ કૃતાર્થ થયા.
1.72.2
सर्व एव समागम्य शतक्रतुमथाब्रुवन् ।
कालस्ते विक्रमस्याद्य जहि शत्रून्पुरन्दर ॥ १.७२.२ ॥
બધા એકઠા થઈને શતક્રતુને બોલ્યા: 'હે પુરંદર, હવે તમારા પરાક્રમનો સમય છે. શત્રુઓનો સંહાર કરો.'
1.72.3
एवमुक्तस्तु सहितैस्त्रिदशैर्मघवांस्तदा ।
तथेत्युक्त्वा प्रचक्राम सोऽपश्यत वने स्त्रियः ॥ १.७२.३ ॥
દેવોએ આમ કહ્યું ત્યારે મઘવાન 'ઠીક' કહીને નીકળ્યો અને વનમાં સ્ત્રીઓને જોઈ.
1.72.4
क्रीडन्तीनां तु कन्यानां वने चैत्ररथोपमे ।
वायुभूतः स वस्त्राणि सर्वाण्येव व्यमिश्रयत् ॥ १.७२.४ ॥
ચૈત્રરથ વન જેવા તે વનમાં રમતી કન્યાઓનાં બધાં વસ્ત્રો તેણે પવન બનીને ભેળવી દીધાં.
1.72.5
ततो जलात्समुत्तीर्य कन्यास्ताः सहितास्तदा ।
वस्त्राणि जगृहुस्तानि यथाऽऽसन्नान्यनेकशः ॥ १.७२.५ ॥
પછી પાણીમાંથી બહાર નીકળીને તે કન્યાઓ સાથે આવી અને નજીક પડેલાં વસ્ત્રો અનેક વાર ઉપાડી લીધાં.
1.72.6
तत्र वासो देवयानयाः शर्मिष्ठा जगृहे तदा ।
व्यतिमिश्रमजानन्ती दुहिता वृषपर्वणः ॥ १.७२.६ ॥
ત્યાં દેવયાનીનું વસ્ત્ર વૃષપર્વાની પુત્રી શર્મિષ્ઠાએ ત્યારે લઈ લીધું; વસ્ત્રો ભેળસેળ થયાં છે એ તે જાણતી ન હતી.
1.72.7
ततस्तयोर्मिथस्तत्र विरोधः समजायत ।
देवयान्याश्च राजेन्द्र शर्मिष्ठायाश्च तत्कृते ॥ १.७२.७ ॥
ત્યારે ત્યાં તે બંને વચ્ચે વિવાદ ઉદ્ભવ્યો, હે રાજેન્દ્ર — દેવયાની અને શર્મિષ્ઠા વચ્ચે તે કારણે.
1.72.8
कस्माद्गृह्णासि मे वस्त्रं शिष्या भूत्वा ममासुरि ।
समुदाचारहीनाया न ते साधु भविष्यति ॥ १.७२.८ ॥
મારી શિષ્યા થઈને તું મારું વસ્ત્ર કેમ લે છે, હે અસુરકન્યા? સદાચારહીન માટે આ તારા માટે સારું નહીં થાય.
1.72.9
आसीनं च शयानं च पिता ते पितरं मम ।
स्तौतिबन्दीव चाभीक्ष्णं नीचैः स्थित्वा विनीतवत् ॥ १.७२.९ ॥
તારા પિતા મારા પિતાની બેઠેલા હોય કે સૂતેલા, બંદીની જેમ સતત નીચે ઊભા રહી વિનયપૂર્વક સ્તુતિ કરે છે.
1.72.10
याचतस्त्वं हि दुहिता स्तुवतः प्रतिगृह्णतः ।
सुताहं स्तूयमानस्य ददतोऽप्रतिगृह्णतः ॥ १.७२.१० ॥
તું યાચકની, સ્તુતિ કરીને સ્વીકારનારની દીકરી છે; હું સ્તુત્ય, દાન આપનાર અને ન સ્વીકારનારની દીકરી છું.
