マハーバーラタ · 章 1.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.72.1
कृतविद्ये कचे प्राप्ते हृष्टरूपा दिवौकसः ।
कचादधीत्य तां विद्यां कृतार्था भरतर्षभ ॥ १.७२.१ ॥
カチャが学びを終えて戻ると、神々は喜びの面持ちで、カチャからその知識を学び、目的を果たした。バラタの牡牛よ。
1.72.2
सर्व एव समागम्य शतक्रतुमथाब्रुवन् ।
कालस्ते विक्रमस्याद्य जहि शत्रून्पुरन्दर ॥ १.७२.२ ॥
皆は集まり、シャタクラトゥ（インドラ）に言った。「プランダラよ、今こそお前の武勇の時だ。敵を打ち倒せ。」
1.72.3
एवमुक्तस्तु सहितैस्त्रिदशैर्मघवांस्तदा ।
तथेत्युक्त्वा प्रचक्राम सोऽपश्यत वने स्त्रियः ॥ १.७२.३ ॥
三十の神々にこう告げられると、マガヴァンは「そうしよう」と言って出発し、森の中で女たちを見た。
1.72.4
क्रीडन्तीनां तु कन्यानां वने चैत्ररथोपमे ।
वायुभूतः स वस्त्राणि सर्वाण्येव व्यमिश्रयत् ॥ १.७२.४ ॥
チャイトラratha の林のような森で少女たちが遊んでいると、彼は風となって、彼女たちの衣をすべて混ぜ合わせた。
1.72.5
ततो जलात्समुत्तीर्य कन्यास्ताः सहितास्तदा ।
वस्त्राणि जगृहुस्तानि यथाऽऽसन्नान्यनेकशः ॥ १.७२.५ ॥
そして少女たちは水から上がって一緒に来ると、近くにあった衣をそれぞれ何度も取っていった。
1.72.6
तत्र वासो देवयानयाः शर्मिष्ठा जगृहे तदा ।
व्यतिमिश्रमजानन्ती दुहिता वृषपर्वणः ॥ १.७२.६ ॥
そこでヴリシャパルヴァンの娘シャルミシュター は、衣が混ざってしまったことを知らず、デーヴァヤーニーの衣を取った。
1.72.7
ततस्तयोर्मिथस्तत्र विरोधः समजायत ।
देवयान्याश्च राजेन्द्र शर्मिष्ठायाश्च तत्कृते ॥ १.७२.७ ॥
そのとき、そこで二人のあいだに争いが生じた、王の中の王よ——デーヴャーニーとシャルミシュターの間に、それが原因で。
1.72.8
कस्माद्गृह्णासि मे वस्त्रं शिष्या भूत्वा ममासुरि ।
समुदाचारहीनाया न ते साधु भविष्यति ॥ १.७२.८ ॥
私の弟子でありながら、なぜ私の衣を取るのか、阿修羅の娘よ？礼儀作法を欠く者にとって、それはお前のためにならない。
1.72.9
आसीनं च शयानं च पिता ते पितरं मम ।
स्तौतिबन्दीव चाभीक्ष्णं नीचैः स्थित्वा विनीतवत् ॥ १.७२.९ ॥
お前の父は、座っていても横たわっていても、私の父を絶えず讃えている。まるで吟遊詩人のように、低く立ち、慎ましく教え込まれた者のように。
1.72.10
याचतस्त्वं हि दुहिता स्तुवतः प्रतिगृह्णतः ।
सुताहं स्तूयमानस्य ददतोऽप्रतिगृह्णतः ॥ १.७२.१० ॥
お前は乞う者、称賛して受け取る者の娘だ。私は称えられる者、与える者、受け取らない者の娘だ。
1.72.11
आदुन्वस्व विदुन्वस्व द्रुह्य कुप्यस्व याचकि ।
अनायुधा सायुधाया रिक्ता क्षुभ्यसि भिक्षुकि ॥ १.७२.११ ॥
立ち上がり、動揺し、敵意を抱き、怒れ、物乞いの女よ！武器を持たぬ者は、武器を持つ者の前で空虚だ——物乞いの女よ、お前は震えている。
1.72.12
