มหาภารตะ · อัธยายะ 1.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.72.1
कृतविद्ये कचे प्राप्ते हृष्टरूपा दिवौकसः ।
कचादधीत्य तां विद्यां कृतार्था भरतर्षभ ॥ १.७२.१ ॥
เมื่อกจะกลับมาเมื่อการศึกษาสำเร็จแล้ว เหล่าเทวดาก็มีสีหน้าปีติ ได้เรียนวิชานั้นจากกจะและบรรลุจุดหมาย โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ภรตะ
1.72.2
सर्व एव समागम्य शतक्रतुमथाब्रुवन् ।
कालस्ते विक्रमस्याद्य जहि शत्रून्पुरन्दर ॥ १.७२.२ ॥
ทุกองค์มาประชุมกันแล้วกล่าวกับศตักรตุว่า "บัดนี้เป็นเวลาที่ท่านจะแสดงความกล้าหาญแล้ว โอ้ปุรันทระ จงปราบศัตรูเสียเถิด"
1.72.3
एवमुक्तस्तु सहितैस्त्रिदशैर्मघवांस्तदा ।
तथेत्युक्त्वा प्रचक्राम सोऽपश्यत वने स्त्रियः ॥ १.७२.३ ॥
เมื่อเทวดาสามสิบองค์กล่าวเช่นนั้น มฆวานก็กล่าวว่า "เป็นเช่นนั้นเถิด" แล้วออกเดินทางไป และได้เห็นสตรีทั้งหลายในป่า
1.72.4
क्रीडन्तीनां तु कन्यानां वने चैत्ररथोपमे ।
वायुभूतः स वस्त्राणि सर्वाण्येव व्यमिश्रयत् ॥ १.७२.४ ॥
ในป่าที่งดงามดุจไจตรารถ เมื่อหญิงสาวทั้งหลายกำลังเล่นสนุกกัน เขาได้แปลงเป็นลมพัดคลุกเคล้าเสื้อผ้าของทุกคนเข้าด้วยกัน
1.72.5
ततो जलात्समुत्तीर्य कन्यास्ताः सहितास्तदा ।
वस्त्राणि जगृहुस्तानि यथाऽऽसन्नान्यनेकशः ॥ १.७२.५ ॥
จากนั้นบรรดาหญิงสาวเหล่านั้นก็ขึ้นจากน้ำพร้อมกัน แล้วหยิบเสื้อผ้าขึ้นมา แต่ละคนหยิบผืนที่อยู่ใกล้ตนที่สุดซ้ำแล้วซ้ำเล่า
1.72.6
तत्र वासो देवयानयाः शर्मिष्ठा जगृहे तदा ।
व्यतिमिश्रमजानन्ती दुहिता वृषपर्वणः ॥ १.७२.६ ॥
ตอนนั้นศรรมิษฐาซึ่งเป็นธิดาของพฤษปรรวันหยิบเสื้อผ้าของเทวยานีไป โดยไม่รู้ว่าเสื้อผ้าถูกสับสนปนกันแล้ว
1.72.7
ततस्तयोर्मिथस्तत्र विरोधः समजायत ।
देवयान्याश्च राजेन्द्र शर्मिष्ठायाश्च तत्कृते ॥ १.७२.७ ॥
จากนั้นการทะเลาะก็เกิดขึ้นระหว่างทั้งสอง โอ้จอมกษัตริย์ ระหว่างเทวยานีกับศรรมิษฐา เพราะเรื่องเสื้อผ้านั้น
1.72.8
कस्माद्गृह्णासि मे वस्त्रं शिष्या भूत्वा ममासुरि ।
समुदाचारहीनाया न ते साधु भविष्यति ॥ १.७२.८ ॥
เหตุใดเจ้าจึงหยิบเสื้อผ้าของข้า ทั้งที่เจ้าเป็นศิษย์ของข้า โอ้ธิดาของอสูร มันจะไม่เป็นผลดีแก่เจ้า เพราะเจ้าขาดมารยาทอันควร