1.72.11
आदुन्वस्व विदुन्वस्व द्रुह्य कुप्यस्व याचकि ।
अनायुधा सायुधाया रिक्ता क्षुभ्यसि भिक्षुकि ॥ १.७२.११ ॥
ઊઠ, ક્ષોભ પામ, વેર કર, ક્રોધ કર, હે યાચિકા! તું નિઃશસ્ત્ર છે, શસ્ત્રધારી સામે ખાલી છે — હે ભિક્ષુકી, તું કાંપે છે.
1.72.12
लप्स्यसे प्रतियोद्धारं न हि त्वां गणयाम्यहम् ।
प्रतिकूलं वदसि चेदितःप्रभृति याचकि ॥ १.७२.१२ ॥
તને પ્રતિસ્પર્ધી મળશે; હું તો તને ગણતી પણ નથી. આજથી જો તું પ્રતિકૂળ બોલીશ, હે યાચિકા!
1.72.13
समुच्छ्रयं देवयानीं गतां सक्तां च वाससि ।
शर्मिष्ठा प्राक्षिपत्कूपे ततः स्वपुरमागमत्।
हतेयमिति विज्ञाय शर्मिष्ठा पापनिश्चया ॥ १.७२.१३ ॥
વસ્ત્રમાં ભરાઈને કૂવામાં પડેલી દેવયાનીને શર્મિષ્ઠાએ કૂવામાં ફેંકી દીધી; પછી તે પોતાના નગરમાં પાછી ગઈ. તે મરી ગઈ છે એમ જાણી, પાપનિશ્ચયવાળી શર્મિષ્ઠા (ગઈ).
1.72.14
अनवेक्ष्य ययौ वेश्म क्रोधवेगपरायणा ।
प्रविश्य स्वगृहं स्वस्था धर्ममासुरमास्थिता।
अथ तं देशमभ्यागाद्ययातिर्नहुषात्मजः ॥ १.७२.१४ ॥
ક્રોધના વેગમાં ડૂબેલી તે પાછળ જોયા વિના પોતાના ઘરે ગઈ. પોતાના ઘરમાં પ્રવેશીને, સ્વસ્થ થઈને, તેણે આસુરી ધર્મ અપનાવ્યો. ત્યારે નહુષનો પુત્ર યયાતિ તે સ્થળે આવ્યો.
1.72.15
श्रान्तयुग्यः श्रान्तहयो मृगलिप्सुः पिपासितः ।
स नाहुषः प्रेक्षमाण उदपानं गतोदकम् ॥ १.७२.१५ ॥
થાકેલા રથ-અશ્વો અને થાકેલા ઘોડાવાળો, હરણનો પીછો કરતો, તરસ્યો તે નહુષપુત્ર, પાણી વિનાના કૂવાને જોતો (ત્યાં આવ્યો).
1.72.16
ददर्श राजा तां तत्र कन्यामग्निशिखामिव ।
तामपृच्छत्स दृष्ट्वैव कन्याममरवर्णिनीम् ॥ १.७२.१६ ॥
ત્યાં રાજાએ અગ્નિજ્વાળા જેવી તે કન્યાને જોઈ. દેવવર્ણી તે કન્યાને જોતાં જ તેણે તેને પૂછ્યું.
1.72.17
सान्त्वयित्वा नृपश्रेष्ठः साम्ना परमवल्गुना ।
का त्वं ताम्रनखी श्यामा सुमृष्टमणिकुण्डला ॥ १.७२.१७ ॥
નૃપશ્રેષ્ઠે અત્યંત મધુર સામવચનોથી તેને શાંત કરીને (પૂછ્યું): તામ્રનખી, શ્યામા, સુંદર ચળકતાં મણિકુંડળ ધરાવતી તું કોણ છે?
1.72.18
दीर्घं ध्यायसि चात्यर्थं कस्माच्छ्वसिषि चातुरा ।
कथं च पतिताऽस्यस्मिन्कूपे वीरुत्तृणावृते ॥ १.७२.१८ ॥
તું આટલો લાંબો સમય અતિશય ચિંતામાં કેમ છે, અને વ્યથાથી નિસાસા કેમ નાખે છે? વેલ અને ઘાસથી ઢંકાયેલા આ કૂવામાં તું કેવી રીતે પડી?
