മഹാഭാരതം · അധ്യായം 1.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.72.1
कृतविद्ये कचे प्राप्ते हृष्टरूपा दिवौकसः ।
कचादधीत्य तां विद्यां कृतार्था भरतर्षभ ॥ १.७२.१ ॥
കചൻ വിദ്യ പൂർത്തിയാക്കി മടങ്ങിയെത്തിയപ്പോൾ ദേവന്മാർ സന്തോഷഭാവത്തിലായി. ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, കചനിൽ നിന്ന് ആ വിദ്യ പഠിച്ച് അവർ കൃതാർത്ഥരായി.
1.72.2
सर्व एव समागम्य शतक्रतुमथाब्रुवन् ।
कालस्ते विक्रमस्याद्य जहि शत्रून्पुरन्दर ॥ १.७२.२ ॥
എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചുകൂടി ശതക്രതുവിനോട് പറഞ്ഞു: 'പുരന്ദരാ, ഇപ്പോൾ നിന്റെ വിക്രമത്തിന്റെ സമയമായി. ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കൂ.'
1.72.3
एवमुक्तस्तु सहितैस्त्रिदशैर्मघवांस्तदा ।
तथेत्युक्त्वा प्रचक्राम सोऽपश्यत वने स्त्रियः ॥ १.७२.३ ॥
ദേവന്മാർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ മഘവാൻ 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്ന് പറഞ്ഞ് പുറപ്പെട്ടു; അവൻ വനത്തിൽ സ്ത്രീകളെ കണ്ടു.
1.72.4
क्रीडन्तीनां तु कन्यानां वने चैत्ररथोपमे ।
वायुभूतः स वस्त्राणि सर्वाण्येव व्यमिश्रयत् ॥ १.७२.४ ॥
ചൈത്രരഥവനത്തിന് സമാനമായ ആ വനത്തിൽ കളിക്കുന്ന കന്യകമാരുടെ വസ്ത്രങ്ങളെല്ലാം അവൻ കാറ്റായി മാറി കലർത്തി.
1.72.5
ततो जलात्समुत्तीर्य कन्यास्ताः सहितास्तदा ।
वस्त्राणि जगृहुस्तानि यथाऽऽसन्नान्यनेकशः ॥ १.७२.५ ॥
പിന്നെ വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് കയറിയ ആ കന്യകമാർ ഒന്നിച്ചുചേർന്ന് അടുത്തുണ്ടായിരുന്ന വസ്ത്രങ്ങൾ പലതവണ എടുത്തു.
1.72.6
तत्र वासो देवयानयाः शर्मिष्ठा जगृहे तदा ।
व्यतिमिश्रमजानन्ती दुहिता वृषपर्वणः ॥ १.७२.६ ॥
അവിടെ ദേവയാനിയുടെ വസ്ത്രം വൃഷപർവാവിന്റെ പുത്രി ശർമിഷ്ഠ അപ്പോൾ എടുത്തു; വസ്ത്രങ്ങൾ കലർന്നിരിക്കുന്നത് അവൾ അറിഞ്ഞില്ല.
1.72.7
ततस्तयोर्मिथस्तत्र विरोधः समजायत ।
देवयान्याश्च राजेन्द्र शर्मिष्ठायाश्च तत्कृते ॥ १.७२.७ ॥
അപ്പോൾ അവിടെ അവർ ഇരുവരും തമ്മിൽ തർക്കമുണ്ടായി, ഓ രാജേന്ദ്രാ — ദേവയാനിക്കും ശർമ്മിഷ്ഠയ്ക്കും അതിന്റെ കാരണത്താൽ.
1.72.8
कस्माद्गृह्णासि मे वस्त्रं शिष्या भूत्वा ममासुरि ।
समुदाचारहीनाया न ते साधु भविष्यति ॥ १.७२.८ ॥
എന്റെ ശിഷ്യയായിരിക്കെ എന്തിനാണ് എന്റെ വസ്ത്രം എടുക്കുന്നത്, ഓ അസുരപുത്രീ? നല്ല പെരുമാറ്റമില്ലാത്തവൾക്ക് ഇത് നിനക്ക് നന്നാകില്ല.