1.72.9
आसीनं च शयानं च पिता ते पितरं मम ।
स्तौतिबन्दीव चाभीक्ष्णं नीचैः स्थित्वा विनीतवत् ॥ १.७२.९ ॥
บิดาของเจ้าสรรเสริญบิดาของข้าอยู่เสมอ ไม่ว่าท่านจะนั่งหรือนอน เหมือนกวีผู้ขับกล่อมที่ยืนอยู่ด้านล่างอย่างถ่อมตน ดุจผู้ที่ได้รับการอบรมมาดี
1.72.10
याचतस्त्वं हि दुहिता स्तुवतः प्रतिगृह्णतः ।
सुताहं स्तूयमानस्य ददतोऽप्रतिगृह्णतः ॥ १.७२.१० ॥
เจ้าเป็นธิดาของผู้ที่ขอทาน สรรเสริญ และรับของบริจาค ส่วนข้าเป็นธิดาของผู้ที่ถูกสรรเสริญ ให้ทาน และไม่รับของใคร
1.72.11
आदुन्वस्व विदुन्वस्व द्रुह्य कुप्यस्व याचकि ।
अनायुधा सायुधाया रिक्ता क्षुभ्यसि भिक्षुकि ॥ १.७२.११ ॥
จงเคลื่อนไหวเถิด จงกระวนกระวายเถิด จงแสดงความเป็นปฏิปักษ์เถิด จงโกรธเถิด โอ้หญิงขอทาน เจ้าไร้อาวุธ ว่างเปล่าต่อหน้าผู้ถือศัสตรา โอ้ขอทานหญิง เจ้ากำลังสั่นสะท้าน
1.72.12
लप्स्यसे प्रतियोद्धारं न हि त्वां गणयाम्यहम् ।
प्रतिकूलं वदसि चेदितःप्रभृति याचकि ॥ १.७२.१२ ॥
เจ้าจะพบคู่ต่อสู้ ข้าไม่ได้นับเจ้าเลย ตั้งแต่บัดนี้เป็นต้นไป หากเจ้าพูดขัดแย้ง โอ้หญิงขอทาน
1.72.13
समुच्छ्रयं देवयानीं गतां सक्तां च वाससि ।
शर्मिष्ठा प्राक्षिपत्कूपे ततः स्वपुरमागमत्।
हतेयमिति विज्ञाय शर्मिष्ठा पापनिश्चया ॥ १.७२.१३ ॥
ศรรมิษฐาผลักเทวยานีที่ล้มลงไปในบ่อ ขณะที่ยังเกาะชายผ้าอยู่ ลงไปในบ่อนั้น แล้วก็กลับเข้าสู่นครของตน ศรรมิษฐาผู้มีความคิดชั่วร้ายคิดว่านางตายแล้วจึงจากไป
1.72.14
अनवेक्ष्य ययौ वेश्म क्रोधवेगपरायणा ।
प्रविश्य स्वगृहं स्वस्था धर्ममासुरमास्थिता।
अथ तं देशमभ्यागाद्ययातिर्नहुषात्मजः ॥ १.७२.१४ ॥
ด้วยความโกรธที่พลุ่งพล่านอยู่ นางจึงกลับบ้านโดยไม่เหลียวมอง เมื่อเข้าสู่เรือนของตนและสงบใจแล้ว นางก็ดำเนินตามธรรมแห่งอสูร ต่อมายยาติโอรสของนหุษได้มาถึงสถานที่นั้น
1.72.15
श्रान्तयुग्यः श्रान्तहयो मृगलिप्सुः पिपासितः ।
स नाहुषः प्रेक्षमाण उदपानं गतोदकम् ॥ १.७२.१५ ॥
โอรสของนหุษ รถและม้าอ่อนล้า กำลังไล่ตามกวาง กระหายน้ำ เมื่อมองหาบ่อที่น้ำแห้งไปแล้ว ก็มาถึงที่นั้น
1.72.16
ददर्श राजा तां तत्र कन्यामग्निशिखामिव ।