1.72.19
दुहिता चैव कस्य त्वं वद सत्यं सुमध्यमे ।
योऽसौ देवैर्हतान्दैत्यानुत्थापयति विद्यया ॥ १.७२.१९ ॥
હે સુમધ્યમે, સાચું કહે, તું કોની પુત્રી છે? દેવોએ માર્યા દૈત્યોને જે પોતાની વિદ્યાથી ફરી ઊભા કરે છે, તેની તું પુત્રી છે?
1.72.20
तस्य शुक्रस्य कन्याहं स मां नूनं न बुध्यते ।
एष मे दक्षिणो राजन्पाणिस्ताम्रनखाङ्गुलिः ॥ १.७२.२० ॥
હું એ શુક્રની પુત્રી છું; તે ચોક્કસ મને ઓળખતા નથી. હે રાજન, આ મારો જમણો હાથ છે, જેની આંગળીઓ અને નખ તાંબા જેવા લાલ છે.
1.72.21
समुद्धर गृहीत्वा मां कुलीनस्त्वं हि मे मतः ।
जानामि हि त्वां संशान्तं वीर्यवन्तं यशस्विनम् ॥ १.७२.२१ ॥
મારો હાથ પકડીને મને ઉપર ઉઠાવ. તું કુલીન છે એમ હું માનું છું. તું શાંત, પરાક્રમી અને યશસ્વી છે એ હું જાણું છું.
1.72.22
तस्मान्मां पतितामस्मात्कूपादुद्धर्तुमर्हसि ।
तामथो ब्राह्मणीं कन्यां विज्ञायनहुषात्मजः ॥ १.७२.२२ ॥
તેથી આ કૂવામાં પડેલી મને તારે ઉગારવી જોઈએ. ત્યારે નહુષપુત્રે જાણ્યું કે તે બ્રાહ્મણ કન્યા છે.
1.72.23
गृहीत्वा दक्षिणे पाणावुज्जहार ततोऽवटात् ।
उद्धृत्य चैनां तरसा तस्मात्कूपान्नराधिपः ॥ १.७२.२३ ॥
તેનો જમણો હાથ પકડીને તેણે તરત જ તેને ખાડામાંથી ઊંચકી લીધી; તે કૂવામાંથી નરાધિપતિએ તેને ઝડપથી બહાર કાઢી.
1.72.24
गच्छ भद्रे यथाकामं न भयं विद्यते तव ।
इत्युच्यमाना नृपतिं देवयानीदमुत्तरम् ॥ १.७२.२४ ॥
હે કલ્યાણી, જ્યાં ઇચ્છે ત્યાં જા; તને કોઈ ભય નથી. રાજાએ આમ કહેતાં દેવયાની આ ઉત્તર બોલી.
1.72.25
उवाच मामुपादाय गच्छ शीघ्रं प्रियो हि मे ।
गृहीताहं त्वया पाणौ तस्माद्भर्ता भविष्यसि ॥ १.७२.२५ ॥
તે મને બોલ્યો, "ઝડપથી જા, કારણ કે તું મને પ્રિય છે. તેં મારો હાથ પકડ્યો છે, તેથી તું મારી પત્ની થઈશ."
1.72.26
इत्येवमुक्तो नृपतिराह क्षत्रकुलोद्भवः ।
त्वं भद्रे ब्राह्मणी तस्मान्मया नार्हसि सङ्गमम् ॥ १.७२.२६ ॥
આ પ્રમાણે કહેવાયેલો ક્ષત્રિયકુલમાં જન્મેલો રાજા બોલ્યો, "હે ભદ્રે, તું બ્રાહ્મણી છે; તેથી મારી સાથે સંગમને તું યોગ્ય નથી."
1.72.27
सर्वलोकगुरुः काव्यस्त्वं तस्य दुहिता शुभे ।
तस्मादपि भयं मेऽद्य ततः कल्याणि नार्हसि ॥ १.७२.२७ ॥
"હે શુભે, તું સર્વલોકગુરુ કાવ્ય (શુક્ર)ની પુત્રી છે; તેથી આજે તેમનાથી પણ મને ભય છે. હે કલ્યાણી, તેથી તારે એવું ન કરવું જોઈએ."