लप्स्यसे प्रतियोद्धारं न हि त्वां गणयाम्यहम् ।
प्रतिकूलं वदसि चेदितःप्रभृति याचकि ॥ १.७२.१२ ॥
お前は敵を見つけるだろう。私はお前を数えもしない。今から逆らうことを言うなら、物乞いの女よ！
1.72.13
समुच्छ्रयं देवयानीं गतां सक्तां च वाससि ।
शर्मिष्ठा प्राक्षिपत्कूपे ततः स्वपुरमागमत्।
हतेयमिति विज्ञाय शर्मिष्ठा पापनिश्चया ॥ १.७२.१३ ॥
衣にしがみついて井戸に落ちたデーヴァヤーニーを、シャルミシュター は井戸に突き落とし、それから自分の都へ帰った。彼女が死んだと思い込み、悪意を抱いたシャルミシュターは立ち去った。
1.72.14
अनवेक्ष्य ययौ वेश्म क्रोधवेगपरायणा ।
प्रविश्य स्वगृहं स्वस्था धर्ममासुरमास्थिता।
अथ तं देशमभ्यागाद्ययातिर्नहुषात्मजः ॥ १.७२.१४ ॥
怒りの激情に呑まれた彼女は、振り返ることなく家へ帰った。自分の家に入り、気を静めて、彼女はアスラの行いを身につけた。その時、ナフシャの子ヤヤーティがその場所へやって来た。
1.72.15
श्रान्तयुग्यः श्रान्तहयो मृगलिप्सुः पिपासितः ।
स नाहुषः प्रेक्षमाण उदपानं गतोदकम् ॥ १.७२.१५ ॥
疲れた戦車の馬と疲れた駿馬を持ち、鹿を追い、喉が渇いたナフシャの子は、水の涸れた井戸を見回しながら、そこへやって来た。
1.72.16
ददर्श राजा तां तत्र कन्यामग्निशिखामिव ।
तामपृच्छत्स दृष्ट्वैव कन्याममरवर्णिनीम् ॥ १.७२.१६ ॥
そこで王は、炎の舌のようなその乙女を見た。神のような肌色の乙女を見るや否や、彼は彼女に問うた。
1.72.17
सान्त्वयित्वा नृपश्रेष्ठः साम्ना परमवल्गुना ।
का त्वं ताम्रनखी श्यामा सुमृष्टमणिकुण्डला ॥ १.७२.१७ ॥
王の中の最も優れた者は、この上なく穏やかな宥めの言葉で彼女を慰め、尋ねた。「銅色の爪を持ち、浅黒く、よく磨かれた宝玉の耳飾りをつけたそなたは誰か。」
1.72.18
दीर्घं ध्यायसि चात्यर्थं कस्माच्छ्वसिषि चातुरा ।
कथं च पतिताऽस्यस्मिन्कूपे वीरुत्तृणावृते ॥ १.७२.१८ ॥
なぜそなたは長く、そして深く思い悩み、苦しんで溜め息をつくのか。蔓と草に覆われたこの井戸に、どうして落ちたのか。
1.72.19
दुहिता चैव कस्य त्वं वद सत्यं सुमध्यमे ।
योऽसौ देवैर्हतान्दैत्यानुत्थापयति विद्यया ॥ १.७२.१९ ॥
細い腰の女よ、真実を言え。お前は誰の娘か。神々に殺されたダイティヤを、その学識によって起き上がらせる者の娘なのか。
1.72.20
तस्य शुक्रस्य कन्याहं स मां नूनं न बुध्यते ।
एष मे दक्षिणो राजन्पाणिस्ताम्रनखाङ्गुलिः ॥ १.७२.२० ॥
私はあのシュクラの娘です。彼はきっと私を知りません。王よ、これが私の右手です。その指と爪は銅色をしています。
1.72.21
समुद्धर गृहीत्वा मां कुलीनस्त्वं हि मे मतः ।
जानामि हि त्वां संशान्तं वीर्यवन्तं यशस्विनम् ॥ १.७२.२१ ॥
私を抱き起こしてください。あなたは高貴な生まれだと私は思います。あなたが穏やかで、力があり、名声のある方だと私は知っています。
1.72.22
तस्मान्मां पतितामस्मात्कूपादुद्धर्तुमर्हसि ।