तामपृच्छत्स दृष्ट्वैव कन्याममरवर्णिनीम् ॥ १.७२.१६ ॥
ที่นั้นพระราชาได้เห็นหญิงสาวนั้น ดุจเปลวไฟ และทันทีที่เห็นหญิงสาวผู้มีผิวพรรณดุจเทวดา พระองค์ก็ทรงถามนาง
1.72.17
सान्त्वयित्वा नृपश्रेष्ठः साम्ना परमवल्गुना ।
का त्वं ताम्रनखी श्यामा सुमृष्टमणिकुण्डला ॥ १.७२.१७ ॥
จอมกษัตริย์ผู้ประเสริฐ ทรงปลอบโยนนางด้วยถ้อยคำอ่อนโยนยิ่ง แล้วตรัสว่า "เจ้าเป็นใคร มีเล็บสีทองแดง ผิวคล้ำ มีต่างหูประดับอัญมณีที่ขัดมันงดงาม"
1.72.18
दीर्घं ध्यायसि चात्यर्थं कस्माच्छ्वसिषि चातुरा ।
कथं च पतिताऽस्यस्मिन्कूपे वीरुत्तृणावृते ॥ १.७२.१८ ॥
เหตุใดเจ้าจึงครุ่นคิดนานและลึกนัก และเหตุใดเจ้าจึงถอนใจด้วยความทุกข์ ไฉนเจ้าจึงตกลงไปในบ่อนี้ ที่ปกคลุมด้วยเถาวัลย์และหญ้า
1.72.19
दुहिता चैव कस्य त्वं वद सत्यं सुमध्यमे ।
योऽसौ देवैर्हतान्दैत्यानुत्थापयति विद्यया ॥ १.७२.१९ ॥
โอ้หญิงร่างเพรียว จงบอกความจริง เจ้าเป็นธิดาของใคร เจ้าเป็นธิดาของผู้ที่ด้วยวิชาความรู้ของตนทำให้ไดตยะที่เทวดาสังหารแล้วฟื้นขึ้นมาหรือ
1.72.20
तस्य शुक्रस्य कन्याहं स मां नूनं न बुध्यते ।
एष मे दक्षिणो राजन्पाणिस्ताम्रनखाङ्गुलिः ॥ १.७२.२० ॥
ข้าเป็นธิดาของศุกระผู้นั้น แต่ท่านคงไม่รู้จักข้า โอ้พระราชา นี่คือมือขวาของข้า มีนิ้วและเล็บสีทองแดง
1.72.21
समुद्धर गृहीत्वा मां कुलीनस्त्वं हि मे मतः ।
जानामि हि त्वां संशान्तं वीर्यवन्तं यशस्विनम् ॥ १.७२.२१ ॥
จงยกข้าขึ้นเถิด จงจับมือข้าแล้วฉุดขึ้นมา เพราะข้าเห็นว่าท่านเป็นผู้มีตระกูลสูง ข้ารู้ว่าท่านเป็นผู้สงบ มีกำลังและมีชื่อเสียง
1.72.22
तस्मान्मां पतितामस्मात्कूपादुद्धर्तुमर्हसि ।
तामथो ब्राह्मणीं कन्यां विज्ञायनहुषात्मजः ॥ १.७२.२२ ॥
เพราะฉะนั้น ท่านควรยกข้าที่ตกลงมาจากบ่อน้ำนี้ขึ้นเถิด ครั้นแล้ว โอรสของนหุษะทรงทราบว่านางเป็นหญิงสาวพราหมณ์
1.72.23
गृहीत्वा दक्षिणे पाणावुज्जहार ततोऽवटात् ।
उद्धृत्य चैनां तरसा तस्मात्कूपान्नराधिपः ॥ १.७२.२३ ॥
ทรงจับมือขวาของนาง แล้วยกนางขึ้นจากหลุมนั้นอย่างรวดเร็ว เมื่อยกนางขึ้นจากบ่อน้ำแล้ว พระราชาแห่งมนุษย์
1.72.24
गच्छ भद्रे यथाकामं न भयं विद्यते तव ।