1.72.9
आसीनं च शयानं च पिता ते पितरं मम ।
स्तौतिबन्दीव चाभीक्ष्णं नीचैः स्थित्वा विनीतवत् ॥ १.७२.९ ॥
നിന്റെ പിതാവ് എന്റെ പിതാവിനെ ഇരുന്നാലും കിടന്നാലും ചാരണനെപ്പോലെ എപ്പോഴും താഴ്ന്നുനിന്ന് വിനയത്തോടെ സ്തുതിക്കുന്നു.
1.72.10
याचतस्त्वं हि दुहिता स्तुवतः प्रतिगृह्णतः ।
सुताहं स्तूयमानस्य ददतोऽप्रतिगृह्णतः ॥ १.७२.१० ॥
നീ യാചകന്റെയും, സ്തുതിച്ച് സ്വീകരിക്കുന്നവന്റെയും മകളാണ്; ഞാൻ സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നവന്റെയും, ദാനം ചെയ്യുന്നവന്റെയും, സ്വീകരിക്കാത്തവന്റെയും മകളാണ്.
1.72.11
आदुन्वस्व विदुन्वस्व द्रुह्य कुप्यस्व याचकि ।
अनायुधा सायुधाया रिक्ता क्षुभ्यसि भिक्षुकि ॥ १.७२.११ ॥
ഇളകൂ, കലങ്ങൂ, വൈരിയാകൂ, കോപിക്കൂ, ഓ യാചകീ! നീ ആയുധമില്ലാത്തവൾ, ആയുധമുള്ളവളുടെ മുന്നിൽ ശൂന്യയാണ് — ഓ ഭിക്ഷുകീ, നീ വിറയ്ക്കുന്നു.
1.72.12
लप्स्यसे प्रतियोद्धारं न हि त्वां गणयाम्यहम् ।
प्रतिकूलं वदसि चेदितःप्रभृति याचकि ॥ १.७२.१२ ॥
നിനക്ക് എതിരാളിയെ കിട്ടും; ഞാൻ നിന്നെ കണക്കാക്കുന്നില്ല. ഇന്നുമുതൽ നീ പ്രതികൂലമായി സംസാരിച്ചാൽ, ഓ യാചകീ!
1.72.13
समुच्छ्रयं देवयानीं गतां सक्तां च वाससि ।
शर्मिष्ठा प्राक्षिपत्कूपे ततः स्वपुरमागमत्।
हतेयमिति विज्ञाय शर्मिष्ठा पापनिश्चया ॥ १.७२.१३ ॥
വസ്ത്രത്തിൽ കുടുങ്ങി കിണറ്റിൽ വീണ ദേവയാനിയെ ശർമിഷ്ഠ കിണറ്റിലേക്ക് തള്ളി; പിന്നെ സ്വന്തം നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി. അവൾ മരിച്ചുവെന്ന് അറിഞ്ഞ്, പാപചിന്തയുള്ള ശർമിഷ്ഠ (പോയി).
1.72.14
अनवेक्ष्य ययौ वेश्म क्रोधवेगपरायणा ।
प्रविश्य स्वगृहं स्वस्था धर्ममासुरमास्थिता।
अथ तं देशमभ्यागाद्ययातिर्नहुषात्मजः ॥ १.७२.१४ ॥
കോപവേഗത്തിൽ മുഴുകിയ അവൾ പിന്നോട്ട് നോക്കാതെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി. സ്വഗൃഹത്തിൽ പ്രവേശിച്ച്, ശാന്തയായി, അസുരധർമ്മം സ്വീകരിച്ചു. അപ്പോൾ നഹുഷപുത്രനായ യയാതി ആ സ്ഥലത്തെത്തി.
1.72.15
श्रान्तयुग्यः श्रान्तहयो मृगलिप्सुः पिपासितः ।
स नाहुषः प्रेक्षमाण उदपानं गतोदकम् ॥ १.७२.१५ ॥
ക്ഷീണിച്ച രഥാശ്വങ്ങളുള്ള, ക്ഷീണിച്ച കുതിരകളുള്ള, മാനിനെ പിന്തുടർന്ന, ദാഹിച്ച ആ നഹുഷപുത്രൻ, വെള്ളമില്ലാത്ത കിണർ നോക്കിക്കൊണ്ട് (അവിടെയെത്തി).