तामथो ब्राह्मणीं कन्यां विज्ञायनहुषात्मजः ॥ १.७२.२२ ॥
ですから、この井戸に落ちた私を引き上げてくださるべきです。そのときナフシャの息子は、彼女がバラモンの娘であると知り、
1.72.23
गृहीत्वा दक्षिणे पाणावुज्जहार ततोऽवटात् ।
उद्धृत्य चैनां तरसा तस्मात्कूपान्नराधिपः ॥ १.७२.२३ ॥
彼女の右手を取り、彼はその穴から素早く彼女を引き上げた。井戸から彼女を起こした人間の王は、
1.72.24
गच्छ भद्रे यथाकामं न भयं विद्यते तव ।
इत्युच्यमाना नृपतिं देवयानीदमुत्तरम् ॥ १.७२.२४ ॥
善き女よ、どこへでも望むところへ行きなさい。あなたに恐れることはない。王にこう言われて、デーヴァヤーニーはこう答えた。
1.72.25
उवाच मामुपादाय गच्छ शीघ्रं प्रियो हि मे ।
गृहीताहं त्वया पाणौ तस्माद्भर्ता भविष्यसि ॥ १.७२.२५ ॥
彼は私に言った。「急いで行け、おまえは私にとって愛しい者だ。おまえは私の手を取った、ゆえにおまえは私の妻となるであろう」
1.72.26
इत्येवमुक्तो नृपतिराह क्षत्रकुलोद्भवः ।
त्वं भद्रे ब्राह्मणी तस्मान्मया नार्हसि सङ्गमम् ॥ १.७२.२६ ॥
そう言われて、クシャトリヤの血統に生まれた王は言った。「善き女よ、おまえはバラモンの女だ。だから私との交わりにはふさわしくない。」
1.72.27
सर्वलोकगुरुः काव्यस्त्वं तस्य दुहिता शुभे ।
तस्मादपि भयं मेऽद्य ततः कल्याणि नार्हसि ॥ १.७२.२७ ॥
「吉祥なる者よ、おまえは全世界の師、カーヴヤ（シュクラ）の娘だ。ゆえに今日、私は彼をさえ恐れる。美しき者よ、だからおまえはそうすべきではない。」
1.72.28
यदि मद्वचनान्नाद्य मां नेच्छसि नराधिप ।
त्वामेव वरये पित्रा तस्माल्लप्स्यसि गच्छ हि ॥ १.७२.२८ ॥
デーヴァヤーニーは言った。「人の王よ、もし今日、私の言葉に従っておまえが私を望まないなら、父からおまえを求めよう。だから行くがよい。」
1.72.29
आमन्त्रयित्वा सुश्रोणीं ययातिः स्वपुरं ययौ ।
गते तु नाहुषे तस्मिन्देवयान्यप्यनिन्दिता ॥ १.७२.२९ ॥
美しい腰の女に別れを告げて、ナフシャの子ヤヤーティは自分の都へ去った。彼が去ったのち、非難のない女デーヴァヤーニーもまた……
1.72.30
क्वचिद्गत्वा च रुदती वृक्षमाश्रित्य धिष्ठिता ।
ततश्चिरायमाणायां दुहितर्यथ भार्गवः ॥ १.७२.३० ॥
どこかへ行き、泣きながら彼女は一本の木にもたれて立っていた。やがて娘の帰りが遅くなると、バールガヴァ（ブリグの末裔）は……
1.72.31
संस्मृत्योवाच धात्रीं तां दुहितुः स्नेहविक्लवः ।
धात्रि त्वमानय क्षिप्रं देवयानीं समुध्यमाम् ॥ १.७२.३१ ॥
娘への愛情に心乱れた彼は、乳母を思い出して言った。「乳母よ、早くデーヴァヤーニーを連れて来なさい。」
1.72.32
इत्युक्तमात्रे सा धात्री त्वरिताऽऽनयितुं गता ।
यत्रयत्र सशीभिः सा गता पदममार्गत ॥ १.७२.३२ ॥
そう言われるや否や、乳母は急いで彼女を連れ戻しに行った。デーヴァヤーニーが侍女たちと行ったあらゆる所で、その足跡を探し求めた。
1.72.33