इत्युच्यमाना नृपतिं देवयानीदमुत्तरम् ॥ १.७२.२४ ॥
จงไปเถิด ผู้มีโชคดี ไปตามที่ต้องการ เจ้าไม่มีอะไรน่ากลัว เมื่อพระราชาตรัสดังนี้ เทวยานีจึงกล่าวตอบว่า
1.72.25
उवाच मामुपादाय गच्छ शीघ्रं प्रियो हि मे ।
गृहीताहं त्वया पाणौ तस्माद्भर्ता भविष्यसि ॥ १.७२.२५ ॥
"ท่านจับมือข้าแล้วตรัสว่า จงรีบไปเถิด เพราะเจ้าเป็นที่รักของข้า เมื่อท่านจับมือข้าแล้ว ข้าก็จะเป็นภริยาของท่าน"
1.72.26
इत्येवमुक्तो नृपतिराह क्षत्रकुलोद्भवः ।
त्वं भद्रे ब्राह्मणी तस्मान्मया नार्हसि सङ्गमम् ॥ १.७२.२६ ॥
เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น พระราชาผู้เกิดในวงศ์กษัตริย์จึงตรัสว่า "เจ้าเป็นหญิงพราหมณ์ผู้มีโชคดี เพราะฉะนั้น ข้าไม่ควรร่วมประเวณีกับเจ้า"
1.72.27
सर्वलोकगुरुः काव्यस्त्वं तस्य दुहिता शुभे ।
तस्मादपि भयं मेऽद्य ततः कल्याणि नार्हसि ॥ १.७२.२७ ॥
"เจ้าเป็นธิดาของกาวยะ ผู้เป็นครูของโลกทั้งปวง โอ้ผู้งดงาม ข้ายังกลัวท่านอยู่แม้ในวันนี้ เพราะฉะนั้น โอ้ผู้เป็นมงคล เจ้าไม่ควรทำเช่นนี้"
1.72.28
यदि मद्वचनान्नाद्य मां नेच्छसि नराधिप ।
त्वामेव वरये पित्रा तस्माल्लप्स्यसि गच्छ हि ॥ १.७२.२८ ॥
เทวยานีกล่าวว่า "โอ้เจ้าแห่งมนุษย์ ถ้าวันนี้ท่านไม่ปรารถนาข้าตามคำของข้า ข้าจะเลือกท่านจากบิดาของข้า เพราะฉะนั้น จงไปเถิด"
1.72.29
आमन्त्रयित्वा सुश्रोणीं ययातिः स्वपुरं ययौ ।
गते तु नाहुषे तस्मिन्देवयान्यप्यनिन्दिता ॥ १.७२.२९ ॥
ยยาติผู้เป็นโอรสของนหุษะ ลาจากนางผู้มีสะโพกงดงามแล้วกลับไปยังนครของตน เมื่อพระองค์จากไปแล้ว เทวยานีผู้ไร้ที่ติก็เช่นกัน
1.72.30
क्वचिद्गत्वा च रुदती वृक्षमाश्रित्य धिष्ठिता ।
ततश्चिरायमाणायां दुहितर्यथ भार्गवः ॥ १.७२.३० ॥
นางไปยังที่แห่งหนึ่ง ร้องไห้ พิงต้นไม้แล้วยืนอยู่ ต่อมา เมื่อธิดาช้านานยังไม่กลับมา ภารควะ
1.72.31
संस्मृत्योवाच धात्रीं तां दुहितुः स्नेहविक्लवः ।
धात्रि त्वमानय क्षिप्रं देवयानीं समुध्यमाम् ॥ १.७२.३१ ॥
ระลึกถึงนางพี่เลี้ยงด้วยความรักใคร่ในธิดาจนใจอ่อนแรง จึงกล่าวว่า "แม่นมเอ๋ย เจ้าจงรีบพาเทวยานีผู้กำลังกลับมาให้เร็วที่สุด"
1.72.32
इत्युक्तमात्रे सा धात्री त्वरिताऽऽनयितुं गता ।
