మహాభారతం · అధ్యాయం 1.74
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.74.1
ततः काव्यो भृगुश्रेष्ठः समन्युरुपगम्य ह ।
वृषपर्वाणमासीनमित्युवाचाविचारयन् ॥ १.७४.१ ॥
అప్పుడు భృగువంశశ్రేష్ఠుడైన కావ్యుడు (శుక్రుడు) కోపంతో దగ్గరకు వెళ్లి, ఆలోచించకుండా, కూర్చున్న వృషపర్వతో ఇలా అన్నాడు.
1.74.2
नाधर्मश्चरितो राजन्सद्यः फलति गौरिव ।
शनैरावर्त्यमानो हि कर्तुर्मूलानि कृन्तति ॥ १.७४.२ ॥
ఓ రాజా, చేయబడిన అధర్మం వెంటనే ఫలించదు; ఆవులాగా నెమ్మదిగా తిరుగుతూ అది చేసినవాని వేళ్లనే కోస్తుంది.
1.74.3
पुत्रेषु वा नप्तृषु वा न चेदात्मनि पश्यति ।
फलत्येव ध्रुवं पायं गुरुभुक्तमिवोदरे ॥ १.७४.३ ॥
దాని ఫలితం కుమారులలోనో మనవల్లోనో, తనలోనే కనిపించకపోయినా, అది నిశ్చయంగా ఫలిస్తుంది; కడుపులో భారమైన ఆహారం జీర్ణమయ్యేలా.
1.74.4
अधीयानं हितं राजन्क्षमावन्तं जितेन्द्रियम् ।
यदघातयथा विप्रं कचमाङ्गिरसं तदा।
अपापशीलं धर्मज्ञं शुश्रूषुं मद्गृहे रतम् ॥ १.७४.४ ॥
ఓ రాజా, నీవు ఆ బ్రాహ్మణుడు కచుని చంపినప్పుడు — అతడు అంగిరసుని కుమారుడు, చదువుకొనువాడు, హితుడు, ఓర్పుగలవాడు, ఇంద్రియనిగ్రహం కలవాడు, పాపరహిత స్వభావుడు, ధర్మం తెలిసినవాడు, నా ఇంట సేవలో నిమగ్నుడై ఉండినవాడు.
1.74.5
शर्मिष्ठया देवयानी क्रूरमुक्ता बहु प्रभो ।
विप्रकृत्य च संरम्भात्कूपे क्षिप्ता मनस्विनी ॥ १.७४.५ ॥
ఓ ప్రభూ, శర్మిష్ఠ దేవయానితో ఎంతో కఠినంగా మాట్లాడింది; కోపంతో అవమానించి ఆ మనస్వినిని బావిలో పడవేసింది.
1.74.6
सा न कल्पेत वासाय तयाहं रहितः कथम् ।
वसेयमिह तस्मात्ते त्यजामि विषयं नृप ॥ १.७४.६ ॥
ఆమె (దేవయాని) నా నివాసానికి తగనిది కాదు; ఆమె లేకుండా నేను ఇక్కడ ఎలా ఉండగలను? అందుచేత, ఓ రాజా, నీ రాజ్యాన్ని విడిచిపెడుతున్నాను.
1.74.7
वधादनर्हतस्तस्य वधाच्च दुहितुर्मम ।
वषपर्वन्निबोधेयं त्यक्ष्यामि त्वां सबान्धवम्।
स्थातुं त्वद्विषये राजन्न शक्ष्यामि त्वया सह ॥ १.७४.७ ॥
అతన్ని చంపడం తగదు, నా కుమార్తెను చంపడమూ తగదు. వృషపర్వన్, ఇది తెలుసుకో: నిన్నూ నీ బంధువులనూ విడిచిపెడతాను. రాజా, నీ రాజ్యంలో నీతో కలిసి ఉండలేను.
1.74.8
मा शोच वृषपर्वंस्त्वं मा क्रुध्यस्व विशांपते ।
स्थातुं ते विषये राजन्न शक्ष्यामि तया विना।
अस्या गतिर्गतिर्मह्यं प्रियमस्याः प्रियं मम ॥ १.७४.८ ॥
వృషపర్వన్, దుఃఖపడకు, కోపపడకు, ప్రజాపతీ. రాజా, ఆమె లేకుండా నీ రాజ్యంలో నేను ఉండలేను. ఆమె మార్గమే నా మార్గం; ఆమెకు ఇష్టమైనదే నాకూ ఇష్టం.