सा ददर्श तथा दीनां श्रमार्तां रुदतीं स्थिताम् ।
वृत्तान्तं किमिदं भद्रे शीघ्रं वद पिताह्वयत् ॥ १.७२.३३ ॥
彼女は、悲しみに沈み、疲れ果てて泣きながら立っているデーヴァヤーニーを見た。「善き女よ、何があったのか。早く言いなさい」と父が呼んだ。
1.72.34
एवमुक्ताह धात्रीं तां शर्मिष्ठावृजिनं कृतम् ।
उवाच शोकसंतप्ता घूर्णिकामागतां पुरः ॥ १.७२.३४ ॥
そう問われたデーヴァヤーニーは、悲嘆に苦しみながら、前に来た乳母に、シャルミシュター の犯した不正を語った。
1.72.35
त्वरितं घूर्णिके गच्छ शीघ्रमाचक्ष्व मे पितुः ॥ १.७२.३५ ॥
「ガルニカーよ、急いで行き、すぐに父に伝えなさい。」
1.72.36
नेदानीं संप्रवेक्ष्यामि नगरं वृषपर्वणः ।
सा तत्र त्वरितं गत्वा घूर्णिकाऽसुरमन्दिरम् ॥ १.७२.३६ ॥
「今はヴリシャパルヴァンの都に入りません。」そこでガルニカーは急いでそこへ行き、阿修羅の宮殿へ入った。
1.72.37
दृष्ट्वा काव्यमुवाचेदं संभ्रमाविष्टचेतना ।
आचचक्षे महाप्राज्ञं देवयानीं वने हताम् ॥ १.७२.३७ ॥
カーヴヤ（シュクラ）を見て、動揺に心を奪われた彼女はこう語り、森で傷ついたデーヴァヤーニーのことを大賢者に告げた。
1.72.38
शर्मिष्ठया महाभाग दुहित्रा वृषपर्वणः ।
श्रुत्वा दुहितरं काव्यस्तत्र शर्मिष्ठया हताम् ॥ १.७२.३८ ॥
大いなる幸運の者よ、ヴリシャパルヴァンの娘シャルミシュター によって娘がそこで打たれたと聞き、カーヴヤは…
1.72.39
त्वरया निर्ययौ दुःखान्मार्गमाणः सुतां वने ।
दृष्ट्वा दुहितरं काव्यो देवयानीं ततो वने ॥ १.७२.३९ ॥
悲しみのあまり急いで森へ出て娘を探した。森で娘デーヴァヤーニーを見て、カーヴヤは…
1.72.40
बाहुभ्यां संपरिष्वज्य दुःखितो वाक्यमब्रवीत् ।
आत्मदोषैर्नियच्छन्ति सर्वे दुःखसुखे जनाः ॥ १.७२.४० ॥
両腕で彼女を抱きしめ、悲しみながら次のように言った。「人はみな自らの過ちによって苦と楽をもたらすのだ。」
1.72.41
मन्ये दुश्चरितं तेऽस्ति यस्येयं निष्कृतिः कृता ।
निष्कृतिर्मेऽस्तु वा मास्तु शृणुष्वावहितो मम ॥ १.७२.४१ ॥
お前は何か悪行をしたのだと私は思う。そのためにこの贖罪が行われたのだ。私に贖罪があろうがなかろうが、私の言うことを注意して聞きなさい。
1.72.42
शर्मिष्ठया यदुक्ताऽस्मि दुहित्रा वृषपर्वणः ।
सत्यं किलैतत्सा प्राह दैत्यानामसि गायनः ॥ १.७२.४२ ॥
ヴリシャパルヴァンの娘シャルミシュターが私に言ったことは本当である。彼女は言った、「お前はダイティヤたちの歌い手だ」と。
1.72.43
एवं हि मे कथयति शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी ।
वचनं तीक्ष्णपरुषं क्रोधरक्तेक्षणा भृशम् ॥ १.७२.४३ ॥
ヴリシャパルヴァンの娘シャルミシュターは、怒りで目を真っ赤にし、鋭く荒い言葉で私にこのように語る。
1.72.44
स्तुवतो दुहिता नित्यं याचतः प्रतिगृह्णतः ।