यत्रयत्र सशीभिः सा गता पदममार्गत ॥ १.७२.३२ ॥
ทันทีที่พูดจบ นางพี่เลี้ยงก็รีบไปพานางกลับมา นางตามหาร่องรอยของเทวยานีในทุกที่ที่นางไปกับเพื่อนหญิง
1.72.33
सा ददर्श तथा दीनां श्रमार्तां रुदतीं स्थिताम् ।
वृत्तान्तं किमिदं भद्रे शीघ्रं वद पिताह्वयत् ॥ १.७२.३३ ॥
นางพบเทวยานีผู้เศร้าโศก อ่อนล้าและร้องไห้ยืนอยู่ที่นั่น "ท่านหญิงผู้มีโชคดี เกิดอะไรขึ้น จงรีบบอกข้าเถิด" บิดาเรียกมาถาม
1.72.34
एवमुक्ताह धात्रीं तां शर्मिष्ठावृजिनं कृतम् ।
उवाच शोकसंतप्ता घूर्णिकामागतां पुरः ॥ १.७२.३४ ॥
เมื่อถูกถามเช่นนั้น เทวยานีผู้ถูกความโศกเผาไหม้ จึงบอกนางพี่เลี้ยงที่มาอยู่ข้างหน้าถึงความผิดที่ศรรมิษฐากระทำ
1.72.35
त्वरितं घूर्णिके गच्छ शीघ्रमाचक्ष्व मे पितुः ॥ १.७२.३५ ॥
"ฆูรณิกาเอ๋ย จงไปโดยเร็วและบอกบิดาของข้าทันที"
1.72.36
नेदानीं संप्रवेक्ष्यामि नगरं वृषपर्वणः ।
सा तत्र त्वरितं गत्वा घूर्णिकाऽसुरमन्दिरम् ॥ १.७२.३६ ॥
"บัดนี้ข้าจะไม่เข้าไปในนครของพฤษปรรวันอีกแล้ว" ฆูรณิกาจึงรีบไปยังวังของอสูรที่นั่น
1.72.37
दृष्ट्वा काव्यमुवाचेदं संभ्रमाविष्टचेतना ।
आचचक्षे महाप्राज्ञं देवयानीं वने हताम् ॥ १.७२.३७ ॥
เมื่อเห็นกาวยะ จิตของนางถูกความตื่นตระหนกครอบงำ นางจึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้ และบอกผู้มีปัญญายิ่งเรื่องเทวยานีที่ถูกทิ้งไว้ในป่า
1.72.38
शर्मिष्ठया महाभाग दुहित्रा वृषपर्वणः ।
श्रुत्वा दुहितरं काव्यस्तत्र शर्मिष्ठया हताम् ॥ १.७२.३८ ॥
"ข้าแต่ผู้มีโชคยิ่ง ธิดาของพฤษปรรวันคือศรรมิษฐาได้ทำร้ายธิดาของท่านที่นั่น" กาวยะได้ฟังว่าธิดาของตนถูกศรรมิษฐาทำร้ายในที่นั้น
1.72.39
त्वरया निर्ययौ दुःखान्मार्गमाणः सुतां वने ।
दृष्ट्वा दुहितरं काव्यो देवयानीं ततो वने ॥ १.७२.३९ ॥
ด้วยความเศร้าโศก เขารีบออกไปตามหาธิดาในป่า เมื่อพบเทวยานีธิดาของตนในป่า กาวยะ
1.72.40
बाहुभ्यां संपरिष्वज्य दुःखितो वाक्यमब्रवीत् ।
आत्मदोषैर्नियच्छन्ति सर्वे दुःखसुखे जनाः ॥ १.७२.४० ॥
โอบกอดนางด้วยสองแขน ด้วยความทุกข์ จึงกล่าวถ้อยคำนี้ว่า "มนุษย์ทั้งปวงย่อมนำมาซึ่งทุกข์และสุขด้วยความผิดของตนเอง"