1.74.9
यदि ब्रह्मन्घातयामि यदि वा क्रोशयाम्यहम् ।
शर्मिष्ठया देवयानीं तेन गच्छाम्यसद्गतिम् ॥ १.७४.९ ॥
ఓ బ్రాహ్మణుడా, నేను ఆమెను చంపించినా లేదా ఆమెను తిట్టినా, శర్మిష్ఠ ద్వారా దేవయానిని పొందిన ఆ మార్గం వల్ల నేను దుర్గతి పొందుదును గాక.
1.74.10
अहो मामभिजानासि दैत्य मिथ्याप्रलापिनम् ।
यथेममात्मनो दोषं न नियच्छस्पुपेक्षसे ॥ १.७४.१० ॥
అయ్యో, దైత్యా, నన్ను అబద్ధాలు చెప్పేవాడిగా నీవు భావిస్తున్నావు. నీ ఈ దోషాన్ని నీవు అదుపు చేయక, ఉపేక్షిస్తున్నావు.
1.74.11
नाधर्मं न मृषावादं त्वयि जानामि भार्गव ।
त्वयि धर्मश्च सत्यं च तत्प्रसीदतु नो भवान् ॥ १.७४.११ ॥
భార్గవా, నీలో అధర్మమూ అబద్ధమూ ఉన్నట్లు నాకు తెలియదు. నీలో ధర్మమూ సత్యమూ ఉన్నాయి; కావున మీరు మాపై దయ చూపండి.
1.74.12
यद्यस्मानपहाय त्वमितो गच्छसि भार्गव ।
समुद्रं संप्रवेक्ष्यामि पूर्वं मद्बान्धवैः सह ॥ १.७४.१२ ॥
భార్గవా, నీవు మమ్మల్ని విడిచి ఇక్కడ నుండి వెళ్లిపోతే, నేను ముందుగా నా బంధువులతో కలిసి సముద్రంలో ప్రవేశిస్తాను.
1.74.13
पातालमथवा चाग्निं नान्यदस्ति परायणम् ।
यद्येव देवान्गच्छेस्त्वं मां च त्यक्त्वा ग्रहाधिप।
सर्वत्यागं ततः कृत्वा प्रविशामि हुताशनम् ॥ १.७४.१३ ॥
పాతాళమో లేక అగ్నియో తప్ప మరో శరణం లేదు. గ్రహాధిపా, నన్ను విడిచి నీవు దేవతల వద్దకే వెళ్తే, అన్నింటినీ త్యజించి నేను అగ్నిలో ప్రవేశిస్తాను.
1.74.14
समुद्रं प्रविशध्वं वा दिशो वा द्रवतासुराः ।
दुहितुर्नाप्रियं सोहुं शक्तोऽहं दयिता हि मे ॥ १.७४.१४ ॥
అసురులారా, సముద్రంలో ప్రవేశించండి లేదా దిక్కులకు పారిపోండి. నా కూతురికి అప్రియమైనది నేను సహించలేను, ఎందుకంటే ఆమె నాకు ప్రియమైనది.
1.74.15
प्रसाद्यतां देवयानी जीवितं यत्र मे स्थितम् ।
योगक्षेमकरस्तेऽहमिन्द्रस्येव बृहस्पतिः ॥ १.७४.१५ ॥
దేవయానిని ప్రసన్నురాలిని చేయి, ఆమెలోనే నా ప్రాణం నిలిచి ఉంది. ఇంద్రునికి బృహస్పతి వలె నేను నీ యోగక్షేమాలను చూస్తాను.
1.74.16
यत्किंचिदसुरेन्द्राणां विद्यते वसु भार्गव ।
भुवि हस्तिगवाश्वं च तस्य त्वं मम चेश्चरः ॥ १.७४.१६ ॥
భార్గవా, అసుర ప్రభువులకు భూమిపై ఉన్న ఏ సంపదైనా—ఏనుగులు, ఆవులు, గుఱ్ఱాలు—దానికి నువ్వు, నా ప్రభువు నీవే.
1.74.17
यत्किंचिदस्ति द्रविणं दैत्येन्द्राणां महासुर ।
तस्येश्वरोस्मि यद्येषा देवयानी प्रसाद्यताम् ॥ १.७४.१७ ॥
మహాసురా, దైత్య ప్రభువులకు ఉన్న ఏ సంపదైనా దానికి నేను ప్రభువును. ఈ దేవయాని ప్రసన్నురాలైతే చాలు.