1.72.16
ददर्श राजा तां तत्र कन्यामग्निशिखामिव ।
तामपृच्छत्स दृष्ट्वैव कन्याममरवर्णिनीम् ॥ १.७२.१६ ॥
അവിടെ രാജാവ് അഗ്നിജ്വാലപോലെയുള്ള ആ കന്യകയെ കണ്ടു. ദേവവർണ്ണമുള്ള ആ കന്യകയെ കണ്ടപ്പോൾത്തന്നെ അവൻ അവളോട് ചോദിച്ചു.
1.72.17
सान्त्वयित्वा नृपश्रेष्ठः साम्ना परमवल्गुना ।
का त्वं ताम्रनखी श्यामा सुमृष्टमणिकुण्डला ॥ १.७२.१७ ॥
രാജശ്രേഷ്ഠൻ അത്യന്തം മൃദുലമായ സാന്ത്വനവാക്കുകളാൽ അവളെ സമാധാനിപ്പിച്ച് (ചോദിച്ചു): ചെമ്പുനിറമുള്ള നഖങ്ങളും ശ്യാമവർണ്ണവും നന്നായി മിനുക്കിയ മണികുണ്ഡലങ്ങളുമുള്ള നീ ആര്?
1.72.18
दीर्घं ध्यायसि चात्यर्थं कस्माच्छ्वसिषि चातुरा ।
कथं च पतिताऽस्यस्मिन्कूपे वीरुत्तृणावृते ॥ १.७२.१८ ॥
നീ എന്തിന് ഇത്രനേരം അധികം ചിന്തയിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്നു, വേദനയോടെ എന്തിന് നെടുവീർപ്പിടുന്നു? വള്ളികളും പുല്ലും മൂടിയ ഈ കിണറ്റിൽ നീ എങ്ങനെ വീണു?
1.72.19
दुहिता चैव कस्य त्वं वद सत्यं सुमध्यमे ।
योऽसौ देवैर्हतान्दैत्यानुत्थापयति विद्यया ॥ १.७२.१९ ॥
സുമധ്യമേ, സത്യം പറയൂ, നീ ആരുടെ പുത്രിയാണ്? ദേവന്മാർ കൊന്ന ദൈത്യന്മാരെ തന്റെ വിദ്യകൊണ്ട് ഉയിർപ്പിക്കുന്നവന്റെ മകളോ?
1.72.20
तस्य शुक्रस्य कन्याहं स मां नूनं न बुध्यते ।
एष मे दक्षिणो राजन्पाणिस्ताम्रनखाङ्गुलिः ॥ १.७२.२० ॥
ഞാൻ ആ ശുക്രന്റെ മകളാണ്; അദ്ദേഹം എന്നെ തീർച്ചയായും അറിയുന്നില്ല. രാജാവേ, ഇതാണ് എന്റെ വലതുകൈ; ഇതിന്റെ വിരലുകളും നഖങ്ങളും ചെമ്പു നിറമാണ്.
1.72.21
समुद्धर गृहीत्वा मां कुलीनस्त्वं हि मे मतः ।
जानामि हि त्वां संशान्तं वीर्यवन्तं यशस्विनम् ॥ १.७२.२१ ॥
എന്നെ കൈപിടിച്ച് ഉയർത്തൂ. നീ കുലീനനാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. നീ ശാന്തനും വീര്യവാനും യശസ്വിയുമാണെന്ന് ഞാൻ അറിയുന്നു.
1.72.22
तस्मान्मां पतितामस्मात्कूपादुद्धर्तुमर्हसि ।
तामथो ब्राह्मणीं कन्यां विज्ञायनहुषात्मजः ॥ १.७२.२२ ॥
അതുകൊണ്ട് ഈ കിണറ്റിൽ വീണ എന്നെ ഉയർത്തുന്നത് നിനക്ക് കടമയാണ്. അപ്പോൾ നഹുഷപുത്രൻ അവൾ ബ്രാഹ്മണ കന്യകയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി.
1.72.23
गृहीत्वा दक्षिणे पाणावुज्जहार ततोऽवटात् ।
उद्धृत्य चैनां तरसा तस्मात्कूपान्नराधिपः ॥ १.७२.२३ ॥
അവളുടെ വലംകൈ പിടിച്ച് ആ കുഴിയിൽ നിന്ന് അവൻ ഉടനെ ഉയർത്തി; ആ കിണറ്റിൽ നിന്ന് നരാധിപൻ അവളെ വേഗത്തിൽ പുറത്തെടുത്തു.