1.72.41
मन्ये दुश्चरितं तेऽस्ति यस्येयं निष्कृतिः कृता ।
निष्कृतिर्मेऽस्तु वा मास्तु शृणुष्वावहितो मम ॥ १.७२.४१ ॥
ข้าพเจ้าคิดว่าท่านได้กระทำความผิดบางอย่าง จึงได้มีการชดใช้เช่นนี้ จะมีการชดใช้สำหรับข้าพเจ้าหรือไม่ก็ตาม จงฟังข้าพเจ้าด้วยความตั้งใจ
1.72.42
शर्मिष्ठया यदुक्ताऽस्मि दुहित्रा वृषपर्वणः ।
सत्यं किलैतत्सा प्राह दैत्यानामसि गायनः ॥ १.७२.४२ ॥
สิ่งที่ศรรมิษฐาธิดาของพฤษปรรวันกล่าวแก่ข้าพเจ้านั้นเป็นความจริงแน่นอน นางได้กล่าวว่า "เจ้าคือนักขับร้องของพวกไทตยะ"
1.72.43
एवं हि मे कथयति शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी ।
वचनं तीक्ष्णपरुषं क्रोधरक्तेक्षणा भृशम् ॥ १.७२.४३ ॥
ศรรมิษฐาธิดาของพฤษปรรวันได้กล่าวกับข้าพเจ้าเช่นนี้ ดวงตาของนางแดงก่ำด้วยความโกรธอย่างยิ่ง พร้อมด้วยถ้อยคำที่เฉียบคมและหยาบกระด้าง
1.72.44
स्तुवतो दुहिता नित्यं याचतः प्रतिगृह्णतः ।
अहं तु स्तूयमानस्य ददतोऽप्रतिगृह्णतः ॥ १.७२.४४ ॥
ท่านเป็นธิดาของผู้ที่สรรเสริญอยู่เสมอ ขอทานอยู่เสมอ และรับของอยู่เสมอ ส่วนข้าพเจ้าเป็นผู้ที่ถูกสรรเสริญ ให้ทาน และไม่รับ
1.72.45
इदं मामाह शर्मिष्ठा दुहिता वृषपर्वणः ।
क्रोधसंरक्तनयना दर्पपूर्णा पुनः पुनः ॥ १.७२.४५ ॥
ศรรมิษฐาธิดาของพฤษปรรวันได้กล่าวคำนี้แก่ข้าพเจ้าซ้ำแล้วซ้ำเล่า ดวงตาของนางแดงก่ำด้วยความโกรธ เต็มไปด้วยความทระนง
1.72.46
यद्यह स्तुवतस्तात दुहिता प्रतिगृह्णतः ।
प्रसादयिष्ये शर्मिष्ठामित्युक्ता तु सखी मया ॥ १.७२.४६ ॥
พ่อ หากท่านเป็นธิดาของผู้ที่สรรเสริญและรับของ ข้าพเจ้าจะทำให้ศรรมิษฐาพอใจ นี่คือสิ่งที่ข้าพเจ้าได้กล่าวแก่เพื่อนของข้าพเจ้า
1.72.47
उक्ताप्येवं भृशं मां सा निगृह्य विजने वने ।
कूपे प्रक्षेपयामास प्रक्षिप्य गृहमागमत् ॥ १.७२.४७ ॥
แม้ข้าพเจ้าได้กล่าวดังนี้ นางก็จับข้าพเจ้าอย่างรุนแรง เหวี่ยงข้าพเจ้าลงในบ่อน้ำในป่าเปลี่ยวแห่งหนึ่ง แล้วเมื่อเหวี่ยงข้าพเจ้าลงไปแล้ว นางก็กลับบ้าน
1.72.48
स्तुवतो दुहिता न त्वं याचतः प्रतिगृह्णतः ।
अस्तोतुः स्तूयमानस्य दुहिता देवयान्यसि ॥ १.७२.४८ ॥