1.74.18
एवमुक्तस्तथेत्याह वृषपर्वा महाकविम् ।
देवयान्यन्तिकं गत्वा तमर्थं प्राह भार्गवः ॥ १.७४.१८ ॥
మహాకవి ఇలా చెప్పగా వృషపర్వుడు 'అలాగే' అన్నాడు. దేవయాని వద్దకు వెళ్లి ఆ భార్గవుడు ఆ విషయాన్ని ఆమెకు చెప్పాడు.
1.74.19
यदि त्वमीश्वरस्तात राज्ञो वित्तस्य भार्गव ।
नाभिजानामि तत्तेऽहं राजा तु वदतु स्वयम् ॥ १.७४.१९ ॥
తండ్రీ, భార్గవా, మీరు రాజు సంపదకు అధిపతి అయితే, అది నాకు తెలియదు; రాజే స్వయంగా చెప్పనివ్వండి.
1.74.20
शुक्रस्य वचनं श्रुत्वा वृषपर्वा सबान्धवः ।
देवयानि प्रसीदेति पपात भुवि पादयोः ॥ १.७४.२० ॥
శుక్రుని మాటలు విని, బంధువులతో కూడిన వృషపర్వుడు, 'దేవయానీ, ప్రసన్నురాలవు కమ్ము' అని చెప్పి ఆమె పాదాలపై నేలపై పడ్డాడు.
1.74.21
स्तुत्यो वन्द्यश्च सततं मया तातश्च ते शुभे ।
यं काममभिकामाऽसि देवयानि शुचिस्मिते।
तत्तेऽहं संप्रदास्यामि यदि वापि हि दुर्लभम् ॥ १.७४.२१ ॥
శుభే, నాచే ఎల్లప్పుడూ స్తుతింపబడేవాడు, వందనీయుడు అయిన మా తండ్రి కూడా నీ వాడే; శుచిస్మితా దేవయానీ, నీవు కోరే ఏ కోరికనైనా, అది దుర్లభమైనా సరే, నేను నీకు ఇస్తాను.
1.74.22
दासीं कन्यासहस्रेण शर्मिष्ठामभिकामये ।
अनु मां तत्र गच्छेत्सा यत्र दद्याच्च मे पिता ॥ १.७४.२२ ॥
వేయి కన్యలతో కూడిన శర్మిష్ఠను దాసిగా నేను కోరుతున్నాను; నా తండ్రి నన్ను ఎక్కడికి ఇస్తాడో, అక్కడికి ఆమె నా వెంట వెళ్లాలి.
1.74.23
उत्तिष्ठ त्वं गच्छ धात्रि शर्मिष्ठां शीघ्रमानय ।
यं च कामयते कामं देवयानी करोतु तम् ॥ १.७४.२३ ॥
లేచి, ఓ ధాత్రీ, నీవు వెళ్లి శర్మిష్ఠను త్వరగా తీసుకురా; దేవయాని ఏ కోరికను కోరుతుందో, దానిని ఆమె నెరవేర్చనీ.
1.74.24
त्यजेदेकं कुलस्यार्थे ग्रामार्थे च कुलं त्यजेत् ।
ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत् ॥ १.७४.२४ ॥
కులం కోసం ఒకరిని త్యజించాలి; గ్రామం కోసం కులాన్ని త్యజించాలి; జనపదం కోసం గ్రామాన్ని త్యజించాలి; ఆత్మ కోసం భూమిని కూడా త్యజించాలి.
1.74.25
ततो धात्री तत्र गत्वा शर्मिष्ठां वाक्यमब्रवीत् ।
उत्तिष्ठ भद्रे शर्मिष्ठे ज्ञातीनां सुखमावह ॥ १.७४.२५ ॥
అప్పుడు ధాత్రి అక్కడికి వెళ్లి శర్మిష్ఠతో ఇలా అన్నది: లేచి రా, కల్యాణీ శర్మిష్ఠే, నీ బంధువులకు సుఖాన్ని కలిగించు.