1.72.28
यदि मद्वचनान्नाद्य मां नेच्छसि नराधिप ।
त्वामेव वरये पित्रा तस्माल्लप्स्यसि गच्छ हि ॥ १.७२.२८ ॥
દેવયાની બોલી, "હે નરાધિપ, આજે જો મારી વાત પ્રમાણે તું મને ઇચ્છતો નથી, તો તને જ હું પિતા પાસેથી વરીશ; તેથી તું જા."
1.72.29
आमन्त्रयित्वा सुश्रोणीं ययातिः स्वपुरं ययौ ।
गते तु नाहुषे तस्मिन्देवयान्यप्यनिन्दिता ॥ १.७२.२९ ॥
સુંદર કટિવાળીની રજા લઈને નહુષપુત્ર યયાતિ પોતાના નગરમાં ગયો. તે ગયા પછી નિર્દોષ દેવયાની પણ...
1.72.30
क्वचिद्गत्वा च रुदती वृक्षमाश्रित्य धिष्ठिता ।
ततश्चिरायमाणायां दुहितर्यथ भार्गवः ॥ १.७२.३० ॥
ક્યાંક જઈને રડતી તે એક વૃક્ષનો આધાર લઈને ઊભી રહી. પછી પુત્રીને વિલંબ થતાં ભાર્ગવ...
1.72.31
संस्मृत्योवाच धात्रीं तां दुहितुः स्नेहविक्लवः ।
धात्रि त्वमानय क्षिप्रं देवयानीं समुध्यमाम् ॥ १.७२.३१ ॥
પુત્રીના સ્નેહથી વ્યાકુળ થઈને તેણે તે ધાત્રીને યાદ કરીને કહ્યું, 'હે ધાત્રી, તું જલદી દેવયાનીને લઈ આવ.'
1.72.32
इत्युक्तमात्रे सा धात्री त्वरिताऽऽनयितुं गता ।
यत्रयत्र सशीभिः सा गता पदममार्गत ॥ १.७२.३२ ॥
આમ કહેતાં જ તે ધાત્રી તેને લાવવા ઝડપથી ગઈ. દેવયાની સખીઓ સાથે જ્યાં જ્યાં ગઈ હતી ત્યાં ત્યાં તેણે તેના પગના નિશાન શોધ્યા.
1.72.33
सा ददर्श तथा दीनां श्रमार्तां रुदतीं स्थिताम् ।
वृत्तान्तं किमिदं भद्रे शीघ्रं वद पिताह्वयत् ॥ १.७२.३३ ॥
તેણે દુઃખી, થાકેલી અને રડતી ઊભેલી દેવયાનીને જોઈ. 'હે ભદ્રે, આ શું બન્યું? જલદી કહે' એમ કહીને પિતાએ તેને બોલાવી.
1.72.34
एवमुक्ताह धात्रीं तां शर्मिष्ठावृजिनं कृतम् ।
उवाच शोकसंतप्ता घूर्णिकामागतां पुरः ॥ १.७२.३४ ॥
આમ પૂછાયેલી દેવયાની, શોકથી સંતપ્ત થઈને, સામે આવેલી તે ધાત્રીને શર્મિષ્ઠાએ કરેલા અપરાધની વાત કહી.
1.72.35
त्वरितं घूर्णिके गच्छ शीघ्रमाचक्ष्व मे पितुः ॥ १.७२.३५ ॥
'હે ઘૂર્ણિકે, જલદી જા. મારા પિતાને ઝડપથી કહે.'
1.72.36
नेदानीं संप्रवेक्ष्यामि नगरं वृषपर्वणः ।
सा तत्र त्वरितं गत्वा घूर्णिकाऽसुरमन्दिरम् ॥ १.७२.३६ ॥
'હવે હું વૃષપર્વાના નગરમાં પ્રવેશીશ નહીં.' ત્યારે ઘૂર્ણિકા ઝડપથી ત્યાં જઈને અસુરોના મહેલે ગઈ.
1.72.37
दृष्ट्वा काव्यमुवाचेदं संभ्रमाविष्टचेतना ।
आचचक्षे महाप्राज्ञं देवयानीं वने हताम् ॥ १.७२.३७ ॥
કાવ્યને જોઈને ગભરાટથી ભરેલા મનથી તે આ બોલી; મહાપ્રાજ્ઞને વનમાં ઘાયલ થયેલી દેવયાનીની વાત કહી.