1.72.24
गच्छ भद्रे यथाकामं न भयं विद्यते तव ।
इत्युच्यमाना नृपतिं देवयानीदमुत्तरम् ॥ १.७२.२४ ॥
കല്യാണീ, ഇഷ്ടമുള്ളിടത്തേക്ക് പോകൂ; നിനക്ക് ഭയമില്ല. രാജാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ദേവയാനി ഈ മറുപടി പറഞ്ഞു.
1.72.25
उवाच मामुपादाय गच्छ शीघ्रं प्रियो हि मे ।
गृहीताहं त्वया पाणौ तस्माद्भर्ता भविष्यसि ॥ १.७२.२५ ॥
"വേഗം പോവുക, നീ എനിക്കു പ്രിയയാണ്. നീ എന്റെ കൈ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു, അതിനാൽ നീ എന്റെ ഭാര്യയാകും" എന്ന് അവൻ എന്നോടു പറഞ്ഞു.
1.72.26
इत्येवमुक्तो नृपतिराह क्षत्रकुलोद्भवः ।
त्वं भद्रे ब्राह्मणी तस्मान्मया नार्हसि सङ्गमम् ॥ १.७२.२६ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട ക്ഷത്രിയകുലത്തിൽ ജനിച്ച രാജാവ് പറഞ്ഞു: "ഭദ്രേ, നീ ബ്രാഹ്മണസ്ത്രീയാണ്; അതിനാൽ എന്നോടുള്ള സംഗമത്തിന് നീ യോഗ്യയല്ല."
1.72.27
सर्वलोकगुरुः काव्यस्त्वं तस्य दुहिता शुभे ।
तस्मादपि भयं मेऽद्य ततः कल्याणि नार्हसि ॥ १.७२.२७ ॥
"ശുഭേ, നീ സർവലോകഗുരുവായ കാവ്യന്റെ (ശുക്രന്റെ) പുത്രിയാണ്; അതിനാൽ ഇന്ന് അവനിൽനിന്നും എനിക്ക് ഭയമുണ്ട്. കല്യാണീ, അതിനാൽ നീ അങ്ങനെ ചെയ്യരുത്."
1.72.28
यदि मद्वचनान्नाद्य मां नेच्छसि नराधिप ।
त्वामेव वरये पित्रा तस्माल्लप्स्यसि गच्छ हि ॥ १.७२.२८ ॥
ദേവയാനി പറഞ്ഞു: "നരാധിപാ, ഇന്ന് എന്റെ വാക്കുപ്രകാരം നീ എന്നെ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ, നിന്നെത്തന്നെ ഞാൻ പിതാവിനോട് വരിക്കും; അതിനാൽ നീ പോവുക."
1.72.29
आमन्त्रयित्वा सुश्रोणीं ययातिः स्वपुरं ययौ ।
गते तु नाहुषे तस्मिन्देवयान्यप्यनिन्दिता ॥ १.७२.२९ ॥
സുശ്രോണിയോട് യാത്ര ചോദിച്ച്, നഹുഷപുത്രൻ യയാതി തന്റെ നഗരത്തിലേക്കു പോയി. അവൻ പോയശേഷം, കുറ്റമറ്റ ദേവയാനിയും...
1.72.30
क्वचिद्गत्वा च रुदती वृक्षमाश्रित्य धिष्ठिता ।
ततश्चिरायमाणायां दुहितर्यथ भार्गवः ॥ १.७२.३० ॥
എവിടെയോ പോയി, കരഞ്ഞുകൊണ്ട് ഒരു വൃക്ഷത്തെ ആശ്രയിച്ച് അവൾ നിന്നു. മകൾ താമസിച്ചപ്പോൾ ഭാർഗവൻ...
1.72.31
संस्मृत्योवाच धात्रीं तां दुहितुः स्नेहविक्लवः ।
धात्रि त्वमानय क्षिप्रं देवयानीं समुध्यमाम् ॥ १.७२.३१ ॥
മകളോടുള്ള സ്നേഹത്താൽ വിഹ്വലനായ അദ്ദേഹം ആ ധാത്രിയെ ഓർത്ത് പറഞ്ഞു: 'ധാത്രീ, നീ വേഗം ദേവയാനിയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവരൂ.'