अहं तु स्तूयमानस्य ददतोऽप्रतिगृह्णतः ॥ १.७२.४४ ॥
お前は常に讃え、乞い、受け取る者の娘である。しかし私は讃えられ、与え、受け取らぬ者である。
1.72.45
इदं मामाह शर्मिष्ठा दुहिता वृषपर्वणः ।
क्रोधसंरक्तनयना दर्पपूर्णा पुनः पुनः ॥ १.७२.४५ ॥
ヴリシャパルヴァンの娘シャルミシュターは、怒りで目を深く赤くし、傲慢に満ちて、何度も私にこう言った。
1.72.46
यद्यह स्तुवतस्तात दुहिता प्रतिगृह्णतः ।
प्रसादयिष्ये शर्मिष्ठामित्युक्ता तु सखी मया ॥ १.७२.४६ ॥
父よ、もしあなたが讃え、受け取る者の娘であるなら、私はシャルミシュターをなだめよう——私は友にそう言ったのだ。
1.72.47
उक्ताप्येवं भृशं मां सा निगृह्य विजने वने ।
कूपे प्रक्षेपयामास प्रक्षिप्य गृहमागमत् ॥ १.७२.४७ ॥
私がそう語ったにもかかわらず、彼女は私を力づくで捕らえ、人けのない森の井戸に投げ込み、投げ入れた後、家へ帰っていった。
1.72.48
स्तुवतो दुहिता न त्वं याचतः प्रतिगृह्णतः ।
अस्तोतुः स्तूयमानस्य दुहिता देवयान्यसि ॥ १.७२.४८ ॥
お前は讃え、乞い、受け取る者の娘ではない。お前は讃えぬ者、讃えられる者の娘、デーヴァヤーニーである。
1.72.49
वृषपर्वैव तद्वेद शक्रो राजा च नाहुषः ।
अचिन्त्यं ब्रह्म निर्द्वन्द्वमैश्वरं हि बलं मम ॥ १.७२.४९ ॥
ヴリシャパルヴァンもそれを知っており、シャクラとナフシャ王も知っている。私の力は思議し難く、二元を超え、主宰たるブラフマンの力である。
1.72.50
जानामि जीविनीं विद्यां लोकेस्मिञ्शाश्वतीं ध्रुवम् ।
मृतः संजीवते जन्तुर्यया कमललोचने ॥ १.७२.५० ॥
この世で永遠にして確かな、生命を与える知識を私は知っている。それによって死者は蘇る、蓮華の眼の人よ。
1.72.51
कत्थनं स्वगुणानां च कृत्वा तप्यति सज्जनः ।
ततो वक्तुमशक्तोऽस्मित्वं मे जानासि यद्बलम् ॥ १.७२.५१ ॥
善人は自分の徳を誇ると苦しむ。ゆえに私は語ることができない。私の力がどれほどか、おまえは知っている。
1.72.52
तसमादुत्तिष्ठ गच्छामः स्वगृहं कुलनन्दिनि ।
क्षमां कृत्वा विशालाक्षि क्षमासारा हि साधवः ॥ १.७२.५२ ॥
ゆえに立ちなさい、家の喜びよ、我らの家へ帰ろう。広い眼の人よ、許してくれ、忍耐こそ善人の本質なのだから。
1.72.53
यच्च किंचित्सर्वगतं भूमौ वा यदि वा दिवि ।
तस्याहमीश्वरो नित्यं तुष्टेनोक्तः स्वयंभुवा ॥ १.७२.५३ ॥
地上にあれ天上にあれ、遍在するものは何であれ、私は常にその主である。これは満足した自存神が私に告げたことだ。
1.72.54
अहं जलं विमुञ्चामि प्रजानां हितकाम्यया ।
पुष्णाम्यौषधयः सर्वा इति सत्यं ब्रवीमि ते ॥ १.७२.५४ ॥
衆生の利益を願い、私は水を放ち、あらゆる薬草を養う。このことを真実としておまえに告げる。
1.72.55
एवं विषादमापन्नां मन्युना संप्रपीडिताम् ।
वचनैर्मधुरैः श्लक्ष्णैः सान्त्वयामास तां पिता ॥ १.७२.५५ ॥
このように絶望に沈み、悲しみに深く苦しむ彼女を、父は甘く優しい言葉で慰めた。