1.72.38
शर्मिष्ठया महाभाग दुहित्रा वृषपर्वणः ।
श्रुत्वा दुहितरं काव्यस्तत्र शर्मिष्ठया हताम् ॥ १.७२.३८ ॥
હે મહાભાગ, વૃષપર્વાની પુત્રી શર્મિષ્ઠાએ ત્યાં પોતાની પુત્રીને મારી હતી એમ સાંભળીને કાવ્ય…
1.72.39
त्वरया निर्ययौ दुःखान्मार्गमाणः सुतां वने ।
दृष्ट्वा दुहितरं काव्यो देवयानीं ततो वने ॥ १.७२.३९ ॥
દુઃખથી ઉતાવળે વનમાં પુત્રીને શોધતા તે નીકળ્યો; વનમાં પુત્રી દેવયાનીને જોઈને કાવ્ય…
1.72.40
बाहुभ्यां संपरिष्वज्य दुःखितो वाक्यमब्रवीत् ।
आत्मदोषैर्नियच्छन्ति सर्वे दुःखसुखे जनाः ॥ १.७२.४० ॥
બંને હાથે તેને ભેટીને દુઃખી થઈને તેમણે આ વચન કહ્યું: "સર્વ લોકો પોતાના જ દોષોથી દુઃખ અને સુખ પામે છે."
1.72.41
मन्ये दुश्चरितं तेऽस्ति यस्येयं निष्कृतिः कृता ।
निष्कृतिर्मेऽस्तु वा मास्तु शृणुष्वावहितो मम ॥ १.७२.४१ ॥
તેં કંઈક દુષ્કર્મ કર્યું છે એમ હું માનું છું, જેનું આ પ્રાયશ્ચિત્ત થયું છે. મારું પ્રાયશ્ચિત્ત હો કે ન હો; મારી વાત ધ્યાનથી સાંભળ.
1.72.42
शर्मिष्ठया यदुक्ताऽस्मि दुहित्रा वृषपर्वणः ।
सत्यं किलैतत्सा प्राह दैत्यानामसि गायनः ॥ १.७२.४२ ॥
વૃષપર્વાની પુત્રી શર્મિષ્ઠાએ મને જે કહ્યું હતું તે સાચું છે; તેણે કહ્યું, "તું દૈત્યોની ગાયિકા છે".
1.72.43
एवं हि मे कथयति शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी ।
वचनं तीक्ष्णपरुषं क्रोधरक्तेक्षणा भृशम् ॥ १.७२.४३ ॥
વૃષપર્વાની પુત્રી શર્મિષ્ઠા મારી સાથે આ રીતે બોલે છે; ક્રોધથી આંખો અત્યંત લાલ, તીક્ષ્ણ અને કઠોર વચનો.
1.72.44
स्तुवतो दुहिता नित्यं याचतः प्रतिगृह्णतः ।
अहं तु स्तूयमानस्य ददतोऽप्रतिगृह्णतः ॥ १.७२.४४ ॥
સદા સ્તુતિ કરનારની, યાચના કરનારની, સ્વીકાર કરનારની પુત્રી; પણ હું સ્તુત્ય, દાતા અને અસ્વીકાર કરનારી છું.
1.72.45
इदं मामाह शर्मिष्ठा दुहिता वृषपर्वणः ।
क्रोधसंरक्तनयना दर्पपूर्णा पुनः पुनः ॥ १.७२.४५ ॥
વૃષપર્વાની પુત્રી શર્મિષ્ઠાએ મને આ કહ્યું; ક્રોધથી ઊંડે લાલ નેત્રો સાથે, અહંકારથી ભરેલી, વારંવાર.
1.72.46
यद्यह स्तुवतस्तात दुहिता प्रतिगृह्णतः ।
प्रसादयिष्ये शर्मिष्ठामित्युक्ता तु सखी मया ॥ १.७२.४६ ॥
હે તાત, જો તમે સ્તુતિ કરનાર અને સ્વીકાર કરનારની પુત્રી છો, તો હું શર્મિષ્ઠાને પ્રસન્ન કરીશ — એમ મેં મારી સખીને કહ્યું હતું.