1.72.32
इत्युक्तमात्रे सा धात्री त्वरिताऽऽनयितुं गता ।
यत्रयत्र सशीभिः सा गता पदममार्गत ॥ १.७२.३२ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞയുടനെ ആ ധാത്രി അവളെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവരാൻ വേഗത്തിൽ പോയി. ദേവയാനി കൂട്ടുകാരികളോടൊപ്പം എവിടെയെല്ലാം പോയിരുന്നുവോ അവിടെയെല്ലാം അവൾ കാൽപ്പാടുകൾ തിരഞ്ഞു.
1.72.33
सा ददर्श तथा दीनां श्रमार्तां रुदतीं स्थिताम् ।
वृत्तान्तं किमिदं भद्रे शीघ्रं वद पिताह्वयत् ॥ १.७२.३३ ॥
ദുഃഖിതയും ക്ഷീണിതയുമായി കരഞ്ഞുകൊണ്ട് നിന്നിരുന്ന ദേവയാനിയെ അവൾ കണ്ടു. 'ഭദ്രേ, ഇതെന്താണ് സംഭവിച്ചത്? വേഗം പറയൂ' എന്ന് പിതാവ് വിളിച്ചു.
1.72.34
एवमुक्ताह धात्रीं तां शर्मिष्ठावृजिनं कृतम् ।
उवाच शोकसंतप्ता घूर्णिकामागतां पुरः ॥ १.७२.३४ ॥
ഇങ്ങനെ ചോദിക്കപ്പെട്ട ദേവയാനി, ദുഃഖത്താൽ വെന്തുരുകി, മുന്നിൽ വന്ന ആ ധാത്രിയോട് ശർമിഷ്ഠ ചെയ്ത അപരാധം പറഞ്ഞു.
1.72.35
त्वरितं घूर्णिके गच्छ शीघ्रमाचक्ष्व मे पितुः ॥ १.७२.३५ ॥
'ഘൂർണികേ, വേഗം പോകൂ. എന്റെ പിതാവിനോട് വേഗം പറയൂ.'
1.72.36
नेदानीं संप्रवेक्ष्यामि नगरं वृषपर्वणः ।
सा तत्र त्वरितं गत्वा घूर्णिकाऽसुरमन्दिरम् ॥ १.७२.३६ ॥
'ഇപ്പോൾ ഞാൻ വൃഷപർവാവിന്റെ നഗരത്തിൽ പ്രവേശിക്കില്ല.' അപ്പോൾ ഘൂർണിക വേഗത്തിൽ അവിടെയെത്തി അസുരമന്ദിരത്തിലേക്ക് പോയി.
1.72.37
दृष्ट्वा काव्यमुवाचेदं संभ्रमाविष्टचेतना ।
आचचक्षे महाप्राज्ञं देवयानीं वने हताम् ॥ १.७२.३७ ॥
കാവ്യനെ കണ്ട് പരിഭ്രമം നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ അവൾ ഇതു പറഞ്ഞു; മഹാപ്രാജ്ഞനോട് കാട്ടിൽ മുറിവേറ്റ ദേവയാനിയെക്കുറിച്ച് അറിയിച്ചു.
1.72.38
शर्मिष्ठया महाभाग दुहित्रा वृषपर्वणः ।
श्रुत्वा दुहितरं काव्यस्तत्र शर्मिष्ठया हताम् ॥ १.७२.३८ ॥
മഹാഭാഗാ, വൃഷപർവ്വന്റെ മകൾ ശർമിഷ്ഠ അവിടെ തന്റെ മകളെ ആക്രമിച്ചതായി കേട്ട് കാവ്യൻ…
1.72.39
त्वरया निर्ययौ दुःखान्मार्गमाणः सुतां वने ।
दृष्ट्वा दुहितरं काव्यो देवयानीं ततो वने ॥ १.७२.३९ ॥
ദുഃഖത്തോടെ തിടുക്കത്തിൽ കാട്ടിൽ മകളെ തിരഞ്ഞുകൊണ്ട് പുറപ്പെട്ടു; കാട്ടിൽ മകൾ ദേവയാനിയെ കണ്ട് കാവ്യൻ…
1.72.40
बाहुभ्यां संपरिष्वज्य दुःखितो वाक्यमब्रवीत् ।
आत्मदोषैर्नियच्छन्ति सर्वे दुःखसुखे जनाः ॥ १.७२.४० ॥
രണ്ടു കൈകൾകൊണ്ടും അവളെ ചേർത്തുപിടിച്ച് ദുഃഖിതനായി അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: "എല്ലാ മനുഷ്യരും സ്വന്തം ദോഷങ്ങളാൽ ദുഃഖവും സുഖവും ഏറ്റുവാങ്ങുന്നു."