ท่านไม่ใช่ธิดาของผู้ที่สรรเสริญ ขอทาน และรับของ ท่าน เทวยานี เป็นธิดาของผู้ที่ไม่สรรเสริญ และของผู้ที่ถูกสรรเสริญ
1.72.49
वृषपर्वैव तद्वेद शक्रो राजा च नाहुषः ।
अचिन्त्यं ब्रह्म निर्द्वन्द्वमैश्वरं हि बलं मम ॥ १.७२.४९ ॥
พฤษปรรวันทราบเรื่องนี้ พระอินทร์และพระราชานหุษะก็ทราบเช่นกัน พลังของข้าพเจ้าเป็นสิ่งที่คาดคิดไม่ถึง อยู่เหนือทวิภาวะทั้งปวง และเป็นอำนาจอันยิ่งใหญ่แห่งพระพรหม
1.72.50
जानामि जीविनीं विद्यां लोकेस्मिञ्शाश्वतीं ध्रुवम् ।
मृतः संजीवते जन्तुर्यया कमललोचने ॥ १.७२.५० ॥
ข้าพเจ้ารู้วิชาที่ให้ชีวิตในโลกนี้ อันเป็นนิรันดร์และแน่นอน โอ ผู้มีดวงเนตรดั่งดอกบัว ด้วยวิชานั้น สัตว์ที่ตายแล้วย่อมฟื้นคืนชีพ
1.72.51
कत्थनं स्वगुणानां च कृत्वा तप्यति सज्जनः ।
ततो वक्तुमशक्तोऽस्मित्वं मे जानासि यद्बलम् ॥ १.७२.५१ ॥
คนดีย่อมเจ็บปวดเมื่อโอ้อวดคุณความดีของตน ดังนั้นข้าพเจ้าจึงไม่อาจกล่าวถึงเรื่องนั้นได้ ท่านรู้อยู่แล้วว่าพลังของข้าพเจ้าเป็นเช่นไร
1.72.52
तसमादुत्तिष्ठ गच्छामः स्वगृहं कुलनन्दिनि ।
क्षमां कृत्वा विशालाक्षि क्षमासारा हि साधवः ॥ १.७२.५२ ॥
เพราะฉะนั้น จงลุกขึ้นเถิด โอ ผู้ทำให้วงศ์ตระกูลชื่นบาน เราจะกลับไปยังเรือนของเรา โอ ผู้มีดวงเนตรกว้าง จงให้อภัยข้าพเจ้าเถิด เพราะความอดทนเป็นแก่นแท้ของคนดีทั้งหลาย
1.72.53
यच्च किंचित्सर्वगतं भूमौ वा यदि वा दिवि ।
तस्याहमीश्वरो नित्यं तुष्टेनोक्तः स्वयंभुवा ॥ १.७२.५३ ॥
สิ่งใดก็ตามที่แผ่ซ่านอยู่ทั่วทุกหนแห่ง ไม่ว่าบนแผ่นดินหรือบนสวรรค์ ข้าพเจ้าเป็นเจ้าแห่งสิ่งนั้นตลอดกาล นี่คือสิ่งที่พระผู้เกิดเองทรงประกาศแก่ข้าพเจ้า เมื่อพระองค์ทรงพอพระทัย
1.72.54
अहं जलं विमुञ्चामि प्रजानां हितकाम्यया ।
पुष्णाम्यौषधयः सर्वा इति सत्यं ब्रवीमि ते ॥ १.७२.५४ ॥
ด้วยปรารถนาความผาสุกของสรรพสัตว์ ข้าพเจ้าปล่อยน้ำ และหล่อเลี้ยงสมุนไพรทั้งปวง ข้าพเจ้าบอกท่านด้วยความจริงว่าเป็นเช่นนี้
1.72.55
एवं विषादमापन्नां मन्युना संप्रपीडिताम् ।
वचनैर्मधुरैः श्लक्ष्णैः सान्त्वयामास तां पिता ॥ १.७२.५५ ॥
เมื่อนางจมอยู่ในความเศร้าโศก และถูกความโศกเสียดแทงอย่างแสนสาหัส บิดาของนางก็ปลอบโยนนางด้วยถ้อยคำอันไพเราะอ่อนโยน