1.72.47
उक्ताप्येवं भृशं मां सा निगृह्य विजने वने ।
कूपे प्रक्षेपयामास प्रक्षिप्य गृहमागमत् ॥ १.७२.४७ ॥
આમ કહેવા છતાં તેણે મને બળપૂર્વક પકડીને નિર્જન વનમાં એક કૂવામાં ફેંકી દીધી, ફેંકીને ઘરે પાછી ગઈ.
1.72.48
स्तुवतो दुहिता न त्वं याचतः प्रतिगृह्णतः ।
अस्तोतुः स्तूयमानस्य दुहिता देवयान्यसि ॥ १.७२.४८ ॥
તું સ્તુતિ કરનાર, યાચના કરનાર, સ્વીકાર કરનારની પુત્રી નથી; સ્તુતિ ન કરનારની, સ્તુત્યની પુત્રી દેવયાની તું છે.
1.72.49
वृषपर्वैव तद्वेद शक्रो राजा च नाहुषः ।
अचिन्त्यं ब्रह्म निर्द्वन्द्वमैश्वरं हि बलं मम ॥ १.७२.४९ ॥
વૃષપર્વા પણ તે જાણે છે, શક્ર અને રાજા નહુષ પણ જાણે છે. મારું બળ અચિંત્ય, નિર્દ્વંદ્વ અને ઐશ્વર્યમય બ્રહ્મબળ છે.
1.72.50
जानामि जीविनीं विद्यां लोकेस्मिञ्शाश्वतीं ध्रुवम् ।
मृतः संजीवते जन्तुर्यया कमललोचने ॥ १.७२.५० ॥
આ લોકમાં શાશ્વત અને નિશ્ચિત એવી જીવનદાયિની વિદ્યા હું જાણું છું; જેનાથી મૃત જીવ ફરી જીવે છે, હે કમલનયને.
1.72.51
कत्थनं स्वगुणानां च कृत्वा तप्यति सज्जनः ।
ततो वक्तुमशक्तोऽस्मित्वं मे जानासि यद्बलम् ॥ १.७२.५१ ॥
પોતાના ગુણોની બડાઈ કરીને સજ્જન દુઃખી થાય છે; તેથી હું બોલવા અસમર્થ છું. મારું બળ કેટલું છે તે તું જાણે છે.
1.72.52
तसमादुत्तिष्ठ गच्छामः स्वगृहं कुलनन्दिनि ।
क्षमां कृत्वा विशालाक्षि क्षमासारा हि साधवः ॥ १.७२.५२ ॥
તેથી ઊઠ, હે કુલનંદિની, આપણે આપણા ઘરે જઈએ. હે વિશાલાક્ષી, ક્ષમા કર; સાધુઓનો સાર તો ક્ષમા જ છે.
1.72.53
यच्च किंचित्सर्वगतं भूमौ वा यदि वा दिवि ।
तस्याहमीश्वरो नित्यं तुष्टेनोक्तः स्वयंभुवा ॥ १.७२.५३ ॥
ભૂમિ પર કે સ્વર્ગમાં જે કંઈ સર્વવ્યાપી છે, તેનો હું સદા ઈશ્વર છું; આ પ્રસન્ન સ્વયંભૂએ મને કહ્યું હતું.
1.72.54
अहं जलं विमुञ्चामि प्रजानां हितकाम्यया ।
पुष्णाम्यौषधयः सर्वा इति सत्यं ब्रवीमि ते ॥ १.७२.५४ ॥
પ્રજાના હિતની કામનાથી હું જળ વરસાવું છું, સર્વ ઔષધિઓનું પોષણ કરું છું; આ સત્ય હું તને કહું છું.
1.72.55
एवं विषादमापन्नां मन्युना संप्रपीडिताम् ।
वचनैर्मधुरैः श्लक्ष्णैः सान्त्वयामास तां पिता ॥ १.७२.५५ ॥
આ રીતે વિષાદમાં ડૂબેલી અને શોકથી અતિ પીડિત તેને પિતાએ મધુર અને કોમળ વચનોથી સાંત્વન આપ્યું.