1.72.41
मन्ये दुश्चरितं तेऽस्ति यस्येयं निष्कृतिः कृता ।
निष्कृतिर्मेऽस्तु वा मास्तु शृणुष्वावहितो मम ॥ १.७२.४१ ॥
നീ എന്തോ ദുഷ്കർമം ചെയ്തിട്ടുണ്ടെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു; അതിന്റെ പ്രായശ്ചിത്തമാണ് ഇത് ചെയ്യപ്പെട്ടത്. എനിക്ക് പ്രായശ്ചിത്തം ഉണ്ടാകട്ടെ, ഇല്ലാതിരിക്കട്ടെ; എന്റെ വാക്ക് ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക.
1.72.42
शर्मिष्ठया यदुक्ताऽस्मि दुहित्रा वृषपर्वणः ।
सत्यं किलैतत्सा प्राह दैत्यानामसि गायनः ॥ १.७२.४२ ॥
വൃഷപർവ്വന്റെ മകൾ ശർമിഷ്ഠ എന്നോട് പറഞ്ഞത് സത്യമാണ്; അവൾ പറഞ്ഞു, "നീ ദൈത്യരുടെ ഗായികയാണ്" എന്ന്.
1.72.43
एवं हि मे कथयति शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी ।
वचनं तीक्ष्णपरुषं क्रोधरक्तेक्षणा भृशम् ॥ १.७२.४३ ॥
വൃഷപർവ്വന്റെ പുത്രി ശർമിഷ്ഠ എന്നോട് ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുന്നു; കോപത്താൽ കണ്ണുകൾ അത്യന്തം ചുവന്നവളായി, മൂർച്ചയും പരുഷവുമായ വാക്കുകൾ.
1.72.44
स्तुवतो दुहिता नित्यं याचतः प्रतिगृह्णतः ।
अहं तु स्तूयमानस्य ददतोऽप्रतिगृह्णतः ॥ १.७२.४४ ॥
എപ്പോഴും സ്തുതിക്കുന്നവന്റെയും യാചിക്കുന്നവന്റെയും സ്വീകരിക്കുന്നവന്റെയും മകൾ; ഞാനോ സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നവളും ദാനം ചെയ്യുന്നവളും സ്വീകരിക്കാത്തവളുമാണ്.
1.72.45
इदं मामाह शर्मिष्ठा दुहिता वृषपर्वणः ।
क्रोधसंरक्तनयना दर्पपूर्णा पुनः पुनः ॥ १.७२.४५ ॥
വൃഷപർവ്വന്റെ പുത്രി ശർമിഷ്ഠ എന്നോട് ഇതു പറഞ്ഞു; കോപത്താൽ ആഴത്തിൽ ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ, അഹങ്കാരം നിറഞ്ഞവളായി, ആവർത്തിച്ചു.
1.72.46
यद्यह स्तुवतस्तात दुहिता प्रतिगृह्णतः ।
प्रसादयिष्ये शर्मिष्ठामित्युक्ता तु सखी मया ॥ १.७२.४६ ॥
അച്ഛാ, നീ സ്തുതിക്കുന്നവന്റെയും സ്വീകരിക്കുന്നവന്റെയും മകളാണെങ്കിൽ, ഞാൻ ശർമിഷ്ഠയെ പ്രസാദിപ്പിക്കും — എന്ന് ഞാൻ എന്റെ സഖിയോടു പറഞ്ഞു.
1.72.47
उक्ताप्येवं भृशं मां सा निगृह्य विजने वने ।
कूपे प्रक्षेपयामास प्रक्षिप्य गृहमागमत् ॥ १.७२.४७ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടിട്ടും അവൾ എന്നെ ശക്തമായി പിടിച്ച് വിജനമായ വനത്തിൽ ഒരു കിണറ്റിലേക്ക് എറിഞ്ഞു; എറിഞ്ഞശേഷം വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി.