1.74.26
त्यजति ब्राह्मणः शिष्यान्देवयान्या प्रचोदितः ।
सायं कामयते कां स कार्योऽद्य त्वयाऽनघे ॥ १.७४.२६ ॥
దేవయాని ప్రేరణతో బ్రాహ్మణుడు తన శిష్యులను విడిచిపెడతాడు. నిర్దోషురాలా, సాయంకాలం అతడు ఏ స్త్రీని కోరుతాడో, ఆ పని నీవు ఈ రోజు చేయాలి.
1.74.27
यं सा कामयते कां करवाण्यहमद्य तम् ।
यद्येवमाह्वयेच्छुक्रो देवयानीकृते हि माम्।
मद्दोषान्मागमच्छुक्रो देवयानी च मत्कृते ॥ १.७४.२७ ॥
శర్మిష్ఠ ఇలా అన్నది: ఆమె ఎవరిని కోరుతుందో, ఆ పురుషుణ్ణే నేను ఈ రోజు ఆమె కోసం చేస్తాను. దేవయాని కోసం శుక్రుడు నన్ను పిలిస్తే, నా దోషం వల్లే శుక్రుడు, దేవయాని ఇక్కడికి వచ్చారు.
1.74.28
ततः कन्यासहस्रेण वृता शिबिकया तदा ।
पितुर्नियोगात्त्वरिता निश्चक्राम पुरोत्तमात् ॥ १.७४.२८ ॥
అప్పుడు వెయ్యి మంది కన్యలతో కూడి, పల్లకిలో కూర్చుని, తండ్రి ఆజ్ఞతో త్వరపడుతూ ఆ ఉత్తమ నగరం నుండి బయలుదేరింది.
1.74.29
अहं दासीसहस्रेण दासी ते परिचारिका ।
अनु त्वां तत्र यास्यामि यत्र दास्यति ते पिता ॥ १.७४.२९ ॥
శర్మిష్ఠ ఇలా అన్నది: వెయ్యి దాసీలతో నేను నీ దాసిగా, పరిచారికగా, నీ తండ్రి నిన్ను ఎక్కడికి ఇస్తాడో అక్కడికి నీ వెంటే వెళ్తాను.
1.74.30
स्तुवतो दुहिताऽहं ते याचतः प्रतिगृह्णतः ।
स्तूयमानस्य दुहिता कथं दासी भविष्यसि ॥ १.७४.३० ॥
దేవయాని ఇలా అన్నది: నేను నీ తండ్రి కూతురిని — స్తుతించేవాడు, యాచించేవాడు, స్వీకరించేవాడు. స్తుతించబడే వాడి కూతురివై నీవు దాసివి ఎలా అవుతావు?
1.74.31
येनकेनचिदार्तानां ज्ञातीनां सुखमावहेत् ।
अतस्त्वामनुयास्यामि तत्र दास्यति ते पिता ॥ १.७४.३१ ॥
బాధపడుతున్న బంధువులకు ఏ విధంగానైనా సుఖం కలిగించేది; కాబట్టి నేను నిన్ను అనుసరిస్తాను, అక్కడ నీ తండ్రి నీకు ఇస్తాడు.
1.74.32
प्रतिश्रुते दासभावे दुहित्रा वृषपर्वणः ।
देवयानी नृपश्रेष्ठ पितरं वाक्यमब्रवीत् ॥ १.७४.३२ ॥
వృషపర్వుని కుమార్తె (శర్మిష్ఠ) దాస్యభావాన్ని అంగీకరించిన తర్వాత, ఓ నృపశ్రేష్ఠా, దేవయాని తన తండ్రితో ఈ మాటలు చెప్పింది.
1.74.33
प्रविशामि पुरं तात तुष्टाऽस्मि द्विजसत्तम ।
अमोघं तव विज्ञानमस्ति विद्याबलं च ते ॥ १.७४.३३ ॥
తండ్రీ, నేను నగరంలోకి ప్రవేశిస్తున్నాను; ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, నేను సంతోషించాను. నీ జ్ఞానం అమోఘం, నీ విద్యాబలం కూడా.
1.74.34
एवमुक्तो दुहित्रा स द्विजश्रेष्ठो महायशाः ।
प्रविवेश पुरं हृष्टः पूजितः सर्वदानैवः ॥ १.७४.३४ ॥
కుమార్తె ఇలా చెప్పగా, ఆ మహాయశస్వి అయిన ద్విజశ్రేష్ఠుడు సంతోషంతో నగరంలో ప్రవేశించాడు; అన్ని రకాల దానాలతో గౌరవించబడి.