1.72.48
स्तुवतो दुहिता न त्वं याचतः प्रतिगृह्णतः ।
अस्तोतुः स्तूयमानस्य दुहिता देवयान्यसि ॥ १.७२.४८ ॥
നീ സ്തുതിക്കുന്നവന്റെയും യാചിക്കുന്നവന്റെയും സ്വീകരിക്കുന്നവന്റെയും മകളല്ല; സ്തുതിക്കാത്തവന്റെയും സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നവന്റെയും മകളായ ദേവയാനിയാണ് നീ.
1.72.49
वृषपर्वैव तद्वेद शक्रो राजा च नाहुषः ।
अचिन्त्यं ब्रह्म निर्द्वन्द्वमैश्वरं हि बलं मम ॥ १.७२.४९ ॥
വൃഷപർവാവും അത് അറിയുന്നു, ശക്രനും നഹുഷരാജാവും അറിയുന്നു. എന്റെ ബലം അചിന്ത്യവും ദ്വന്ദ്വാതീതവും ഐശ്വര്യമുള്ള ബ്രഹ്മബലവുമാണ്.
1.72.50
जानामि जीविनीं विद्यां लोकेस्मिञ्शाश्वतीं ध्रुवम् ।
मृतः संजीवते जन्तुर्यया कमललोचने ॥ १.७२.५० ॥
ഈ ലോകത്ത് ശാശ്വതവും നിശ്ചിതവുമായ ജീവദായിനി വിദ്യ ഞാൻ അറിയുന്നു; അതിനാൽ മരിച്ച ജീവി വീണ്ടും ജീവിക്കുന്നു, താമരക്കണ്ണുള്ളവളേ.
1.72.51
कत्थनं स्वगुणानां च कृत्वा तप्यति सज्जनः ।
ततो वक्तुमशक्तोऽस्मित्वं मे जानासि यद्बलम् ॥ १.७२.५१ ॥
സ്വന്തം ഗുണങ്ങളെ പുകഴ്ത്തിപ്പറഞ്ഞാൽ സജ്ജനം വേദനിക്കുന്നു; അതിനാൽ എനിക്ക് പറയാനാകില്ല. എന്റെ ബലം എത്രയെന്ന് നീ അറിയുന്നുവല്ലോ.
1.72.52
तसमादुत्तिष्ठ गच्छामः स्वगृहं कुलनन्दिनि ।
क्षमां कृत्वा विशालाक्षि क्षमासारा हि साधवः ॥ १.७२.५२ ॥
അതിനാൽ എഴുന്നേൽക്കൂ, കുലനന്ദിനീ, നമുക്ക് നമ്മുടെ വീട്ടിലേക്ക് പോകാം. വിശാലാക്ഷീ, ക്ഷമിക്കൂ; സജ്ജനങ്ങളുടെ സാരം ക്ഷമയല്ലോ.
1.72.53
यच्च किंचित्सर्वगतं भूमौ वा यदि वा दिवि ।
तस्याहमीश्वरो नित्यं तुष्टेनोक्तः स्वयंभुवा ॥ १.७२.५३ ॥
ഭൂമിയിലോ സ്വർഗ്ഗത്തിലോ സർവ്വവ്യാപകമായ എന്തുണ്ടോ, അതിന് ഞാൻ എപ്പോഴും ഈശ്വരനാണ്; ഇത് സന്തുഷ്ടനായ സ്വയംഭുവാണ് എന്നോട് പറഞ്ഞത്.
1.72.54
अहं जलं विमुञ्चामि प्रजानां हितकाम्यया ।
पुष्णाम्यौषधयः सर्वा इति सत्यं ब्रवीमि ते ॥ १.७२.५४ ॥
ജനങ്ങളുടെ ഹിതം ആഗ്രഹിച്ച് ഞാൻ ജലം വർഷിക്കുന്നു, എല്ലാ ഔഷധികളെയും പോഷിപ്പിക്കുന്നു; ഇത് സത്യമായി ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു.
1.72.55
एवं विषादमापन्नां मन्युना संप्रपीडिताम् ।
वचनैर्मधुरैः श्लक्ष्णैः सान्त्वयामास तां पिता ॥ १.७२.५५ ॥
ഇങ്ങനെ വിഷാദത്തിലാണ്ടും ദുഃഖത്താൽ അതിവേദനിച്ചും നിന്ന അവളെ പിതാവ് മധുരവും മൃദുവുമായ വാക്കുകളാൽ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.